Bijlage 1 Begroting 2025 gD - Boekwerk.pdf
Tekst van het document
52
Wat gaan we daarvoor doen? D1. Vitaal ouder worden De dubbele vergrijzing, de toename van chronische aandoeningen die daarmee gepaard gaat, de toename van dementie, het zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en de toenemende druk op de zorg zijn een paar van de belangrijkste redenen om te investeren in het vitaal ouder worden. Daarbij geldt dat sommige ouderen meer risico hebben op gezondheidsrisico’s en daar langer mee moeten leven. Vitaal ouder worden gaat over lichamelijke vitaliteit, waar voldoende beweging en goede voeding aan bijdragen. Ook gaat het over vitaal blijven op sociaal en mentaal gebied, met een sociaal netwerk waar je deel van uitmaakt en door activiteiten te ondernemen waardoor je je zinvol voelt. Het gaat erom dat mensen, samen met hun naasten, in regie blijven over hun eigen leven. Belangrijk is om ons te richten op wat ouderen willen én kunnen, zodat de kwaliteit van leven van alle ouderen geborgd is. In 2025 continueren wij onze huidige inzet, breiden deze waar mogelijk uit en zorgen samen met kern- en netwerkpartners en andere professionele- en vrijwilligersorganisaties dat ouderen veerkrachtig om kunnen gaan met de veranderingen in hun leven. We leggen de focus op eigen regie en het bij elkaar brengen van de juiste expertise op het juiste moment. Met een positieve benadering kijken we met ouderen naar de mogelijkheden die er wél zijn.
Dit doen wij op lokaal niveau en in regionale afstemming en samenwerking. D2. Mantelzorg actualiseren Centraal staat dat wij aandacht (blijven) hebben voor de ondersteuning van de mantelzorger. Maar wij gaan steviger inzetten op het aanbieden van respijtzorg, waarmee mantelzorgers dankzij respijtzorg een betere balans krijgen tussen mantelzorg en alle andere aspecten van hun leven. Zo is en blijft de Zorgoppas ook in 2025 actief. De mantelzorgwaardering krijgt een andere invulling, waarbij gezocht wordt naar een manier om de waardering zelf te besteden bij lokale ondernemers. D3. Vrijwilligersbeleid herzien In 2025 wordt het nieuwe vrijwilligersbeleid opgesteld en vastgesteld. De voorbereidingen hiervoor zijn al genomen. Dit gebeurt in samenwerking met de Vrijwilligerscentrale (VWC) en diverse vrijwilligersorganisaties in Doetinchem. Verder gaan wij bezien hoe wij omgaan met de toename van aanvragen bij de VWC vanuit de regio. D4. Uitvoering van het plan van aanpak GALA en de vijf ketenaanpakken die het GALA en IZA met elkaar verbinden In 2023 zijn het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) opgesteld met als doel te werken aan preventie, gezondheid en de sociale basis en om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Het GALA en IZA overlappen elkaar op de landelijk benoemde ketenaanpakken.
In 2025 is voor deze ketenaanpakken de regionale preventie infrastructuur ingericht. De GGD NOG voert dit voor de regio Achterhoek uit. Ook lokaal wordt er gewerkt aan het inrichten van de ketenaanpakken in afstemming met SportID en Buurtplein. In 2025 richten we ons lokaal met name op onderstaande drie onderwerpen: Kansrijke start Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans voor de toekomst. De eerste duizend dagen zijn cruciaal voor een goede start. Kansrijke Start richt zich op het verbeteren van zorg en ondersteuning aan gezinnen in kwetsbare situaties in de preconceptiefase, tijdens de zwangerschap en na de geboorte. Ingezet wordt op het verbeteren van samenwerking tussen professionals in het medisch en sociaal domein, deskundigheidsbevordering, en het duurzaam beschikbaar maken van de ketenaanpak Kansrijke Start.
53
Omdat de meeste medische professionals regionaal werkende partijen zijn, is gekozen om op West Achterhoek niveau samen te werken. In 2025 worden zorgpaden/klantroutes uitgewerkt die de professionals helpen om sneller en doeltreffender te verwijzen naar passende hulp wanneer een ouder dit nodig heeft. Overgewicht bij kinderen De ketenaanpak overgewicht kinderen is bedoeld om kinderen met (ernstig) overgewicht te helpen bij het bevorderen van een gezonde leefstijl en kwaliteit van leven. Kinderen met overgewicht en hun ouders worden bewust gemaakt van hun leefstijl en weten wat ze kunnen doen om deze te verbeteren. Partners uit het sociaal en medisch domein werken gezamenlijk aan ondersteuning van deze kinderen en hun ouders. Regionaal wordt er gewerkt aan een goedwerkende ketenaanpak en passend aanbod van interventies, voor de lokale invulling is een lokale projectleider aangesteld. We zorgen voor voldoende activiteiten en aanbod voor kinderen met laag gewicht, licht verhoogd gewicht, overgewicht of obesitas. Tevens richten we een centraal aanmeldpunt in.
Valpreventie Met de lokale ketenaanpak valpreventie zetten wij samen met de verbonden partijen (Sport-ID en Buurtplein), andere ketenpartners en organisaties voor de doelgroep thuiswonende 65-plussers in op het verminderen valongelukken, een afname van ziekenhuisopnames na valongevallen en het vergroten van de kennis en meerwaarde van valpreventie. Wij geven de ingezette lokale ketenaanpak verder vorm en betrekken meer ketenpartners (waaronder de 1e lijn – zoals huisartsen en lokale fysiotherapeuten). Met landelijke en lokale campagnes maken wij thuiswonende ouderen meer bewust van het belang van mobiliteit en valrisico's in en om het huis. Daarnaast sporen wij tijdig thuiswonenden ouderen op met een verhoogd (matig en hoog) valrisico. Het doorverwijzen en (indien noodzakelijk begeleiden) naar structureel beweeg- en sportaanbod neemt Sport-ID voor haar rekening. Onze lokale coördinator ketenaanpak valpreventie van Sport-ID zorgt ervoor dat wij goed blijven aansluiten bij de regionale ketenaanpak (voor onder meer afstemming en monitoring). D5. Werkagenda van het IZA Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is gericht op het toekomstbestendig maken van de zorg.
In 2023 is het Regioplan De Gezondste Regio opgesteld waarin in kaart is gebracht wat de uitdagingen zijn in onze regio en langs welke lijnen kan worden ingezet op het bevorderen van gezondheid en zelfstandig blijven leven en op vermindering van de druk op de zorg. In het regioplan zijn vier thema's geformuleerd: Gezond Leven en Preventie, Veerkrachtig Ouder Worden, Mentaal Gezond en Prettig werken in zorg en welzijn. In 2024 is de Werkagenda Regioplan De Gezondste Regio Achterhoek opgesteld en is er bij elk thema een uitvoeringscoalitie gevormd. Elke coalitie gaat aan de slag met het uitwerken en uitvoeren van acties binnen de thema's. De eerste slag hierin is in de tweede helft van 2024 gedaan. In 2025 gaan de uitvoeringscoalities verdere uitvoering geven aan de acties binnen de thema's van het IZA en de werkagenda. In 2025 gaan we aan de slag met het transformatieplan ‘Samen dichtbij voor mensen met mentale problemen’. Door betere samenwerking over de domeinen heen, willen we op het vlak van de mentale gezondheid een verschuiving van zorg naar gezondheid bewerkstellingen, zoals dat ook in het Integraal Zorg Akkoord en ons regioplan is uitgewerkt.
Dat betekent dat mensen eerst ondersteuning zoeken in hun eigen netwerk, online en in het voorliggend veld, waar men zonder drempel of indicatie terecht kan, en waar nodig bij de POH-GGZ of sociaal domein, en voor complexere vragen in de GGZ. Het doel van de transformatie is niet om nieuw aanbod te ontwikkelen, maar juist om het bestaande aanbod beter op elkaar af te stemmen, met als één van de effecten het beschikbaar houden van GGZ zorg daar waar het meest nodig is. Een van de onderwerpen om verder te ontwikkelen en uit te breiden is het GEM mentale gezondheidsnetwerk. Een voorbeeld waarin we domeinoverstijgend en preventief werken ten behoeve van de inwoner.
54
D6. Uitvoeringsagenda sport en bewegen op stellen Vanuit de nieuwe visie sport en bewegen, het lokaal Sportakkoord en het GALA en IZA stellen we de nieuwe Uitvoeringsagenda sport en bewegen op. Waarin we de vastgestelde ambities en doelen vertalen naar een concreet uitvoeringsprogramma. Met het uitvoeringsprogramma zetten we in op het vergoten en versterken van het sportief kapitaal van onze inwoners en het versterken van het sportkapitaal van de gemeente. We gebruiken hiervoor het platform Sport en Bewegen. Daarin komen onze lokale en regionale maatschappelijke partners en het sport- en beweeglandschap binnen Doetinchem samen. D7. Uitvoeringsagenda op basis van Cultuurvisie In 2024 is de cultuurvisie 2024-2036 vastgesteld. De doelen uit deze visie maken we concreet in een uitvoeringsagenda (de acties). Met deze middelen kunnen we met kunst en cultuur bijdragen aan een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat voor onze huidige en nieuwe inwoners. We investeren in kunst en cultuur omdat het welbevinden bevordert, sociale cohesie versterkt en innovatieve kracht aanwakkert. Onze speerpunten voor de komende drie jaar liggen dan ook, naast het artistieke, op het maatschappelijke en economische vlak. In 2025 focussen we op het toegankelijk maken van kunst en cultuur voor iedereen.
Daarbij is cultuureducatie op alle scholen van groot belang, Ook de samenwerking met Buurtplein is in het kader van preventie een speerpunt. Om ruimte te maken voor innovatie en artistiek experiment creëren we een culturele broedplaats. Hiermee ondersteunen en faciliteren we amateurkunst en geven we talent een podium. Ons doel op de langere termijn is het uitbreiden van het culturele aanbod zodat toeristen, potentiële nieuwe inwoners en bedrijven kiezen voor Doetinchem om te bezoeken of zich te vestigen. In 2025 maken we, n.a.v. een onderzoek naar de witte vlekken in ons aanbod, een plan voor de toekomst. Als laatste investeren we in 2025 in kunst in de openbare en publieke ruimte. We doen dit om de aantrekkelijkheid van onze gemeente te vergroten, maar ook om kunstenaars een podium te geven. Welke verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van deze doelstellingen? We werken samen met: • Buurtplein BV • Laborijn • Sport-ID • Amphion Cultuurbedrijf • GGD Noord- en Oost-Gelderland • Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) • Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) • 8RHK Ambassadeurs Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen in deze begroting.
55
Wat mag het kosten? Programma 2 bedragen x € 1.000
Realisatie 2023
Begroting ná wijziging 2024
Begroting 2025
Meerjarenraming 2026
Meerjarenraming 2027
Meerjarenraming 2028
61.430
34.921
39.754
31.688
31.290
31.290
-
-
700
700
700
-
61.430
34.921
40.454
32.388
31.990
31.290
Omschrijving BATEN Bestaand beleid Nieuw beleid Het geraamde totaal van baten Onttrekking aan de reserves
743
2.938
1.018
1.175
574
499
Het geraamde resultaat van baten
62.173
37.859
41.472
33.563
32.564
31.789
188.399
172.867
174.525
163.384
163.165
163.161
-
-
1.420
1.255
1.209
33
188.399
172.867
175.945
164.639
164.374
163.194
LASTEN Bestaand beleid Nieuw beleid Het geraamde totaal van lasten Toevoegingen aan de reserves
5.930
8.061
11.155
2.898
2.140
2.345
194.329
180.928
187.100
167.537
166.514
165.539
-126.969
-137.946
-134.771
-131.696
-131.875
-131.871
-
-
-720
-555
-509
-33
Het geraamde totaal saldo van baten en lasten
-126.969
-137.946
-135.491
-132.251
-132.384
-131.904
Saldo onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves
-5.187
-5.123
-10.137
-1.723
-1.566
-1.846
-132.156
-143.069
-145.628
-133.974
-133.950
-133.750
Het geraamde resultaat van lasten SALDO Bestaand beleid Nieuw beleid
Het geraamde resultaat programma 2
Indeling programma per taakveld In de onderstaande tabel zijn de baten en lasten van het begrotingsjaar uitgesplitst per taakveld. Hierbij is eveneens onderscheid gemaakt in bestaand en nieuw beleid. De indeling per taakveld en activiteit is opgenomen in paragraaf 5.1.2 De toelichting op het overzicht van baten en lasten.
56
Baten per taakveld (bedragen x € 1.000)
Bedrag bestaand beleid
Bedrag Lasten per taakveld (bedragen x € nieuw 1.000) beleid
Bedrag bestaand beleid
Bedrag nieuw beleid
6.3 Inkomensregelingen
20.613
6.3 Inkomensregelingen
32.020
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
10.704
6.81A Beschermd wonen (WMO)
24.621
323
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
3.995
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
17.422
-548
5.2 Sportaccommodaties
1.053
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
11.332
123
5.1 Sportbeleid en activering
905
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
9.118
426
6.81A Beschermd wonen (WMO)
700
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
7.672
12
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
582
6.4 WSW en beschut werk
7.497
104
7.1 Volksgezondheid
359
6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
5.897
6.72A Jeugdhulp begeleiding
253
6.71B Begeleiding (WMO)
5.429
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
222
700 6.72B Jeugdhulp behandeling
5.304
6.5 Arbeidsparticipatie
212
6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
4.629
6.82A Jeugdbescherming
150
4.2 Onderwijshuisvesting
4.318
4.2 Onderwijshuisvesting
7
5.1 Sportbeleid en activering
Totaal baten programma 2
39.755
168
4.296
-72
700 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
3.904
758
6.5 Arbeidsparticipatie
3.470
6.72A Jeugdhulp begeleiding
3.413
6.71C Dagbesteding (WMO)
3.400
5.2 Sportaccommodaties
3.126
45
7.1 Volksgezondheid
3.047
15
6.73B Gezinsgericht
2.493
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
2.227
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
2.210
6.82A Jeugdbescherming
1.998
6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
1.586
6.73A Pleegzorg
1.473
5.6 Media
1.234
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf
849
6.82B Jeugdreclassering
217
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
203
5.4 Musea Totaal lasten programma 2
104
2
-46
119
6
174.524
1.420
Voor de ontwikkeling van het bestaande beleid verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.1.2 De toelichting op het overzicht van baten en lasten. In dit hoofdstuk wordt per programma en per taakveld de ontwikkeling van de baten en lasten gespecificeerd per activiteit. De samenvattende tabel van het nieuwe beleid is opgenomen in paragraaf 2.4 Ontwikkelingen. In de onderstaande tabellen wordt een toelichting gegeven op het nieuwe beleid.
57
Nummer 14
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Autonome ontwikkelingen Hbh
Bedragen per begrotingsjaar 2025
2026
2027
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2028 - 1e Bestuurlijke monitor 2024
Lasten
426
426
426
426
Saldo
-426
-426
-426
-426
Patrick Moors
De uitgaven aan Hulp bij huishouden stijgen harder dan in de begroting was voorzien. Dit is het gevolg van autonome CAO-ontwikkelingen waar de gecontracteerde aanbieders zich aan moeten conformeren. De autonome CAO-ontwikkelingen voor de Hbh sector (VVT) liggen veel hoger liggen dan de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Dit leidt tot een structurele kostenstijging van € 426.000 per jaar (zie ook Perspectiefnota 2025). In de voorjaarsnota van het rijk heeft het rijk landelijk een bedrag van € 76 miljoen oplopend naar € 300 miljoen in 2029 gereserveerd voor de kostenontwikkeling en demografie vergrijzing WMO. Deze reservering is door het rijk niet verwerkt in de meicirculaire. De eventuele middelen die in de septembercirculaire voor dit onderwerp beschikbaar komen zullen worden toegevoegd aan de algemene middelen. Nummer 15
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Verlengen overeenkomst Saza
Bedragen per begrotingsjaar 2025
2026
2027
-
-
-
Baten Lasten
Budgetneutraal met TV 0.8 (nummer 50) Saldo
Oorsprong
Portefeuillehouder
2028 - 1e Bestuurlijke monitor Patrick Moors 2024
6
6
6
6
-6
-6
-6
-6
-
-
-
-
In de begroting 2024 is ten onrechte een korting doorgevoerd op de bijdrage aan Saza naar aanleiding van de besparing door lagere indexatie prijsgevoelige budgetten. Nummer 16
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Structurele financiering IHP (2028 e.v.)
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
2025
2026
2027
Baten
-
-
-
Lasten
-
-
-
205
-
-
-
-205
-
-
-
-
Verwerkt via een mutatie in de reserve Saldo
Portefeuillehouder
2028 - Perspectiefnota 2025
Jorik Huizinga
Het nieuwe IHP is op 25 april 2024 vastgesteld. Om structureel voor het hele plan voldoende middelen beschikbaar te houden, is vanaf het jaar 2028 een structurele jaarlijkse toevoeging van € 205.000 aan het Investeringsfonds onderwijs noodzakelijk.
58
Nummer 17
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar Oorsprong 2025
Laborijn
2026
2027
Portefeuillehouder
2028
Baten
-
-
-
Lasten
-
109
67
67
- Perspectiefnota 2025 Jorik Huizinga
Saldo
-
-109
-67
-67
Laborijn gaat vanwege de geplande nieuwbouw voorlopig uit van een toename van de huisvestingslast. Voor Doetinchem betekent dit een stijging van bijdrage aan Laborijn van € 109.000 in 2026 en vanaf 2027 structureel € 67.000. Ook de huisvestingslasten zullen onderdeel uitmaken van de meerjarenraming 2026-2028. Nummer 18
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Cultuurvisie
Bedragen per begrotingsjaar Oorsprong 2025
2026
2027
Baten
700
700
700
Lasten
700
700
700
-
Saldo
-
-
-
-
Portefeuillehouder
2028 - Perspectiefnota 2025 Jorik Huizinga
In 2023 is de cultuurvisie vastgesteld. Om de cultuurvisie te realiseren stellen wij ter voorbereiding implementatiemiddelen beschikbaar. Met deze implementatiemiddelen worden de nodige randvoorwaarden op orde gebracht om tot verdere uitvoering van de cultuurvisie te komen. Onderdeel van deze randvoorwaarden is het creëren van een culturele broedplaats. Het implementeren van een culturele broedplaats draagt bij aan innovatie en artistieke experimenten. Ook ontstaat er hiermee meer ruimte voor amateurs en talentontwikkeling. In 2025 voeren we tevens een onderzoek uit naar de witte vlekken in ons culturele aanbod. Daarnaast investeren we in kunst in de openbare en publieke ruimte. Hiermee wordt een aanzet gegeven voor het vergroten van de aantrekkelijkheid van onze gemeente en geven we kunstenaars een podium. Nummer 19
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2025 2026 2027 2028 Verdeling extra indexatie maatschappelijke organisaties
Baten Lasten
Budgetneutraal binnen het programma Budgetneutraal met programma 1. Doetinchem 2036 (nummer 8) Saldo
-
-
-
- 1e Bestuurlijke monitor 2024
770
770
770
770
-800
-800
-800
-800
30
30
30
30
-
-
-
-
Divers
In de begroting 2024 heeft u een structureel budget van € 800.000 euro gereserveerd voor een index maatschappelijke instellingen. Aan de hand van de subsidieverleningen en opdrachten aan de verschillende maatschappelijke instellingen heeft het college een besluit genomen over de verdeling van het budget voor de index maatschappelijke instellingen. De verwerking in de begroting 2025 is budgetneutraal. U bent hierover geïnformeerd via raadsmededeling 2023-109.
59
Nummer 20
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar 2025
2026
2027
-
-
-
Reparatiebudget binnensport Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2028 - Aanmelding begroting 2025
Lasten
136
136
136
136
Saldo
-136
-136
-136
-136
Patrick Moors
In de eerste jaren na oprichting is bij Sport-ID veel tijd en aandacht besteed aan de integratie van de verschillende organisaties tot één organisatie. Ook financieel is er steeds meer en beter inzicht. Op het organisatieonderdeel binnensportaccommodaties heeft Sport-ID inzichtelijk gemaakt dat zij onterecht kosten maken voor drie externe sportzalen. Door de eigenaren van deze sportzalen worden facturen bij Sport-ID in rekening gebracht, terwijl gemeente Doetinchem de hurende partij is. In de eerste jaren heeft Sport-ID onterecht facturen betaald voor kosten van drie externe sportzalen. Deze kosten moeten met ingang van dit jaar voor rekening van gemeente Doetinchem (als hurende partij) komen. Deze kosten zijn niet opgenomen in begroting gD of Sport-ID. Nummer 21
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Uitvoering lokale leerplicht
Bedragen per begrotingsjaar Baten
2025
2026
2027
-
-
-
Oorsprong
Portefeuillehouder
2028 - Aanmelding begroting 2025
Lasten
12
12
12
12
Saldo
-12
-12
-12
-12
Jorik Huizinga
De gemeente is wettelijk verplicht toezicht te houden op de naleving van de leerplichtwet. In 2022 is in de regio Achterhoek een start gemaakt met de regionale samenwerking voor leerplicht. De uitvoering hiervan is belegd bij Team LerenWerkt. Bij de start zijn afspraken gemaakt over de bekostiging per gemeente. Deze afspraken zijn vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). Inmiddels is duidelijk dat het budget dat gevormd wordt door de gemeentelijke bijdragen, volgens de regionale uitgangspunten, niet toereikend is voor de werkelijke kosten voor dezelfde diensten en formatie. Nummer 22
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2025 2026 2027 2028 Regionaal inkoopproces WMO/Jeugdhulp 2024-2025
Baten
-
-
-
- Aanmelding begroting 2025
Lasten
43
-
-
-
Saldo
-43
-
-
-
Divers
Eind januari 2024 hebben de 8 gemeenten van de Achterhoek besloten om geen tweede contractperiode aan te gaan binnen de huidige contracten Wmo/Jeugdhulp en te starten met de voorbereiding van een nieuw inkoopproces. Voor de begeleiding van dit traject moet extra financiering vrijgemaakt worden voor o.a. de inhuur van externe deskundigen (o.a. aanbestedingsjuristen) en begeleiding.
60
Conform de samenwerkingsovereenkomst dragen alle gemeenten gelijkelijk mee aan de kosten van de uitvoering van de taken van de programmaorganisatie SDA. Voor Doetinchem betekent dit voor 2025 een bijdrage van € 43.160. Nummer 23
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Jongerenwerk
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
2025
2026
2027
Baten
-
-
-
Lasten
80
80
80
80
Saldo
-80
-80
-80
-80
Portefeuillehouder
2028 - Aanmelding begroting 2025
Robbert Hummelink
In 2023 hebben we samen met Buurtplein invulling gegeven aan de experimenteerruimte jeugd, gericht op het voorkomen van problematiek en inzet van (dure) zorg aan jeugdigen en jongeren. Deze experimenteerruimte werd deels ingevuld voor extra inzet stedelijk jongerenwerk. In de begroting 2024 heeft de gemeenteraad incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor de borging van de extra inzet van het jongerenwerk. Met de extra middelen heeft het jongerenwerk een belangrijke doorontwikkeling doorgemaakt. De aanwezigheid en zichtbaarheid op straat is vergroot, het online jongerenwerk is uitgebreid, de samenwerking met JC (Amphion Cultuurbedrijf) is verbeterd en de samenwerking met de scholen in het voortgezet onderwijs (vo) heeft een impuls gehad, zo zijn de jongerenwerkers nu aangehaakt op alle vo-scholen. Ook hebben de jongerenwerkers nu meer ruimte om in te zetten op individuele trajecten. Verder kunnen de jongerenwerkers een belangrijke rol spelen bij de ondersteuning van de groeiende groep nieuwkomers. Gezien de positieve ervaringen met de impuls voor het jongerenwerk in de afgelopen jaren willen we de tot op heden incidentele extra middelen nu structureel borgen. Nummer 24
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
- Aanmelding begroting 2025
Robbert Hummelink
2025 2026 2027 2028 Verstevigen sociale basis wijk- en buurtverbinders
Baten
-
-
-
Lasten
115
115
115
115
Saldo
-115
-115
-115
-115
Om te blijven bouwen aan sterke en veerkrachtige gemeenschappen heeft de gemeenteraad in de gemeentebegroting 2024 besloten in 2024 de inzet van de wijk- en buurtverbinders in Overstegen en Schöneveld tijdelijk voort te zetten. Daarbij is aangegeven dat medio 2024 duidelijk moet worden of en er sprake moet zijn van voortzetting. De afgelopen periode is in verschillende wijken en op verschillende manieren ervaring opgedaan met het wijkgericht werken met de inzet van wijk- en buurtverbinders. Dat doen we door inzet van ABCD (Asset Based Community Development). ABCD is het proces dat mensen samenbrengt om in hun buurt, wijk of dorp zelf en samen duurzame verandering teweeg te brengen. Door op deze manier aan gezondheid, leefbaarheid, ontmoeting en sociale relaties te werken, neemt de betrokkenheid van bewoners bij de buurt en bij elkaar toe en kan de negatieve spiraal van de oorzaak van achterstanden deels worden doorbroken.
61
We hebben veel werk gemaakt van de monitoring en evaluatie van de ABCD-aanpak door te evalueren met bewoners en deelnemende organisaties (Sité, politie, Buha, Buurtplein en gemeente Doetinchem). Via drie volggroepen (één op bestuurlijk niveau, één op managementniveau en één op beroepskrachtenniveau) hebben we periodiek overleg gehad om de aanpak te volgen en te optimaliseren. Verhalen zijn opgenomen in verschillende magazines en op de website www.abcdoverstegen.nl. Er is onder meer een Zaai- en Oogstmagazine opgeleverd waarin is opgenomen wat de ABCD-aanpak voor de wijk en haar bewoners heeft betekend. Uit de monitoring en evaluatie kwam duidelijk naar voren dat de buurt-/wijkverbinder een essentiële schakel vormt in het gemeenschapsgericht werken. Daarom willen we onze aanpak met de inzet van buurt- en wijkverbinders voortzetten. Gemeenschapsgericht werken met de inzet van buurt- en wijkverbinders past bij de beleidskeuzes in de Omgevingsvisie ‘Doetinchem, kloppend hart van de Achterhoek’ met het thema Mensen en ontmoeten en het nieuwe Integraal beleidskader sociaal domein 2024-2036 Samen groeien, gewoon doen met de sociale opgave Verstevigen sociale basis in buurten en wijken. Daarin kiezen we er nadrukkelijk voor om het gewone leven centraal te stellen en de kracht van de samenleving te benutten.
Op basis van de positieve ervaringen van de afgelopen periode en stellen we voor de inzet van de buuten wijkverbinders met ingang van 2025 structureel te borgen. Hierdoor kunnen blijven inzetten op een duurzame verandering waarin bewoners aan het roer staan. Nummer 25
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2025 2026 2027 2028 Afbouw formatie regionale toegangstaak Wmo beschermd wonen
Baten Lasten
Budgetneutraal met het taakveld 6.81 Saldo
-
-
-
- Aanmelding begroting 2025
323
323
323
323
-323
-323
-323
-323
-
-
-
-
Patrick Moors
We werken al een aantal jaar aan de voorbereidingen op doordecentralisatie beschermd wonen. Vanaf 2021 is voor een deel van de doelgroep Wmo beschermd wonen de Wet langdurige zorg (Wlz) opengesteld en is het klantenbestand van Buurtplein afgenomen. In het voorjaar van 2024 is bekend geworden dat de invoering van het woonplaatsbeginsel per 1 januari 2025 en de invoering van een objectief verdeelmodel per 1 januari 2025 niet meer mogelijk bleken. De nieuwe streefdatum voor invoering is nu 1 januari 2026. Hoewel er opnieuw sprake is van uitstel op dit punt blijven de voorbereidingen doorgaan. De andere Achterhoekse gemeenten zijn reeds gestart met het verzorgen van de toegang tot beschermd wonen voor nieuwe cliënten. Deze ontwikkelingen zijn van invloed op de omvang van het takenpakket en Buurtplein, en daarmee van invloed op de bekostiging die de gemeente beschikbaar stelt aan Buurtplein. De afbouw van de (toegangs)taak voor beschermd wonen leidt vooralsnog tot de volgende ontwikkelingen in formatieve en financiële zin: - Voor 2024 een afname van formatie van – 3,53 fte (t.o.v. 2022), financieel vertaald leidt dit tot een bedrag - € 305.913 excl. overhead (t.o.v. 2022); - Voor 2025 een afname van formatie van - 3,73 fte (t.o.v. 2022), financieel vertaald leidt dit tot een bedrag van - € 323.246 excl. overhead (t.o.v. 2022).
Deze ontwikkelingen zijn door Buurtplein verwerkt in een aangepaste begroting 2024, die geaccordeerd is door de aandeelhouder.
62
Dit moet financieel vertaald worden in de gemeentelijke begroting en leidt aldus tot een budgettair neutrale verschuiving van taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen naar taakveld 6.81 regionaal, beschermd wonen. Nummer 26
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Hogere indexatie software (Gibit) dan pBbp
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2025
2026
2027
Baten
-
-
-
2028 - 1e Bestuurlijke monitor Divers 2024
Lasten
2
2
2
2
Saldo
-2
-2
-2
-2
Voor een toelichting op de hogere indexatie software (Gibit) dan pBbp wordt verwezen naar programma 4. Organisatie en financiën, nummer 39 (toelichting op het nieuwe beleid). Nummer 27
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Septembercirculaire 2023 gemeentefonds
Bedragen per begrotingsjaar 2025
2026
2027
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2028 - 1e Bestuurlijke monitor Henk Bulten 2024
Lasten
392
281
277
277
Saldo
-392
-281
-277
-277
Voor een toelichting op de septembercirculaire 2023 gemeentefonds wordt verwezen naar programma 4. Organisatie en financiën, nummer 52 (toelichting op het nieuwe beleid). Nummer 28
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Gemeentefonds 2028
Bedragen per begrotingsjaar Baten
2025
2026
2027
-
-
-
Oorsprong
Portefeuillehouder
2028 - 1e Bestuurlijke monitor 2024
Lasten
-
-
-
-476
Saldo
-
-
-
476
Henk Bulten
Voor een toelichting op de decembercirculaire 2023 gemeentefonds wordt verwezen naar programma 4. Organisatie en financiën, nummer 53 (toelichting op het nieuwe beleid).
63
Nummer 29
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2025 2026 2027 2028 Verlaging gemeentebrede subsidies vanaf 2025 met € 750.000
Baten
-
-
-
Lasten
- Begroting 2024
-750
-750
-750
-750
Restant lagere indexatie prijsgevoelige budgetten
79
79
79
79
Taakstelling 2025 t.l.v. de algemene reserve c.q. resultaat
209
-
-
-
-
89
89
89
462
582
582
582
Restant taakstelling gemeentebrede subsidies Saldo
Jorik Huizinga
In de begroting 2024 is vanaf jaarschijf 2025 een taakstelling opgenomen voor het structureel verminderen van de subsidieverplichtingen met € 750.000. Dit als één van de maatregelen om de begroting meerjarig sluitend te maken. Om deze bezuiniging zoveel als mogelijk te spreiden is gekozen voor een combinatie van verschillende scenario’s, waarbij rekening wordt gehouden met verschillende belangen, juridische, financiële, organisatorische, inhoudelijke en maatschappelijke impact. Na het systematisch doorlopen van de diverse mogelijkheden en scenario’s zijn we inmiddels gekomen tot een zo objectief mogelijke en concrete invulling van de bezuiniging. Omdat we de opdracht tot bezuiniging in 2025 niet volledig kunnen invullen wordt deze in 2025 ten laste gebracht van de algemene middelen. De bezuinigingsopdracht voor het begrotingsjaar 2026 wordt ingevuld tot een bedrag van € 89.000, hiervoor wordt eind 2024 een voorstel uitgewerkt, die verwerkt wordt in de begroting 2026. Zie ook nummer 42 (de verlaging van de stelpost uit de begroting 2024). Nummer 29 betreft de aanpassing van de budgetten.
64
3.1.3 Programma - Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving In november 2023 stelde uw gemeenteraad de omgevingsvisie 'Kloppend hart van de Achterhoek' vast. Daarin zijn ambities en beleidsuitgangspunten opgenomen. In 2025 werken we verder aan de uitwerking en uitvoering hiervan en zorgen we voor de verankering bij andere overheden. Daarvoor werken we aan de volgende doelen: A. Doetinchem werkt aan complexe ruimtelijke opgaven volgens de Omgevingswet B. Doetinchem is een aantrekkelijke woongemeente voor huidige en toekomstige inwoners C. Doetinchem is duurzaam in 2050 D. Doetinchem heeft een vitaal landelijk gebied E. Doetinchem heeft een leefomgeving die schoon, heel en veilig is Wat willen we bereiken? A. Doetinchem werkt aan complexe ruimtelijke opgaven volgens de Omgevingswet Sinds de invoering van de Omgevingswet in januari 2024 wordt verwacht dat we ruimtelijke opgaven op een integrale manier benaderen. De Omgevingswet biedt beleidsinstrumenten om meer grip kunnen krijgen op beleidsactualisaties en complexe integrale (gebiedsgerichte) opgaven, participatie met inwoners en ondernemers is daarbij belangrijk. Tegelijkertijd schakelen we in ruimtelijke processen in de regio, bij de provincie en richting het Rijk.
Wat gaan we daarvoor doen? A1 Lokaal omgevingsgericht werken Er is geen voorgeschreven aanpak voor deze manier van 'omgevingsgericht werken', waardoor elke overheidsorganisatie bezig is om dat uit te vinden. Ook wij doen dat om te komen tot een Doetinchemse aanpak, de manier die bij ons past. Met een Doetinchems beleidshuis, een werkwijze voor beleidsactualisering en -doorwerking in omgevingsprogramma’s. A2 Voorbereiding en onderzoek voor herijking omgevingsvisie In de omgevingsvisie zetten we de stip op de horizon in 2036. Vanuit de landelijke woonopgave wordt ook naar Doetinchem gekeken om meer woningen te bouwen op de lange termijn. Om antwoord te geven op die vraag onderzoeken hoe we, met behoud van identiteit en in verhouding tot andere opgaven, kunnen ontwikkelen richting 2036 en verder. We voorzien dat dit kan leiden tot een ambitie voorbij 2036 en daarmee tot een herijking van onze omgevingsvisie. A3 We ontwikkelen samen met inwoners en ondernemers (participatie) Participatie wordt steeds meer een vast onderdeel in onze manier van werken bij het ontwikkelen van plannen en het realiseren van projecten. In 2025 evalueren we onze werkwijze voor participatietrajecten bij projecten van verschillende omvang, zowel bij spoorzone en binnenstad als op kleinschaliger niveau in de wijken.
We trekken lering uit de ervaringen en werken zo aan de verdere professionalisering van participatie in onze organisatie. A4 In de regio opstellen van Ruimtelijk Perspectief Achterhoek In de regio Achterhoek werken we samen aan een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek, als stap tussen de lokale en provinciale omgevingsvisies. Dit product komt tot stand in het samenwerkingsverband 8RHK ambassadeurs. Ook vanuit Doetinchem zijn we bestuurlijk en ambtelijk betrokken bij dit proces van totstandkoming.
65
A5 Actief bijdragen aan de ‘Gelderse aanpak’ Het omgevingsgericht werken bij de provincie heet de 'Gelderse Aanpak'. Zij maken gebruik van de regionale samenwerkingsverbanden. In 2023 werd in samenwerking het regioarrangement Achterhoek opgesteld, wat een bundeling is van bestaand beleid. Dit wordt uitgewerkt in een integrale gebiedsprogrammering om uitvoering mogelijk te maken. Voorwaarden die nodig zijn voor de uitvoering worden gebundeld in het Ruimtelijk Arrangement, om daarover afspraken te maken provincie en rijk. Wij dragen vanuit Doetinchem in de regio actief bij aan deze processen en producten, waarbij we de belangen van de regio en die van Doetinchem behartigen. A6 Actief bijdragen aan herijking omgevingsvisie provincie Gelderland De provincie wil eind 2025 een herijkte provinciale omgevingsvisie vaststellen. Daarvoor werd het proces eind van de zomer 2024 gestart. In dit proces is het aandacht voor de regio's en hun verschillen. En tegelijkertijd moeten de landelijke opgaven hierin een plek krijgen. Dit is wederom een stuk in de ruimtelijke puzzel. Wat willen we bereiken? B. Doetinchem is een aantrekkelijke woongemeente voor huidige en toekomstige inwoners Om een aantrekkelijke woongemeente te zijn voor huidige en toekomstige inwoners is een aantal zaken van belang: 1. Groeien in kwaliteit. We willen groeien van 59.000 inwoners nu naar 70.000 inwoners in 2036.
Met deze groei zijn we in staat om de draagkracht in stand te houden voor de brede waaier aan voorzieningen die Doetinchem als centrumgemeente heeft. Ook economisch is het van groot belang, aangezien de vraag naar arbeidskrachten ongekend hoog is. Een aantrekkelijk woonklimaat kan een motivatie zijn om naar Doetinchem te verhuizen en te participeren in onze lokale samenleving. 2. Kwalitatief goed wonen. Bij dit speerpunt draait het om de kwaliteit van de huidige woningvoorraad in combinatie met een prettige woonomgeving. Voor alle woningen geldt dat deze zo duurzaam mogelijk moeten zijn. En omdat het aantal ouderen toeneemt, is het belangrijk dat woningen levensloopbestendig worden gemaakt. Ook transformatie van bijvoorbeeld kantoren of winkels naar woningen past hierbij; we voorkomen leegstand en voegen woningen toe. Daarbij streven we naar zoveel mogelijk hergebruik van materialen wat aansluit bij het meer circulair bouwen. 3. Een passende woning voor iedereen. We willen een compleet en divers woningaanbod in onze gemeente. Dat sluit aan bij de nationale woon- en bouwagenda waarin het bevorderen van beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod centraal staan. We hebben extra aandacht voor de doelgroepen ouderen, jonge gezinnen en starters. 4. Wonen als onderdeel van integrale gebiedsopgaven.
We zien wonen als een integraal onderdeel van de gebiedsopgaven in onze gemeente. Wonen gaat ook over leefbaarheid, naoberschap en vitaliteit. Bij ontwikkelingen in woningbouw vinden we het belangrijk dat de inrichting van de buitenruimte groen is en uitnodigt om te bewegen, spelen en ontmoeten. Zo draagt de woonomgeving bij aan de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners. We streven naar sociale verbondenheid en inclusieve wijken en buurten. Wat gaan we daarvoor doen? B1 De woningvoorraad groeit met minimaal 350 woningen in 2025 In de periode tot 2036 zetten we in op de realisatie van minimaal 6.300 woningen. Dat is vastgelegd in de Woondeals A en B met het Rijk en de Provincie Gelderland. We werken toe naar een planvoorraad die groter is dan we nodig hebben.
66
Op die manier kunnen we adaptief programmeren. Dat doen we op basis van het ruimtelijk streefbeeld, de gewenste woningbouwprogrammering en de ontwikkelstrategie wonen. Ons grondbeleid bepalen we per ontwikkelgebied: op sommige locatie pakken we de regie, op andere locaties faciliteren we plannen van initiatiefnemers. In 2025 werken we middels projecten en het faciliterend grondbeleid aan de toevoeging van 350 woningen aan onze voorraad. Nieuwe woningbouwplannen dragen bij aan de programmatische verdeling naar financiering en aan het bouwen voor de doelgroepen zoals uitgewerkt in de Ontwikkelstrategie wonen. Ook de keuzes voor locaties is gebaseerd op de Ontwikkelstrategie wonen. B2 Wij ondersteunen verduurzaming van de woningvoorraad met subsidie. Om te kunnen beschikken over een toekomstbestendige woningvoorraad is het van belang dat woningeigenaren investeren in de kwaliteit van hun woning. We ondersteunen inwoners om hun woning aan te pakken. Dit doen we door gebruik te maken van de diverse SPUK’s die worden opengesteld. Onze inwoners kunnen gebruik maken van subsidieregelingen om hun woning te verduurzamen.
Zo hebben wij op dit moment de volgende subsidieregelingen beschikbaar: - Subsidie voor isolatiemaatregelen voor inwoners met een gezamenlijk inkomen tot €38.000 (SPUK Energiearmoede) - Subsidie voor doe-het-zelf isolatiemaatregelen bij woningen met een WOZ waarde tot €439.700 (SPUK Lokale Aanpak Isolatie) - Subsidie voor isolatie tot label B in de wijken Overstegen en Muziekbuurt (1e tranche Volkshuisvestingsfonds) In aantocht zijn: - Subsidie voor isolatie in de wijken De ezelhorst, De IJkenberg en Happert Leerinkstraat (2e tranche Volkshuisvestingsfonds) - Subsidie voor isolatiemaatregelen bij woning met een WOZ waarde tot €439.700 (SPUK Lokale Aanpak Isolatie) Ook onze woningbouwcorporatie Sité heeft verduurzamen van woningen onder de aandacht. We trekken daarin waar mogelijk samen op. Naast de subsidies hebben we ter ondersteuning van de verduurzaming en het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad ook de toekomstbestendig wonen lening beschikbaar voor onze inwoners. Met deze lening is het voor inwoners mogelijk om (tot max €50.000) te lenen, daarbij zijn verschillende leenvormen (afhankelijk van de persoonlijke situatie) beschikbaar. Vanaf het najaar 2024 doorlopend in 2025 hebben we ook de toekomstbestendig wonen lening beschikbaar voor VvE’s. Waarmee het ook mogelijk wordt voor VvE’s om hun wooncomplexen te verduurzamen en toekomstbestendig te maken.
B3 Starten met de 2e tranche volkshuisvestingsfonds. Het volkshuisvestingsfonds is door het Rijk opgericht om in kwetsbare wijken de verduurzaming van woningen van mensen, die dit niet zelfstandig kunnen bekostigen, te bevorderen. Het Rijk stelt de middelen in tranches beschikbaar. Doetinchem doet met ongeveer 350 woningen mee aan de eerste tranche en heeft bij de tweede tranche in 2024 subsidie toegekend gekregen om nog eens 350 woningen in plangebied Noord te kunnen verduurzamen. De aanpak is intensief: eigenaar-bewoners worden meermaals actief benaderd, krijgen tot 75% subsidie en worden volledig ontzorgt. De aanpak leidt tot een forse lastenverlichting voor de bewoners. In 2024 is een reserve gevormd van waaruit vanaf 2025 negen jaar lang, ieder jaar als gemeentelijke cofinanciering kan worden bijgedragen aan het fonds. Op dit moment wordt de aanpak uitgewerkt. De start van de uitvoering is gepland in februari 2025.
67
Wat willen we bereiken? C. Doetinchem is duurzaam in 2050 Doetinchem en de Achterhoek hebben zich verbonden aan de opgave om een energie neutrale gebouwde omgeving te realiseren in 2050. Dit betekent dat er binnen de grenzen van de Achterhoek net zoveel energie wordt opgewekt als er wordt gebruikt. Wat daarvoor nodig is, is een combinatie van energie besparen en duurzaam opwekken. Daarbij willen we in 2050 een volledige circulaire economie bereiken. Hiervoor volgen we de landelijke doelen en streven we om in 2030 het gebruik van nieuwe grondstoffen te halveren. Kernbegrippen daarbij zijn het zoveel mogelijk hergebruiken van materialen, het verder scheiden van afval en het omzetten van afval naar grondstof. Daarnaast hebben we te maken met het veranderende klimaat. We moeten ons aanpassen aan extremere weersomstandigheden. Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor onze economie, gezondheid en veiligheid. We willen klimaatadaptatie zoveel als mogelijk verbinden en slim koppelen aan andere opgaven en als vanzelfsprekend meenemen bij ons dagelijkse werk. Hierdoor kunnen we gebruik maken van reeds beschikbare instrumenten, kennis, capaciteit en financiële middelen. Klimaatadaptatie is een brede integrale opgave en raakt aan veel werkvelden. Doetinchem wil in 2050 klimaatbestendig en water robuust zijn.
Dit zijn enorme transitieopgaven die alleen door een gezamenlijke aanpak en inzet van inwoners, ondernemers, organisaties en overheid te realiseren zijn. Wat gaan we daarvoor doen? C1 Informeren, faciliteren en stimuleren van de energietransitie Energieloket We stimuleren gebouweigenaren continu om te investeren in hun woning of pand. Door de inzet van ons Achterhoeks Energieloket B.V. (gemeentelijk Energieloket opgericht door de samenwerkende gemeenten in de Achterhoek) kunnen inwoners 5 dagen per week terecht (telefonisch en online). Bij het Energieloket kunnen inwoners informatie en advies verkrijgen over verduurzamen van hun woning en ook de financieringsmogelijkheden daarbij. Door de uitvoering van alle regelingen en subsidies bij het Energieloket neer te leggen verstevigen we hun positie en bekendheid bij onze inwoners. Dit blijven we in 2025 doen. Opwekken van energie uit zon In 2024 hebben de initiatiefnemers de bouw van het zonnepark Bahrseweg en met het zonnepark Keppelseweg afgerond. Voor het zonnepark Heislagseweg-Nieuwestraat hebben we in 2024 de omgevingsvergunning verleend. De initiatiefnemers hebben inmiddels een subsidie aangevraagd voor de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++). De bedoeling is dat de initiatiefnemers in 2025 starten met de bouw van het zonnepark.
Vooruitlopend hierop zorgt de gemeente voor de realisering van de waterberging onder het zonnepark. Opwekken van energie uit wind De beoogde datum van inwerkingtreding van de nieuwe landelijke milieuregels voor windturbines is 1 juli 2025. Afhankelijk van de tijd die nodig is voor de verwerking van zienswijzen en de behandeling door de Raad van State en de Tweede Kamer kan dit proces eventueel eerder of later worden afgerond. Ondanks de onduidelijkheid van de definitieve landelijke milieuregels zijn de initiatiefnemers voornemens verder te gaan met het proces. Begin 2025 willen de initiatiefnemers een principeverzoek bij de gemeente indienen. De klankbordgroep stelt in november 2024 een schriftelijk advies op voor de initiatiefnemers en voor de gemeente. Gelet op de bestuurlijke gevoeligheid leggen we het principeverzoek en advies van de klankbordgroep voor wensen en bedenkingen voor aan de gemeenteraad.
68
Bodemenergie Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van bodemenergie, ook in Doetinchem. We stimuleren het gebruik van bodemenergie met het oog op onze energieopgave. Tegelijkertijd vinden we dat bodemenergiesystemen zorgvuldig moeten worden aangelegd ter bescherming van de kwaliteiten van onze ondergrond. In 2025 gaan we beoordelen of bodemenergiebeleid nodig is en zo ja, dan gaan we aan de slag met de ontwikkeling hiervan. Naar verwachting zijn bij grotere ontwikkelingen, zoals de Spoorzone, naast een haalbaarheidsonderzoek, bodemenergieplannen nodig. Ook dit zal in 2025 verder beoordeeld en zo nodig opgesteld worden. Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek Het Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA) is met name bedoeld als expertisecentrum voor Achterhoekse bedrijven en levert ondersteuning op het gebied van verduurzaming. Primair ligt de focus op de energietransitie, maar het ondernemerscentrum kijkt ook breder naar duurzaamheid. DOA draagt voor o.a. de provincie en de Achterhoekse gemeenten bij aan de volgende landelijke en regionale doelstellingen: Het verminderen van energiegebruik, de overstap maken naar duurzame energiebronnen en bedrijfsprocessen, het voorkomen van en zien om te gaan met netcongestie, verantwoordelijkheid nemen bij wettelijke verplichtingen m.b.t.
energie (e.g., de EEML-plicht voor grote bedrijven en de C-label plicht voor kantoorpanden) en het versterken van het ondernemers-, vestigings- en werkklimaat in de Achterhoek. In 2023 begon DOA als een pilot en in 2024 en 2025 wordt gekeken hoe hier vanuit de gemeente Doetinchem een vervolg aan kan worden gegeven voor de komende drie jaar. Bedrijventerreinenaanpak We faciliteren en ondersteunen verduurzaming van bedrijventerreinen. Door een inventarisatie van de energiebehoefte bij bedrijven kan inzichtelijk gemaakt worden waar kansen liggen voor verduurzaming en het slim (ver)delen van energie op een bedrijventerrein. Hiermee kunnen bedrijven(terreinen) zich voorbereiden op ontwikkelingen rondom de energietransitie. Tegelijkertijd kunnen we koppelkansen met klimaatadaptatie, circulaire economie en duurzame mobiliteit benutten. In 2024 droegen wij bij aan verschillende programma’s die op de bedrijventerreinen lopen. Zo zijn wij op Verheulsweide en Wijnbergen betrokken bij een project in het kader van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur; op De Huet en Keppelseweg zijn wij betrokken bij de oprichting van een energiecoöperatie voor het delen van stroom en het gebruik van biogas. In 2025 verwachten wij bij te dragen aan het realiseren van de plannen die uit deze trajecten voortkomen.
Ook steunen wij Verheulsweide bij hun deelname aan het Werklandschappen van de Toekomst programma voor klimaatadaptie dat wordt gerealiseerd met geld van de provincie. Op het A18 bedrijventerrein loopt een uitvraag bij de ondernemers naar hun wensen voor verdere samenwerking bij de verduurzaming van het terrein in 2025. Bij het opstellen van de Lokale Energie Strategie voor de gemeente Doetinchem kijken wij naar hoe de energiesystemen van de toekomst eruit kunnen zien voor onze bedrijventerreinen en wat de gemeente kan doen om dit te verwezenlijken. C2 Vaststellen RES 2.0 en starten met uitvoering In 2025 werken we met de Achterhoekse gemeenten aan de verdere uitwerking van de RES. In 2025 willen we de RES 2.0 vaststellen, waarin we de afspraken uit de RES 1.0 verder concretiseren. Ook de opgaven ten aanzien van energiebesparing en warmtetransitie krijgen een plek in de RES. In de RES wordt steeds meer aandacht besteed aan de netcongestie van het elektriciteitsnet. Ontwikkelingen in de ruimte, in verduurzaming en in het elektriciteitsnetwerk stemmen we op elkaar af.
69
C3 Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2022-2026 In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staat dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en water robuust moet zijn ingericht. Hiertoe heeft de gemeenteraad in juli 2022 de ‘Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem’ vastgesteld. In de ‘Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2022-2026’ (B&W, augustus 2022) staat wat we daarvoor de komende jaren gaan doen. Onze aanpak is gebaseerd op vijf pijlers. Daarnaast hebben we voor de aanpak van hitte(stress) een 'Hitteprogramma Doetinchem 2023-2026' vastgesteld (B&W, november 2023). In dit programma staan negen hitte-acties waar we in 2025 verder aan werken. De acties zijn verdeeld over drie thema's: Gezondheid, Gebouw en Gebied. We onderscheiden vijf pijlers ter voorkoming van schade en overlast bij extreme weersomstandigheden: 1. Stad en dorp gezond en groen: de bestaande stedelijke omgeving transformeren naar klimaatbestendig en waterrobuust. 2. Adaptief landelijk gebied: watersysteem, natuur en landbouw innoveren. 3. Robuuste vitale infrastructuur: de essentiële infrastructuur is klimaatbestendig. 4. Ontwikkelingen klimaatbestendig: alle nieuwbouw en herinrichting doen we klimaatbestendig. 5. Betrokken en actieve mensen: we maken mensen bewust en stimuleren klimaatbestendig gedrag.
In de uitvoeringsagenda 2022-2026 staan voor iedere pijler uitvoeringsacties waar we ook in 2025 verder aan werken. In 2023 hebben we de locaties in onze gemeente in beeld gebracht waar als eerste schade en/of overlast te verwachten is bij extreme neerslag. Uitkomst van dit onderzoek is een geprioriteerde lijst met 15 locaties. In de periode 2025 t/m 2034 willen we de eerste 7 locaties van deze lijst aanpakken. Voor 2025 t/m 2027 staat wijk De Pas op de planning voor onderzoek en uitvoering. In 2025 start ook de aanpak van de wateroverlast bij de omgeving Lijsterbeslaan, Rekhemseweg, Bomenbuurt via het project Vijverberg-route: reconstructie Lijsterbeslaan-Rekhemseweg. In 2024-2025 doen we samen met Site en BUHA bv ook onderzoek naar de wateroverlast bij omgeving De Happert Noord en Leerinkstraat. We willen de aanpak van wateroverlast zoveel als mogelijk combineren met andere opgaven en projecten (werk met werk maken, zie project Vijverberg-route). Voor de aanpak van hitte en droogte (onderzoek en uitvoering) is het voorstel om eenmalig € 1 miljoen beschikbaar te stellen bij de begroting 2025. Hiermee kunnen we in 2025 en 2026 maatregelen tegen hitte en droogte uitvoeren. Doetinchem is lid van Stichting Steenbreek. Met deze Stichting maken we jaarlijks een jaarplan.
Hierin staan diverse (klimaat)acties en maatregelen om verstening en verharding te verminderen en daarvoor in de plaats groen aan te brengen. Dit is goed voor het beperken van wateroverlast, hitte en droogte. Hiervoor hebben we de zinloze verharding in onze gemeente in beeld gebracht en geprioriteerd op klimaateffecten. Dit betreft een lijst van ruim 100 locaties. We willen in 2025 enkele van deze locaties, waar klimaatimpact te behalen is, transformeren naar meer groen en klimaatadaptief. De subsidieregeling Water & Groen (per 1 maart 2024 in werking) is tot nu toe succesvol gebleken en gaan we vanaf 2025 voortzetten. We willen de benodigde middelen hiervoor vanaf 2025 structureel beschikbaar stellen. In 2025 gaan we ook weer een regentonactie houden. Deze waren in 2023 en 2024 succesvol. In 2025-2026 gaan we ook een nieuwe klimaat-stresstest uitvoeren, de voorgaande periode evalueren en onze uitvoeringsagenda klimaatadaptatie actualiseren op basis van nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Daarbij betrekken we ook ons (nu nog aparte) hitteprogramma.
70
C4 Een wijkuitvoeringsplan opstellen voor de gehele wijk Dichteren en uitvoering geven aan het buurtuitvoeringsplan voor de Kleurrijke buurt en de Romantische buurt zuid In 2024 hebben we een buurtuitvoeringsplan voor de Kleurrijke buurt en de Romantische buurt Zuid vastgesteld. In 2024 zijn we ook begonnen met het opstellen van een wijkuitvoeringsplan voor de gehele wijk Dichteren. We verwachten dat een all electricoplossing (de wijk verwarmen met warmtepompen) het beste alternatief is voor aardgas. In 2025 gaan we samen met het Energieloket Achterhoek aan de gang met de uitvoering van dit buurt- en wijkuitvoeringsplan. Het tempo is afhankelijk van de mogelijkheden van het elektriciteitsnet. Over de planning van het verzwaren van het elektriciteitsnet in Dichteren moeten nog afspraken gemaakt worden met netbeheerder Liander. C5 Onderzoek naar een warmtenet in Gaanderen en de buurten Overstegen/Muziekbuurt Samen met de gemeente Oude IJsselstreek, corporatie Sité Woondiensten en Firan (dochter van Alliander) onderzoeken we de vervolgstappen voor een mogelijk warmtenet in enkele buurten in Gaanderen. Het warmtenet kan gevoed worden met warmte uit de zuiveringsinstallatie in Etten. We onderzoeken de rol die de gemeente kan oppakken in het lokale warmte-infrabedrijf. Ook werken we aan een energiegemeenschap in Gaanderen.
Want de warmtetransitie slaagt pas echt als er lokaal draagvlak is. Verder onderzoeken we samen met Sité Woondiensten en netbeheerder Liander de mogelijkheid voor een warmtenet in de buurten Overstegen en de Muziekbuurt. Voor beide warmtenetten gaat het Gelders Infra Warmte Bedrijf (GWIB) een haalbaarheidsonderzoek doen. Op basis van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek zetten we verdere stappen in de besluitvorming. C6 Uitvoering geven aan het plan van aanpak circulaire economie Een circulaire economie is een economie zonder verspilling. Hiervoor willen we een systeem creëren waarin water, energie en grondstoffen niet verloren gaan, maar zoveel mogelijk behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt. Dit vraagt om anders denken en doen. Waar mogelijk sluiten we kringlopen en voorkomen we afval en verspilling door het maximaliseren van de waarde van grondstoffen en producten. We hebben een vastgesteld plan van aanpak waarin we ons op drie speerpunten focussen, namelijk 1) circulaire gebiedsontwikkeling; 2) voedsel & landbouw en 3) een circulaire gemeentelijke organisatie. Voor de speerpunten 4) circulaire ondernemers & industrie en 5) consumentengoederen sluiten we aan bij regionale en provinciale projecten, waarbij de gemeente de rol van facilitator op zich neemt. We sluiten ons aan bij initiatieven zoals de Cirkelregio Achterhoek en LEADER.
Tot slot geven we uitvoering aan de oprichting van een circulair ambachtscentrum door Buha in samenwerking met verscheidene lokale partners. C7 Continueren van de aanpak bestrijding energiearmoede Al jaren stimuleren we het treffen van energiebesparende maatregelen aan woningen. Omdat in 2022 (niet alleen) de energieprijzen ontzettend zijn gestegen is energiearmoede enorm onder de aandacht gekomen. Niet iedereen heeft de financiële ruimte om energiebesparende maatregelen aan hun woning te treffen. We hebben tot eind 2026 middelen vanuit het Rijk ontvangen voor het bestrijden van energiearmoede. We hebben een aanpak die bestaat uit de 'bespaarhulp aan huis' en de 'witgoedregeling'. In 2025 willen we met die aanpak 250 huishoudens kunnen helpen met het besparen van energie. Dit doen we door advies van de bespaarcoach, het treffen van eenvoudige energiebesparende maatregelen en het vervangen van oud witgoed voor nieuw energiezuinig witgoed. Naast die twee aanpakken zetten we de isolatiesubsidie voort. Met behulp van middelen uit het Nationaal Isolatie Programma vanuit het Rijk, hebben we eind 2023 ook een isolatiesubsidie gemaakt voor de doelgroep net boven de energie armoedegrens.
71
Met deze subsidieregeling willen we, tot 2027, 1086 huishoudens stimuleren om energiebesparende maatregelen te treffen aan de woning. Voor al deze aanpakken en maatregelen geld dat communicatie over de regelingen van belang is. C8 Het opstellen van een warmteprogramma: de routekaart naar een aardgasvrije gebouwde omgeving Het warmteprogramma is de opvolger van de Transitievisie Warmte (TVW). We moeten elke vijf jaar een TVW vaststellen. Dit wordt nu een warmteprogramma. De deadline voor de vaststelling van het warmteprogramma ligt op 2026. In het warmteprogramma wordt omschreven hoe een gemeente voorziet om voor 2050 van het gebruik van aardgas van de gebouwde omgeving af te stappen. Vragen die in het warmteprogramma worden beantwoord zijn onder andere welke alternatieve duurzame warmteoplossing per deelgebied wordt voorzien en wanneer welk gebied aan de beurt is. Het ontwikkelen van het warmteprogramma is een traject waarin technische, energetische, ruimtelijke, economische en sociaal-maatschappelijke aspecten samenkomen. Daarnaast staat het traject vol van keuzes om tot de geschikte warmteoptie en fasering van wijken en buurten te komen en moet het zorgvuldig en mét inwoners, gebouweigenaren en andere stakeholders worden doorlopen. C9 Het opstellen van een Lokale Energiestrategie (LES) voor de gemeente Het elektriciteitsnet is vol.
Doetinchem heeft het daardoor steeds lastiger om voldoende nieuwe huizen te bouwen en bedrijventerrein te ontwikkelen. Een LES kan ons helpen om netcongestie het hoofd te bieden. We willen hiermee zicht krijgen op ons toekomstige energiesysteem. In 2024 zijn we begonnen met het opstellen van de strategie. In 2025 ronden we dit af. De netbeheerders Liander en Tennet en andere stakeholders werken hieraan mee. Wat willen we bereiken? D. Doetinchem heeft een vitaal landelijk gebied. We streven naar een vitaal landelijk gebied, waarbij Naoberschap, goed woon- en leefklimaat, landbouw, natuur, recreatie en economie samengaan. We zien dat er verschillende uitdagingen zijn waar we mee aan de slag moeten gaan zoals droogte, ruimte zoekende functies en transitie van grondgebruik. Dit vraagt om een duidelijke koers met flexibiliteit om in te kunnen spelen op passende ontwikkelingen. Wat gaan we daarvoor doen? D1 Aan de slag met het uitvoeringsprogramma VLGG De Provincie Gelderland heeft plannen uitgewerkt voor een ‘Vitaal Landelijk Gebied Gelderland’ (VLGG). In dit plan staat per regio beschreven wat er nodig is voor de komende 12 jaar. Dit omvat een duurzame landbouw, gezonde natuur, schoon en voldoende water en voorbereiding op klimaatverandering. Voor de gemeente Doetinchem gaan we aan de slag met de algemene maatregelen die voortvloeien uit het VLGG.
We willen de gebiedsaanpak Landelijk Gebied Slangenburg/Gaanderen afstemmen op dit uitvoeringsprogramma van het VLGG. D2 Opstellen beleidsnota landelijk gebied De ontwikkelingen in het landelijk gebied staan niet stil en evenzo de voorbereidingen voor het opstellen van de beleidsnota landelijk gebied. Vanuit de coalitieagenda werken we verder aan een integrale visie op ons landelijke gebied waarin de waarden van landbouw, natuur, recreatie, biodiversiteit en klimaatadaptatie naar voren komen. Met de beleidsuitwerking Wonen Landelijk Gebied hebben we in kaart gebracht hoe we prettig kunnen wonen in het landelijk gebied.
72
Informatie uit dit proces, samen met de informatie die voortkomt uit het proces voor het VLGG en de Droogte Aanpak Achterhoek en de gebiedsaanpak Landelijk Gebied Slangenburg/Gaanderen, brengen we samen in een beleidsnota Vitaal Landelijk Gebied. Deze beleidsnota wordt een strategisch document dat gericht is op het bevorderen en behouden van vitaliteit op het platteland. D3 Opstellen beleidsuitwerking wonen landelijk gebied Om het landelijk gebied vitaal te houden en leegstand/verrommeling te voorkomen, willen we de komende jaren ook kansen bieden voor kleinschalig wonen in het landelijk gebied. In 2024 is er gewerkt aan het opstellen van de beleidsuitwerking en deze wordt in 2025 ter besluitvorming voorgelegd. De beleidsregels kunnen vervolgens in het omgevingsplan worden opgenomen. D4 Uitvoering geven aan een nieuwe lokale ontwikkelstrategie (LOS) LEADER Achterhoek is een regionaal ontwikkelingsprogramma voor het landelijk gebied. Het is een initiatief van de Europese Unie dat tot doel heeft duurzame plattelandsontwikkeling te ondersteunen en te bevorderen in verschillende regio's in heel Europa. Eind 2023 is de een nieuwe lokale ontwikkelstrategie (LOS) door de provincie goedgekeurd en vanaf 1 juli 2024 loopt de nieuwe LEADER periode. Nieuwe aanvragen kunnen tot en met 2027 worden ingediend via LEADER Achterhoek.
D5 Uitrollen initiatieven Platform Achterhoek Food Voedsel verbindt! Het Platform Achterhoek Food heeft veel verbindingen tot stand gebracht met de landbouw, het onderwijs, de horeca, de toeristisch recreatieve sector en tussen de initiatieven onderling. Afgelopen jaar werd in het WerkCafé van de gemeente Doetinchem de Achterhoekse Bol geïntroduceerd: een gezond en voedzaam broodje gemaakt van graan uit eigen regio. Inmiddels is het broodje ook bij diverse horecazaken in de regio verkrijgbaar. Het platform wil middels nieuwe initiatieven verder bijdragen aan de doelen die de regio Achterhoek en de gemeente Doetinchem hebben ten aanzien van de productiewijze en nuttigen van gezond en duurzaam voedsel. D6 Vaststellen maatregelen/oplossingen aanpak droogte achterhoek Ook in het landelijk gebied zien we de gevolgen van klimaatverandering. We streven naar een adaptief landelijk gebied: we willen watersysteem, natuur en landbouw innoveren (zie ook B3: Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2022-2026). Vooral de gevolgen van droogte zijn zichtbaar in natuur en landbouw. We werken regionaal intensief samen via het project Aanpak Droogte Achterhoek & Liemers. Bij dit project zijn o.a. waterschap, provincie, gemeenten en natuur- en landbouworganisaties betrokken. In 2021-2022 is de problematiek en opgave in beeld gebracht door een zogenaamd Feitenbeeld op te stellen.