Bijlage 01_11 Toelichting bijlage 2 - Bijlagenboek RO Supermarkt Julianastraat Koningin Wilhelminastraat te Wehl_20240404.pdf

Relevant Nee Nee Nee Nee Nee

Pagina 7 van 11

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

Thema Wateroverlast (oppervlaktewater)

Toetsvraag 1. Is er sprake van toename van het verhard oppervlak? 2. Zijn er kansen voor het afkoppelen van bestaand verhard oppervlak? 3. In of nabij het plangebied bevinden zich natte en laag gelegen gebieden, beekdalen, overstromingsvlaktes?

Relevant Ja Ja Nee

Grondwateroverlast

1. Is in het plangebied sprake van slecht doorlatende lagen in de ondergrond? 2. Bevindt het plangebied zich in de invloedzone van de Rijn of IJssel? 3. Is in het plangebied sprake van kwel? 4. Beoogt het plan dempen van perceelsloten of andere wateren? 1. Wordt vanuit het plangebied (hemel)water op oppervlaktewater geloosd? 2. Ligt in of nabij het plangebied een HEN of SED water? 3. Ligt het plangebied geheel of gedeeltelijk in een Strategisch actiegebied? 1. Ligt het plangebied in de beschermingszone van een drinkwateronttrekking?

Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee

1. In of nabij het plangebied bevinden zich overstorten uit het gemengde stelsel? 2. Bevinden zich, of komen er functies, in of nabij het plangebied die milieuhygiënische of verdrinkingsrisico’s met zich meebrengen (zwemmen, spelen, tuinen aan water)? 1. Bevindt het plangebied zich in of nabij beschermingszones voor natte natuur? 1. Bevindt het plangebied zich in of nabij een natte EVZ? 2. Bevindt het plangebied zich in beschermingszones voor natte natuur? 1. Bevinden zich in of nabij het plangebied wateren die in eigendom of beheer zijn bij het waterschap? 2. Heeft het plan herinrichting van watergangen tot doel? 1. Bevinden zich in het plangebied watergangen en/of gronden in beheer van het waterschap waar actief recreatief medegebruik mogelijk wordt? 1. Zijn er cultuurhistorische waterobjecten in het plangebied aanwezig?

Nee

Oppervlaktewaterkwaliteit Grondwaterkwaliteit Volksgezondheid

Verdroging Natte natuur Inrichting en beheer

Recreatie Cultuurhistorie

Nee

Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee

Tabel 1: Watertoetstabel waterschap Rijn en IJssel

2.3

Toelichting watertoetstabel

Hieronder is een toelichting opgenomen op de relevante aandachtspunten uit bovenstaande tabel. Grondwater Op basis van het kaartmateriaal van de provincie Gelderland is ter plaatse van het plangebied en de omgeving matige kwel te verwachten. Uit de gekende bodem- en grondwatergegevens op en nabij het plangebied (bodemdata Nederland en DINO-loket) blijkt dat het plangebied op een dekzandrug met esdek ligt. Het grondwater is ter plaatse op ca. 10,5-11,8 meter +NAP (ca. 1,2-2,5 m-mv) te verwachten. Door de ligging op rand van een dekzandrug is ter plaatse naar verwachting sprake van infiltratie. De bovengrond tot ca. 1,5 m-mv bestaat uit een middenfijn tot grof zandpakket met soms siltigere lagen. Deze toplaag behoort tot de Formatie van Boxtel en zijn overwegend matig tot goed doorlatend. Hieronder zijn goed doorlatende, grof zandige tot grindige bodemlagen van de Formatie van Kreftenheye aanwezig. In het stedelijke gebied is de waterhuishouding in eerste instantie gericht op het voorkomen van (grond)wateroverlast. Door de hoogteligging van het plangebied is er geen grondwateroverlast bekend of te verwachten. De lokale freatische grondwaterstroming is noord(west)elijk gericht. De onderzoekslocatie bevindt zich niet binnen een attentie- of beschermingsgebied behorend tot een waterwingebied.

Zover bekend vormt de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem en het grondwater geen belemmering voor de voorgenomen planontwikkeling. Binnen het plangebied wordt een winkel met parkeerterrein gerealiseerd. De dreiging van een eventuele grondwaterverontreiniging is daarom minimaal zijn. Voor zover bekend vinden in de directe omgeving van het plangebied geen grootschalige grondwateronttrekkingen plaats.

Pagina 8 van 11

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

Het streven naar ecologisch gezond water is gericht op het voorkomen van emissies naar het grondwater. Dit betekent onder meer dat het materiaalgebruik dient te voldoen aan de eisen van het Nationaal Pakket Duurzaam Bouwen (zie ook hoofdstuk 3). Op basis van de verwachte bodemopbouw is ter plaatse een zeer goede horizontale doorlatendheid te verwachten (ca. 5-10 meter per dag) aanwezig. De verticale doorlatendheid van de bovengrond is niet nader bekend. De bodemlagen vanaf 1,7 m-mv zijn als zeer goed doorlatend te beschouwen (>25 meter per dag). Hemel- en afvalwater Ter plaatse zijn huidig enkele woningen en een bibliotheek aanwezig. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte binnen de gemeente Doetinchem wordt uitgevoerd door Buha. Onder de Julianastraat en de Koningin Wilhelminastraat is een gescheiden stelsel aanwezig. De openbare ruimte is afgekoppeld. Zover bekend bij de rioolbeheerder zijn alleen de woningen aan de Julianastraat voor de helft afgekoppeld (ca. 120 m2). De overige neerslag (gras en groenstroken) infiltreert in de bodem. Het afvalwater van de bestaande bebouwing wordt verzameld in het vrijvervalstelsel en afgevoerd naar de zuiveringsinstallatie van het waterschap Rijn en IJssel aan de Keppelseweg te Wehl. Bij de nieuwbouw wordt een gescheiden stelsel aangelegd. Door de nieuwbouw van een supermarkt neemt de hoeveelheid afvalwater uit het plangebied af.

Het afvalwater zal via een DWA-leiding aangesloten worden op de bestaande uitlegger(s). De exacte aansluiting wordt in een later stadium uitgewerkt in samenspraak met de rioolbeheerder. Voor de nieuwbouw dient een hemelwatervoorziening op eigen terrein aangelegd te worden welke aangepast is voor de toekomstige planontwikkeling. Op basis van PDOK-viewer en de conceptplantekening, zie bijlage 2, zijn de volgende (toekomstige) gegevens ingeschat: Bruto( verharde) oppervlakten

Huidige situatie [m2]

Toekomstige situatie [m2]

Dak oppervlakte, totaal, circa

480 (2x 240) woningen 900 bib 710

1.610

2.010

760

2.090

3.340

Overig verharde oppervlakte (parkeren en overige verhardingen), circa Onverhard oppervlak, circa Totaal verhard

1.730

Tabel 2: Toe- of afname verhard oppervlak binnen het plangebied

In de huidige situatie is reeds circa 120 m2 dakoppervlak en ca. 360 m2 overige verharding aangesloten op het gemeentelijk hemelwaterstelsel. Door het planvoornemen zal het verhard oppervlak toenemen met circa 1.250 m2. De gemeente heeft aangegeven dat de neerslag van het totaal toekomstig verhard oppervlak in een aan te leggen hemelwatervoorziening verwerkt dient te worden. Vanuit het waterschap wordt de eis gesteld dat bij een toename van meer dan 500 m2 verhard oppervlak in stedelijk gebied gecompenseerd dient te worden. Voor het nieuw verhard oppervlak dient gecompenseerd te worden voor een bui T=100+10% (80 mm) welke geen overlast mag veroorzaken. Hergebruik van hemelwater is gezien het gewenste planontwikkeling moeilijk inpasbaar. Eventueel kan op de winkel een groendak aangelegd worden. Bij toepassing hiervan dient hiermee rekening gehouden te worden bij de constructieberekening en dient aan de bijhorende randvoorwaarden voldaan te worden. Bovengronds verwerken is moeilijk inpasbaar. Gezien het groot toekomstig oppervlak parkeren is ondergrondse waterverwerking ter plaatse eenvoudig realiseerbaar. Ter plaatse is infiltratie naar verwachting goed toepasbaar op basis van de bodemopbouw (5-10 meter per dag). Gezien de diepte van het grondwater kan ondergrondse infiltratie aangelegd worden.

De randvoorwaarden voor de aanleg van een infiltratievoorziening zijn raadpleegbaar op www.buha.nl/rioolaansluiting. Pagina 9 van 11

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

Vanuit het gemeentelijk beleid is bij nieuwbouw geen aansluiting van hemelwater op het riool toegestaan maar dient dit via een infiltratievoorziening op eigen terrein verwerkt te worden. Bij een perceeloppervlak vanaf 500 m2 is de te realiseren berging in de infiltratievoorziening afhankelijk van de K-waarde (doorlatendheid) van de grond. Bij een K-waarde groter dan 1 moet er minimaal 10 mm berging aanwezig zijn, gerekend over het aangesloten verharde oppervlak. Bij een K-waarde van 0,75 is deze berging 25 mm en bij een K-waarde van 0,5 is deze berging 40 mm. Ter plaatse is derhalve een goede infiltratiesnelheid aanwezig. Voor het gehele plangebied is vanuit de gemeente een voorziening van ca. 33,4 m3 noodzakelijk geacht. Vanuit het waterschapsbeleid dient om waterneutraal te ontwikkelen minimaal de toename aan verharding zijnde ca. (1.250 m2 * 80 mm =) 100 m3 verwerkt te worden op eigen terrein zodat toekomstige wateroverlast vermeden wordt. Deze verwerking kan gezien de toekomstige invulling eenvoudig onder het parkeerterrein ingepast worden. Deze voorziening dient boven de ingeschatte GHG van 11,8 m +NAP aangelegd te worden. Hieronder zijn drie ondergrondse mogelijkheden genoemd. 1) Aanleg van een waterbergende funderingslaag van lava of grind of IT-kratten (infiltratieveld).

Als alternatief kan ook voor Rockflow gekozen worden (hoge draagkracht en goed infiltratievermogen). 2) Aanleg van enkele IT-leidingen, deze kan eenvoudig aangesloten worden op de parallel aan de Koningin Wilhelminastraat aanwezige leiding. 3) Afstroom naar parkeervakken met een waterpasserende bestrating. Dit kan met klinkers met brede voeg of groene grasdallen aangevuld met een onderliggende waterbergende bodemlaag. Ter plaatse is voldoende ruimte aanwezig om dit in te passen. Bij twijfel over de lokale grondslag worden voorafgaand enkele infiltratiemetingen op het plangebied geadviseerd om de leegloop te kunnen borgen. Indien de onverzadigde bodem minder goed doorlatend blijkt, zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk zoals bijvoorbeeld grondverbetering of een grotere waterretentie.

Voor de nieuwbouw wordt een bouwpeil zoals bestaand en/of minimaal 20 cm boven de weg (minimaal 13,3 m +NAP) geadviseerd. Het grondwater vormt ter plaatse geen belemmering door de bestaande diepteligging. Door de hogere ligging wordt ook het risico op eventuele instroom vanaf het openbaar gebied beperkt. Bij de nieuwbouw dient rekening gehouden te worden met de genoemde aandachtspunten in hoofdstuk 3. Voorafgaand aan de vergunningsaanvraag dient een definitieve keuze nader uitgewerkt en getoetst te worden. Door bij de herontwikkeling rekening te houden met de genoemde aandachtspunten en minimaal de uitbreiding aan verhard oppervlak te compenseren (ca. 100 m3) wordt hemelwaterneutraal ontwikkeld en voldaan aan de voorwaarden van het waterschap en de gemeente. Door rekening te houden met de hierboven genoemde randvoorwaarden is geen verhoogd risico op (grond)wateroverlast te verwachten binnen het plangebied en de directe omgeving te verwachten door het planvoornemen.

Pagina 10 van 11

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

3.

OVERIGE AANDACHTSPUNTEN

De definitieve planinvulling dient voorafgaand aan de bouwaanvraag verder uitgewerkt en aangepast te worden aan het uiteindelijk te verharden oppervlak. Dit betekent dat naast de ruimteclaim ook de maatvoering van de verschillende waterhuishoudkundige aspecten wordt uitgewerkt (dwarsprofielen met water-, bouw- en wegpeilen, ligging en aansluiting riolering,…). In de bouw/omgevingsverordening zijn aanvullende richtlijnen opgenomen om het gebruik van uitlogende bouwmaterialen terug te dringen. Toe te passen duurzame materialen: - daken: dakpannen van natuurlijk, beton of keramisch materiaal of bekleed met (EPDM) rubber. - Afvoermateriaal; PVC/PP/PE/staal, aluminium of bij voorkeur geen gecoate materialen i.v.m. verwering. - Ontsluitingspaden / wegen / terrassen; voorzien van natuurlijke of niet-uitloogbare materialen zoals keramische of (gebakken) betonproducten. Bij het voldoen aan de milieuhygiënische randvoorwaarden (dubo-materialen etc.) kan de afgekoppelde afstromende neerslag rechtstreeks via (mol)goten, lijnafwatering of ander traditioneel afvoermateriaal naar een aan te leggen voorziening of oppervlaktewater stromen. Mocht niet aan de randvoorwaarden voldaan kunnen of willen worden, zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk om vervuiling van de bodem of ontvangend (grond)water te voorkomen.

Tevens moeten in de afvoersystemen voorzieningen worden gerealiseerd die blad, zand e.d., die verstoppingen kunnen veroorzaken, achterhouden. Deze voorzieningen moeten goed bereikbaar blijven ten behoeve het reinigen en het onderhoud. Dit kan gecombineerd met een overloopconstructie (bij voorkeur bovengronds). Deze dient aangelegd te worden zodat overtollig water op gecontroleerde wijze kan wegstromen bij extreme omstandigheden (naar bijvoorbeeld een laagte op eigen perceel). Regelmatig onderhoud van de aanvoerzijde van de voorzieningen zal noodzakelijk zijn om te garanderen dat de systemen blijven functioneren. Ook moet de (nood)overloop regelmatig worden onderhouden. Indien onvoldoende aandacht wordt gegeven aan het ontwerp en dimensionering, kan wateroverlast ontstaan. Het moet ten alle tijden worden voorkomen dat wateroverlast bij de woningen en bij derden ontstaat. Het gebruik en het overlopen van de infiltratievoorziening mag niet leiden tot schade aan in de nabijheid liggende percelen, gewassen en opstallen. Schade, direct en/ of indirect, die eventueel ontstaat is en blijft voor rekening van de ontwikkelaar/eigenaar van het plangebied. In geen geval mag de afvalwaterriolering op een hemelwatervoorziening worden aangesloten. Op de afgekoppelde “buitenverhardingen” mogen geen handelingen worden uitgevoerd die vervuiling van het oppervlak veroorzaken.

Wil men toch buitenactiviteiten verrichten waarbij vervuiling van verhard oppervlak ontstaat b.v. het reinigen van voertuigen of het schoonmaken van onderdelen, dan moet het gedeelte waar deze activiteit(en) plaatsvindt voorzien worden van de juiste bodembeschermende maatregelen (Nederlandse Richtlijn voor Bodembescherming). Dit betekent dat het vrijkomende afvalwater al dan niet via een olie/benzine-afscheider of andere noodzakelijke (reiniging)voorziening naar het afvalwaterriool moet worden getransporteerd of geloosd, en niet in de bodem mag worden geïnfiltreerd of op oppervlaktewater worden geloosd. Het is onwenselijk chemische bestrijdingsmiddelen toe te passen of agressieve reinigingsmiddelen te gebruiken op de verharde oppervlakken. Geadviseerd wordt alternatieve middelen te gebruiken. Daarnaast is toepassing van gladheidsbestrijding middels zout minder gewenst, aangezien zout met het hemelwater afstroomt naar een voorziening en de bodem of het ontvangende water kan verontreinigen. Indien toch noodzakelijk wordt geadviseerd dit zo beperkt of zo effectief mogelijk toe te passen.

Pagina 11 van 11

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

BIJLAGE 1 Topografische overzichtskaart

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

BIJLAGE 2 Concepttekening toekomstige inrichting plangebied

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

INHOUDSOPGAVE

1. INLEIDING

3

2. BEKNOPTE WATERPARAGRAAF 6 2.1 Inleiding ......................................................................................................................... 6 2.2 Watertoetsproces .......................................................................................................... 7 2.3 Toelichting watertoetstabel ............................................................................................ 8 3. OVERIGE AANDACHTSPUNTEN

11

Bijlagen: 1 Topografische overzichtskaart 2 Tekening toekomstige inrichting plangebied 3 Geraadpleegde literatuur

Pagina 2 van 11

N

DO

A R C H I T E CT E N

CONCEPT Onderwerp

Schaal

1:1000

Getekend J. Oostindiën Formaat A3

Werknummer

Nieuwbouw supermarkt Plus Wehl

2676 Bladnummer DO-000 Datum

Situatie (nieuw)

05.02.20

Rollecate 67 7711 GG Nieuwleusen Netherlands

T

0529 485 888

E

info@k3h.nl

W www.k3h.nl

KVK 56280157

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

BIJLAGE 3 Geraadpleegde literatuur

Beknopte waterparagraaf Koningin Wilhelminastraat, Wehl / AM18364

Wet- en regelgeving - Gemeentelijk waterplan, 2003, Gemeente Doetinchem; - Gemeentelijk rioleringsplan, 2010-2015 en 2016 - 2020, Gemeente Doetinchem; - Waterbeheerplan, Waterschap Rijn en IJssel 2016-2021; - Duurzaam en veilig water in de stad, Waterschap Rijn en IJssel 2012; - Handreiking Standaard Waterparagraaf voor bestemmingsplannen, Waterschap Rijn en IJssel - Gelderse Omgevingsvisie; - Bestuurlijke notitie Watertoets, Publicatie: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 2001; - Nationaal Bestuursakkoord Water-Actueel (NBW-Actueel), juni 2008 - Waterwet - Het Nationaal Waterplan, 2016-2021; - Wet en Besluit op de ruimtelijke ordening. - Kader Richtlijn Water, Stroomgebiedbeheerplannen KRW 2016-2021; Overige literatuur - Wateratlas, provincie Gelderland; - Handleiding alternatieve materialen voor bouwmetalen, DuBo Consulenten, 2006; - Dinoloket - Ruimtelijke plannen Nederland Internet www.buha.nl www.doetinchem.nl www.wrij.nl www.gelderland.nl

Bijlage 5: Archeologisch onderzoek

Programma van Eisen (PvE) voor een opgraving – variant archeologische begeleiding Julianastraat/Wilhelminastraat te Wehl, gemeente Doetinchem

Programma van Eisen (PvE) voor een opgraving – variant archeologische begeleiding Julianastraat/Wilhelminastraat te Wehl gemeente Doetinchem Opdrachtgever

BRO Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel

Rapportnummer

7423.008

Versienummer

D1

Status

Definitief

Datum

9 oktober 2023

Opsteller

De heer ir. E.M. ten Broeke

Paraaf

Kwaliteitscontrole

De heer drs. A.H. Schutte

Paraaf

Econsultancy Programma van Eisen

Daarom Econsultancy KWALITEITSZORG Econsultancy is onder meer gecertificeerd voor protocollen 4001, 4002, 4003 en 4004 van de BRL SIKB 4000. Verder is Econsultancy lid van de Nederlandse Vereniging van Archeologische Opgravingsbedrijven (NVAO). De leden van de NVAO bieden kwalitatief hoogstaand archeologisch onderzoek. Het lidmaatschap is een waarborg voor kwaliteit en betrouwbaarheid. Tevens is Econsultancy aangesloten bij de Vereniging van Ondernemers in Archeologie (VOiA). De VOiA behartigt de belangen van meer dan 100 bedrijven in alle takken van de archeologie. CERTIFICERING Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhand-boek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NENEN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. RECHTEN © Econsultancy bv, Foto’s en tekeningen: Econsultancy bv, tenzij anders vermeld. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Econsultancy aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. ISSN: 2210-8777 (Analoog rapport) ISSN: 2210-8785 (Digitaal rapport E-depot)

Econsultancy Programma van Eisen

Programma van Eisen Locatie

Julianastraat/Wilhelminastraat

Projectnaam

Julianastraat/Wilhelminastraat te Wehl Plaats binnen archeologisch proces

● Opgraving – variant archeologische begeleiding Opsteller

Naam, adres, telefoon, e-mail

datum

paraaf

Auteur

Econsultancy Doetinchem Dhr. ir. E.M. ten Broeke Fabriekstraat 19c 7005 AP Doetinchem Tel. 0314-365150 Email: tenbroeke@econsultancy.nl

09-10-2023

Senior KNA-archeoloog

Dhr. drs. bc. A.H. Schutte Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen Tel. 0475-504961 Email: schutte@econsultancy.nl

09-10-2023

Opdrachtgever

Naam, adres, telefoon, e-mail

Datum

paraaf

datum

paraaf

datum

Paraaf

datum

Paraaf

BRO Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel De heer T. Schalkx Tel. 0411-850400 Email: tim.schalkx@bro.nl Goedkeuring bevoegde overheid

Naam, adres, telefoon, e-mail

● Gemeente

Gemeente Doetinchem Mevrouw G. Dutman Postbus 9020 7000 HA Doetinchem Tel. 0314 - 377377 Email: g.dutman@doetinchem.nl

Adviseur namens de bevoegde overheid

Naam, adres, telefoon, e-mail

Omgevingsdienst Achterhoek

Postbus 200 7255 ZJ Hengelo (Gld.) Email: archeologie@odachterhoek.nl Contactpersoon: Renske den Boer Mob. 06-14334050

Kennisgeving Depothouder /eigenaar

Naam, adres, telefoon, e-mail

Provinciaal depot voor Bodemvondsten Gelderland

De heer S. Weiß-König Tel. 024-3608805 Email: s.weiss-koenig@museumhetvalkhof.nl

Econsultancy Programma van Eisen

INHOUDSOPGAVE 1

ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ONDERZOEKSGEBIED ...................................................... 1

2

AANLEIDING EN MOTIVERING VAN HET ONDERZOEK ........................................................ 2 2.1 2.2 2.3

Aanleiding ......................................................................................................................... 2 Motivering ......................................................................................................................... 3 Besluit ............................................................................................................................... 4

3

EERDER UITGEVOERD ONDERZOEK .................................................................................... 4

4

ARCHEOLOGISCHE VERWACHTING ...................................................................................... 6 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9

5

DOELSTELLING EN VRAAGSTELLING.................................................................................. 19 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

6

Doelstelling ..................................................................................................................... 19 Relatie met NOaA 2.0 en/of andere onderzoekskaders ................................................. 19 Vraagstelling ................................................................................................................... 20 Onderzoeksvragen ......................................................................................................... 20 Aanbeveling .................................................................................................................... 21

STRATEGIE, METHODEN EN TECHNIEKEN ........................................................................ 21 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11 6.12

7

Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context ........................................ 6 Aard en ouderdom van de vindplaats(en) ...................................................................... 14 Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en) ......................................................... 15 Structuren en sporen ...................................................................................................... 15 Anorganische artefacten ................................................................................................. 16 Organische artefacten .................................................................................................... 16 Archeozoölogische resten, menselijk botmateriaal en botanische resten...................... 17 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen .................................................. 18 Gaafheid en conservering .............................................................................................. 19

Strategie ......................................................................................................................... 21 Methoden en technieken ................................................................................................ 22 Omgang kwetsbare vondsten en monsters .................................................................... 24 Structuren en grondsporen ............................................................................................. 24 Lichten ............................................................................................................................ 25 Aardwetenschappelijk onderzoek ................................................................................... 25 Anorganische artefacten ................................................................................................. 25 Organische artefacten .................................................................................................... 26 Archeozoölogische en -botanische resten ..................................................................... 27 Overige resten ................................................................................................................ 27 Dateringstechieken .........................................................................................................

27 Bouwstenen .................................................................................................................... 27

UITWERKING EN CONSERVERING ....................................................................................... 28 7.1 7.2

Structuren, grondsporen en vondstspreidingen ............................................................. 28 Analyse aardewetenschappelijke gegevens .................................................................. 28

7423.008

7.3 7.4 7.5 7.6 7.7 7.8 8

RAPPORTAGE ......................................................................................................................... 31 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5

9

Uitvoeringsperiode uitwerking; opleveringstermijn (concept)eind-/evaluatierapport ...... 31 Procedure toetsing standaardrapport door de bevoegde overheid ................................ 31 Inhoud standaardrapport ................................................................................................ 31 Kwaliteit .......................................................................................................................... 33 Verschijning en oplage standaardrapport en/of specialistisch deelrapport .................... 33

(DE)SELECTIE EN CONSERVERING ..................................................................................... 33 9.1 9.2 9.3

10

Anorganische artefacten ................................................................................................. 28 Organische artefacten .................................................................................................... 29 Archeozoölogische en -botanische resten ..................................................................... 29 Beeldrapportage (objecttekeningen, foto’s, kaarten e.d.) .............................................. 30 Selectie materiaal ........................................................................................................... 30 Conservering materiaal .................................................................................................. 30

Selectie materiaal voor uitwerking .................................................................................. 33 Selectie materiaal voor deponering en verwijdering....................................................... 34 Selectie materiaal voor conservering ............................................................................. 34

DEPONERING .......................................................................................................................... 34 10.1 Eisen betreffende depot ................................................................................................. 34 10.2 Te leveren product .......................................................................................................... 35 10.3 E-depot ........................................................................................................................... 35

11

RANDVOORWAARDEN EN AANVULLENDE EISEN ............................................................. 35 11.1 11.2 11.3 11.4

12

WIJZIGINGEN TEN OPZICHTE VAN HET VASTGESTELDE PVE ........................................ 37 12.1 12.2 12.3 12.4

13

Personele randvoorwaarden .......................................................................................... 35 Overlegmomenten .......................................................................................................... 36 Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie ........................................................ 36 Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen ........................................................... 37

Wijzigingen tijdens het veldwerk ..................................................................................... 37 Belangrijke wijzigingen ................................................................................................... 38 Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk ..................................... 38 Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering .......................................... 38

AANVULLENDE EISEN ............................................................................................................ 39 13.1 Uitvoeringsperiode en opleveringstermijn veldwerk ....................................................... 39 13.2 Uitvoeringscondities veldwerk ........................................................................................ 39 13.3 Ontplofbare Oorlogsresten (OO (voorheen NGE) en veldgraven .................................. 40

7423.008

LITERATUUR EN BIJLAGEN Literatuur Berendsen, H.J.A., 2008: Fysische Geografie van Nederland, deel 1: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en de geomorfologie. Van Gorcum, Assen. Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsema, I.L., Westerhoff, W.E., Wong, T.E. 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen. Cohen, K.M., Stouthamer, E., Hoek, W.Z., Berendsen†, H.J.A. & Kempen, H.F.J., 2009: Zand in banen. Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Provincie Gelderland. Duijvenvoorde, R. van, 2006: Vroeghistorische ijzerproductie in Nederland. Stichting Geologische Aktiviteiten (GEA), Volume 39 - Issue 3 pp. 86- 93. Graaf, G. van de & Koster, A., 2006: De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen. Gemeente Doetinchem. Spanjaard, G.W.J., 2018: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Julianastraat/Wilhelminastraat te Wehl, gemeente Doetinchem. Econsultancy Archeologisch Rapport 7423.002. Econsultancy bv, Doetinchem. Vromen, J., 2021: Wehl en Nieuw-Wehl, cultuurhistorisch waardevolle panden. Belfort Cultuurhistorie en Monumenten, Doetinchem Willemse, N.W., Keunen, L.J., Kok, R.S., Wijnen J.A.T., & Van der Veen, S., 2019: Archeologie in de gemeente Doetinchem. Actualisatie van de archeologische waarden- en verwachtingskaart. RAAPrapport 2877- tweede herziene versie.

RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. Bronnen Nationale Onderzoeksagenda Archeologie 2.0; internetsite, oktober 2023. http://archeologieinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/nationale-onderzoeksagenda-archeologie-20 Liemershistorie in Beeld; internetsite, oktober 2023. http://www.chrisvankeulen.nl/wehl.htm Figuren Figuur 1. Figuur 2. Figuur 3.

Situering van het plangebied binnen Nederland Detailkaart van het plangebied Luchtfoto van het plangebied

7423.008

Figuur 4. Figuur 5. Figuur 6. Figuur 7. Figuur 8. Figuur 9. Figuur 10. Figuur 11. Figuur 12. Figuur 13. Figuur 14. Figuur 15. Figuur 16.

Inrichtingsplan Situering van het plangebied binnen de (geactualiseerde) archeologische beleidskaart gemeente Doetinchem Situering van het plangebied binnen de binnen de (geactualiseerde) archeologische waarden- en verwachtingskaart Wehl Situering van het plangebied binnen het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Situering van het plangebied binnen de Bodemkaart van Nederland Archeologische Gegevenskaart van het onderzoeksgebied met als achtergrond het AHN Situering van het plangebied binnen de Hottingerkaart uit 1773-1794 vanuit kaartblad 85 Situering van het plangebied binnen de Kadastrale kaart uit 1811-1832 (Minuutplan) Situering van het plangebied binnen de Militaire topografische kaart uit 1890 (Bonneblad) Situering van het plangebied binnen de Militaire topografische kaart uit 1930 (Bonneblad) Situering van het plangebied binnen de Topografische kaart uit 1957 Situering van het plangebied binnen de Topografische kaart uit 1966 Situering van het plangebied binnen de Topografische kaart uit 1986

Bijlagen Bijlage 1: Tabel met de verwachtte aantallen Bijlage 2: Overzicht te raadplegen specialisten/specialismen

7423.008

1

ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ONDERZOEKSGEBIED

Projectnaam

7423.008

Provincie

Gelderland

Gemeente

Doetinchem

Plaats

Wehl

Toponiem

Julianastraat/Wilhelminastraat

Kaartbladnummer

40 F

Centrum x,y–coördinaat

X: 211.525 / Y: 441.706

Archeologische beleidskaart van de gemeente Doetinchem en archeologische waarden- en verwachtingskaart Wehl1

Volgens de beleidskaart ligt het plangebied binnen een Archeologisch Waardevol Gebied (AWG) categorie 4 en betreft de historische dorpskern van Wehl (zie figuur 5). Ook ligt het plangebied binnen de aandachtszone/attentiezone (50 m) van verschillende bekende archeologische vindplaatsen. De archeologische waarden- en verwachtingskaart specifiek gericht op Wehl (zie figuur 6), geeft aan dat het westelijke en meest zuidelijke deel van het plangebied binnen een archeologisch en bouwhistorisch kansrijke locatie ligt, waarbij met name archeologische resten uit de Late-Middeleeuwen en later worden verwacht. Het oostelijke deel wordt gerekend tot de historische nederzettingslocatie met een omgrachting. Binnen de begrenzing van het plangebied wordt de locatie van een drietal (historische) woonhuizen en een school aangegeven.

Archis-monumentnummer

Niet van toepassing

Archis-waarnemingsnummer

Niet van toepassing

Oppervlakte plangebied2

Het plangebied voor het opgraving – variant archeologische begeleiding heeft een oppervlakte van circa 4.145 m² (zie figuren 1 en 2).

Oppervlakte onderzoeksgebied3

Het onderzoeksgebied heeft een oppervlakte van circa 4.145 m² en betreft de kadastrale percelen: gemeente Wehl, sectie H, nummers 4470, 4471, 4472, 5923, 5924 en 5925 (ged.).

Huidig grondgebruik

Het plangebied is momenteel nog bebouwd met (senioren)woningen en een bibliotheek. De onbebouwde terreindelen zijn deels voorzien van verhardingen en deels in gebruik als tuin en openbare groenvoorziening (zie figuur 3).

1

Willemse et al., 2019 Het gebied waarbinnen de realisering van de planvorming het bodemarchief kan bedreigen. 3 Het gebied waarop dit onderzoek betrekking heeft. 2

7423.008 versie D1

1 / 40

Voorgenomen bodemingrepen

De initiatiefnemer is voornemens de bestemming van het plangebied te wijzigen, waarna de nieuwbouw van een supermarkt zal worden gerealiseerd. Hiertoe zal de bestaande bebouwing ((senioren)woningen en een bibliotheek) worden gesloopt en zal de nieuwbouw van een supermarktpand worden gerealiseerd. De supermarkt zal worden voorzien van een paalfundering/de funderingsconstructie zal bestaan uit palen met een hart-op-hart afstand van minimaal 4 meter tussen de palen. Op deze palen zullen funderingsbalken worden geplaatst, waarvoor smalle funderingsstroken zullen worden uitgegraven. De nieuwbouw zal niet worden onderkelderd. Tevens zullen diverse nutsvoorzieningen worden aangelegd (kabels en leidingen) en worden bomen verwijderd. De overige terreindelen zullen verder grotendeels worden ingericht als parkeerterrein en toegangswegen.

NAP-hoogte maaiveld

Op een hoogte van circa 13 - 14 m +NAP.

Grondwatertrap

Naar verwachting VII.

2

AANLEIDING EN MOTIVERING VAN HET ONDERZOEK

2.1 Aanleiding Dit Programma van Eisen heeft betrekking op een opgraving – variant archeologische begeleiding in relatie tot de vergunningplichtige activiteit: sloop van de bestaande bebouwing ((senioren)woningen en een bibliotheek) en navolgend de nieuwbouw van een supermarktpand (zie figuur 4). Deze vergunningplichtige activiteit zal naar verwachting de volgende verstoring teweeg brengen: vergraving van de bodem tijdens sloop van de ondergrondse delen van de van de bestaande bebouwing ((senioren)woningen en een bibliotheek). De supermarkt zal worden voorzien van een paalfundering/de funderingsconstructie zal bestaan uit palen met een hart-op-hart afstand van minimaal 4 meter tussen de palen. Op deze palen zullen funderingsbalken worden geplaatst, waarvoor smalle funderingsstroken zullen worden uitgegraven tot een diepte van circa 1,5 m -mv (zie onderstaande tekening uit het bestek). De nieuwbouw zal niet worden onderkelderd. Tevens zullen diverse nutsvoorzieningen worden aangelegd (kabels en leidingen) en worden bomen verwijderd. De overige terreindelen zullen verder grotendeels worden ingericht als parkeerterrein en toegangswegen. Verwachte effecten van de vergunningplichtige activiteit op het archeologisch bodemarchief: daar waar de bodem wordt geroerd zullen eventueel aanwezige waarden verloren gaan.

7423.008 versie D1

2 / 40

Gekozen fundering en aanlegdiepte van de funderingsstroken, waar funderingsbalken zullen worden geplaatst.

2.2 Motivering Het plangebied ligt volgens de vigerende archeologische beleidskaart van de gemeente Doetinchem4 binnen een Archeologisch Waardevol Gebied (AWG) categorie 4 en betreft de historische dorpskern van Wehl (zie figuur 5). Ook ligt het plangebied binnen de aandachtszone/attentiezone (50 m) van verschillende bekende archeologische vindplaatsen. Volgens het gemeentelijk archeologiebeleid is in dit gebied voor werkzaamheden dieper dan 30 cm en met een oppervlakte van meer dan 50 m² een archeologisch rapport over de waarde van het te verstoren terrein vereist. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat in het onderzoeksgebied, in hoofdstuk 4 nader gespecificeerde, archeologische resten kunnen worden verwacht. Resultaten eerder uitgevoerd archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek en advies5 Voor het plangebied is door Econsultancy in de periode november - december 2018 een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd (Econsultancy Archeologisch Rapport 7423.002). Uit het bureauonderzoek bleek dat het plangebied gelegen is op een relatief hooggelegen en grootschalige dekzandrug, op enige afstand ten zuiden van het dal van de Oude IJssel. Uit deze landschappelijke ligging blijkt dat het plangebied vanaf het Paleolithicum gunstig is geweest voor jagers-verzamelaars en vanaf het Neolithicum voor landbouwers.

Voor alle periodes vanaf het Laat-Paleolithicum werd dan ook uitgegaan van een hoge archeologische verwachting. Uit de archeologische gegevens die verzameld zijn uit het onderzoeksgebied blijkt dat in de omgeving van het plangebied sporen van menselijke activiteit zijn waar genomen uit de periode IJzertijd - Nieuwe tijd. Aangezien rondom het plangebied sprake lijkt van een relatief hoge dichtheid van vindplaatsen uit deze periode, diende met name rekening gehouden te worden met vindplaatsen daterend vanaf de IJzertijd.

4 5

Willemse et al., 2019 Spanjaard, 2018

7423.008 versie D1

3 / 40

Uit het booronderzoek is gebleken dat inderdaad sprake is van een pakket dekzand (van wisselende dikte) met daarop een plaggendek en een (sub)recente toplaag. De basis van het eerddek lijkt in het merendeel van de boringen intact. Bovendien is in boring 5 vermoedelijk een grondspoor uit de Middeleeuwen aangeboord. De hoge verwachting uit het bureauonderzoek blijft dan ook behouden voor de periodes Neolithicum - Nieuwe tijd. Eventuele resten van kampementen van jagers-verzamelaars uit de periode Laat-Paleolithicum zullen grotendeels verloren zijn gegaan, aangezien de top van het natuurlijke bodemprofiel niet meer intact is. Op basis van het behoud van de hoge verwachting voor alle periodes vanaf het Neolithicum, is geadviseerd om in het kader van de geplande ontwikkeling een vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een waardestellend proefsleuvenonderzoek (IVO-P conform KNA-protocol 4003) en nadat het plangebied vrij is gemaakt van de bestaande begroeiing/verhardingen en bij voorkeur ook de bestaande bebouwing is verwijderd/gesloopt.

2.3 Besluit De bevoegde overheid (gemeente Doetinchem) heeft middels een selectiebesluit oorspronkelijk ingestemd met het advies van Econsultancy om een vervolgonderzoek uit te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Op 7 februari 2023 heeft overleg plaatsgevonden tussen opdrachtgever, initiatiefnemer, procesbegeleider, de bevoegde overheid en de archeologisch deskundige namens de bevoegde overheid. Tijdens dit overleg is besloten dat de sloopwerkzaamheden van de ondergrondse delen van de bestaande bebouwing ((senioren)woningen en een bibliotheek) en de graafwerkzaamheden ten behoeven van het bouwrijp maken van het terrein archeologisch kunnen worden begeleid, onder protocol 4004 (opgraving – variant archeologische begeleiding). Dit Programma van Eisen bepaalt aan welke eisen het rapport over de waarde en het daarvoor uit te voeren onderzoek moet voldoen.

3

EERDER UITGEVOERD ONDERZOEK

Soort onderzoek

Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek

Uitvoerder

Econsultancy bv

Uitvoeringsperiode

November - december 2018

Rapportage

Spanjaard, G.W.J., 2018: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Julianastraat/Wilhelminastraat te Wehl, gemeente Doetinchem. Econsultancy Archeologisch Rapport 7423.002, Doetinchem.

Bewaarplaats vondsten/documentatie

Econsultancy, Doetinchem / Provinciaal Archeologisch Depot Gelderland.

Resultaten specialistisch onderzoek Archeobotanisch

Niet van toepassing.

Archeozoölogisch

Niet van toepassing.

7423.008 versie D1

4 / 40