Bijlage 1 Begroting 2027 gemeente Doetinchem

Risico's | Voor verschillende hervormingen van landelijke akkoorden en programma's zijn we afhankelijk van landelijke besluitvorming. Hierdoor bestaan onzekerheden over bijvoorbeeld invulling en planning. Doordat de vaste methodiek voor het indexeren van de budgetten voor verbonden partijen niet volledig aansluit op de werkelijke (autonome) loon-/prijsstijgingen bij Buurtplein, staat de uitvoering van de opdracht onder druk. Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | L.T.M. (Rens) Steintjes (afgevaardigde algemene Doetinchem | vergadering van aandeelhouders) R.G.M. (Robbert) Hummelink (opdrachtgever - Jeugdwet/Wmo) Stemverhouding | 100% aandeelhouder Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Exploitatiebijdrage | € 13.081.000 | € 13.284.000 | ▲ Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 1.490.146 | € 1.585.907 | ▲ Vreemd vermogen | € 2.290.891 | € 2.514.228 | ▲ Exploitatieresultaat | € 183.745 | € 95.761 | ▼ 144 Sport-ID Doetinchem Relatie met programma | Sterke en vitale samenleving Vestigingsplaats | Doetinchem Rechtsvorm | Besloten vennootschap (BV) Openbaar belang | Het uitoefenen van een onderneming op het gebied van de exploitatie van een sport- en recreatiecentrum met horeca-activiteiten en het stimuleren van sport, bewegen en de gezonde leefstijl Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen

| Gemeente Doetinchem Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | Sport-ID speelt een belangrijke rol in de uitvoering van programma 1 van de gemeentelijke begroting, specifiek het gemeentelijk beleid op gebied van sport, bewegen en gezondheid. In 2027 zijn de renovaties/ uitbreidingen binnen sportcentrum Rozengaarde en SaZa Topsporthal belangrijke speerpunten. Risico's | Stijgende kosten (energie en lonen) in relatie tot gemeentelijke indexering zorgen ervoor dat de exploitatie van Sport-ID onder druk blijft staan. Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | M. (Maarten) op de Weegh (afvaardiging naar Doetinchem | aandeelhoudersvergadering) M.

(Maarten) op de Weegh (opdrachtgever via budgetovereenkomst) Stemverhouding | 100% aandeelhouder Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Exploitatiebijdrage | € 2.809.000 | € 2.862.000 | ▲ Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 1.540.715 | € 1.508.201 | ▼ Vreemd vermogen | € 7.553.239 | € 7.185.862 | ▼ Exploitatieresultaat | € -14.454 | € -32.514 | ▼ 145 Amphion Cultuurbedrijf Relatie met programma | Krachtige economische motor Vestigingsplaats | Doetinchem Rechtsvorm | Naamloze vennootschap (NV) Openbaar belang | De instandhouding en de exploitatie van een cultureel centrum in de gemeente Doetinchem ter bevordering van het culturele leven in Oostelijk Gelderland Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen | Gemeente Doetinchem, Oude IJsselstreek, Bronckhorst en Montferland Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | Het cultuurbedrijf speelt een grote rol in het uitvoeren van de cultuurvisie. Zij doen dit samen met andere (culturele) partners in onze gemeente. Er ligt een subsidieovereenkomst 2025-2028. Er wordt in 2027 gestart met voorbereiding voor een nieuwe subsidieovereenkomst voor de periode 2028-2032. Toekomstbestendige huisvesting van onze culturele organisaties is een belangrijke opgave.

We streven naar een integrale aanpak en zetten hierbij in op optimale benutting van gebouwen om zoveel mogelijk middelen te kunnen bestemmen voor kunst en cultuur zelf. Risico's | De werving van een nieuwe directeur-bestuurder neemt meer tijd in beslag dan voorzien. We streven ernaar zo spoedig mogelijk een nieuwe directeur-bestuurder voor onze grootste culturele partner aan te stellen. In de tussenliggende periode hebben we frequen | t overleg met de interim-bestuurder om eventuele risico’s voor de voortgang en het behalen van de afgesproken doelstellingen zo veel mogelijk te beperken. Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | E.J.

(Jorik) Huizinga Doetinchem | Stemverhouding | 89% van de aandelen Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Aandelenkapitaal Amphion | € 256.500 | € 256.500 | ► Exploitatiebijdrage | € 2.705.000 | € 2.798.000 | ▲ Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 3.125.395 | € 3.258.441 | ▲ Vreemd vermogen | € 4.934.452 | € 4.671.021 | ▼ Exploitatieresultaat | € 235.700 | € 133.046 | ▼ 146 Alliander Relatie met programma Sterk bestuur en stevige organisatie Vestigingsplaats | Arnhem Rechtsvorm | Naamloze vennootschap (NV) Openbaar belang | Alliander staat voor een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen | De aandelen van Alliander zijn in handen van 77 Nederlandse provincies en gemeenten Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | Nieuwe Regulering (Cost-Plus): Door de overgang naar cost-plus regulering (dit betekent onder andere het bevorderen van de grote investeringsopgave bij elektriciteit én het inspelen op het afnemend gasverbruik) in 2027 krijgt Alliander meer zekerheid dat gemaakte kosten voor het verzwaren en onderhouden van het net worden vergoed. Dit is nodig om de miljardeninvesteringen de komende jaren te kunnen financieren.

Historisch Hoge Investeringen: Om de wachtlijsten voor transportcapaciteit in te dammen, gaat Alliander recordbedragen (oplopend tot ruim €2 miljard per jaar) investeren in de uitbreiding van het stroom- en gasnetwerk. Slimmer Benutten van het Net: Omdat fysieke netuitbreiding tijd kost, legt Alliander de nadruk sterk op digitalisering en flexibiliteit. Denk hierbij aan congestiemanagement, de inzet van batterijen en het stimuleren van bedrijven om stroom buiten de piekuren te gebruiken. Duurzaamheidsdoelen: Alliander streeft ernaar om in 2027 45% van alle inkopen circulair te laten verlopen (een stijging ten opzichte van de 39% in 2025). Ook ligt de focus op het ontwikkelen van infrastructuur voor warmte en duurzame gassen, zoals waterstof. Risico's | Voor Alliander staan de risico's in 2027 sterk in het teken van de ongekende uitbreiding van het energienet, strengere landelijke regelgeving en grote financiële druk. De belangrijkste operationele en strategische risico's zijn: Inkomstenrisico door nieuwe ACM-regulering, Capaciteitsschaarste en nieuwe prioriteringsregels, Personeelstekort en uitvoeringskracht en Explosieve stijging van netwerkkosten. Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | A.R.

(Antoon) Peppelman Doetinchem | Stemverhouding | 0,58% van de aandelen Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Aandelenkapitaal | € 49.068 | € 49.068 | ► Dividend | € 550.000 | € 550.000 | ► Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 6.038.000.000 | € 6.203.000.000 | ▲ Vreemd vermogen | € 6.918.000.000 | € 7.960.000.000 | ▲ Exploitatieresultaat | € 976.000.000 | € 289.000.000 | ▼ 147 BNG Bank Relatie met programma Sterk bestuur en stevige organisatie Vestigingsplaats | Den Haag Rechtsvorm | Naamloze vennootschap (NV) Openbaar belang | Het behouden van substantiële marktaandelen in het Nederlandse publiek en semipublieke domein en het behalen van een redelijk rendement voor de aandeelhouders. Voorwaarden voor het realiseren van deze doelstellingen zijn het handhaven van de excellente kredietwaardigheid, het behoud van een scherpe inkooppositie en een zo effectief en efficiënt mogelijke bedrijfsvoering Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen | Aandeelhouders zijn uitsluitend overheden. De Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | 1.

Duurzaamheid en Klimaat (Going Green) • | Emissiereductie:BNG bank heeft het doel om in 2050 de CO₂-uitstoot van haar hele waardeketen naar nul te brengen. • | Duurzaam Kantoor: BNG keert begin 2027 terug naar haar vernieuwde, duurzamere kantoorpand in Den Haag, dat volledig voldoet aan de strenge SBTi- gevalideerde doelstellingen. 2. Financiering en Kapitaalmarkten • | Groene en Sociale Obligaties: BNG wil een wereldwijde koploper blijven in het uitgeven van ESG-gerelateerde leningen (Environmental, Social, and Governance) om maatschappelijke projecten in Nederland te steunen. • | Kredietwaardigheid: BNG wil haar uitzonderlijk sterke financiële positie behouden en wereldwijd tot de veiligste banken behoren. 3. Maatschappelijke Transities (Publieke Sector) • | Woningcorporaties: Een flink deel van de financiering zal specifiek bestemd zijn voor woningcorporaties om de bouw van betaalbare huizen te stimuleren en te verduurzamen. • | Lokale Overheden: BNG blijft maatwerk leveren aan gemeenten, zorginstellingen en onderwijs, en helpt initiatieven die vastlopen op financiering vlot te trekken via het BNG Duurzaamheidsfonds. 4. Digitalisering Betalingsverkeer • | Van iDEAL naar Wero: De bank ondersteunt de transitie in het betalingsverkeer.

Eind 2027 zal de volledige migratie naar het nieuwe Europese betaalsysteem Wero zijn afgerond, wat grote impact heeft op de betaaldiensten voor overheden en instellingen. Risico's | De voornaamste risico's voor de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) draaien om striktere kapitaaleisen, krediet- en concentratierisico's binnen de publieke sector en IT/cyberveiligheid. Als huisbank van overheden blijft BNG sterk afhankelijk van maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | A.R. (Antoon) Peppelman Doetinchem | Stemverhouding | 0,11% van de aandelen Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Aandelenkapitaal | € 156.858 | € 156.858 | ► Dividend | € 97.000 | € 97.000 | ► Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 4.777.000.000 | € 4.863.000.000 | ▲ Vreemd vermogen | € 123.164.000.000 | € 110.701.000.000 | ▼ Exploitatieresultaat | € 294.000.000 | € 172.000.000 | ▼ 148 Vitens Relatie met programma | Duurzame en gezonde leefomgeving Vestigingsplaats | Zwolle Rechtsvorm | Naamloze vennootschap (NV) Openbaar belang | Het werken aan het winnen, zuiveren en leveren van drinkwater van hoge kwaliteit Wettelijke taak | Ja, uitvoering geven aan taken uit de drinkwaterwet Deelnemende partijen | De gemeente en provincies in het verzorgingsgebied van Vitens zijn de publieke

aandeelhouders Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | Risico op Drinkwatertekort: Vitens waarschuwt al enige tijd voor serieuze leveringsrisico's tijdens langdurige, warme perioden. Met de huidige winningen kan op piekmomenten minder worden geleverd dan de regio vraagt. Nieuwe Winlocaties & Onderzoeken: Om aan de stijgende vraag te kunnen voldoen, voert Vitens grootschalige onderzoeken uit, onder andere in de Gelderse Vallei en rond Boven- IJssel. Daarnaast lopen er vergevorderde trajecten voor nieuwe winnings- en reserveringsgebieden die deels vanaf 2027 operationeel moeten worden (zoals gepland in Gelderland). Kaderrichtlijn Water (KRW): De druk op de waterkwaliteit is onverminderd hoog. Uiterlijk in 2027 moet Nederland voldoen aan de strenge KRW-doelen voor gezond grond- en oppervlaktewater. Dit betekent dat Vitens meer moet zuiveren en nauwer moet samenwerken met provincies en boeren om vervuiling (zoals bestrijdingsmiddelen en PFAS) aan de bron te stoppen. Hogere Drinkwatertarieven: De consumentenprijzen voor drinkwater stijgen structureel. Door de stijgende kosten voor nieuwe infrastructuur, strengere zuiveringstechnieken en algemene inflatie betalen huishoudens inmiddels al een gewogen gemiddelde dat oploopt richting €2,71 per m³ (exclusief of inclusief belastingen).

Vraagstuk Waterbesparing: Hoewel het waterverbruik onder consumenten iets is gedaald, blijft het waterverbruik bij de zakelijke markt onverminderd hoog. Doelstellingen voor de industrie worden voorlopig niet gehaald, waardoor ook de discussie over industriële waterquota in 2027 op de agenda blijft staan. Risico's | Voor Vitens liggen de belangrijkste risico's rondom capaciteitstekorten door extreme droogte, strenge Europese waterkwaliteitseisen (2027) en ruimtelijke/bestuurlijke knelpunten (beperkte uitbreidingsmogelijkheden industrie en uitdagingen in vergunningen en netcongestie). Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | A.R.

(Antoon) Peppelman Doetinchem | Stemverhouding | 1% van de aandelen Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Aandelenkapitaal | € 58.752 | € 58.752 | ► Dividend | € 0 | € 0 | ► Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 713.600.000 | € 809.100.000 | ▲ Vreemd vermogen | € 1.684.800.000 | € 1.846.100.000 | ▲ Exploitatieresultaat | € 34.500.000 | € 90.600.000 | ▲ 149 Stichtingen en verenigingen Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) Relatie met programma Sterk bestuur en stevige organisatie Vestigingsplaats | Den Haag Rechtsvorm | Vereniging Openbaar belang | De gemeente is lid van de vereniging die als doel heeft de leden collectief en individueel bij te staan bij het vervullen van hun bestuurstaken. Ook vertegenwoordigt de vereniging de gemeentelijke werkgevers (College voor Arbeidszaken) in de onderhandelingen met werknemersorganisaties over arbeidsvoorwaarden. Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen | Alle Nederlandse gemeenten Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | De VNG is dé belangenorganisatie en het kennisplatform voor alle Nederlandse gemeenten. Het doel van de VNG is om de krachten van gemeenten te bundelen en gezamenlijk op te treden, bijvoorbeeld in de richting van het Rijk, in het belang van de lokale overheid en haar inwoners.

Tegen de achtergrond hiervan werkt de VNG in toenemende mate aan de totstandkoming van gemeentelijke producten/diensten die door alle gemeenten (verplicht) gebruikt kunnen worden. Dergelijke standaarden helpen gemeenten om processen, systemen en samenwerking op een eenduidige manier in te richten. Dat maakt samenwerken eenvoudiger, maakt het uitwisselen van gegevens veiliger en voorkomt onnodige kosten. Ook versterken gemeenten hiermee hun gezamenlijke positie richting het Rijk, ketenpartners en leveranciers. Risico's | Niet van toepassing: het eigen vermogen van de VNG is ruim voldoende om (financiële) risico's op te vangen. Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | M. (Mark) Boumans Doetinchem | Stemverhouding | 59 stemmen in de Algemene ledenvergadering van de vereniging. Er is sprake van een gewogen stemverhouding op basis van het aantal inwoners.

Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Exploitatiebijdrage | € 106.000 | € 112.000 | ▲ Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 56.301.000 | € 60.360.000 | ▲ Vreemd vermogen | € 118.819.000 | € 168.141.000 | ▲ Exploitatieresultaat | € 3.758.000 | € -26.000 | ▼ 150 Overige verbonden partijen EUREGIO Relatie met programma | Sterk bestuur en stevige organisatie Vestigingsplaats | Gronau (DE) Rechtsvorm | Nederlands Duits openbaar lichaam conform het Verdrag van Anholt Openbaar belang | De EUREGIO heeft als taak de regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar leden te bevorderen, te ondersteunen en te coördineren Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen | De EUREGIO telt 129 lidgemeenten. 104 aan Duitse en 25 aan Nederlandse zijde. Een deel van de gemeenten is indirect lid via hun (Land-)Kreis. Ook twee waterschappen zijn lid Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | Het lopende Interreg VI-subsidieprogramma blijft kansen bieden voor Doetinchem. Dit programma biedt kansen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking tussen Duitsland en Nederland. Het Interreg VI | -programma loopt nog tot einde 2027. Hierna is de start van een nieuwe | programmaperiode, Interreg VII, voorzien. Deze zal hernieuwde inhoudelijke speerpunten bieden.

Hiernaast biedt de EUREGIO ook kansen op het gebied van de platform | - / netwerkfunctie die het heeft. In het kader van (geo | )-politieke ontwikkelingen is het ook goed om elkaar over de grens, in een grensoverstijgende regio, op te blijven zoeken, zowel formeel, informeel als in projectsamenwerking Risico's | Niet van toepassing Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | M. (Mark) Boumans (AB | -lid, raadslid) Doetinchem | Andere leden | AB EUREGIO: Burgemeester Boumans, T.J.L. Schennink, J. Knipping Plaatsvervangers: M. Werkman, J.H.A. Putman EUREGIO-Raad: Burgemeester Boumans, P.G.M.

Hilferink Stemverhouding | 2 van de 84 stemmen in de EUREGIO | -Raad 3 van de 198 stemmen in het AB Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Lidmaatschapsbijdrage | € 12.000 | € 12.000 | ► Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 2.577.055 | € 2.539.967 | ▼ Vreemd vermogen | € 39.553.248 | € 55.256.531 | ▲ Exploitatieresultaat | € -37.088 | € 136.992 | ▲ 151 Euregio Rijn-Waal Relatie met programma Sterk bestuur en stevige organisatie Vestigingsplaats | Kleve (DE) Rechtsvorm | Openbaar lichaam conform Duits recht Openbaar belang | De grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie en maatschappij te verbeteren en te intensiveren Wettelijke taak | Nee Deelnemende partijen | De Euregio Rijn-Waal telt 54 leden. 30 aan Nederlandse zijde en 24 aan Duitse zijde. Tot de leden behoren vooral gemeenten, maar ook andere openbare lichamen zoals Kreise Ontwikkelingen (Markt)ontwikkelingen | Het lopende Interreg VI-subsidieprogramma blijft kansen bieden voor Doetinchem. Dit programma biedt kansen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking tussen Duitsland en Nederland. Het Interreg VI-programma loopt nog tot einde 2027. Hierna is de start van een nieuwe programmaperiode, Interreg VII, voorzien. Deze zal hernieuwde inhoudelijke speerpunten bieden.

Hiernaast biedt de Euregio Rijn-Waal ook kansen op het gebied van de platform- / netwerkfunctie die het heeft. In het kader van (geo)-politieke ontwikkelingen is het ook goed om elkaar over de grens, in een grensoverstijgende regio, op te blijven zoeken, zowel formeel, informeel als in projectsamenwerking Risico's | Niet van toepassing Bestuurlijk belang Bestuurlijk belang | Portefeuille | M. (Mark) Boumans (raadslid) Doetinchem | Andere leden | Euregioraad: Burgemeester Boumans, M. Werkman, R. Ooms Plaatsvervangers: T.A. Smits, T.J.L. Schennink Stemverhouding | 3 van de 136 stemmen in de Euregioraad Financieel belang Begroting gD | 2026 | 2027 | Ontwikkeling Lidmaatschapsbijdrage | € 17.000 | € 18.000 | ▲ Financiële positie Jaarrekening VP | 31-12-2024 | 31-12-2025 | Ontwikkeling Eigen vermogen | € 1.588.996 | € 1.587.774 | ▼ Vreemd vermogen | € 2.300.407 | € 1.886.676 | ▼ Exploitatieresultaat | € -145.629 | € 408 | ▲ 152 153 3.2.7 Grondbeleid Deze paragraaf beschrijft de visie van de gemeente op het grondbeleid in relatie tot de doelstellingen die in de begroting zijn opgenomen, de wijze waarop het grondbeleid ten uitvoer wordt gebracht en de prognose van resultaten van grondexploitaties en risico’s ten behoeve van het weerstandsvermogen.

Beleid Om ruimtelijke doelstellingen op het gebied van volkshuisvesting, lokale economie, natuur en groen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen te realiseren maakt de gemeente gebruik van het grondbeleid. De gemeente hanteert situationeel grondbeleid. Dit houdt in dat de gemeente actief acteert wanneer nodig en faciliteert wanneer mogelijk. In onderstaande tabel is te zien welke andere soorten grondbeleid een gemeente kan voeren. Vorm Kenmerken Risico/regie Actief grondbeleid Gemeente verwerft gronden, maakt deze bouw- en woonrijp en geeft de kavels uit. De gemeente bepaalt in hoge mate de programmering, fasering, kwaliteit en financiële kaders van de ontwikkeling. Hoog financieel risico, hoge mate van regie. Faciliterend grondbeleid Marktpartijen ontwikkelen op eigen grond. De gemeente stelt de ruimtelijke kaders, toetst plannen, verleent vergunningen en verhaalt kosten via anterieure overeenkomsten of het kostenverhaal. Laag financieel risico, beperkte regie. PPS/ samenwerkend Gemeente en marktpartij werken samen in een publiek-private samenwerking, bijvoorbeeld via een samenwerkingsovereenkomst of joint venture. Investeringen, verantwoordelijkheden, risico's en opbrengsten worden verdeeld. Gedeeld financieel risico en gedeelde regie.

Situationeel Per gebied of project wordt op basis van beleidsdoelen, marktomstandigheden, grondpositie, risico's en financiële haalbaarheid gekozen voor de meest geschikte vorm van grondbeleid. Combinaties van verschillende vormen zijn mogelijk. Maatwerk; de mate van risico en regie is afhankelijk van de gekozen aanpak en de specifieke situatie. Situationeel grondbeleid Doetinchem kiest voor een situationeel grondbeleid met een actieve basishouding. Dit sluit aan bij de doelstelling van de gemeente zoals verwerkt in de omgevingsvisie Doetinchem 'kloppend hart van de Achterhoek’. De actieve houding is noodzakelijk aangezien de maatschappelijke urgentie groter is geworden. De actieve basishouding houdt in dat de gemeente: • Structureel de mogelijkheden voor actief grondbeleid verkent bij nieuwe locaties; • Strategische grondposities opbouwt op locaties die aansluiten bij de omgevingsvisie; • Bij complexe binnenstedelijke ontwikkelingen de regie neemt en niet afwacht; • Bij initiatieven van marktpartijen op eigen grond faciliteert en kosten verhaalt. De Gemeente Doetinchem heeft momenteel elf actieve grondexploitaties. Drie grondexploitaties zijn in voorbereiding en worden naar verwachting nog in 2026 geopend. Vanaf 2027 kent de gemeente veertien actieve grondexploitaties. Om de actieve houding te ondersteunen kan een gemeente gebruikmaken van een aantal grondbeleidsinstrumenten.

Wet voorkeursrecht en onteigening zijn daar de bekendste voorbeelden van. Deze instrumenten worden sporadisch gebruikt door de gemeente Doetinchem. Daarnaast beschikt de gemeente over een strategisch aankoopkrediet. Het aankoopkrediet is bedoeld om in voorkomende situaties strategische (grond)aankopen te kunnen doen op locaties waar de gemeente meer de regie wil voeren op het gebied van programma, prioritering en continuïteit. Strategische aankopen lopen volgens een standaard proces waarbij bestuurders periodiek worden geïnformeerd. 154 Voor 2027 verwachten we weer meerdere private ontwikkelingen waarvoor de gemeente faciliterend grondbeleid kan toepassen. Een deel van de gemeentelijke kosten wordt al verhaald via de leges. Kosten die buiten de leges om gemaakt worden, kunnen verhaald worden door middel van het sluiten van een anterieure overeenkomst (privaatrechtelijk spoor). Kostenverhaal via het publiekrechtelijk spoor is met de komst van de omgevingswet geïntegreerd in het omgevingsplan, het projectbesluit of de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Gecombineerde projecten Het komt voor dat er binnen één project zowel sprake is van actief als faciliterend grondbeleid.

Bijvoorbeeld als in één project de gemeente zelf grond uitgeeft (actief grondbeleid) en ook kosten verhaalt op deellocaties waar een ontwikkelaar actief is (faciliterend grondbeleid). Een gecombineerde vorm van grondbeleid waarvan we verwachten dat deze in de toekomst vaker voor gaat komen. De verantwoording van kosten en opbrengsten voor het deel van het project waarbij sprake is van kostenverhaal loopt via de grondexploitatie vanwege de verwevenheid tussen het actieve en faciliterende deel binnen hetzelfde project. Dit is in overeenstemming met de vigerende werkwijze in de gemeente Doetinchem (project Heelweg, Fokkenkamp) en voldoet aan de regelgeving vanuit het BBV waarin is bepaald dat de wijze waarop de administratieve kostenverdeling tussen deze verschillende projecten moet plaatsvinden aan de gemeente is, mits de splitsing ten behoeve van de jaarrekening duidelijk en consistent is. MPO inclusief Ruimtelijke projecten Het Meerjarenperspectief Ontwikkellocaties (MPO) is het basisdocument voor onder andere de grondexploitaties. Dit document dat jaarlijks ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden is voor het laatst door de raad vastgesteld op 25-06-2026. Het MPO bevat de uitgangspunten, het programma, de resultaten, de financiën en de risico’s van de lopende grondexploitaties en overige grote ruimtelijke projecten.

Gegevens uit het MPO 2026 vormen de basis voor de begroting 2027. Grondprijzenbeleid De gehanteerde grondprijzen in de grondexploitaties zijn gebaseerd op het vigerend grond- en huurprijzenbeleid 2026 van de gemeente Doetinchem waarbij marktconformiteit het uitgangspunt is. Het grondprijzenbeleid is begin 2026 geactualiseerd waarbij de grondprijzen voor woningbouw ten opzichte van het jaar ervoor zijn gestegen. Bij het bepalen van de hoogte van grondprijzen is rekening gehouden met de huidige vrij-op-naam prijzen en actuele bouwkosten. De grondprijs voor bedrijventerreinen is ten opzichte van het vorige jaar licht gestegen. De prijzen staan in verhouding tot andere aanbieders van grond in Doetinchem en de regio. Programma kostenverhaal Momenteel is het gemeente Doetinchem bezig met het opstellen van het Programma kostenverhaal. Het programma Kostenverhaal beschrijft hoe een gemeente de kosten die zij maakt voor een ruimtelijke ontwikkeling verhaalt op de initiatiefnemer. Het programma geeft inzicht in welke kosten verhaald kunnen worden, de wijze waarop deze worden berekend en via welke instrumenten (zoals een anterieure overeenkomst of publiekrechtelijk kostenverhaal onder de Omgevingswet) het kostenverhaal wordt geregeld. Daarnaast biedt het kaders voor een transparante, consistente en rechtmatige toepassing van het kostenverhaal.

155 In het programma Kostenverhaal wordt omschreven hoe de gemeente omgaat met bovenwijkse voorzieningen. We onderzoeken momenteel de mogelijkheden om de bestaande reserve bovenwijkse voorzieningen op te hogen. De reserve bovenwijkse voorzieningen is gelabeld aan oude projecten. Aan de bestaande reserve kunnen mogelijk nieuwe afdracht toegevoegd worden. Deze vorm van kostenverhaal regelt dat projecten een financiële bijdrage leveren aan een reserve bovenwijkse voorzieningen waaruit gedeeltelijk de bovenwijkse investeringen kunnen worden betaald. Deze vorm van kostenverhaal is gebonden aan regels en zal onder meer moeten voldoen aan de criteria profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit. Wat willen we bereiken? Woningbouw We hebben een stevige groeiambitie. Er ligt een grote opgave om onder andere voldoende woningen te realiseren om die ambitie waar te maken. Nieuwe ontwikkellocaties worden opgepakt. Onderzoeken naar mogelijke nieuwe woningbouwlocaties zijn in volle gang. Op 20-04-2023 heeft de raad van de gemeente Doetinchem de nieuwe woonvisie 2023- 2036 vastgesteld. Een vervolg op de woonvisie is de vastgestelde ontwikkelstrategie wonen die gaat over de wijze waarop de we doelstellingen uit de woonvisie willen gaan halen. Flexibiliteit, prioriteit en continuïteit zijn daarin belangrijke aandachtpunte n.

De grondbeleidsinstrumenten kunnen bijdragen om de doelstellingen uit de woonvisie te bereiken. Enerzijds door bij private ontwikkelingen contractuele afspraken te maken op het gebied van programma, fasering en kostenverhaal. Anderzijds door zelf actief ontwikkelingen op te pakken bijvoorbeeld ten behoeve van het realiseren van woningen voor bepaalde doelgroepen zoals starterswoningen, flexwoningen en of particulier opdrachtgeverschap. Particulier opdrachtgeverschap De vraag naar kavels waar een koper op basis van particulier opdrachtgeverschap zelf een woning kan laten bouwen blijft onverminderd groot. Na de verkoop van de kavels op Wijnbergen De Kwekerij en Wehl Heideslag is het volgende project waar kavels worden uitgegeven Wehl Fokkenkamp. We onderzoeken de mogelijkheden naar meer toekomstige projecten. Bedrijventerreinen Door het economisch klimaat is er een toenemende vraag naar grond en willen de bedrijven investeren in nieuwe vestigingen of uitbreiding van hun huidige vestiging. De belangstelling voor bedrijvenkavels op het A18 Bedrijvenpark is nog steeds groot. Het noordelijk deel van het A18 Bedrijvenpark is nu volledig in exploitatie genomen. De grondprijzen zijn op basis van extern advies verhoogd en de grondexploitatie is momenteel winstgevend. Vanwege de netcongestie kunnen nieuwe bedrijven momenteel niet aangesloten worden op het elektriciteitsnet.

Vooralsnog heeft dat nog geen negatieve gevolgen voor de grondexploitatie gehad. Momenteel zijn zo goed als alle bedrijfskavels verkocht of in optie gegeven. Wat gaan we daarvoor doen? De woningmarkt is continue in beweging. Er is nog steeds sprake van krapte op de woningmarkt. In Doetinchem worden er nog volop plannen ontwikkeld; zowel door de markt als door de gemeente. Met de nieuwe woonvisie en vast te stellen ontwikkelstrategie kunnen we gerichter sturen op locaties en programma. Nieuwe woningbouwplannen dienen bij te dragen aan de groeiambitie. 156 Voor de bedrijventerreinen naderen we het moment dat we uitverkocht zijn en er geen kavels meer beschikbaar zijn. We hebben de mogelijkheden voor toekomstige inbreiding en uitbreiding van bedrijventerreinen onderzocht. Hieruit zijn een aantal aanbevelingen gekomen: faciliteer de mogelijkheden voor inbreiding, ga aan de slag met kleine uitbreidingen aan de randen van bestaande bedrijventerreinen en breng zoeklocaties in kaart voor grootschalige nieuwe uitbreidingen. Verheulsweide Zuid is een van de te openen grondexploitaties ten behoeve de in- en uitbreiding van bedrijventerreinen. Daarnaast heeft de gemeente een voorkeursrecht gevestigd in Gaanderen voor de uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein Akkermansweide.

Toekomstig resultaat grondportefeuille Als alle nog te verwachten uitgaven en inkomsten gerealiseerd zijn, dan is het verwachte eindsaldo (eindwaarde) van alle grondexploitaties gezamenlijk € 10,1 miljoen verlieslatend. Dit geeft enigszins een vertekend beeld omdat de afgelopen zes jaar sprake was van tussentijdse winstnemingen. Op grond van de fiscale doorrekening van de afzonderlijke grondexploitaties gebaseerd op het MPO 2026 is het Grondbedrijf over 2025 niet vennootschapsbelasting (Vpb) plichtig. Dit komt doordat het totaal van de grondexploitaties, exclusief het aandeel van de gemeente Doetinchem in DocksNLD, fiscaal gezien een verlies oplevert. Vanwege de positieve ontwikkelingen binnen de meeste grondexploitaties, waaronder het A18 Bedrijvenpark, volgen we nauwlettend de gevolgen voor de Vpb. Jaarlijks zal daarover in het MPO worden gerapporteerd. Beschikbare financiën voor de begroting 2027 Om te bereiken wat we willen, hebben we de volgende financiële middelen beschikbaar: • De geactualiseerde grondexploitaties zijn bij het MPO 2026 vertaald naar de gemeentelijke begroting. • Het eerder beschikbaar gestelde revolverende voorbereidingskrediet van € 2,2 miljoen. Daarmee kunnen we slagvaardig projecten verder brengen tot het vaststellen van een grondexploitatie of het sluiten van een kostenverhaalsovereenkomst.

• Voor de verlieslatende grondexploitaties zijn voorzieningen getroffen ter hoogte van € 12,2 miljoen. Daarmee zijn de te verwachten tekorten financieel afgedekt. • Voor een toekomstbestendige uitvoering van de ambitie van Doetinchem is een bestemmingsreserve gebiedsontwikkeling ingesteld. Deze bestemmingsreserve is bedoeld voor investeringen in gebiedsontwikkelingsprojecten bij verlieslatende projecten of ten behoeve van cofinanciering bij subsidieaanvragen. De bestemmingsreserve wordt aangevuld door tussentijdse winstnemingen. Het saldo per 01-01-2026 bedraagt € 6,1 miljoen. Risico’s ten behoeve van het weerstandsvermogen Gebiedsontwikkeling is mede als gevolg van marktontwikkelingen en maatschappelijke ontwikkelingen nooit zonder risico’s. Wel kunnen we door het risico gestuurd werken de risico’s in de grondexploitaties en andere ruimtelijke ontwikkelingen zoveel mogelijk beperken. We gaan daarbij uit van het principe van voorkomen, beperken en beheersen. Van de projecten die zijn opgenomen in het MPO 2026 zijn aan de hand van risicoanalyses de risico’s in beeld gebracht en gekwantificeerd. Voor het opvangen van deze risico’s is in ons weerstandsvermogen rekening gehouden. In totaal hebben we een bedrag van ca. € 1,2 mln. nodig om de te verwachten risico’s op te kunnen vangen. Voor een toelichting hierop wordt verwezen naar het MPO 2026.

157 Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de boekwaarde van de grondpositie is ten opzichte van de jaarlijkse baten van de gehele gemeentebegroting. Gemeenten met gronden met een lage boekwaarde lopen minder risico dan gemeenten met een hoge boekwaarde. Ultimo 2027 ligt het kengetal op 2%. Dit kengetal ligt onder de 20% waardoor deze in de minst risicovolle categorie wordt geclassificeerd. In de jaren daarna zakt het kengetal nog verder. Financiele kengetallen 1-1-2027 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029 31-12-2030 Kengetal grondexploitatie 2% 2% 1% -1% -1% De boekwaarde afgezet tegen de totale baten zegt overigens niet alles. Om te kunnen beoordelen of een gemeente goed scoort met haar grondbedrijf, moeten ook afzetprognoses en getroffen voorzieningen beoordeeld worden. We doen de beoordeling en bijstelling jaarlijks via het MPO en onze accountant beoordeelt deze vanuit zijn verantwoordelijkheid. In het accountantsverslag over het jaar 2025 is over de waardering van de grondexploitaties door de accountant geconcludeerd dat de door de gemeente gehanteerde uitgangspunten plausibel zijn. 158 3.2.8 Openbaarheid De Wet open overheid (Woo) heeft als doel de overheid transparanter te maken en meer informatie actief openbaar te maken. Zo krijgen burgers, bestuurders en andere betrokkenen beter toegang tot publieke informatie.

Dit is belangrijk voor de democratische rechtsstaat, goed bestuur en de economische ontwikkeling. In deze paragraaf kijken we vooruit naar de ontwikkelingen in 2027. Actieve openbaarmakingsplicht De Woo verplicht voor bepaalde informatiecategorieën dat deze uit eigen beweging openbaar worden gemaakt. We volgen hierbij al langer de implementatiestrategie van de minister van Binnenlandse zaken (BZK). In november 2024 is vanuit deze strategie de 1e tranche van de verplichte actieve openbaarmaking in werking getreden. Ook wij hebben toen de eerste verplichte informatiecategorieën openbaargemaakt. Voor de invulling van de verdere categorieën was BZK nog in overleg met diverse partijen. De doorontwikkeling van de Generieke Woo Voorziening (GWV) vergde bijvoorbeeld meer tijd. Naar aanleiding van een advies van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) in 2026, heeft de staatsecretaris van BZK begin juni 2026 gecommuniceerd dat de verplichting om informatie in de GWV vindbaar te maken, tijdelijk wordt losgelaten. Het is dus voldoende als bestuursorganen dit voorlopig alleen op hun eigen publicatieplatform(en) doen. Het streven is nu dat de overgebleven informatiecategorieën in de tweede helft van 2027 in werking treden. Wel moeten de komende periode een aantal zaken nog verder door BZK worden ingevuld.

Bijvoorbeeld de exacte planning en de precieze standaarden voor publicatie op ons eigen publicatieplatform. Op Overheid.nl staat een verwijsindex Vanuit deze index wordt verwezen naar alle openbaar gemaakte informatie van bestuursorganen. In het volgende overzicht staan de informatiecategorieën genummerd weergegeven met erachter het artikel, lid en onderdeel uit de Woo. De derde kolom 'wat' bevat een korte omschrijving. De vierde kolom 'reeds openbaar' meldt of de informatie al door de gemeente Doetinchem openbaar wordt gemaakt en zo ja, op welke site. In deze tabel is te zien dat, van de 15 informatiecategorieën, er voor 10 categorieën al (deels) informatie beschikbaar is. 159 Overzicht openbaar maken uit eigen beweging Informatiecategorie Artikel 3.3 Wat Reeds openbaar Wet- en regelgeving 1a Wetten en algemeen verbindende voorschriften. Overheid.nl 1b Overige besluiten van algemene strekking. Overheid.nl 1c Ontwerpen van wetten, andere algemeen verbindende voorschriften en overige besluiten van algemene strekking waarover extern advies is gevraagd, met inbegrip van de adviesaanvraag. Deels op overheid.nl Organisatiegegevens 1d Inzicht in de organisatie en werkwijze, waaronder taken en bevoegdheden van de organisatieonderdelen.

Doetinchem.nl 1e Bereikbaarheid van het bestuursorgaan en zijn organisatieonderdelen en de wijze waarop een verzoek om informatie kan worden ingediend. Doetinchem.nl Raadsstukken 2a Bij gemeenteraad ter behandeling ingekomen stukken, tenzij deze gaan over individuele gevallen. Besluitvorming.doetinchem.nl 2c Vergaderstukken en verslagen van de gemeenteraad en haar commissies Besluitvorming.doetinchem.nl Bestuursstukken 2d Agenda's en besluitenlijsten van vergaderingen van college van burgemeester en wethouders Besluitvorming.doetinchem.nl Adviezen van adviescolleges 2e Adviezen van adviescolleges of -commissies alsmede andere externe partijen over ontwerpen van wet- en regelgeving en over andere onderwerpen uitgezonderd adviezen die betrekking hebben op individuele gevallen. Nee Convenanten 2f Convenanten, overeenkomsten, verbintenissen en soortgelijke afspraken van een bestuursorgaan met een andere partij. Nee Jaarplannen en - verslagen 2g Jaarplannen en jaarverslagen van bestuursorganen inzake de voorgenomen uitvoering van de taak of de verantwoording van die uitvoering. Doetinchem.nl Woo-verzoeken 2i De inhoud van schriftelijke verzoeken om op grond van de Woo, de beslissing op dat verzoek en de daarbij verstrekte informatie.

Nee Onderzoeken 2j Op verzoek van een bestuursorgaan ambtelijk of extern opgestelde onderzoeksrapporten die geen onderdeel vormen van de uitvoering van de taak van het bestuursorgaan, die voornamelijk uit feitelijk materiaal bestaan en die betrekking hebben op de wijze van functioneren van de eigen organisatie en de voorbereiding, of de evaluatie van beleid. Nee Beschikkingen 2k Beschikkingen die invloed kunnen hebben op belangen van derden. Deels op overheid.nl Klachtoordelen 2l Schriftelijke oordelen in klachtenprocedures. Nee Passieve openbaarmakingsplicht Voor het behandelen van verzoeken om openbaarmaking, zogenaamde Woo-verzoeken, maken we gebruik van een standaard werkwijze. De Woo schrijft voor dat ieder bestuursorgaan een of meer contactpersonen heeft om vragen van burgers te beantwoorden over de beschikbaarheid van publieke informatie. De contactpersoon helpt bij het vinden van de informatie die de burger zoekt en legt daarvoor contact met medewerkers die de gevraagde informatie kunnen verschaffen. Gemeente Doetinchem heeft 2 Woo-contactpersonen benoemd. Naast vraagbaak voor de burger en de interne organisatie, monitort de Woo-contactpersoon welke Woo-verzoeken er worden ingediend en of deze binnen de termijn worden behandeld.

De Woo-contactpersonen houden een overzicht bij van het aantal ingediende verzoeken, inventariseren knelpunten en kansen en brengen verslag uit over de grote lijnen. Aantal ontvangen Woo-verzoeken Jaartal | Aantal Woo-verzoeken 2023 | 48 2024 | 60 2025 | 54 2026 (t/m 30 juni) | 44 De stijging van het aantal Woo-verzoeken (met name in 2026 ten opzichte van voorgaande jaren) en de toenemende complexiteit ervan zorgen voor een structureel beslag op de ambtelijke capaciteit. Hierdoor nemen de uitvoeringslasten toe en wordt een groter beroep gedaan op juridische, inhoudelijke en administratieve ondersteuning binnen de organisatie. Kosten Het Rijk levert een financiële bijdrage in zowel de incidentele als de structurele kosten. Deze middelen zijn opgenomen in de begroting van het programma Sterk bestuur en stevige organisatie. Lasten uitvoering Wet | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren- | Meerjaren- | Meerjaren- open overheid (Woo) | 2025 | ná wijziging | 2027 | raming | raming | raming (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Structureel begrote lasten | 43 | 491 | 105 | 105 | 105 | 105 De incidentele middelen zijn nodig om de invoering van de Woo op een goede manier te kunnen laten plaatsvinden en aan de wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen.

Deze kosten betreffen onder meer de kosten voor projectleiding en advisering, aansluiting op het platform voor actieve openbaarmaking en aanpassing van de werkprocessen. Zowel voor de actieve als passieve openbaarmaking van documenten. Deze middelen blijven gedurende de periode 2026-2030 beschikbaar voor de invoering van de Woo. De structurele kosten betreffen de kosten voor beheer en onderhoud van de betrokken systemen en de variabele kosten voor het openbaar maken van documenten. Ook de loonkosten voor onze Woo-contactpersoon worden uit deze middelen bekostigd. Wat gaan we doen in 2027 in het kader van de Woo? In 2027 bewaken we de voortgang van de landelijke acties rondom de Woo. Zowel voor de verdere tranches met verplichte informatiecategorieën als voor de Generieke Woo voorziening. Zodra er meer duidelijkheid is over de verdere invulling van het nieuwe streven, bepalen we hoe we dit kunnen laten aansluiten op de acties die we zelf al hebben opgestart. Ondertussen gaan we verder met de uitvoer van ons eigen plan van aanpak voor de Woo. Dat betekent onder andere het verder uitbreiden van de actieve openbaarmaking en de verdere optimalisatie van het Woo-verzoeken proces. Binnen het optimalisatietraject voor de Woo-verzoeken is in 2026 een pilot gestart met software die het betreffende werkproces beter moet ondersteunen.

Deze pilot wordt uiterlijk in 2027 geëvalueerd en afgerond. 160 161 4. Financiële begroting 162 4.1 Het overzicht van baten en lasten en de toelichting 4.1.1 Het overzicht van baten en lasten Omschrijving | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren- | Meerjaren- | Meerjaren- 2025 | ná | 2027 | raming | raming | raming Bedragen x € 1.000 | wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | Baten | Baten | Baten | Baten | Baten Programma 1. Sterke en vitale | 23.694 | 14.377 | 16.441 | 19.631 | 17.696 | 13.817 samenleving Programma 2. Aantrekkelijke stad | 29.093 | 9.202 | 7.177 | 8.860 | 18.000 | 12.670 en dorpen Programma 3. Krachtige | 35.602 | 53.718 | 36.972 | 34.197 | 37.229 | 29.091 economische motor Programma 4. Duurzame en | 27.342 | 20.686 | 19.773 | 19.381 | 19.456 | 19.641 gezonde leefomgeving Programma 5.

Sterk bestuur en | 8.705 | 4.452 | 3.548 | 3.548 | 3.548 | 3.548 stevige organisatie Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen | 20.210 | 17.837 | 21.768 | 22.205 | 22.581 | 23.027 Algemene uitkeringen | 194.752 | 194.633 | 201.835 | 199.416 | 200.209 | 207.362 Dividend | 778 | 656 | 656 | 657 | 657 | 657 Saldo financieringsfunctie | 1.087 | 358 | 358 | 358 | 358 | 358 Overige algemene | 2.353 | 2.229 | 2.273 | 2.311 | 2.375 | 2.375 dekkingsmiddelen Overhead | 12.454 | 15.343 | 15.645 | 15.415 | 15.416 | 15.416 Heffing van de | - | - | - | - | - | - vennootschapsbelasting Onvoorzien | - | - | - | - | - | - Gerealiseerd c.q. verwacht totaal | 356.070 | 333.491 | 326.446 | 325.979 | 337.525 | 327.962 van baten Programma 1. Mutatie reserves | 2.995 | 3.102 | 761 | 1.320 | 1.523 | 2.903 Programma 2. Mutatie reserves | 1.432 | 1.769 | 775 | - | - | - Programma 3. Mutatie reserves | 4.135 | 3.268 | - | - | - | - Programma 4. Mutatie reserves | 3.590 | 3.551 | 1.445 | 1.434 | 1.423 | 1.412 Programma 5. Mutatie reserves | 22.126 | 24.524 | 1.421 | 1.353 | 1.361 | 1.374 Overhead Mutatie reserves | 67 | 58 | 11 | 11 | 6 | 6 Mutaties reserves baten | 34.345 | 36.272 | 4.413 | 4.118 | 4.313 | 5.695 Gerealiseerde baten | 390.415 | 369.763 | 330.859 | 330.097 | 341.838 | 333.657 Lasten | Lasten | Lasten | Lasten | Lasten | Lasten Programma 1.

Sterke en vitale | 135.558 | 131.309 | 137.837 | 141.504 | 136.644 | 133.995 samenleving Programma 2. Aantrekkelijke stad | 45.374 | 43.741 | 34.831 | 37.241 | 46.766 | 40.946 en dorpen Programma 3. Krachtige | 70.893 | 90.198 | 70.859 | 69.456 | 72.630 | 64.627 economische motor Programma 4. Duurzame en | 32.300 | 29.700 | 25.358 | 25.017 | 24.985 | 25.170 gezonde leefomgeving Programma 5. Sterk bestuur en | 36.211 | 15.242 | 21.431 | 24.932 | 29.992 | 35.009 stevige organisatie Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen | 1.067 | 1.298 | 1.228 | 1.228 | 1.228 | 1.228 Algemene uitkeringen | 13 | 2.619 | 3.575 | 1.445 | 1.482 | 1.619 Dividend | 4 | 14 | 12 | 13 | 14 | 13 Saldo financieringsfunctie | 1.115 | 768 | 652 | 719 | 1.346 | 1.373 Overige algemene | 156 | 206 | 206 | 206 | 206 | 206 dekkingsmiddelen Overhead | 25.337 | 29.933 | 29.625 | 29.491 | 29.382 | 29.322 Heffing van de | 33 | 38 | 39 | 39 | 39 | 39 vennootschapsbelasting Onvoorzien | - | 180 | 184 | 184 | 184 | 184 163 Omschrijving | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren- | Meerjaren- | Meerjaren- 2025 | ná | 2027 | raming | raming | raming Bedragen x € 1.000 | wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 Gerealiseerd c.q. verwacht totaal | 348.061 | 345.246 | 325.837 | 331.475 | 344.898 | 333.731 van lasten Programma 1. Mutatie reserves | 5.440 | 2.946 | 2.195 | 2.398 | 2.397 | 2.397 Programma 2.

Mutatie reserves | 406 | - | - | - | - | - Programma 3. Mutatie reserves | 4.408 | 1.811 | 2.013 | 1.788 | 378 | 378 Programma 4. Mutatie reserves | 2.003 | 800 | 338 | 322 | 305 | 305 Programma 5. Mutatie reserves | 30.075 | 18.938 | 1.867 | 1.901 | 1.573 | 1.573 Overhead Mutatie reserves | 22 | 22 | 21 | 21 | 20 | 20 Mutaties reserves lasten | 42.354 | 24.517 | 6.434 | 6.430 | 4.673 | 4.673 Gerealiseerde c.q. verwachten | 390.415 | 369.763 | 332.271 | 337.905 | 349.571 | 338.404 lasten Saldo | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo Programma 1. Sterke en vitale | -111.864 | -116.932 | -121.396 | -121.873 | -118.948 | -120.178 samenleving Programma 2. Aantrekkelijke stad | -16.281 | -34.539 | -27.654 | -28.381 | -28.766 | -28.276 en dorpen Programma 3. Krachtige | -35.291 | -36.480 | -33.887 | -35.259 | -35.401 | -35.536 economische motor Programma 4. Duurzame en | -4.958 | -9.014 | -5.585 | -5.636 | -5.529 | -5.529 gezonde leefomgeving Programma 5.

Sterk bestuur en | -27.506 | -10.790 | -17.883 | -21.384 | -26.444 | -31.461 stevige organisatie Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen | 19.143 | 16.539 | 20.540 | 20.977 | 21.353 | 21.799 Algemene uitkeringen | 194.739 | 192.014 | 198.260 | 197.971 | 198.727 | 205.743 Dividend | 774 | 642 | 644 | 644 | 643 | 644 Saldo financieringsfunctie | -28 | -410 | -294 | -361 | -988 | -1.015 Overige algemene | 2.197 | 2.023 | 2.067 | 2.105 | 2.169 | 2.169 dekkingsmiddelen Overhead | -12.883 | -14.590 | -13.980 | -14.076 | -13.966 | -13.906 Heffing van de | -33 | -38 | -39 | -39 | -39 | -39 vennootschapsbelasting Onvoorzien | - | -180 | -184 | -184 | -184 | -184 Gerealiseerd c.q. verwacht totaal | 8.009 | -11.755 | 609 | -5.496 | -7.373 | -5.769 saldo van baten en lasten Programma 1. Mutatie reserves | -2.445 | 156 | -1.434 | -1.078 | -874 | 506 Programma 2. Mutatie reserves | 1.026 | 1.769 | 775 | - | - | - Programma 3. Mutatie reserves | -273 | 1.457 | -2.013 | -1.788 | -378 | -378 Programma 4. Mutatie reserves | 1.587 | 2.751 | 1.107 | 1.112 | 1.118 | 1.107 Programma 5. Mutatie reserves | -7.949 | 5.586 | -446 | -548 | -212 | -199 Overhead Mutatie reserves | 45 | 36 | -10 | -10 | -14 | -14 Mutaties reserves saldo | -8.009 | 11.755 | -2.021 | -2.312 | -360 | 1.022 Gerealiseerde c.q.

verwachte | - | - | -1.412 | -7.808 | -7.733 | -4.747 resultaat 164 4.1.2 De toelichting op het overzicht van baten en lasten 4.1.2.1. De toelichting per programma Toelichting programma 1 - Baten Onderstaand treft u een specificatie aan van de baten van programma 1. De baten zijn gegroepeerd per taakveld en vervolgens uitgesplitst per activiteit. Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 4.2 | bijzonder speciaal | 27 | 28 | 28 | 28 | 28 Onderwijshuisves | onderwijs ting Onderwijshuisvestin | 449 | 29 | 30 | 30 | 30 | 30 g openbaar voortgezet | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 onderwijs 4.3 | beroepsonderwijs | 1.227 | 755 | 755 | 755 | 755 | 755 Onderwijsbeleid en leerlingzaken leerlingvervoer | 1 leerplicht | 167 | 593 | 593 | 593 | 593 | 593 oab | 1.428 | 1.623 | 1.623 | 1.623 | 1.623 | 1.623 peuteropvang/kinder | 60 | 61 | 61 | 61 | 61 opvang peuterspeelzalen | 10 | 35 | 24 | 24 | 24 | 24 rmc | 1.283 | 1.794 | 1.794 | 1.794 | 1.794 | 1.794 volwasseneneducati | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 e 5.1 Sportbeleid | overige baten en | 4 en activering | lasten sportbedrijf | 466 | 512 | 533 | 533 | 533 | 533 stimulering | 360 | 339 sportdeelname 5.2 | binnensport | 589 | 430 | 429 | 429 | 429 | 429 Sportaccommoda ties buitensport | 273 | 171 | 271 | 271 | 271 | 271

stimulering | 338 | 347 | 347 | 347 | 347 | 347 sportdeelname 6.1 Samenkracht | algemene kosten | 32 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 en | sociaal domein burgerparticipatie algemene | 909 | 175 voorzieningen kinderopvang | 1 toezicht en handhaving Ouderenontmoetings | 40 | 37 | 38 | 38 | 38 | 38 punt Preventie- | 690 | 746 | 775 | 775 | 775 | 775 alg.voorziening :Stadskamer Vreemdelingen | 8.362 | 927 | 973 | 1.022 | 823 | 927 Vrijwilligerswerk | 23 wijkgericht | 295 | 255 | 618 | 968 | 268 | 268 maatwerk & buurthuizen ZOOV (regio taxi) | 160 | 127 | 132 | 132 | 132 | 132 6.21 Toegang en | Toegang | 613 | 613 | 613 | 613 eerstelijnsvoorzie | eerstelijnsvz WMO ningen WMO 165 Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 6.60 | Wmo: | 25 Hulpmiddelen en | vervoersvergoedinge diensten (WMO) | n Wmo: | - woonvoorzieningen 6.711 | Wmo: schoonhuis | 754 | 375 | 367 | 1.149 | 1.149 | 1.149 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.752 Jeugdhulp | jeugdhulp | 24 | 103 | 1.117 | 1.191 | 1.191 ambulant regionaal 6.811 Beschermd | wmo wonen | 647 | 778 | 804 | 899 | 820 | 886 wonen (WMO) 6.812 | Maatschappelijke | 81 Maatschappelijke- opvang lokaal en vrouwenopvang (WMO) Maatschappelijke | 2.572 | 1.012 | 1.051 | 1.051 | 1.051 | 1.051 opvang regionaal 6.821 | jeugdhulp | - | - |

- | - | - Jeugdbeschermin g 6.92 Coördinatie | jeugdhulp | 32 en beleid Jeugd RSSDA EXT | 37 | 138 | 137 | 137 | 137 | 137 RSSDA JBT | -46 | 150 | 148 | 148 | 148 | 148 7.1 | openbare | 2.487 | 2.905 | 4.180 | 5.080 | 4.049 Volksgezondheid | gezondheidszorg Eindtotaal | 23.694 | 14.377 | 16.441 | 19.630 | 17.696 | 13.817 Toelichting programma 1 - Lasten Onderstaand treft u een specificatie aan van de lasten van programma 1. De lasten zijn gegroepeerd per taakveld en vervolgens uitgesplitst per activiteit. Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 4.2 | bijzonder onderwijs | 80 | 822 | 314 | 314 | 314 | 314 Onderwijshuisves ting bijzonder speciaal | 21 | 2.210 | 1.974 | 1.974 | 1.974 | 1.974 onderwijs bijzonder voortgezet | 528 | 268 | 268 | 268 | 268 onderwijs Onderwijshuisvestin | 4.904 | 466 | 2.680 | 3.251 | 4.204 | 5.486 g openbaar onderwijs | 57 | 1.597 | 1.101 | 1.096 | 1.091 | 1.086 openbaar praktijk | 30 | 337 | 42 | 42 | 42 | 42 onderwijs openbaar voortgezet | 112 | 79 | 79 | 79 | 79 onderwijs personeelskosten | 197 | 210 | 210 | 210 | 210 | 210 4.3 | beroepsonderwijs | 1.227 | 754 | 754 | 754 | 754 | 754 Onderwijsbeleid en leerlingzaken leerlingvervoer | 1.029 | 1.104 | 1.139 | 1.139 | 1.139 | 1.139 leerplicht | 450 | 928 | 954

| 954 | 954 | 954 oab | 1.428 | 1.661 | 1.661 | 1.661 | 1.661 | 1.661 166 Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 overige baten en | 35 | 36 | 37 | 37 | 37 | 37 lasten personeelskosten | 89 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 peuteropvang/kinder | 11 | -2 | -2 | -2 | -2 | -2 opvang reservering lasten | 7 | 536 | 218 | 208 | -538 | -439 schoolgebouwen rmc | 1.283 | 1.794 | 1.827 | 1.827 | 1.827 | 1.827 vandalisme en | - | - | - | - | - beveiliging schoolgebouwen volwasseneneducati | 126 | - | - | - | - e 5.1 Sportbeleid | overige baten en | 947 | 302 | 359 | 629 | 627 | 625 en activering | lasten personeelskosten | 186 | 199 | 199 | 199 | 199 | 199 sportbedrijf | 3.431 | 3.334 | 3.283 | 3.283 | 3.283 | 3.283 stimulering | 615 | 1.357 | 1.027 | 1.027 | 924 | 924 sportdeelname 5.2 | binnensport | 2.043 | 1.372 | 1.199 | 1.513 | 1.447 | 1.500 Sportaccommoda ties buitensport | 1.164 | 1.401 | 1.138 | 1.131 | 1.128 | 1.125 personeelskosten | 25 | 26 | 26 | 26 | 26 | 26 sport algemeen | 7 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 stimulering | 235 | 241 | 247 | 247 | 247 | 247 sportdeelname zwembaden | 175 | 10 | 8 | 8 | 8 | 8 6.1 Samenkracht | algemene kosten | 644 | 299 | 367 | 367 | 367 | 367 en | sociaal domein burgerparticipatie algemene | 468 | 731 voorzieningen

kinderopvang | 181 | 192 | 197 | 197 | 197 | 197 toezicht en handhaving Noaberfonds | 62 | 88 | 90 | 90 | 90 | 90 Onafhankelijke | 73 | 31 | 32 | 32 | 32 | 32 clientenondersteunin g WMO Ouderenontmoetings | 165 | 147 | 151 | 151 | 151 | 151 punt personeelskosten | 2.051 | 2.248 | 2.248 | 2.248 | 2.248 | 2.248 Preventie jeugd | 320 | 395 | 405 | 405 | 405 | 405 Preventie-alg. voorz. | 304 | 320 | 332 | 332 | 332 | 332 : Slangenburg Preventie- | 2.081 | 2.062 | 1.906 | 1.906 | 1.906 | 1.906 alg.voorziening :Stadskamer Racisme en | 33 | 50 | 43 | 43 | 43 | 43 discriminatie slachtofferhulp | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 Vreemdelingen | 5.370 | 952 | 998 | 1.047 | 1.048 | 1.152 Vrijwilligerswerk | 347 | 356 | 432 | 432 | 432 | 432 wijkgericht | 424 | 562 | 1.168 | 1.773 | 372 | 341 maatwerk & buurthuizen ZOOV (regio taxi) | 1.219 | 1.390 | 1.445 | 1.445 | 1.445 | 1.445 6.21 Toegang en | Toegang | 5.564 | 6.859 | 7.929 | 7.305 | 6.921 | 6.924 eerstelijnsvoorzie | eerstelijnsvz WMO ningen WMO 167 Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 6.22 Toegang en | Eerstelijnsvz | 5.977 | 6.514 | 6.808 | 6.808 | 6.808 | 6.808 eerstelijnsvoorzie | buurtplein jeugd ningen Jeugd 6.23 Toegang en | toegang | 184 | 185 | 185 | 185 | 185 eerstelijnsvoorzie |

eerstelijnsvz ningen Integraal | integraal 6.60 | personeelskosten | 33 Hulpmiddelen en diensten (WMO) Wmo: | 246 | 522 | 535 | 535 | 535 | 535 rolstoelverstrekkinge n Wmo: | 877 | 992 | 1.010 | 1.010 | 1.010 | 1.010 vervoersvergoedinge n Wmo: | 561 | 823 | 800 | 800 | 800 | 800 woonvoorzieningen 6.711 | Wmo: schoonhuis | 8.849 | 8.461 | 8.887 | 9.180 | 5.959 | 5.806 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.712 Begeleiding wmo integrale | 5.709 | 4.192 | 4.194 | 4.194 | 4.194 | 4.194 (WMO) | ondersteuning 6.713 | wmo integrale | 2.439 | 2.900 | 3.189 | 3.189 | 3.189 | 3.189 Dagbesteding | ondersteuning (WMO) 6.751 Jeugdhulp | jeugdhulp | 30 ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp | jeugdhulp | 14.731 | 16.292 | 16.823 | 16.846 | 16.912 | 16.912 ambulant regionaal 6.762 Jeugdhulp | jeugdhulp | 10.188 | 6.803 | 7.065 | 7.065 | 7.065 | 7.065 met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp | jeugdhulp | 767 | 894 | 929 | 929 | 929 | 929 met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO | wmo integrale | 553 ondersteuning 6.792 PGB Jeugd | jeugdhulp | 196 | 220 | 228 | 228 | 228 | 228 6.811 Beschermd | wmo wonen | 28.246 | 28.719 | 31.219 | 32.508 | 33.666 | 33.688 wonen (WMO) 6.812 | Maatschappelijke | 232 | 387 | 402 | 402 | 402 | 402 Maatschappelijke- opvang lokaal en vrouwenopvang (WMO) Maatschappelijke | 9.139 | 6.150 | 6.252 | 6.252 | 6.195 | 6.226 opvang regionaal 6.821 | jeugdhulp | 2.134 | 1.882 | 1.955 | 1.955 |

1.955 | 1.955 Jeugdbeschermin g 6.822 | jeugdhulp | 286 | 228 | 237 | 237 | 237 | 237 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie | wmo integrale | 115 | 768 | 811 | 811 | 811 | 811 en beleid WMO | ondersteuning 6.92 Coördinatie | jeugdhulp | 186 | 238 | 265 | 265 | 265 | 265 en beleid Jeugd RSSDA EXT | 37 | 139 | 143 | 143 | 143 | 143 RSSDA JBT | -46 | 155 | 153 | 153 | 153 | 153 7.1 | openbare | 4.914 | 5.710 | 7.138 | 8.039 | 6.989 | 2.940 Volksgezondheid | gezondheidszorg personeelskosten | 51 | 55 | 55 | 55 | 55 | 55 Eindtotaal | 135.558 | 131.309 | 137.837 | 141.504 | 136.644 | 133.995 168 Toelichting programma 2 - Baten Onderstaand treft u een specificatie aan van de baten van programma 2. De baten zijn gegroepeerd per taakveld en vervolgens uitgesplitst per activiteit.

Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 0.3 Beheer | panden en gronden | 45 | 39 | 40 | 40 | 40 | 40 overige gebouwen en gronden 1.1 | brandweer | 155 | 114 | 114 | 114 | 114 | 114 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare | bijzondere wetgeving | 29 | 20 | 21 | 21 | 21 | 21 orde en veiligheid openbare orde | 6 veiligheid | 156 | 128 | 133 | 133 | 133 | 133 2.1 Verkeer en | aanvalsplan | 5 vervoer | binnenstad wegen | 426 2.2 Parkeren | vergunningverlening | 45 | 40 | 41 | 41 | 41 | 41 8.1 Ruimte en | omgevingskamer | 176 | 230 | 236 | 236 | 236 | 236 leefomgeving overige ro taken | 1.005 Planschades | 18 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 wonen en bouwen | 51 algemeen 8.2 | Augustinuslocatie | 1.300 Grondexploitatie (niet- bedrijventerreine n) grex algemeen | 1.269 | 4.602 | 3.878 GREX Laborijnlocatie | 1.905 | -4.377 | -702 | 6.248 | 6.248 Heelweg | 525 Heideslag | 9.477 | 2.034 | 255 | 261 Iseldoks HBB | 21 | 100 Naoberhoek | 4.304 | 3.139 | 3.139 Vogelstraat | 1.100 | 782 | 1.451 Wehl fokkenkamp | 618 | 1.166 | 1.492 | 299 grex Wijnbergen de | 6.050 | 982 Kwekerij Wijnbergen EVZ | 61 8.3 Wonen en | grex algemeen | 72 | 74 | 75 | 75 | 75 | 75 bouwen leefbaarheid | 1 woonomgeving omgevingsvergunnin | 4.588 | 2.043 | 2.095 | 2.095 | 2.095 | 2.095 g

panden en gronden | 716 | 502 | 525 | 525 | 525 | 525 volkshuisvestingsbel | 620 | 620 | 633 eid wonen en bouwen | 1.676 | 6 | - | - | - | - algemeen Eindtotaal | 29.093 | 9.202 | 7.177 | 8.860 | 18.000 | 12.670 Toelichting programma 2 - Lasten Onderstaand treft u een specificatie aan van de lasten van programma 2. De lasten zijn gegroepeerd per taakveld en vervolgens uitgesplitst per activiteit. 169 Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | ná | 2027 | begroting | begroting | begroting wijziging | 2028 | 2029 | 2030 2026 0.3 Beheer | panden en gronden | 2 | 736 | 720 | 720 | 720 | 720 overige gebouwen en gronden 1.1 | brandweer | 4.646 | 4.734 | 5.468 | 5.579 | 5.666 | 5.266 Crisisbeheersi ng en brandweer personeelskosten | 108 | 117 | 117 | 117 | 117 | 117 1.2 Openbare | bijzondere wetgeving | 728 | 759 | 843 | 843 | 843 | 843 orde en veiligheid openbare orde | 919 | 1.170 | 1.164 | 1.234 | 1.233 | 1.232 personeelskosten | 231 | 245 | 245 | 245 | 245 | 245 veiligheid | 234 | 250 | 250 | 250 | 250 | 250 2.1 Verkeer en aanvalsplan | 52 | 151 | 155 | 155 | 155 | 155 vervoer | binnenstad bruggen | 563 | 1.028 | 1.025 | 1.013 | 1.007 | 961 openbare verlichting | 442 | 703 | 823 | 692 | 690 | 678 personeelskosten | 282 | 304 | 304 | 304 | 304 | 304 wegen | 8.704 | 13.068 | 8.857 | 9.578 | 9.867 | 9.886 2.2 Parkeren |

informatiesystemen | 10 | 24 | 24 | 24 | 24 | 24 parkeren | 3.167 | 4.057 | 3.379 | 3.379 | 3.464 | 3.411 personeelskosten | 32 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 vergunningverlening | 96 | 91 | 91 | 91 | 91 | 91 2.5 Openbaar | openbaar vervoer | - | - | - | - | - vervoer 8.1 Ruimte en | actualisatie | 441 | 502 | 340 | 340 | 340 | 340 leefomgeving | bestemmingsplannen implementatie | 108 | 209 | 9 | 9 | 9 | 9 omgevingswet omgevingskamer | 197 | 253 | 153 | 153 | 153 | 153 overige milieutaken | 28 overige ro taken | 409 | 67 | 69 | 69 | 69 | 69 personeelskosten | 1.312 | 1.375 | 1.539 | 1.538 | 1.537 | 1.536 Planschades | 26 robuust groen | 98 | 136 | 136 | 136 | 136 | 136 wonen en bouwen | 235 | 160 algemeen 8.2 | Augustinuslocatie | 10 | - | 1.287 | 2 Grondexploitat ie (niet- bedrijventerrei nen) grex algemeen | 489 | - | 4.606 | 2 | 3.875 | -5 GREX Laborijnlocatie | 1.132 | - | -4.296 | -529 | 6.404 | 6.326 Heelweg | 402 | - | 2 Heideslag | 8.615 | 2.034 | 309 | 300 | 23 | - Iseldoks HBB | 341 | 100 | -111 | -119 lookwartier | 10 | - | - | - Naoberhoek | - | - | 15 | 4.328 | 3.153 | 3.141 personeelskosten | 406 | 464 | 464 | 464 | 464 | 464 Strategische gronden | 6 | 24 | 60 | 60 | 60 | 60 Vogelstraat | 1.100 | -68 | 629 | 1.246 | -76 Wehl fokkenkamp | 596 | 1.166 | 1.495 | 311 grex Wijnbergen de | 5.104 | 982 | 33 | 20 | 14 Kwekerij 170 Taakveld | Activiteit | Realisatie | Begroting