Begroting gD 2024.pdf

2023

Ontvangen voorschot 2023, besteding uiterlijk 31-12-2025 Ontvangen voorschot 2023, besteding uiterlijk 31-12-2026 Ontvangen voorschot 2023, besteding uiterlijk 31-12-2027

1.024

Totaal

1.024

2024

2025

Totaal

1.033 1.043 1.033

1.043

3.100

25

21. Verschuiving taakstelling kostenverhaal van prog. 1 naar progr. 3 Rens Steintjes

2024: € 230.000 V

Structureel

Wat is de afwijking? Op basis van de huidige werkwijze van de omgevingskamer is de verwachting dat ca. € 230.000 aan loonkosten zou moeten worden toegerekend aan de omgevingsvergunningen. Dat betekent dat de taakstelling uit kadernota 2022 (nr24) om te komen tot extra kostenverhaal, ad € 300.000 voor € 230.000 kan worden toegerekend aan de omgevingsvergunningen. Deze kan worden gerealiseerd door het meer realistisch ramen van kosten en opbrengsten m.b.t. de omgevingsvergunningen. De resterende € 70.000 wordt toegerekend aan de omgevingskamer. Door gebruik van het instrument plankostenscan kan het kostenverhaal bij de omgevingskamer naast de leges verder geoptimaliseerd worden. Het budget wordt verschoven van programma 1 naar programma 3, omdat hier de kosten voor de omgevingsvergunning worden verantwoord (paragraaf 2.5.1. Zie ook aanmelding 8).

26

2.5.4 Aanmeldingen begroting Programma Organisatie en financiën Nr.

Aan- en afmeldingen Begroting 2024

Struct./ Incid. S of I

2024

2025

2026

2027

-400 123 -588 -776 25 50

-400 -9 -588 -228 25 0

-400 -8 -588 -800 25 0

-400 -8 -588 -79 25 0

S S S S S S

500 150 150 99 0 500 368 380 150 91 117

0 0 0 99 750 500 392 380 150 91 245

0 0 0 99 750 500 392 380 150 91 378

0 0 0 99 750 500 392 380 150 91 522

S S S S S S S S S S S

939

1.407

969

1.834

Bedragen * € 1000,4 Organisatie en financiën 22 Rentelasten 23 Fasering verduurzaming gemeentelijke panden 24 Buha: Loonontwikkeling 25 Actualisatie loon- en prijsontwikkeling 26 Doorontwikkeling privacy activiteiten agv (nieuwe) wetgeving 27 Transitie software on premis naar saas 28 Besparing loonkosten (incidenteel) - Gemeentelijke organisatie -Buurtplein -Buha 29 Actualisatie raming OZB o.b.v. realisatie 2022 30 Verlaging gemeentebrede subsidies vanaf 2025 met € 750.000 31 Besparing door lagere indexatie prijsgevoelige budgetten met € 500.000 32 Diversen in relatie tot de overhead 33 Aanpassen kapitaallasten door af te schrijven tot WOZ-waarde 34 Dekking deel bestaande loonkosten uit rijksbijdrage energie en klimaat 35 Kostendekkend ramen leges 36 Ramen algemene uitkerking/OZB op groei woningen en inwoners Organisatie en financiën

22. Rentelasten

2024: € 400.000N

Structureel

Henk Bulten Wat is de afwijking? Om de inflatie terug te dringen is door de ECB de rente verhoogd. Een verdere verhoging van de rente is niet uitgesloten. Dit heeft gevolgen voor de rentetarieven waartegen de gemeente kan lenen. We gaan in 2024 uit van rentetarieven voor nieuwe leningen (zowel kort als lang) van 4% gebaseerd op verwachtingen van de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten). De gemiddelde rente die we moeten betalen voor lopende leningen en nieuwe leningen gaat daarmee omhoog van1,65% naar 2,00%. Het nadelige financiële effect op onze begroting schatten we in op ca. € 400.000 structureel.

27

23. Fasering verduurzaming gemeentelijke panden

2024: € 123.000 V 2025: € 9.000 N 2026: € 8.000 N 2027: € 8.000 N

Structureel

Patrick Moors Wat is de afwijking? In de 2e Bestuurlijke monitor 2022 is een krediet van 1,5 miljoen beschikbaar gesteld t.b.v. verduurzamen eigen panden. De bijhorende kapitaallasten zijn vanaf 2023 begroot. In de eerste helft van 2023 zijn conditiemetingsonderzoeken en onderzoeken naar verduurzamingsmogelijkheden voor het belangrijkste deel van de panden uitgevoerd. Op basis van de resultaten uit deze onderzoeken is een verdeling te maken in onderhoud en verduurzaming. Verduurzaming De belangrijkste ruim 20 vastgoedobjecten zijn in kaart gebracht inclusief de benodigde investeringen om deze te verduurzamen en daarmee toekomstbestendig inzetbaar te maken en houden. Met zes objecten die een belangrijke bijdrage aan de verduurzaming kunnen leveren wordt gestart om deze aan te melden voor duurzaamheidssubsidies van het Rijk (Dumavasubsidies). In combinatie met het al eerder hiervoor door de raad beschikbaar gestelde duurzaamheidskrediet van 1,5 miljoen euro en de terugverdientijden van deze investeringen is de verwachting dat dit per saldo financieel sluitend is. De overige objecten worden gedurende het jaar 2024 nader bezien op te plannen tijdstip van verduurzaming, samenloop met onderhoud en gebruik. De daarvoor relevante subsidie-aanvragen worden dan tevens verder voorbereid.

Omdat het reeds beschikbaar gestelde verduurzamingskrediet van 1,5 miljoen euro naar nu wordt voorzien iets later wordt ingezet betekent dit dat er sprake is van een verschuiving van de kapitaallasten. De begrote kapitaallasten van het krediet verduurzamen eigen panden zullen naar verwachting in 2025 plaatsvinden. Concreet betekent dit een verschuiving van de begrote kapitaallasten. In 2023 en 2024 levert dit een voordeel op, vanaf jaar 2025 een beperkt nadeel. Onderhoud Jaarlijks wordt als onderdeel van de actualisatie van het vastgoedfonds bezien of het meerjarig onderhoudsplan voor gemeentelijk vastgoed voor de komende 10 jaar toereikend is. Op basis van de uitgevoerde conditiemetingen is als eerste beeld gebleken dat het brengen van diverse vastgoedobjecten gefaseerd van onderhoudsniveau 4 naar 3-jaarlijks gemiddeld extra middelen vraagt de komende 10 jaar. Omdat veel van deze benodigde investeringen pas vanaf 2025 gefaseerd over de komende jaren uitgevoerd hoeven te worden wordt de eerste helft van het jaar 2024 benut om keuzen concreter onderbouwd in kaart te brengen. Dit met medeneming van de alsdan geldende prijsontwikkelingen en aspecten als eventuele herbestemming op termijn. De huidige verwachte stand van de voorziening vastgoed ultimo 2023 geeft voor 2024 nog ruimte om deze analysetijd te nemen.

Waar nodig en relevant wordt bij de eerste bestuurlijke monitor 2024 hier nader op ingegaan.

28

24. Buha: loonontwikkeling Mark Boumans

2024 e.v.: €588.000N

Structureel

Wat is de afwijking? We hanteren in onze gemeentebegroting een vaste methodiek voor de nominale ontwikkelingen (loon- en prijsontwikkelingen). Deze methodiek geeft aan hoe de indexering voor de verschillende budgetten worden berekend. Net als bij de maatschappelijke instellingen heeft ook Buha op onderdelen te maken met loonsverhogingen die leiden tot hogere kostenstijgingen dan de indexering die Buha op basis van de vaste methodiek krijgt. De ontwikkelingen doen zich voor op het gebied van de cao GEO. De extra kosten bedragen € 588.000 structureel. 25. Actualisatie loon- en prijsontwikkeling

2024: € 776.000 N 2025: € 228.000 N 2026: € 800.000 N 2027: € 79.000 N

Structureel

Henk Bulten Wat is de afwijking? Ten opzichte van de kadernota 2024 zijn er twee zaken die van invloed zijn op de loon-en prijsontwikkelingen a. Actualisatie loon- en prijsontwikkeling b. Niet compenseren loonontwikkeling 2022 in accres gemeentefonds Ten opzichte van hetgeen in de kadernota is opgenomen voor de loon- en prijsontwikkeling is op basis van actuele percentages en doorrekening het verschil in het effect op de loon- en prijsontwikkeling opgenomen. Zoals reeds bij de raadsmedeling inzake de meicirculaire gemeld zijn de cijfers in de meicirculaire voor loon- en prijs neerwaarts bijgesteld. De aangekondigde extra prijsbijstelling over 2022 in verband met de uitzonderlijke prijsstijgingen voor 2022 heeft alleen plaatsgevonden op het verschil in de prijsontwikkeling 2022 tussen de meicirculaire 2022 (CEP 2022) en het CEP 2023 en niet voor het verschil in de loonontwikkeling. De index voor loonen prijsontwikkeling geschiedt normaal gesproken op basis van de CPB-raming van de loonvoet sector overheid, index materiele overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen. Hierbij wordt een verdeling van 60% loonontwikkeling, 20% consumptie en 20% investeringen aangehouden. Het niet compenseren van het loondeel leidt tot een nadeel.

Daarnaast is voor 2024 rekening gehouden met de reservering van € 1.000.000 in de stelpost nominale ontwikkelingen ter dekking van de verwachte prijsontwikkelingen op de contracten en bestekken van Buha. 26. Doorontwikkeling privacy activiteiten a.g.v. (nieuwe) wetgeving

2024 e.v. € 25.000 V

Structureel

Patrick Moors Wat is de afwijking? Voor 2023 hebben we de inzet op privacy anders kunnen regelen waardoor het volledige aangevraagde budget niet nodig blijkt te zijn. Ook structureel hebben we de bestaande formatie anders kunnen invullen zodat we vanaf 2024 structureel een lager bedrag nodig hebben.

29

27. Transitie software on premiss naar SaaS

2024: € 50.000 V

Incidenteel

Patrick Moors Wat is de afwijking? We zien dat de ontwikkeling naar SaaS-applicaties minder snel gaat dan in eerste instantie werd voorzien. Dat betekent dat we in 2023 en 2024 een deel van de gereserveerde middelen nog niet inzetten. 28. Besparing loonkosten incidenteel eigen organisatie, Buha en Buurtplein Mark Boumans

2024: € 800.000 V

Incidenteel

Wat is de afwijking? De totale loonsom over 2023 bedraagt ruim € 26 miljoen voor de eigen organisatie. De raming van onze loonsom is gebaseerd op de formatie, de bezetting en de ontwikkeling van de CAO. Op dit moment is de nieuwe CAO nog onbekend. In onze ramingen zijn we uitgegaan van de loonvoet overheid zoals die door het CPB is opgenomen in het CEP. Evenals voor de eigen organisatie (€ 500.000) wordt voor Buha (€ 150.000) en Buurtplein (€ 150.000) een incidentele besparing opgelegd voor 2024. De gemeente Doetinchem en de verbonden partijen Buurtplein en Buha spannen zich in voor een incidentele besparing op loonkosten in 2024. Voor zowel Buurtplein en Buha bedragend deze besparingen per verbonden partij € 150.000. De besparingen worden door Buurtplein en Buha als eigenstandige BV nader ingevuld. 29. Actualisatie raming OZB o.b.v. realisatie 2022

2024: € 99.000 V

Structureel

Henk Bulten Wat is de afwijking? Uit de jaarrekening 2022 blijkt dat de opbrengsten van de OZB € 99.000 hoger ligt dan was geraamd in de begroting 2022. De opbrengsten zien er als volgt uit: Opbrengst OZB Eigenaar woningen Eigenaar niet woningen Gebruiker niet woningen

Rekening 2022

Begroting 2022 7.614 3.275 2.773

7.580 3.266 2.717

Ten tijde van het opstellen van de begroting 2023 was deze informatie nog niet meegenomen en daarom ook niet meegenomen in de raming van de baten. 30. Verlaging gemeentebrede subsidies vanaf 2025 met € 750.000 Jorik Huizinga

2025 e.v.: € 750.000 V

Structureel

Wat is de afwijking? Om te komen tot een structureel sluitende begroting zijn er diverse maatregelen genomen. Deze maatregelen zijn breed genomen, om de pijnlijke consequenties hiervan te kunnen

30

opvangen binnen zowel onze interne organisatie, onze uitvoeringsorganisaties, de instellingen en de inwoners van Doetinchem. In deze begroting is dan ook met ingang van jaarschijf 2025 een taakstelling opgenomen voor het verminderen van subsidieverplichtingen met € 750.000. De komende periode zal met de gesubsidieerde organisaties worden besproken op welke wijze vanaf 2025 deze € 750.000 wordt gerealiseerd. Op deze wijze krijgt de subsidieontvanger tijd om de gevolgen van de verlaging van de subsidierelatie op te vangen. 31. Besparing door lagere indexatie prijsgevoelige budgetten Henk Bulten

2024 e.v.: € 500.000V

Structureel

Wat is de afwijking? Door niet alle prijsgevoelige uitgavenbudgetten automatisch volledig met de indexatie te verhogen kan € 500.000 aan besparing gerealiseerd worden. Hierbij is er rekening mee gehouden dat er niet op afspraken richting onze uitvoerende organisaties wordt gekort. 32. Toerekening overhead omzettaakstelling

2024 e.v.: € 392.000 V

Structureel

Henk Bulten Wat is de afwijking? Het taakveld 0.4 Overhead is de afgelopen periode geanalyseerd. Hierbij zijn een tweetal zaken geconstateerd. In de berekening van de omzettaakstelling wordt rekening gehouden met de overhead-opslag van 45%. Op basis van het onderzoek overhead kan dit percentage verhoogd worden. Dit leidt tot een hogere opbrengst enerzijds, maar anderzijds werkt dit ook door in de kosten van het grondbedrijf en projecten. De wijziging in toerekening leidt tot een voordeel op de algemene dienst van structureel € 409.000. Aan de lastenkant is sprake van een effect van indicatief € 41.000 structureel nadeel. Daarnaast zijn met name de bestaande afspraken met derden vertaald in de programmabegroting 2024. Dit heeft per saldo een financieel voordelig effect van € 24.000. 33. Aanpassen kapitaallasten door af te schrijven tot WOZ-waarde Henk Bulten

2024 e.v.: € 380.000V

Structureel

Wat is de afwijking? Voorgesteld wordt om de bestaande geactiveerde gebouwen af te schrijven tot de WOZ-waarde in plaats van volledige afschrijving. Dit leidt tot een besparing in de afschrijvingslasten van afgerond € 380.000. Dit is in tegenstelling tot hetgeen is opgenomen in de bijlage afschrijvingsbeleid punt 5 van de Financiële verordening, waarin is bepaald dat geen rekening wordt gehouden met de restwaarde.

31

34. Dekking deel bestaande loonkosten uit Rijksbijdrage energie en klimaat Mark Boumans

2024 e.v.: € 150.000V

Structureel

Wat is de afwijking? Door de Provincie Gelderland is een richtlijn gedeeld voor het ramen van de Rijksbijdrage energie en klimaat. In de brief van minister Jetten (Klimaat en Energie) van 25 oktober 2022 aan gemeenten en provincies is de voorlopige verdeling aangegeven. Daarbij is aangekondigd dat de middelen na 2025 zullen worden gecontinueerd. Gemeenten kunnen gezien het bovenstaande erop rekenen dat ze voor de jaren na 2023 in ieder geval hetzelfde bedrag ontvangen als in 2023. Gemeenten mogen het bedrag wat zij in 2023 ontvangen voor de klimaat- en energiegelden opnemen als structurele baat in de begroting 2024 voor de jaren 2024 tot en met 2027. We gaan er daarbij wel vanuit dat gemeenten een gelijk bedrag aan extra lasten opnemen voor de klimaat- en energietaken. Doordat we eigen personeel ook mogen opvoeren binnen de subsidie als uitgaven ontstaat een voordeel. Dit zou betekenen dat wij 2 fte (medewerker duurzaamheid en adviseur transitievisie warmte) kunnen opvoeren. Deze komen dan niet ten laste van de loonkosten. Dit zou voor de geheel periode kunnen wat gedurende 3 - 4 jaar een besparing van ongeveer € 150.000 per jaar. 35. Kostendekkend ramen leges

2024 e.v.: € 91.000

Structureel

Henk Bulten Wat is de afwijking? Voor de leges geldt dat deze gemiddeld een maximale kostendekkendheid mogen hebben van 100%. Op basis van de begroting 2023 kennen de leges algemene dienstverlening een kostendekkendheid van 89%. Indien de opbrengsten hierop worden aangepast ontstaat een structureel voordeel van € 91.000. 36. Ramen algemene uitkering / OZB op groei woningen en inwoners

2024: € 117.000 V 2025: €:245.000 V 2026: €:378.000 V 2027: € 522.000 V

Structureel

Henk Bulten Wat is de afwijking? In de raming van de algemene uitkering en de opbrengsten OZB zijn we tot op heden uitgegaan van een beperkte groei. Op basis van een geactualiseerd inzicht kunnen deze aantallen worden verhoogd. Onderstaand is aangegeven wat onze oorspronkelijke raming was (begroting 2023) en wat de toename op basis van de nieuwe inzichten is (begroting 2024).

32

Groei aantal inwoners en woningen per 1 januari overeenkomstig begroting 2023 2024

2025

2026

2026

Totaal

Groei woningen

125

125

125

125

500

Groei inwoners

0

0

0

0

0

Groei aantal inwoners en woningen per 1 januari overeenkomstig begroting 2024 2024

2025

2026

2026

Totaal

Groei woningen

200

200

225

225

850

Groei inwoners

200

200

225

225

850

Indien wordt uitgegaan van een groei van de woningen en inwoners op basis van actuele inzichten kan de raming van de opbrengst als volgt worden verhoogd. Recapitulatie woningen (gemeentefonds en ozb) inwoners (gemeentefonds) totaal effect begroting

2024 12.000 105.000 117.000

2025 25.000 220.000 245.000

2026 42.000 336.000 378.000

2027 58.000 464.000 522.000

2.5.5 Meerjarenperspectief begroting 2024-2027 Na verwerking van de meicirculaire en de aanmeldingen en afmeldingen voor de begroting 2024 ontstaat het onderstaande beeld. Met uitzondering van de jaarschijf 2024 is de begroting sluitend. Het saldo van 2024 wordt aan de algemene reserve onttrokken. Doordat in onderstaande tabel op het onderdeel aanmeldingen programma’s begroting 2024 ook een onttrekking aan de algemene reserve ter dekking van het ontstane te kort in het sociaal domein ad € 3.655.000 (zie paragraaf 2.5.2.) is opgenomen wordt per saldo € 4.050.000 (€ 3.655.000 + € 395.000) aan de algemene reserve onttrokken. De begroting is voor alle jaarschijven wel structureel sluitend. Zie hiervoor paragraaf 2.6 Meerjarenperspectief Doetinchem (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Uitgangspositie Begroting 2024

9.414

59

1.600

1.574

1.018

Aanmeldingen uit 2e Bestuurlijke monitor 2023

-1.645 -454

-614

-1.426

-799

-395

986

148

218

Aanmeldingen programma's Begroting 2024 Resultaat na 2e Bestuurlijke monitor 2023 en Begroting 2024

7.769

33

2.6 Structureel en reëel sluitende begroting Structureel evenwicht Het eerste hoofduitgangspunt van ons financieel begrotingsbeleid is een structureel sluitende begroting. Bij de toelichting op de uitgangspunten in paragraaf 2.2 is aangegeven dat het erom gaat dat we ervoor zorgen dat de langjarige (structurele) uitgaven ook worden gedekt door langjarige (structurele) inkomsten. In onderstaande overzicht is het financiële beeld uitgedrukt in structurele en incidentele ontwikkelingen. In het volgende overzicht is de meerjarige ontwikkeling van het structurele begrotingssaldo weergegeven. Ter bepaling van dit saldo moet duidelijk zijn welke geraamde baten en lasten structureel zijn en welke incidenteel. In deel 5, de financiële begroting, treft u de onderdelen aan die als onderbouwing dienen voor het volgende overzicht: • Het overzicht van baten en lasten (art. 17 BBV) • Het overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves (art. 19, lid d BBV) • Het overzicht van geraamde incidentele baten en lasten (art. 19, lid c BBV) Uit het volgende overzicht blijkt dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten in de begroting 2024 te dekken. Ontwikkeling structureel begrotingssaldo per 1 januari

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten (a) Lasten Saldo baten en lasten tgv/tlv AR (A) Waarvan incidentele baten (b) Waarvan incidentele lasten Waarvan incidentele lasten en baten (saldo) excl reserves (B) Saldo structureel(A+B)

280.170 284.220 -4.050 -14.227 15.704 1.478 -2.573

289.948 288.962 986 -17.933 18.349 416 1.402

284.183 284.035 148 -17.590 17.774 184 332

280.500 280.282 218 -10.782 10.782 0 218

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves (c) Saldo structurele mutatie reserves kap lastn (d) Incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves (C) Strucureel begrotingssaldo (A+B+C)

11.841 -3.318 1.347 9.870 7.298

13.248 -3.090 1.448 11.606 13.007

5.006 -2.998 1.506 3.513 3.845

4.246 -2.822 1.510 2.934 3.152

structurele baten (a+b+c+d) structurele saldo/structurele baten

263.972 2,76%

270.373 4,80%

265.100 1,45%

268.406 1,17%

Reëel evenwicht Naast structureel evenwicht moet de begroting ook in reëel evenwicht zijn. De geraamde bedragen in deze begroting zijn volledig en realistisch. De provinciale toezichthouder stelt de (wettelijke) eis dat de structurele baten de structurele lasten dekken en de ramingen realistisch zijn. Wanneer de jaarschijf 2024 van de begroting 2024 niet structureel en reëel in evenwicht is, dan moet aannemelijk zijn dat dit evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand wordt gebracht. Als aan beide normen wordt voldaan komt de gemeente in aanmerking voor de minst belastende vorm van toezicht, namelijk repressief toezicht door de

34

provincie. We stellen vast dat de begroting 2024 in alle jaarschijven structureel sluitend is en reëel in evenwicht in jaarschijf 2024 tot en met 2027. Hiermee voldoen we aan beide normen.

2.7 Ontwikkeling algemene reserve Het hiervoor gepresenteerde financiële beeld leidt tot mutaties op de algemene reserve. De algemene reserve vormt het hoofdbestanddeel van de weerstandscapaciteit, naast de stelpost onvoorziene uitgaven. De weerstandscapaciteit vormt de buffer tegenover de financiële risico's van de gemeente. De verhouding tussen beide bestanddelen noemen we het weerstandsvermogen. Ontwikkeling Algemene Reserve Bedragen x € 1.000,Algemene reserve (stand per 1-1-2023) rente (omslagrente t/m 2023 1,65 %; vanaf 2024 2,00 %) Saldi meerjarenperspectief 2023-2027 na amendementen Stand algemene reserve per 31-12

2023

2024

2025

2026

2027

30.532 504 7.769 38.805

38.805 776 -4.050 35.531

35.531 711 986 37.227

37.227 38.120 745 762 148 218 38.120 39.100

2.8 Vermogenspositie Het tweede financiële hoofduitgangspunt van de begroting betreft voldoende weerstandsvermogen. Dat geeft de verhouding weer tussen onze weerstandscapaciteit en de financiële risico’s. Deze verhouding wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Zoals in 2.2 al is vermeld, stellen we vanaf de begroting 2022 de norm voor de weerstandsratio tussen de 1,0 en 1,5. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de meest recente vermogenspositie geschetst. Daarbij zijn de mutaties op de algemene reserve verwerkt, die voortvloeien uit het financieel meerjarenperspectief. Hieruit blijkt dat wanneer de beschikbare weerstandscapaciteit in de gehele perspectiefperiode 2024-2027 wordt afgezet tegen de gekwantificeerde risico's, de gemeente Doetinchem over voldoende weerstandsvermogen beschikt. De weerstandsratio bedraagt in 2024 circa 1,53 en loopt in de jaren erna licht op tot 1,68. Dit ligt boven de norm zoals die in de begroting 2022 is vastgesteld. Zoals eerder in dit hoofdstuk en in de 'Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing' al wordt betoogd, dient de weerstandsratio te worden bezien in relatie tot maatschappelijke ontwikkelingen en nog niet te kwantificeren risico's voor onze gemeente.

35

3. Programma's

36

Leeswijzer Elk programma is opgebouwd volgens de vier W-vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wie zijn daarbij betrokken? Wat mag het kosten? Bij de eerste W-vraag ‘Wat willen we bereiken?’ worden de doelstellingen beschreven (A. Doelstelling). Bij de tweede W-vraag ‘Wat gaan we daarvoor doen?’ worden de activiteiten beschreven die die ervoor moeten zorgen dat de doelstellingen behaald worden (A1. Activiteit). De derde W-vraag ‘Wie zijn daarbij betrokken?’ gaat in op de vraag welke verbonden partijen en overige partijen betrokken zijn bij de realisatie van de doelstellingen. Tot slot worden bij de vierde W-vraag ‘Wat mag het kosten?’ de baten en lasten per programma gepresenteerd.

37

3.1 Programma - Doetinchem 2036 Voor dit programma zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: A. Doetinchem werkt aan de groeiambitie “Doetinchem 2036” B. Doetinchem creëert de randvoorwaarden zodat de economie wordt versterkt. C. Doetinchem versterkt haar centrumfunctie en heeft aantrekkelijke voorzieningen voor bewoners en bezoekers. D. Doetinchem is goed bereikbaar per fiets, openbaar vervoer en met de auto. E. Doetinchem is een veilige gemeente. Wat willen we bereiken? A. Doetinchem werkt aan de groeiambitie “Doetinchem 2036” De groeiambitie van Doetinchem wordt beschreven in programma 3.3. Aantrekkelijke, gezonde en duurzame samenleving, opgave A: Doetinchem is een aantrekkelijke woongemeente voor huidige en toekomstige inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? A1 Woonvisie uitwerken in ontwikkelstrategie In 2024 maken we de ontwikkelstrategie voor de komende jaren. Dat wordt deel vier van de woonvisie. Een ontwikkelstrategie is dynamisch en kan, afhankelijk van bouwtempo en marktontwikkelingen, aangepast worden. In de ontwikkelstrategie zullen verschillende onderwerpen aan de orde komen, zoals sturing op locaties, programma en continuïteit, flexibiliteit binnen plannen, inzet van grondbeleidsinstrumenten en versnelling woningbouw. Dit alles willen we samen met de markt oppakken op een creatieve, innovatieve wijze.

Ook betrekken we financieringsvormen zoals fondsvorming en bovenplans vereven bij projecten. A2 Opstellen binnenstadsvisie De binnenstad is belangrijk voor de eigen inwoners maar zeker ook voor de bezoekers aan de stad. De binnenstad heeft verschillende functies zoals detailhandel, horeca, wonen en maatschappelijke voorzieningen. Deze verschillende functies zorgen, mits in balans, voor levendigheid. We willen komend jaar een visie opstellen voor de binnenstad waarin ruimte is voor de verschillende functies en voorstellen worden gedaan om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Dit doen we samen met verschillende betrokken partijen. A3 Opstellen masterplan en ontwikkelstrategie gebied spoorzone Vanuit de groeiopgave is het gebied Spoorzone aangewezen als geprioriteerde opgave. Dit betekent dat dit het gebied wordt waar wonen, werken, leren en ontmoeten bij elkaar komen. Samen met inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden is een visie voor het gebied opgesteld. In 2024 maken we op basis van de visie een masterplan en een ontwikkelstrategie. In het masterplan wordt de visie geconcretiseerd, waarbij de stedenbouwkundige en ruimtelijke uitgangspunten worden geformuleerd. In de ontwikkelstrategie wordt op hoofdlijnen uitspraken gedaan over prioriteiten en tempo van de te onderscheiden ontwikkelingen en de rol die de gemeente en haar ontwikkelpartners daarin vervullen.

De ontwikkelstrategie wordt in samenspraak en in het verlengde van het masterplan opgesteld.

38

A4 Uitwerking opgaven voor Slangenburg en Gaanderen In het landelijk gebied van De Slangenburg en Gaanderen heeft een gebiedsproces plaatsgevonden. Op de thema’s landbouw, verdroging en leefbaarheid hebben we samen concrete opgaven geformuleerd. In programma 3.3.C beschrijven we hoe dit verder voor het landelijk gebied wordt uitgewerkt. Wat willen we bereiken? B. Doetinchem creëert de randvoorwaarden zodat de economie wordt versterkt. De kracht van de Doetinchemse economie is de diversiteit aan bedrijvigheid in onze gemeente. Zo zijn er veel innovatieve en toonaangevende bedrijven actief in relatief wat kleinere markten (small giants) naast grotere productiebedrijven. Wij zien behoefte aan groei, personeel en uitbreiding. Doetinchem wil de basis op orde houden en uitgroeien tot ‘Toplocatie Oost’; een zelfbewuste netwerkstad met een spilfunctie in het oosten van het land. Om uit te groeien tot ‘Toplocatie Oost’ willen we de verbinding tussen het bedrijfsleven en het onderwijs optimaliseren om (nieuw) personeel te boeien en binden, en bedrijven en publieke instellingen toekomstbestendig draaiende houden. Daarnaast willen we innovaties tussen bedrijven stimuleren, de circulariteit van de economie vergroten en onze netwerkkracht buiten de Achterhoek sterker inzetten.

Wat gaan we daarvoor doen? B1 Uitvoering geven aan de strategische agenda 2023-2027 Onze ambitie is om van de Doetinchemse economie 'Toplocatie Oost' te maken. Qua economische bedrijvigheid willen we in de top van Gelderland en Landsdeel Oost plaatsnemen. We spelen in op de uitdagingen en kansen van de toekomst op het gebied van arbeidsmarkt, wonen en innovatie. Zo willen we beter uitdragen waar we al goed in zijn en versterken waar we onderscheidend in kunnen worden. De grootste uitdagingen voor de komende jaren liggen vooral op de volgende vlakken: • Behoud en aantrekken van personeel, op alle niveaus: hoe trekken, binden en boeien we werknemers? • Ruimte voor werklocaties: hoe faciliteren we de groeiende vraag naar ruimte van lokale en regionale bedrijven? • Bekendheid van Doetinchem en bedrijven: hoe komen we meer op het netvlies? • Netwerken, binnen stad en regio: hoe zetten we de netwerken effectiever in? We willen niet alleen praten over oplossingen. We willen doen. De Strategische Agenda geeft daarom voor de periode 2023 – 2027 focus aan onze gezamenlijke inzet op de ontwikkeling van de economie, daar waar onze verantwoordelijkheid en invloed ligt. Samen zetten we ons daarom in voor een florerende en toekomstbestendige economie, waarin iedereen talenten en kansen benut en waar werkgevers en ondernemers ruimte hebben om te groeien.

B2 Opstellen strategie werklocaties In 2024 stellen we een strategie Werklocaties op. Hiervoor evalueren we onder andere de bestaande economische beleidskaders, zoals de BIVA (Bedrijventerreinen in Verandering). Met dit nieuwe kader beogen we meer maatwerk te kunnen leveren en innovaties mogelijk te maken. Inzetten op innovatie en innovatieve bedrijven is een terugkerend thema met het oog op de ambities naar 2036.

39

B3 Verkenning ontwikkelruimte bedrijfskavels Er zijn geen vrije bedrijfskavels meer beschikbaar die worden uitgegeven door de gemeente. Er is alleen nog sprake van een flexibele schil van kavels die we bijvoorbeeld kunnen inzetten voor gewenste bedrijfsverplaatsingen. Dit vraagt om een verkenning hoe we het bedrijfsleven in de toekomst ontwikkelruimte geven. In 2024 werken we de mogelijkheden uit die er liggen voor inbreiding en uitbreiding om de groei van het bedrijfsleven te faciliteren. B4 Verbetering dienstverlening ondernemers We vinden het belangrijk om onze bedrijven goed van dienst te zijn. We versterken daarom de bereikbaarheid van onze organisatie. We maken ons ondernemersportaal toegankelijker en persoonlijker. Wat willen we bereiken? C. Doetinchem versterkt haar centrumfunctie en heeft aantrekkelijke voorzieningen voor bewoners en bezoekers. Doetinchem heeft een hoogwaardig voorzieningenniveau en dat willen we graag behouden en versterken. Met goede voorzieningen zijn we een gemeente waar inwoners, bezoekers uit de regio en toeristen graag verblijven en/of op bezoek komen. Langer verblijven en vaker terugkomen is een belangrijke bouwsteen voor een goed vestigingsklimaat in de gemeente. Gastvrij zijn zit in ons DNA. We nemen (fysieke) maatregelen die gastvrijheid versterken.

Wat gaan we daarvoor doen? C1 Uitvoering geven aan de Koersnotitie - en Uitvoeringsagenda Vrijetijdeconomie We willen de belevingswaarde van Doetinchem versterken. Daarom leggen we de focus op de binnenstad en het buitengebied. Dit is opgenomen in de Koersnotitie- en Uitvoeringsagenda Vrijetijdseconomie, 'Doetinchem beleven’ en ‘Buiten-leven’. In de opgestelde Uitvoeringsagenda Vrijetijdseconomie 2023-2025 zijn programma-activiteiten en projecten opgenomen die door betrokken initiatiefnemers en partners worden uitgevoerd waarmee wordt bijgedragen aan de verbetering van recreatieve voorzieningen en de toeristische kwaliteit van Doetinchem. In 2024 gaan we onder andere aan de slag met het ontwikkelen van QR-(wandel)routes door onze binnenstad. Een ander voorbeeld is de herverdeling van recreatieve voorzieningen in het gebied Kruisberg/Hagen. C2 Doetinchem zet zich in voor het behoud van ons cultuurhistorisch erfgoed Behoud van ons cultuurhistorisch erfgoed is belangrijk. Het vertelt het verhaal van de stad en het omliggend gebied, de ontstaansgeschiedenis en verklaart hoe ontwikkeling heeft plaatsgevonden. We hechten grote waarde aan monumenten en erfgoed. Om die reden ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan het behoud en de beleving ervan. Zo werken we samen met het Stadsmuseum aan een verdere (virtuele) visualisatie van het historische verhaal van de binnenstad.

Ook ondersteunen we eigenaren van gemeentelijke monumenten met een subsidieregeling voor de instandhouding van hun monument.

40

Komend jaar stellen we een kerkenvisie op waarbij we inzetten op het faciliteren van eigenaren van religieus erfgoed door middel van het vormen van een netwerk en kennisoverdracht rondom mogelijkheden en verduurzaming. We dragen bij aan de Stichting Open Monumentendag Doetinchem en ondersteunen de Stichting Doetinchemse Molens met een exploitatiesubsidie. Wat willen we bereiken? D. Doetinchem is goed bereikbaar per fiets, openbaar vervoer en met de auto Mobiliteit is belangrijk voor ontmoeting en sociale interactie in de stad en het landelijk gebied. De betaalbaarheid van mobiliteit, zoals kosten Openbaar vervoer of parkeerkosten speelt daarbij een grote rol. Een sterk groeiende en veranderende bevolking heeft gevolgen voor mobiliteit. De behoefte aan mobiliteit neemt zelfs zonder de groei van het aantal inwoners al toe. Wij leggen de focus op het zoveel mogelijk aansluiten op de bestaande infrastructuur door in te zetten op flexibele, duurzame en veilige kilometers en het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen. Daarbij hebben we extra aandacht voor fietsers en voetgangers en voor duurzaamheid. Het veiliger maken van een voetgangerstunnel, het omvormen van bestaande straten met meer groen en ruimte voor fietsers en voetgangers en het toevoegen van laadpalen in de openbare ruimte past in dit streven.

Dat geldt ook voor het de snelheid die wij accepteren binnen de bebouwde kom; 30 km/u wordt het nieuwe uitgangspunt en alleen waar het nodig is geldt 50 km/u. Dit alles zal bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid binnen Doetinchem. Wat gaan we daarvoor doen? D1 Vaststellen mobiliteitsvisie In 2023 wordt een nieuwe mobiliteitsvisie opgesteld. De visie schetst de gewenste infrastructuur met aandacht voor verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid voor alle typen verkeersdeelnemers. De visie beschrijft op hoofdlijnen welke maatregelen op korte en op lange termijn nodig zijn om de gewenste situatie te bereiken. Daarbij staat de ontwikkeling in het kader van Doetinchem 2036 centraal. De visie wordt 2024 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Naast de mobiliteitsvisie wordt ook parkeervisie aangeboden, waarbij het onderwerp tarieven opgenomen zijn. D2 Continueren en uitbreiden campagnes verkeersveiligheid Aan de verkeersveiligheid op en rond scholen wordt de komende jaren onverminderd aandacht gegeven. De reeds ingezette campagnes zoals High Five worden waar mogelijk op meer scholen uitgerold. Daarnaast coördineren wij de fietsexamens voor leerlingen van basisscholen groep 78.

Samen met VVN worden opfriscursussen verkeersregels georganiseerd en tot slot werken wij mee aan het project Doortrappen waarbij ouderen voorlichting krijgen over fietsen op de elektrische fiets, valpreventie en het gebruik van de fietshelm en fietsspiegels. Wat willen we bereiken? E. Doetinchem is een veilige gemeente. Prettig en veilig wonen in de gemeente Doetinchem. Dat wil iedereen. Het is belangrijk dat we het in Doetinchem veilig houden. Daar moeten we met elkaar hard aan blijven werken.

41

Als gemeente kunnen we dat niet alleen. We doen dat samen met politie, brandweer, andere partijen en met onze inwoners. Het streven is om met preventieve maatregelen onze gemeente veilig te houden. Waar preventieve maatregelen niet afdoende zijn, zullen we met repressieve maatregelen alleen of in samenwerking met politie, brandweer en andere partijen als overheid optreden. Wat gaan we daarvoor doen? E1 Continueren aanpak ondermijning De georganiseerde criminaliteit en haar ondermijnende effecten terugdringen is een nadrukkelijke wens. We werken samen met diverse partijen bij de aanpak van ondermijning (ondermijnende criminaliteit). Doordat we als gemeente een wettelijke taak hebben op het gebied van de aanpak van ondermijning en er zowel landelijk en regionale steeds meer ingezet wordt op de aanpak van ondermijning, zien we de werkzaamheden jaar na jaar toenemen. Waar willen we aan blijven werken? • Het verminderen van de gelegenheid, aantrekkelijkheid of vanzelfsprekendheid van meedoen aan criminele activiteiten. • De samenleving/bestuurders/ambtenarenapparaat blijvend bewust maken van het probleem ondermijning en actief laten aansluiten. • Vergroten informatiepositie en weerbaarheid van de gemeente. • Barrières opwerpen en grenzen stellen (BIBOB, Opiumwet art.

13b, APV etc.), waarmee voorkomen wordt dat criminele organisaties of personen misbruik maken van legale structuren of zich weten te vestigen. • Investeren in de jeugd (toezicht jeugd en jongerenwerk) en in het toezicht in de openbare ruimte. Dit koppelen we ook aan het (nieuwe) handhavingsbeleidsplan • Illegale activiteiten in het buitengebied in het kader van ondermijning actief opzoeken en aanpakken. • Illegale activiteiten op bedrijventerreinen in het kader van ondermijning actief opzoeken en aanpakken. Dit vereist dat er voldoende toezicht, (beleids- en programmacapaciteit) en bestuurlijk-juridische opvolging moet zijn. Wie hebben we daarbij nodig (verbonden partijen) ? Verbonden partijen en/of andere partijen die bijdragen aan de realisatie van deze doelstellingen zijn: Verbonden partijen - Buha; - ODA - Amphion Cultuurbedrijf - Stadsmuseum Doetinchem - VNOG Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen (paragraaf 4.6). Andere partijen - Onderwijsinstellingen; - Bedrijven; - Winkeliers; - Grensregio;

42

- VVV; - Stichting Achterhoek Toerisme; - 8RHK Ambassadeurs; - Sité Woondiensten; - Politie Eenheid Oost-Nederland; - Provincie Gelderland; - VNO-NCW; - MKB Nederland; - Koninklijke Horeca Nederland; - IG&D; - Binnenstadsbedrijf Doetinchem; - Waterschap Rijn en IJssel. Wat zijn de nieuwe ontwikkelingen in de begroting 2024? Dit betreffen onderstaande ontwikkelingen zoals toegelicht in de vastgestelde kadernota 2024 en de ontwikkelingen zoals geschetst in hoofdstuk 2.5 van deze begroting Nr.

Aanmeldingen Kadernota 2024

Struct./ Incid. S of I

2024

2025

2026

2027

1 2

1 Doetinchem 2036 Bibob-Coördinator (1 fte;schaal 10) Kadernota 2024-2027 VNOG

-57 -25

-57 -29

-57 -220

-57 -352

S S

3

Regisseur/procescoördinator Veiligheid en zorg (0,89 fte, schaal 11)

-115

-115

-115

-115

S

3 4 4 5 6 7 7

Periode werving medewerker Achterstallig onderhoud stroomkasten openbare ruimte Verhoging opbrengsten Toekomstbestendige binnenstad Zero-emissie binnenstad Spoorzone: masterplan en ontwikkelstrategie Dekking uit investeringsfonds (2024)

29 -43 43 0 -50 -150 150

0 -43 43 -60 0 0 0

0 -43 43 -60 0 0 0

0 -43 43 -60 0 0 0

S S S S I I I

Doetinchem 2036

-219

-261

-452

-584

Bedragen * € 1000,-

43

Nr.

Struct./ Incid. S of I

Aan- en afmeldingen Begroting 2024

2024

2025

2026

2027

Bedragen * € 1000,1 Doetinchem 2036 1 Investering besturingssysteem bruggen 2025 2 Investering wegen 2024 (exploitatiebudget) 2 Investering wegen 2025 (exploitatiebudget) 2 Investering wegen 2026 (krediet) 3 Investering straatmeubilair 2024 4 Herinrichting Zuivelweg ( voorbereidingskrediet 150k) Extra middelen herinrichting Wijnbergseweg – Doetinchemseweg. 4 (1mln.)

0 -2 0 0 0 0

0 0 -7 0 -3 0

-455 0 0 0 -3 0

-448 0 0 -7 -3 0

S I I S S S

0

0

0

0

S

4 Herinrichting Van Hogendorplaan (krediet 2,45 mln.) 4 Mobiliteitsfonds (gereserveerde lasten) 5 Voetgangerstunnel Winnipegstraat

0 0 0

0 0 -27

0 0 -27

0 0 -27

S S S

0

27

27

27

S

35

35

35

35

S

-3

-24

-24

-24

S

230

230

230

230

S

260

231

-217

-217

Voetgangerstunnel Winnipegstraat dekking reserve bovenwijksevoorzieningen Gedeeltelijke dekking kapitaallasten Vijverbergroute uit nagekomen 6 afdrachten ca 775k tbv bovenwijkse voorz 7 Kostenstijging specifieke infrastructurele werken 5

Kosten verhaal ruimtelijke initiatieven deel taakstelling van Programma 8 3 naar Programma 1 Doetinchem 2036

44

Wat mag het kosten? Programma: 1. Doetinchem 2036 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.63 Parkeerbelasting

1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

2.1 Verkeer en vervoer

2.2 Parkeren

2.3 Recreatieve havens 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

5.5 Cultureel erfgoed

8.3 Wonen en bouwen

Totaal

Uitgaven panden en gronden parkeerbel. straten en terreinen parkeerbelasting parkeergarages brandweer personeelskosten bijzondere wetgeving openbare orde personeelskosten veiligheid bruggen openbare verlichting personeelskosten wegen informatiesystemen parkeren personeelskosten vergunningverlening jachthaven openbaar vervoer aanvalsplan binnenstad city/parkmanagement economie algemeen economische aangelegenheden personeelskosten bedrijvenpark warenmarkt economische aangelegenheden kermis recreatie en toerisme cultuurhistorie monumenten personeelskosten grex algemeen handhaving klandestiene bouw en gebruik leefbaarheid buitengebied leefbaarheid woonomgeving omgevingsvergunning panden en gronden personeelskosten volkshuisvestingsbeleid wonen en bouwen algemeen

4.095.192 104.737 503.159 881.816 289.034 117.362 472.683 388.653 345.142 8.787.769 22.705 3.208.130 31.421 75.714 5.564 11.328 282.552 524.669 200.000 190.336 347.333 7.624.600 115.158

28.702 316.527 330.088 181.220 59.417 43.466 31.155 99.573 312.315 1.925.114 -284.093 619.427 81.768 767.441 33.137.177

Inkomsten Saldo begroot 36.570 36.570 2.708.201 766.273

2.708.201 766.273

53.710

-4.041.482 -104.737 -389.429 -881.666 -289.034 -8.132 -472.683 -388.653 -345.142 -8.398.014 -22.705 -3.208.130 -31.421 244.943 15.029 -11.328 -282.552 -524.669 -200.000 -183.436 -347.333 0 62.692

113.730 150 109.230

389.755

320.657 20.593

6.900 7.624.600 177.850 92.480 46.380 37.208 84.894 68.872

1.944.487 475.113

5.560 15.083.213

92.480 17.678 -316.527 -292.880 -96.326 -59.417 25.406 -31.155 -99.573 -312.315 19.373 759.206 -619.427 -81.768 -761.881 -18.053.964

45

3.2 Programma - Sociale en veerkrachtige samenleving Voor dit programma zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: A. We stellen gezondheid en preventie centraal in ons sociaal beleid B. We versterken de sociale basis in wijken en dorpen C. Jeugd groeit veilig op, krijgt gelijke kansen aangeboden waarbij hun talenten worden benut D. De menselijke maat en maatwerk staan voorop bij het bieden van zorg en ondersteuning aan onze inwoners E. Bestaanszekerheid vormt de basis en iedereen doet naar vermogen mee in de samenleving. F. Iedereen voelt zich welkom en gelijkwaardig in onze inclusieve gemeente G. Sport- en cultuur is beschikbaar voor iedereen Wat willen we bereiken? A. We stellen gezondheid en preventie centraal in ons sociaal beleid Een belangrijk uitgangspunt voor ons is preventie. Krachtig sociaal beleid begint immers bij preventie. We kiezen nadrukkelijk voor een stevige inzet op preventie en gezondheidsbevordering. We kiezen daarmee voor een sterke focus op universele en selectieve preventie. We geven extra aandacht aan preventie vóórdat een zorgvraag ontstaat, werken wijkgericht en met focus op specifieke doelgroepen. Wat gaan we daarvoor doen? A1. We geven uitvoering aan het nieuwe beleidskader sociaal domein In 2023 werken we aan een nieuw toekomstgericht en integraal beleidskader sociaal domein voor de komende jaren. We formuleren integraal beleid.

Daarbij kijken we in de breedte naar het gehele sociaal domein. Het gaat hier om de overkoepelende beleidskader voor het sociaal domein. Het nieuwe beleidskader vormt als het ware de overkoepelende paraplu waarop we in Doetinchem de uitvoering in het sociaal domein baseren. Na besluitvorming door de gemeenteraad over het nieuwe beleidskader geven we in 2024 de uitvoering vorm in nauwe samenwerking met onze maatschappelijke partners. A2. We geven uitvoering aan het plan van aanpak Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) Dit akkoord bevat afspraken tussen de Rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Het doel is het bereiken van een gezonde generatie in 2040. Aan het GALA is een brede Specifiek Uitkering (SPUK) verbonden, gericht op het ontwikkelen van een samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en sociale basis. In 2023 hebben we een plan van aanpak opgesteld gericht op het ontwikkelen van een samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis. 2024 wordt een belangrijk jaar voor de uitvoering van het plan van aanpak GALA. A3. We dragen bij aan een toekomstbestendig en houdbaar zorgstelsel aan de hand van de thema's en de vijf ketenaanpakken uit het Integraal Zorg Akkoord (IZA).

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is gericht op het toekomstbestendig maken van de zorg. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de overkoepelende organisaties van ziekenhuizen, GGZ en ouderenzorg hebben dit akkoord, net zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), ondertekend. In 2023 is het Regiobeeld Achterhoek op gesteld.

46

Daarin is in kaart gebracht wat de uitdagingen zijn in onze regio. In het Regiobeeld staan de huidige vraag en aanbod van zorg en ondersteuning in de Achterhoek en de verwachte vraag en aanbod in 2040. Het Regiobeeld Achterhoek vormt een belangrijke basis voor het Regioplan IZA van de Achterhoek. In het Regioplan staat de gezamenlijke aanpak voor de uitdagingen en knelpunten in zorg en welzijn. Het Regioplan van de Achterhoek wordt eind 2023 opgeleverd. In 2024 geven we samen met samenwerkingspartners uitvoering aan het Regioplan. Dan gaat het onder andere om de volgende vijf ketenaanpakken: Kansrijke start, Valpreventie bij ouderen, Aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, Gecombineerde leefstijlinterventie bij overgewicht van volwassenen en Welzijn op recept. A4. De lokale preventie-infrastructuur wordt beter zichtbaar en herkenbaar voor inwoners en professionals. In Doetinchem kennen we reeds een sterke preventie-infrastructuur met een breed aanbod aan maatschappelijke voorzieningen en activiteiten waar mensen aan mee kunnen doen. Maar deze bereikt echter niet altijd de mensen voor wie dit is bedoeld. De preventie infrastructuur wordt de komende periode doorontwikkeld. We brengen de veelheid aan functies die nu bestaan meer met elkaar in lijn en zorgen oor een netwerkstructuur waarin zowel de inwoner als de professional zijn weg weet.

Denk aan de rol van wijkregisseur tot en met wijkverbinder in relatie tot onze buurtcoaches en de beweeg- en gezondheidsmakelaar. A5. Stimuleren initiatieven preventie en gezondheid en verkleinen daarmee gezondheidsverschillen Een groot deel van onze inwoners heeft een lage sociaaleconomische positie. We gaan nieuwe, effectieve initiatieven op het gebied van preventie en gezondheid aanjagen. De focus ligt daarbij op het bieden van gelijke gezondheidskansen aan jeugd en jongeren, ouderen, mensen met een lage sociaaleconomische positie en mensen van niet-westerse afkomst. Bovendien houden we rekening met factoren die van invloed zijn op inclusie. Wat willen we bereiken? B. We versterken de sociale basis in wijken en dorpen In onze buurten, wijken en dorpen zijn tal van initiatieven die ervoor zorgen dat mensen kunnen meedoen in onze samenleving. Het zijn al die activiteiten die maken dat onze inwoners zich thuis voelen, zich kunnen ontplooien en hun talenten kunnen ontwikkelen. We vinden het belangrijk dat inwoners van buurten en wijken zich thuis voelen in onze buurten, wijken en dorpen. Waarbij inwoners zelf bouwen aan hun eigen gemeenschap. Werken aan een aantrekkelijke wijk doen we samen met inwoners. Het initiatief hiervoor kan zowel vanuit ons, als vanuit inwoners komen. In een sociale en veerkrachtige samenleving waarin we voor elkaar klaar staan en naar elkaar omkijken.

Wat gaan we daarvoor doen? B1. Opstellen woonzorgvisie en deze leidend laten zijn bij thema's op het grensvlak van wonen en zorg We maken een woonzorgvisie waarin we de (toekomstige) woonzorgbehoefte van onze inwoners willen faciliteren. Een visie die is gericht op ouderen, mensen met een (toekomstige) woonzorgvraag en uitstroom uit een intramurale instelling. Deze Woonzorgvisie geeft inzicht geeft in de mogelijkheden en behoeften per wijk, dorp en buurt, en kijkt ook naar rollen, verantwoordelijkheden en samenwerking met verschillende partijen. 47

B2. Uitgangspunten en normen voor maatschappelijke voorzieningen gericht op sociale basis en in de pas met Doetinchem2036 Om uitzicht te kunnen geven op de toekomst in het sociaal domein is het ook van belang om inzicht te krijgen in de sociale infrastructuur in de gemeente Doetinchem. We hebben onze maatschappelijke voorzieningen en sociale infrastructuur onder de loep gelegd in het licht van de bevolkingsontwikkeling en groeiambitie. In 2023 is onderzoek uitgevoerd naar de draagkracht en spreiding van onze maatschappelijke voorzieningen. We hebben op wijkniveau de voorzieningenstructuur in beeld gebracht en toekomstscenario's geformuleerd. In 2024 verkennen we op welke wijze de uitkomsten hiervan kunnen uitwerken, bijvoorbeeld door het formuleren van uitgangspunten en normen voor maatschappelijke voorzieningen. B3. Doorontwikkeling leefbaarheids- en bewonersinitatieven (o.a. Naoberfonds) We kennen in Doetinchem verschillende mogelijkheden om (kleine) leefbaarheids- en bewonersinitiatieven te faciliteren en te ondersteunen. We houden de verschillende mogelijkheden tegen het licht en komen tot een vernieuwde en eigentijdse invulling. Waarbij het versterken van participatie van inwoners een belangrijk uitgangspunt is (voor, door en met inwoners). Hierbij betrekken we ook het Naoberfonds. B4.

Toekomstbestendige inrichting wijkgericht werken met inzet wijkverbinders Om te blijven bouwen aan sterke en veerkrachtige gemeenschappen zetten we in 2024 de inzet van de wijkverbinders door. Dat doen we in Overstegen (in het kader van de ABCD-aanpak) en in Schöneveld (in het kader van Vraag het Anna) en in Gaanderen (in het kader van de Dorpsverbinder). B5. formuleren nieuw vrijwilligersbeleid (leidraad voor de uitvoering) In 2023 hebben voorbereidingen getroffen voor nieuw vrijwilligersbeleid. In 2024 gaan we nieuwe vrijwilligersbeleid opstellen en vaststellen. Dit doen we in samenwerking met de Vrijwilligerscentrale en vrijwilligersorganisaties uit diverse sectoren. B6. Herijken van onze subsidieregelingen We kijken kritisch naar onze regelingen rondom subsidies. We hebben hierbij aandacht voor de termijnen en het proces zoals opgenomen in de regelingen en aansluitend de uitvoering daarvan. We bekijken/toetsen of de regelingen nog voldoende aansluiten bij de Doetinchemse situatie. Waar nodig maken we een verbeterslag en passen we de regelingen aan. Dan gaat het onder andere om het herijken van subsidieregelingen van mantelzorgondersteuning en vrijwilligersbeleid. B7. We geven een impuls aan bewegen, ontmoeten en beleven in de openbare ruimte Met het extra budget geven we een impuls aan sport, spel en bewegen in de openbare ruimte.

Samen met onze samenwerkingspartners Buha en Sport-ID geven we uitvoering aan deze impuls. Wat willen we bereiken? C. Jeugd groeit veilig op, krijgt gelijke kansen aangeboden waarbij hun talenten worden benut Wij voeren een breed (preventief) jeugdbeleid waarmee we onze jeugdige inwoners optimale kansen bieden voor een gezonde ontwikkeling, waarbinnen ze hun talenten kunnen ontplooien.

48

Hiermee en met de aanwezigheid van een rijk sport & bewegen -, cultureel - en educatief aanbod in onze gemeente, stimuleren en faciliteren we het realiseren van doorlopende ontwikkelingslijnen voor onze jeugdige inwoners. Daarin speelt duurzame huisvesting van het onderwijs een belangrijke rol. Met een sterke infrastructuur in gebouwen geven we zoveel mogelijk kinderen een goede plek op school en wordt hen zoveel mogelijk gelijke kansen geboden om zich te ontwikkelen. Daarbij hoort ook het tijdig signaleren van - en ingrijpen bij het ontstaan van problemen, die mogelijk een belemmering vormen en een doorlopende ontwikkelingslijn kunnen onderbreken. Kinderen groeien kansrijk op als ze zich gezond en onbezorgd, zonder belemmerende factoren, kunnen ontwikkelen en hun talenten kunnen benutten. Als dit goed gaat eindigt het bij het behalen van een startkwalificatie of het vinden van werk en/of een zinvolle daginvulling. Daarmee hebben ze de basis gelegd voor een zelfstandig bestaan en leveren ze hun bijdrage aan een goed functionerende maatschappij. Wat gaan we daarvoor doen? C1. Het versterken van een kansrijke start en gelijke ontwikkelkansen voor jonge kinderen van 06 jaar. Op basis van het Onderwijsachterstandenbeleid 2023 – 2026 bouwen we voort op het ingezette beleid en het versterken van de kansrijke start voor alle kinderen.

Als kinderen op jonge leeftijd achteropraken willen we hen zo snel mogelijk in beeld krijgen. Daarom is er blijvend aandacht in het kader van vroeg signalering, de verbinding tussen de jeugd- en gezinswerkers, de jeugdgezondheidszorg, peuteropvang, de basisschool maar ook overige maatschappelijke partners, zoals de bibliotheek. Hiervoor wordt onder andere de Orthopedagoog Passende Peuter Opvang (OPPO) ingezet. In het kader van kansrijke start worden diverse interventies ingezet waaronder de kortdurende videotraining. Dit vergroot de ouderparticipatie en hierdoor worden onderliggende zorgen en problemen die in de thuissituatie spelen eerder in kaart gebracht. Hierbij zijn korte lijnen met de jeugd- en gezinswerkers van het Buurtplein. Dit draagt bij aan het creëren van gelijke ontwikkelkansen voor alle kinderen. C2. We implementeren de educatieve agenda Op basis van de coalitieagenda 2022-2026 ontwikkelen we in 2023 met het onderwijs en overige maatschappelijke partners uit Doetinchem de educatieve agenda. De ambitie voor de educatieve agenda is om van Doetinchem onderwijsstad van de toekomst te maken. Daarbij wordt gekeken naar onderwijs en opleidingen die aansluiten op de behoeften van scholieren, studenten en de ontwikkeling op de arbeidsmarkt.

Naast de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt zijn onderwijsjeugdhulp, burgerschap, kansengelijkheid, nieuwkomers en soepele doorstroom thema's van de educatieve agenda, waarvoor samen met het onderwijs en overige maatschappelijke partners acties worden uitgewerkt. Vanaf 2024 zal de educatieve agenda geïmplementeerd worden. C3. We geven uitvoering aan het nieuwe integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) De gemeente Doetinchem heeft de wettelijke taak om te zorgen voor adequate huisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs, inclusief het (voortgezet) speciaal onderwijs. Als inhoudelijk kaderstellend instrument schrijft de gemeente Doetinchem, in samenwerking met schoolbesturen, een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Een IHP beschrijft de ambitie op het gebied van onderwijshuisvesting met bijbehorende investeringen. De ambitie is gebaseerd op een visie, de financiële mogelijkheden van de gemeente en een inventarisatie van de huidige voorzieningen. Eind 2023 is het nieuwe IHP vastgesteld. In dit IHP is tot 2050 vastgesteld welke schoolgebouwen wanneer in aanmerking komen voor ofwel een upgrade, verduurzaming, renovatie, vernieuwbouw of nieuwbouw.

49

Op deze manier houden we ons gebouwen bestand op orde en zorgen we ervoor dat alle schoolgaande kinderen in Doetinchem onderwijs krijgen in toekomstbestendige gebouwen. C4. Borging extra inzet jongerenwerk Voor 2023 zijn incidentele middelen beschikbaar gesteld voor experimenteer ruimte bij Buurtplein. Deze experimenteerruimte wordt deels ingevuld door stedelijk jongerenwerk bij de scholen voor voortgezet onderwijs (VO). Het doel is de signalen van overlast gevende jongeren rondom de scholen te verminderen en te voorkomen dat deze jongeren 'het verkeerde pad' op gaan. De rol van het jongerenwerk in het VO is o.a. het bevorderen van een positieve groepsdynamiek. Gezien de maatschappelijke druk en ontwikkelingen blijft de inzet van extra jongerenwerk noodzakelijk, dit draagt bij aan het voorkomen van problematiek en inzet van duurdere maatregelen en/of jeugdhulp. C5. Voortzetting Toekomsttuin kind-, en gezinsbescherming In de kind- en gezinsbescherming staan we voor de volgende maatschappelijke opgave: Bieden van tijdige passende samenhangende hulp en bescherming aan kinderen en volwassenen die te maken hebben met een (acute of structurele) bedreiging van een gezonde en veilige thuissituatie, om deze bedreiging in een zo vroeg mogelijk stadium weg te nemen en/of te voorkomen dat de situatie blijft voortduren of verergert.

Hierbij wordt samen met de betrokken jeugdige(n), gezin of volwassene(n) een analyse gemaakt van wat er aan de hand is en wie wat nodig heeft. De benodigde hulp en ondersteuning wordt zoveel mogelijk op elkaar afgestemd binnen een huishouding. Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming betekent een grote innovatie waarbij wordt overgestapt van een kind- naar een gezins- /systeemgerichte benadering. De pilot Toekomsttuin Doetinchem staat t/m 31-3-2024 in het teken van experimenten en ontwikkelen in het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, zodat bruikbare inzichten voor de jeugdhulpregio Achterhoek worden opgedaan. Het samen leren en ontwikkelen, is een belangrijke opbrengst voor professionals en gezinnen / huishoudens. De opgedane inzichten worden regionaal gedeeld en verder ontwikkeld. Vanaf 1-4-2024 moet dit worden doorontwikkeld op regionaal en lokaal niveau, zodat we vanaf 2026 startklaar zijn voor de landelijke implementatie van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (in opdracht van het Rijk). We willen de doorontwikkeling en implementatie van de werkwijze ‘Toekomsttuin’ structureel borgen door het verschuiven van middelen binnen de begroting (budgetneutraal). C6. We behouden de taalklas voor het onderwijs aan nieuwkomers voor het basisonderwijs De toestroom in 'taalonderwijs' is de laatste twee jaar enorm toegenomen.

Vanuit het onderwijs en de gemeente bestaat de roep om een meer structurele vorm van taalonderwijs voor nieuwkomers. De nieuwkomers van 12 jaar en ouder ontvangen onderwijs op de Internationale Schakelklas (ISK) van het Metzo College. Voor de 4-12 jarige kinderen bestaat zo'n centrale opvang niet. Op dit moment worden deze kinderen op verschillende scholen opgevangen. De kinderen van de crisisnoodopvang (CNO) zijn centraal opgevangen in een apart hiervoor georganiseerde taalklas. Door de sluiting van de CNO dreigt deze taalklas weer te verdwijnen, terwijl er veel tevredenheid is over de huidige voorzieningen. Daarnaast is de verwachting dat de toestroom van nieuwkomers in de toekomst eerder toe dan af zal nemen. Gebleken is dat kinderen de taal sneller oppakken in een taalklas dan in het reguliere onderwijs. Om het onderwijs voor de nieuwkomers in de toekomst te borgen willen we samen met de schoolbesturen onderzoeken of we de taalklas voor deze doelgroep kunnen behouden.

50

Wat willen we bereiken? D. De menselijke maat en maatwerk staan voorop bij het bieden van zorg en ondersteuning aan onze inwoners De menselijke maat, persoonlijke aandacht en maatwerk staan voorop bij het bieden van zorg en ondersteuning aan onze inwoners. Er zijn mensen die een steuntje in de rug nodig hebben om te kunnen meedoen in de samenleving. Dan stellen wij de leefomgeving van de inwoner centraal en kijken wat iemand écht nodig heeft. En we doen wat nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? D1. Implementeren van ''Activerend Werken'' Voor ons staat voorop dat iedereen naar vermogen duurzaam een bijdrage levert (van meedoen tot betaald werk). In een zo regulier mogelijke omgeving, waarbij ontwikkeling centraal staat. Met ‘Activerend Werken’ zetten we de volgende stap richting een integrale aanpak. Samen met Buurtplein, Laborijn en diverse andere organisaties (zoals zorgaanbieders) zijn de afgelopen periode belangrijke stappen gezet in de vormgeving van het ‘Activerend Werken’. Komend jaar staat in het teken van het implementeren en verder uitrollen van ‘Activerend Werken’. D2. Focus op transformatie van zorg naar welzijn / sturen op inzet voorliggende voorzieningen We werken verder aan de transformatie van zorg naar welzijn. Daarbij sturen we op preventie en het versterken van de sociale basis.

Om deze transformatie te realiseren is het van wezenlijk belang dat we een passend aanbod hebben van algemene en collectieve voorzieningen die dichtbij huis en laagdrempelig toegankelijk zijn. Hierdoor krijgen we zorg- en ondersteuningsvragen eerder in beeld en kunnen we zwaardere zorg- en ondersteuning voorkomen. D3. Anticiperen op demografische ontwikkelingen en toenemende zorg- en ondersteuningsvraag (langer thuis wonen / dubbele vergrijzing) en schaarste van middelen en personeel Er is sprake van dubbele vergrijzing en een toenemende zorg- en ondersteuningsvraag. Dit vraagt extra inzet en intensivering om de zorg, de ondersteuning en het welzijn voor ouderen toekomstbestendig te organiseren. Dit vraagt om herijking van ons beleid en (extra) inzet van technologie en innovatie. Wij sluiten ons aan bij de Technologie & Zorg Academie (TZA) Achterhoek. TZA is een platform rond innovaties in de zorg, gericht op behoud van zelfstandigheid en zelfredzaamheid in de thuissituatie. Denk aan e-health, domotica en zorg op afstand. D4. Steviger inzet op toegang tot mantelzorgondersteuning en respijtzorg Voor de uitvoering van ons mantelzorgbeleid kennen we een ‘Leidraad voor de uitvoering Mantelzorgondersteuning 2021-2024’. In 2024 gaan we ons beleid herijken. Waarbij de inzet is gericht op het continueren van huidige inzet.