Begroting gD 2024.pdf
Tekst van het document
Begroting
2024
Inhoudsopgave 1. Hoofdlijnen van beleid ...................................................................................................................... 5 2. Financiële positie tot en met 2027 .................................................................................................... 9 3. Programma's ..................................................................................................................................... 36 Leeswijzer ......................................................................................................................................... 37 3.1 Programma - Doetinchem 2036 ................................................................................................ 38 3.2 Programma - Sociale en veerkrachtige samenleving ............................................................... 46 3.3 Programma - Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving ..................................... 62 3.4 Programma - Organisatie en financiën .................................................................................... 74 4. Paragrafen ........................................................................................................................................ 83 4.1 Lokale heffingen ........................................................................................................................
84 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................. 93 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................ 102 4.4 Financiering .............................................................................................................................. 110 4.5 Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 113 4.6 Verbonden partijen .................................................................................................................. 120 4.7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 139 4.8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ........................................................... 144 5. Financiële begroting ...................................................................................................................... 145 5.1 Beleidskaders en uitgangspunten voor de financiën in de begroting 2024 ........................ 146 5.2 Baten en lasten .........................................................................................................................
149 5.3 Baten en lasten (meerjarig) ..................................................................................................... 150 5.4 Baten en lasten per taakveld .................................................................................................. 151 5.5 Incidentele baten en lasten ..................................................................................................... 153 5.6 Geprognosticeerde balans ....................................................................................................... 165 5.7 EMU-saldo 2024 ........................................................................................................................ 168 5.8 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................... 169 5.9 Kredieten ten behoeve van vervangingsinvesteringen ......................................................... 176 5.10 Overzicht overige nieuwe kredieten .................................................................................... 177
3
Bijlagen ............................................................................................................................................... 178 Bijlage 1: Risicomatrix garanties en verstrekte leningen ............................................................ 179 Bijlage 2: Verplichte beleidsindicatoren ....................................................................................... 187 Bijlage 3: Gemeenteraad ............................................................................................................... 188 Bijlage 4: College van burgemeester en wethouders .................................................................. 190 Bijlage 5: Afkortingenlijst .............................................................................................................. 192
4
1. Hoofdlijnen van beleid Blijven groeien in kwaliteit Wij vinden het belangrijk dat al onze inwoners kunnen profiteren van de krachtige en duurzame groei van onze gemeente. Onze ambitie is te blijven groeien in kwaliteit. En dat betekent ook: blijven investeren in kwaliteit. Daartoe investeren we op velerlei terreinen, zowel in de leefomgeving als op maatschappelijk gebied. Denk aan de bouw van (betaalbare) woningen, de klimaatopgave, de toekomst van het landelijk gebied, de hervorming van de jeugdzorg en bestaanszekerheid. Het zal niemand ontgaan zijn dat de gemeentefinanciën onder druk staan. We hebben bij het opstellen van deze begroting daarom extra scherp gekeken waar we kosten kunnen besparen en waar we juist blijven investeren. Het resultaat is een begroting met een solide financiële basis, waarbij we enerzijds een aantal lastige keuzes hebben gemaakt, anderzijds maximaal inzetten op de ambities uit onze coalitieagenda. Blijven investeren Bij onze groeiambitie en andere opgaven is het van belang om te kunnen investeren en daarvoor is een langjarige structurele financiële basis van groot belang. En juist die financiële basis staat onder grote druk, meer nog dan ons bij de kadernota van dit voorjaar bekend was. Dit zijn tegenvallers die we niet konden voorzien en waar we ook geen invloed op hebben.
Desondanks blijven we ons maximaal inzetten om onze ambities, zoals verwoord in onze coalitieagenda, te verwezenlijken. De voorstellen voor de komende jaren die we in de kadernota hebben verwoord, zijn door uw gemeenteraad unaniem omarmd. In de begroting die wij nu presenteren blijven al deze prioriteiten onverkort overeind. Om financieel gezond te blijven, moeten we daartoe in de begroting voor 2024 en navolgende jaren wel een aantal lastige keuzes maken, die helaas ook buiten de muren van ons stadhuis merkbaar zullen zijn. Hoe komt het nu dat de begroting dit jaar een minder gunstig beeld laat zien? Dat heeft te maken met het feit dat de inkomsten lager uitvallen dan voorzien en de kosten of uitgaven juist hoger zijn. Bij de kosten gaat het om lonen en prijzen die fors meer gestegen zijn dan verwacht; niet alleen binnen onze eigen organisatie, maar ook bij gelieerde instellingen. Daarnaast hebben we te maken met tegenvallers bij de inkoop voor het sociaal domein. De belangrijkste bron van inkomsten voor onze gemeente betreft de bijdrage van het Rijk uit het gemeentefonds. De bijdrage uit het gemeentefonds stijgt minder hard dan de lonen en prijzen. We verwachten dat dit probleem de komende jaren blijft bestaan, vandaar dat we via de VNG flink lobbyen bij het Rijk om het gemeentefonds goed gevuld te houden.
We beschikken in Doetinchem gelukkig over een goed gevulde algemene reserve. Maar incidentele middelen helpen niet bij het oplossen van structurele opgaven. De begrotingsregels bepalen nu eenmaal dat gemeenten niet ‘rood mogen staan'. We gaan hier verstandig mee om en proberen bijvoorbeeld via fondsvorming toch langjarig te kunnen blijven investeren. De opgaven die we hiervoor in de kadernota hebben benoemd, blijven wat ons betreft dan ook fier overeind. Denk aan de ontwikkelingen van de Spoorzone en de binnenstad, de inzet op bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte, het versterken van het wijkgericht werken, het blijven investeren in cultuur en onze inzet voor duurzame en veilige mobiliteit.
5
Scherpe keuzes om kosten te besparen We ontkomen er in deze begroting niet aan om een aantal scherpe keuzes te maken om kosten te besparen. We willen namelijk dat de financiën van onze gemeente op orde zijn en deze ook in de toekomst op orde houden. Het uitgangspunt is dat we niet meer geld uitgeven dan er binnenkomt en dat we voor de taken die we in medebewind uitvoeren binnen de voor die taak beschikbaar gestelde middelen blijven. Een belangrijk deel van de kostenoverschrijding bevindt zich in de taken die we voor het Rijk uitvoeren in het sociaal domein. Om hier weer in een goede balans tussen inkomsten en uitgaven te komen, zetten we in op datgene waar we al jaren voor staan: zoveel mogelijk oplossingen zoeken in preventie met inzet van het voorliggende veld, waardoor maatwerkoplossingen minder vaak nodig zijn. Buurtplein is in dit opzicht voor ons een cruciale partner. Met de Achterhoekse gemeenten zullen we de inkoop van diensten bij aanbieders herzien. Omdat niet al het nadeel in het sociaal domein in 2024 kan worden opgelost, dekken we een deel van het tekort eenmalig uit de algemene reserve.
Ook nemen we besparingsmaatregelen over de volle breedte van onze begroting: zo wordt op de loonsom van onze eigen organisatie en die van onze uitvoeringsorganisaties bezuinigd, zetten we de kaasschaaf op onze exploitatiebudgetten en zullen we vanaf 2025 bezuinigen op grote subsidies. We staan al met al voor stevige opgaven. Ondanks onze zorgen over de teruglopende inkomsten vanuit het Rijk, zijn we erin geslaagd een toekomstbestendige begroting te presenteren. Er zit wat zuur in, maar gelukkig ook veel zoet. We zijn en blijven aanpakkers in de Achterhoek en dat maakt dat we blijven investeren in de brede welvaart voor onze inwoners.
1.1
Programma Doetinchem 2036
Groeien in kwaliteit is ons streven en blijft ons streven. We werken hard aan de Doetinchem2036-ambitie die we in de coalitieagenda hebben neergelegd. Het afgelopen jaar zijn flinke stappen voorwaarts gezet en dit zijn we voornemens om in 2024 door te zetten. De uitdagingen en de kansen die de Nederlands economie ons biedt, grijpen we aan, waarbij innovatie voorop staat. Innovatie in technologie en innovatie in aanpak. De kracht van de Doetinchemse en Achterhoekse economie wordt benut door scherpe randvoorwaarden te scheppen, zodat ondernemend Doetinchem kan floreren. Economische ontwikkeling Doetinchem heeft een vitale economie met prachtige parels van bedrijven. Samen met partners in de stad werken we aan een nieuwe visie voor een Doetinchemse binnenstad die ook in de toekomst vitaal en bruisend is. Ons centrum heeft anno nu met hele andere uitdagingen te maken, waarvoor we in nauwe samenwerking met ondernemers, vastgoedeigenaren en inwoners tot gerichte plannen komen. De voorstellen uit de kadernota houden we daarom overeind. Een sterke centrumfunctie met aantrekkelijke voorzieningen voor bezoekers én bewoners helpt Doetinchem in het binden en boeien van de doelgroepen die we graag meer naar onze stad trekken. Een gerichte strategie om onze bedrijventerreinen sterk en aantrekkelijk te houden en plaats te kunnen bieden aan de toekomstige behoefte, gaat ons daarbij helpen.
Het inzetten op menselijk kapitaal en een sterke beroepsbevolking blijft eveneens onze inzet. Het is één van de belangrijkste pijlers richting Doetinchem Toplocatie Oost. Ook dit blijven we op een innovatieve manier aanpakken, door gerichte datagedreven publiekscampagnes (lokaal en regionaal) en het sterk neerzetten van onze vitale economie zowel binnen als buiten de Achterhoek.
6
Goed bereikbaar Een sterk groeiend en veranderend Doetinchem heeft gevolgen voor mobiliteit. Wij leggen de focus op het zoveel mogelijk aansluiten op de bestaande infrastructuur door in te zetten op flexibele, duurzame en veilige kilometers en het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen. Daarbij hebben we extra aandacht voor fietsers en voetgangers en voor duurzaamheid. In 2024 zullen het mobiliteitsplan en het parkeerplan in de raad behandeld worden.
1.2
Programma Sociale en veerkrachtige samenleving
Talenten van mensen krijgen in Doetinchem de ruimte en kwetsbare stads- en dorpsgenoten bieden we ondersteuning, ook in tijden van bezuinigingen. Bezuinigingen dwingen ons tot scherpe keuzes en focus in de aanpak. Het (nog) beter benutten van het voorliggende veld wordt cruciaal de komende jaren. Om de zorg en ondersteuning te kunnen bieden aan stadsgenoten die dit het meeste nodig hebben, gaan we bij de start van een vraag om hulp zo gericht mogelijk kijken wat het best passend is voor de inwoner. Op die manier kunnen we onze inzet en budgetten zo goed mogelijk inzetten en dure ondersteuning en zorgindicaties zo veel mogelijk voorkomen. Deze omslag is niet van vandaag op morgen gerealiseerd en waarbij we gelukkig kunnen bogen op een goed palet aan voorzieningen in het voorliggend veld. Zo bieden we een sterk alternatief voor (duur) maatwerk. Preventie nog belangrijker Bij het bieden van zorg en ondersteuning zijn de menselijke maat, persoonlijke aandacht en preventie onze uitgangspunten. Krachtig sociaal beleid begint immers nog steeds bij preventie. We geven extra aandacht aan preventie vóórdat een zorgvraag ontstaat en werken daarbij wijkgericht. We kiezen daarnaast nadrukkelijk voor een stevige inzet op gezondheidsbevordering. Het versterken van de zelfredzaamheid blijft de sleutel, waarbij de sociale basis in wijken en dorpen een belangrijke rol speelt.
Ons nieuwe beleidskader sociaal domein en de lokale uitwerking van de programma’s op gebied van gezondheid en preventie (IZA en GALA) vormen daarbij een belangrijk fundament. Passend werk en sterke jeugd De jeugd heeft de toekomst. Onze jeugd groeit veilig op en krijgt gelijke kansen. Samen met onze partners stellen we plannen op om ook bij het jeugdbeleid de preventie en voorliggende voorzieningen te versterken, om zo zwaardere en duurdere zorg te kunnen voorkomen. Kinderen groeien kansrijk op als ze zich gezond en onbezorgd, zonder belemmerende factoren, kunnen ontwikkelen en hun talenten kunnen benutten. Als dit goed gaat, eindigt het bij het behalen van een startkwalificatie of het vinden van werk en/of een zinvolle daginvulling. Onze inzet is daarop gericht. Bestaanszekerheid vormt de basis en iedereen doet naar vermogen mee in onze samenleving. Bij het vinden van werk kijken we samen met Laborijn breder dan alleen de focus op een 40-urige werkweek. Werken naar vermogen en benutten van talenten is en blijft het doel. Voor de verschillende groepen vluchtelingen zorgen we voor een versnelde inburgering en begeleiding naar werk. In een stad en dorpen waar iedereen ongeacht gender, seksuele gerichtheid, geloof, etniciteit, leeftijd of beperking zich echt welkom voelt.
7
1.3
Programma Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving
Onze fysieke leefomgeving is één van de grote kwaliteiten van onze gemeente en tegelijk ook altijd in ontwikkeling. Daarbij zoeken we continu naar de balans tussen het behouden van al het goede en inspelen op ontwikkelingen en uitdagingen. Eind 2023 stellen we de omgevingsvisie vast waarin we met de fysieke bril kijken naar onze stad, de dorpen en het buitengebied. Wat zijn de grote opgaven die daaruit naar voren komen? We zoomen ook uit naar regionaal niveau: het regio-arrangement dat we vanuit de Achterhoek samen met de provincie Gelderland opstellen, wordt uiteindelijk onderdeel van de ruimtelijke strategie van het Rijk. Aantrekkelijke woongemeente Het afgelopen jaar is met de woonvisie al een stip op de horizon gezet. We werken aan een ontwikkelstrategie waarin we de programmering per wijk verder uitwerken. Zodanig dat onze huidige en toekomstige inwoners - jong en oud, starters en doorstromers, kleine en grote huishoudens - met hun diversiteit aan leefstijlen en woonbehoeften een plek kunnen vinden op de woningmarkt. Groen is een belangrijke waarde voor een gezonde en aantrekkelijke woongemeente. Om die kwaliteit nog verder te versterken werken we aan een uitvoeringsprogramma groen. Ook op andere terreinen werken we onze programma’s verder uit, zoals voor het landelijk gebied en voor mobiliteit.
Doetinchem duurzaam Het jaar 2050 is een belangrijke stip op de horizon in ons streven naar een energieneutrale gebouwde omgeving. Ook willen we dan klimaatbestendig en waterrobuust zijn. In deze opgaven kunnen we alleen slagen als we ze samen oppakken. In onze aanpak is dat terug te vinden: we gaan starten met het buurtuitvoeringsplan in twee buurten in Dichteren en starten met een onderzoek naar een warmtenet in Gaanderen. Ook zetten we door met het stimuleren en faciliteren van inwoners als het gaat om het verduurzamen van hun woningen en het klimaatbestendig maken van hun eigen tuinen en terreinen.
1.4
Programma Organisatie en financiën
Dat we ons zorgen maken over de toekomst van de gemeentelijke financiën, maakten we hierboven al duidelijk. Ook mag duidelijk zijn dat dit geen Doetinchems probleem is, maar één waar alle Nederlandse gemeenten mee worstelen. Het zorgvuldig en behoedzaam financieel beleid dat we de afgelopen jaren hebben gevoerd, zorgt ervoor dat we een solide basis hebben en dat willen we ook in de toekomst graag zo houden. Ons uitgangspunt is en blijft dat we niet meer geld uitgeven dan dat er binnenkomt. En ook dat we onze taken uitvoeren binnen de middelen die er door het Rijk voor beschikbaar zijn gesteld. Vitale organisatie Een gemeente met ambities heeft een organisatie nodig die klaarstaat om de opgaven die daarbij passen waar te maken. Ook onze organisatie groeit mee in kwaliteit, ondanks het feit dat we 25% bezuinigen op de stijging van de loonkosten. We zijn in de Achterhoek gewend om aan te pakken, dus ook voor onze organisatie geldt dat we groeien door gewoon te doen. Meer nog dan voorheen zijn we ons bewust dat de externe oriëntatie van wezenlijk belang is, zeker voor een centrumgemeente die zich verantwoordelijk voelt voor het ommeland. We zetten onze pijlen in onze eigen organisatie op efficiëntie en innovatie, we koesteren ons menselijk kapitaal en spelen in op de uitdagingen op de krappe arbeidsmarkt.
8
2. Financiële positie tot en met 2027 2.1
Inleiding
In dit hoofdstuk geven we een samenvattend beeld van de hoofdlijnen van ons financieel begrotingsbeleid, onze financiële positie en het weerstandsvermogen. Net als de afgelopen jaren is het uitgangspunt een financieel solide beleid. We willen graag dat de financiën van onze gemeente op orde zijn en deze ook naar de toekomst op orde houden. Als uitgangspunt hierbij stellen we dat er niet meer geld wordt uitgeven dan er binnenkomt. In onze coalitieagenda hebben we aangegeven dat we bij de uitvoering van taken binnen de vanuit de medeoverheden beschikbaar gestelde geoormerkte middelen blijven. Waar het afgelopen jaar de meicirculaire een forse impuls gaf aan de onze financiën, werden we nu door de meicirculaire beperkt. De doorwerking van loon- en prijsstijgingen in de eigen organisatie, gelieerde instellingen en in de inkoop op het sociaal domein zorgden voor een financiële uitdaging om de begroting sluitend te krijgen. De zomermaanden zijn daarom benut om, met een zo volledig mogelijke instandhouding van de ambities uit coalitieagenda, voorstellen uit te werken die leiden tot een sluitende begroting. Deze aanpak heeft er toe geleid dat we u een reële en structureel sluitende begroting voor 2024 voor kunnen leggen. De grote gemeentelijke opgaven die ons wachten, in belangrijke mate door decentralisatie van taken door het Rijk, strekken zich uit over een langere periode.
De onzekerheden over de Rijksbijdrage in de kosten van de uitvoering en daarmee het beschikken over de voldoende uitvoeringscapaciteit vormen een grote uitdaging. Met de voorliggende begroting hebben we deze handschoen opgepakt, maar met de VNG kijken we in de richting van het Rijk voor een robuust en solide financieel pakket. De demissionaire status van het kabinet zal op korte termijn niet leiden tot meer duidelijkheid. We presenteren u een begroting waarbij in het eerste jaar een onttrekking aan de algemene reserve moet plaatsvinden om de begroting sluitend te maken. Wij presenteren u ondanks deze onttrekking aan de algemene reserve wel een structureel sluitende begroting (zie 2.6 Structureel en reëel sluitende begroting). We hebben hierbij de in de kadernota gepresenteerde ambities zo veel als mogelijk geprobeerd overeind te laten. Dat betekent dat we wel een aantal maatregelen hebben moeten nemen, die hun weerslag zullen krijgen op zowel onze interne organisatie, onze uitvoeringsorganisaties , de instellingen en de inwoners van Doetinchem. Als gevolg van de fors gestegen kosten van de inkoop voor het sociaal domein zijn we genoodzaakt om zwaar in te zetten op besparingen in dit domein. We willen dit doen door vooral in te zetten op preventie met inzet van het voorliggende veld.
We ontkomen er niet aan om de regels voor de toegang tot zorg en ondersteuning stringenter toepassen. Met de Achterhoekse gemeenten zullen we de inkoop van diensten bij aanbieders herzien. Ondanks de te treffen maatregelen zal het niet haalbaar zijn om al het nadeel in het sociaal domein in 2024 op te lossen. We stellen we voor, mede gezien onze goede reservepositie, om een deel van het tekort in 2024 eenmalig uit de algemene reserve te dekken. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren gezien dat we behoedzaam en behoudend geraamd hebben. In deze begroting hebben we ervoor gekozen om net als bij de kadernota behoedzaam te blijven ramen, maar wel met iets meer risico. Geen onnodige risico's, maar ramingen die in het licht van onze reservepositie en de ontwikkeling van de resultaten van de jaarrekening in de afgelopen jaren verantwoord zijn en hiermee bij kunnen dragen aan onze ambities. De opgaven
9
die we in de kadernota hebben benoemd zijn in deze begroting overgenomen. We hadden gehoopt in deze begroting meer ambities een plek te kunnen geven. De niet taakgebonden kortingen van het Rijk maken dat we deze ambities, zoals ook benoemd in de kadernota nog geen plek hebben kunnen geven. Wanneer we passend in lijn met het advies van de VNG minder behoedzaam zouden ramen en al onze ambities zouden meenemen, dan zou er zeker sprake zijn van een groter tekort.
2.2
Hoofdlijnen financieel begrotingsbeleid
De financiën van onze gemeente zijn op orde. Desondanks staat deze financiële positie onder druk. We geven niet meer geld uit dan dat er binnen komt. We kennen een relatief lage schuldpositie en de omvang van de algemene reserve is ruim voldoende. Er is incidenteel voldoende financiële buffer, maar een structureel sluitende meerjarenbegroting is een forse opgave gebleken. Uitgangspunt bij de uitvoering van taken is dat we binnen de vanuit medeoverheden beschikbaar gestelde geoormerkte middelen blijven. Deze uitgangspunten uit de coalitieagenda ‘Samen groeien in kwaliteit’ passen binnen de afgelopen jaren gehanteerde financiële hoofduitgangspunten: • Een structureel sluitende begroting en een gezond meerjarenperspectief Structureel sluitend wil zeggen dat we ervoor zorgen dat langjarige uitgaven ook worden gedekt door langjarige inkomsten. Dat is ook het belangrijkste toetsingscriterium van de provincie als toezichthouder. We ramen in de gemeentebegroting ook incidentele lasten en baten. Die worden voor drie jaren of korter geraamd. Het totaal van de structurele en incidentele uitgaven minus de inkomsten leidt tot het totale resultaat van de gemeentebegroting. Begrotingsoverschotten of -tekorten worden gemuteerd op de algemene reserve.
De begroting vertoont een financieel meerjarenperspectief, waarbij in 2024 een onttrekking moet worden gedaan aan de algemene reserve, vanaf 2025 sluit de begroting met positieve saldo’s. We hebben een structureel sluitende begroting voor de gehele perspectiefperiode en voldoende weerstandsvermogen. • Voldoende weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen onze weerstandscapaciteit (algemene reserve en de stelpost onvoorziene uitgaven) en de financiële risico’s. Die verhouding drukken we uit in de ratio van ons weerstandsvermogen. In 2021 heeft de raad besloten dat, wanneer de ratio tussen de 1 en 1,5 is, we dan beschikken over voldoende buffer om risico’s op te vangen. De risico's vormen dan geen bedreiging voor onze financiële positie. Beneden de ondernorm dienen maatregelen te worden genomen om de weerstandscapaciteit aan te vullen en/of de risico’s te beperken. Boven de norm geeft ruimte om de weerstandscapaciteit in te zetten voor andere doeleinden. Mede door onze hoge weerstandsratio hebben we een deel van de algemene reserve in 2024 kunnen inzetten ter compensatie van het tekort in het sociaal domein. In de afgelopen jaren hebben we meer ervaring opgedaan met risicomanagement.
Daarbij zien we dat naast de gekwantificeerde risico's, zich in de komende jaren ontwikkelingen en/of risico's voordoen die op dit moment (nog) niet of nauwelijks zijn te kwantificeren, maar die wel een beroep zullen doen op onze algemene reserve. De omvang ervan hangt af van bestuurlijke keuzes van Rijk, onze gemeente en van maatschappelijke ontwikkelingen. Denk hierbij aan hervormingsagenda jeugd, onderwijshuisvesting, klimaatadaptatie, de warmtetransitie, de omgevingsvisie, duurzaamheid en circulariteit en onze groei-ambities in het kader van 2036. Op
10
dit moment zijn de crisis in de Oekraïne, de enorm inflatie, de schaarste aan arbeidskrachten en soms ook productiemiddelen (bijv. in de woningbouw) grotere risico’s. De afhankelijkheid van en de onzekerheid over het Rijksbeleid blijft een grote factor. We achten het daarom gewenst om over een algemene reserve te beschikken die ruimer is dan alleen de gekwantificeerde risico's. In het verleden hebben we ervaren welke impact Rijksmaatregelen kunnen hebben op onze financiële positie. Het blijft belangrijk dat raad en college voortdurend het open gesprek voeren over het weerstandsvermogen. Immers, een incidentele uitschieter buiten de onder- of bovennorm hoeft niet onmiddellijk te leiden tot maatregelen of geeft bestedingsruimte. Het gaat om de tendens van het weerstandsvermogen in relatie tot een gezonde financiële positie op langere termijn.
2.3 Financiële uitgangspositie 2023 In de begroting 2024 nemen we het financieel meerjarenperspectief 2023-2027 op. De basis hiervoor is de geamendeerde begroting 2023. Het meerjarenperspectief wordt vervolgens beïnvloed door het resultaat van de jaarrekening 2022, de ontwikkelingen in het gemeentefonds via de september- en de decembercirculaire 2022 en de aanmeldingen die zijn gedaan in de 1e bestuurlijke monitor 2023 en de kadernota 2024. Uitgangspositie financieel meerjarenperspectief voor Begroting 2024
2023
2024
2025
2026
2027
Resultaat geamendeerde begroting 2022 t.g.v./t.l.v. alg. reserve
712
663
956
-434
-434
Resultaat jaarrekening 2022 t.g.v. algemene reserve na bestemmingsvoorstellen
10.295
Totaal resultaat jaarrekening 2022
10.295
Septembercirculaire 2022 Gemeentefonds Decembercirculaire 2022 Gemeentefonds
-80 98
-382 0
-623 -2
2.317 -1
-685 -1
Totaal gemeentefonds
18
-382
-625
2.316
-686
Uitgangspositie voor 1e bestuurlijke monitor 2023 en Kadernota 2024
11.025
281
331
1.882
-1.120
Aanmeldingen uit 1e Bestuurlijke monitor 2023 Aanmeldingen programma's Kadernota / Begroting 2024
1.723 369
809
-469
-1.551
Totaal ontwikkelingen na 1e Bestuurlijke monitor 2023 en Kadernota 2024
1.723
369
809
-469
-1.551
Resultaat 1e Bestuurlijke monitor 2023 en Kadernota 2024 tgv/tlv algemene reserve
12.748
650
1.140
1.413
-2.671
Vervolgens nemen we voor de begroting 2024-2027 de volgende ontwikkelingen mee: • ontwikkelingen in het gemeentefonds zoals die zijn opgenomen in de meicirculaire 2023 • het resultaat van de 2e bestuurlijke monitor 2023 en de aanmeldingen in deze begroting 2024 In de paragraaf 2.4 worden de ontwikkelingen in het gemeentefonds, zoals die zijn opgenomen in de meicirculaire 2023 toegelicht en in de paragraaf 2.5 worden de nieuwe ontwikkelingen in de begroting toegelicht.
11
2.4
Ontwikkelingen gemeentefonds
Met de raadsmededeling 2023-62 d.d. 4 juli 2023 is de raad geïnformeerd over de financiële consequenties van de meicirculaire 2023 van het Rijk over het gemeentefonds. Met ingang van 2023 is de verdeling van het gemeentefonds herijkt. Daarnaast wordt als alternatief van het trap op, trap af principe een nieuwe financieringssystematiek ontwikkeld. Het is de bedoeling dat deze systematiek vanaf 2027 in werking treedt. Ontwikkeling omvang algemene uitkering Sinds de meicirculaire 2022 is de ontwikkeling van de algemene uitkering, die wordt vertaald in het accres, gesplitst in een volume deel (ter compensatie bevolkingstoename) en een deel dat dient ter compensatie van de loon- en prijsstijging. In de meicirculaire 2023 zijn de loon en prijsontwikkelingen (LPO)-accressen voor de jaren 2023 tot en met 2027 bijgewerkt en is sprake van een opwaartse bijstelling voor alle jaren. Vooruitlopend op deze meicirculaire hebben wij in de 1e bestuurlijke monitor 2023 en de kadernota 2024 gerekend met een vooraankondiging (overgenomen uit het Centraal Economisch Plan) op de loon- en prijsontwikkeling. Ten opzichte van deze vooraankondiging zijn de cijfers in deze meicirculaire neerwaarts bijgesteld. De werkelijke loon- en prijsontwikkelingen zijn aanzienlijk hoger, dan waarvoor we nu gecompenseerd worden.
Bij de 1e bestuurlijke monitor 2023 en de kadernota is hiermee al (deels) rekening gehouden. Financieel effect meicirculaire 2023 bedragen x € 1.000 Omschrijving 1 Accres 2 Loon- en prijsontwikkelingen 3 OZB 4 Plafond BCF 5 Financieringssystematiek 6 Hoeveelheidsverschillen 7 Ontwikkeling uitkeringsbasis 8 Stelpost jeugdzorg 9 Overig inclusief afronding Totaal meicirculaire 2023 gemeentefonds
2023
2024
2025
2026
2027
-1.200 -900 0 -10 0 -724 -489 0 -11
2.023 -2.023 93 0 0 -53 296 0 150
3.367 -3.367 138 0 0 692 294 0 169
3.616 -3.616 218 0 0 1.125 288 -411 125
3.770 -3.770 628 0 3.286 1.020 290 -599 194
-3.334
486
1.293
1.345
4.819
Nieuwe financieringssystematiek Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. In de meicirculaire 2023 is een beschrijving van de hoofdlijnen van een nieuwe financieringssystematiek opgenomen. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).Vooruitlopend op een nieuwe financiering systematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026 éénmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel opgenomen. Taakmutaties gemeentefonds Naast de wijziging van het accres en de nieuwe financiering systematiek kent de meicirculaire een aantal taakmutaties. In de berekening van de omvang van het gemeentefonds is er rekening mee gehouden dat alle taakmutaties zijn doorgegeven aan het beleidsveld.
12
Er zijn in deze begroting geen uitzonderingen gemaakt, die ten gunste van de algemene middelen zijn gebracht. Overzicht taakmutaties meicirculaire 2023
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32
bedragen x € 1.000 Omschrijving Wsw inclusief Bonus Beschut Werk Wmo beschermd wonen Jeugdzorg Stelpost extra middelen jeugd vanaf 2024 Voogdij 18+ Compensatieregeling voogdij 18+ Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Herinvoering eigen bijdrage WMO Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ Werkdrukverlaging jeugdbescherming Armoedebestrijding kinderen Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Begeleiding jongeren naar werk Nationaal Actieplan Dakloosheid Voorschoolse educatie Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches Jeugdhulp kinderen in een AZC Leerlingenvervoer Oekraïne Taal voor ontheemden uit Oekraïne Maatschappelijke begeleiding Einde lening Inburgeringsplicht (ELIP) Wet Goed Verhuurderschap Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Handhaving energielabel C kantoren RES regio’s Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag GDI voorzieningen 2022 Totaal
2023 416 1.911 0 0 1.437 -113 0 0 0 -12 23 0 193 -38 0 170 136 155 537 5 -270 11 65 40 47 5 17 4 2 304 11 -26 5.030
2024 367 1.911 5.126 -4.955 0 0 0 0 0 -12 26 307 205 0 -6 0 0 0 0 2 -270 11 0 0 0 0 0 5 2 0 11 0 2.730
2025 339 1.912 3.204 -2.969 0 0 373 333 0 -12 29 182 216 0 -6 0 0 0 0 2 -270 11 0 0 0 0 0 5 2 0 12 0 3.363
2026 343 1.913 0 0 0 0 366 327 -762 -12 0 1 0 0 -6 0 0 0 0 2 -270 11 0 0 0 0 0 5 -2 0 11 0 1.927
2027 350 1.913 0 0 0 0 368 329 -765 -12 0 1 0 0 -6 0 0 0 0 2 -270 11 0 0 0 0 0 5 -2 0 11 0 1.935
2.5 Financiële positie begroting 2024 na nieuwe ontwikkelingen en gemeentefonds Het financieel meerjarenperspectief kent de vastgestelde geamendeerde begroting 2023 als basis. De uitgangssituatie voor de begroting wordt vervolgens bepaald door de structurele doorwerking van de 1e bestuurlijke monitor 2023, de kadernota 2024 en de meicirculaire 2023. De uitgangspositie van de begroting kent voor 2024 een beperkt voordelig saldo.
13
In 2025 en 2026 ligt het saldo rond de € 1,5 miljoen positief en in 2027 valt het terug naar € 1 miljoen. Uitgangspositie financieel meerjarenperspectief voor Begroting 2024 na ontwikkelingen 1e Bestuurlijke Monitor, Kadernota en Meicirculaire bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
2027
12.748
650
1.140
1.413
-2.671
Meicirculaire 2023 Gemeentefonds Terugdraaien ingeschat accres bij Kadernota Definitief accres Meicirculaire
-3.334
486 -3.100 2.023
1.293 -4.200 3.367
1.345 -4.800 3.616
4.819 -4.900 3.770
Totaal meicirculaire gemeentefonds
-3.334
-591
460
161
3.689
Uitgangspositie Begroting 2024
9.414
59
1.600
1.574
1.018
Resultaat 1e Bestuurlijke monitor 2023 en Kadernota 2024 tgv/tlv algemene reserve
In het proces voor de totstandkoming van deze begroting 2024 ontstond al snel het inzicht dat loon- en prijsontwikkeling in de inkoop sociaal domein, bij gelieerde organisaties en in de eigen organisatie grote impact hadden op de beschikbare middelen. Hierop is een proces gestart om te komen tot een sluitende begroting. Met als uitgangspunt het overeind houden van de ambities uit de coalitieagenda zijn meerder acties ingezet. In dat licht is ervoor gekozen de vastgestelde kadernota 2024 niet te heroverwegen. Deze ontwikkelingen zijn meegenomen in deze begroting. Aanmeldingen Kadernota 2024
2024
2025
2026
2027
-219 -975 -203 1.765
-261 -364 -193 1.627
-452 -989 -193 1.165
-584 -239 -193 -535
369
809
-469
-1.551
bedragen x € 1.000 Doetinchem 2036 Sociale en veerkrachtige samenleving Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving Organisatie en Financien Totaal
Voor een toelichting op de ontwikkelingen uit de kadernota 2024 verwijzen wij u naar de vastgestelde kadernota 2024 Met het proces om te komen tot een sluitende begroting is ingezet op: - Het treffen van maatregelen ter dekking van de kostenontwikkeling inkoop sociaal domein; - Het beoordelen van de noodzakelijkheid van aanmeldingen voor de begroting 2024; - Overige maatregelen om de lasten te verlagen of de opbrengsten te verhogen. De autonome ontwikkelingen en onvermijdbare nieuwe ontwikkelingen worden gezamenlijk met resultaten van de hiervoor geschetste acties verder toegelicht. Per programma wordt toegelicht welke keuzes er zijn gemaakt om te komen tot de voorliggende begroting.
14
2.5.1 Aanmeldingen begroting Programma Doetinchem 2036 Nr.
Struct./ Incid. S of I
Aan- en afmeldingen Begroting 2024
2024
2025
2026
2027
Bedragen * € 1000,1 Doetinchem 2036 1 Investering besturingssysteem bruggen 2025 2 Investering wegen 2024 (exploitatiebudget) 2 Investering wegen 2025 (exploitatiebudget) 2 Investering wegen 2026 (krediet) 3 Investering straatmeubilair 2024 4 Herinrichting Zuivelweg ( voorbereidingskrediet 150k) Extra middelen herinrichting Wijnbergseweg – Doetinchemseweg. 4 (1mln.)
0 -2 0 0 0 0
0 0 -7 0 -3 0
-455 0 0 0 -3 0
-448 0 0 -7 -3 0
S I I S S S
0
0
0
0
S
4 Herinrichting Van Hogendorplaan (krediet 2,45 mln.) 4 Mobiliteitsfonds (gereserveerde lasten) 5 Voetgangerstunnel Winnipegstraat
0 0 0
0 0 -27
0 0 -27
0 0 -27
S S S
0
27
27
27
S
35
35
35
35
S
-3
-24
-24
-24
S
230
230
230
230
S
260
231
-217
-217
Voetgangerstunnel Winnipegstraat dekking reserve bovenwijksevoorzieningen Gedeeltelijke dekking kapitaallasten Vijverbergroute uit nagekomen 6 afdrachten ca 775k tbv bovenwijkse voorz 7 Kostenstijging specifieke infrastructurele werken 5
Kosten verhaal ruimtelijke initiatieven deel taakstelling van Programma 8 3 naar Programma 1 Doetinchem 2036
Toelichting aanmeldingen Doetinchem 2036 1. Investering besturingssysteem bruggen (Krediet 2025 € 4,9 miljoen) Rens Steintjes
2026: € 455.000 N 2027: € 448.000 N
Structureel
Wat is de afwijking? Bij de uitvraag vervangingsinvesteringen is een investering besturing bruggen aangemeld. Omdat hier geen vrijval van investeringslasten tegenover staat geldt deze als nieuwe aanmelding. De functionaliteit van de brug an sich wijzigt niet. Er worden ook geen functies toegevoegd. Echter zijn de richtlijnen in de loop der jaren wel gewijzigd. Voorbeeld: waar bij de aanleg van de brug een landverkeersein aan 1 zijde van de weg nog voldeed is dat met de nieuwe richtlijnen niet meer het geval. Dit betekent dat we nu aan de andere zijde van de weg een sein moeten gaan bijplaatsen. Om het besturingssysteem toekomstbestendig te maken en de objecten aan de veiligheidsnormen (machinerichtlijn en landelijke brug- en sluis standaard) te laten voldoen is een krediet van € 4,9 miljoen benodigd in 2025. Dit betekent een structurele kapitaallast met ingang van 2026 van circa € 4,5 ton.
15
2. Exploitatiebudget en investering wegen (Krediet 2026 € 281.800)
2024: € 1.800 N 2025: € 7.200 N 2026: € 2027: € 7.000 N
Incidenteel Incidenteel Structureel
Rens Steintjes Wat is de afwijking? Bij de uitvraag vervangingsinvesteringen is een investering wegen aangemeld. Omdat hier geen vrijval van investeringslasten tegenover staat geldt deze als nieuwe aanmelding. Bij krediet wegen gaat het over rehabilitatie. Naast asfaltverharding heeft ook elementenverharding een einde van de levensduur. Gedurende de levensduur kan elementenverharding meermaals worden herstraat met zowel klein als groot onderhoud. Echter is er een moment dat de stenen of tegels vervangen moeten worden voor nieuwe. We spreken dan van rehabilitatie. De omvang bedraagt voor 2024: €1.800 (exploitatiebudget), 2025: € 7.200 (exploitatiebudget), 2026: € 281.800 (krediet). De bijhorende kapitaallasten komen vanaf 2027. 3. Investering straatmeubilair 2024
2024: € 2025: € 3.000 N 2026: € 3.000 N 2027: € 3.000 N
Structureel
Rens Steintjes Wat is de afwijking? Bij de uitvraag vervangingsinvesteringen is een investering straatmeubilair aangemeld. Omdat hier geen vrijval van investeringslasten tegenover staat geldt deze als nieuwe aanmelding. Een krediet van € 40.000 wordt aangevraagd in 2024. De bijhorende kapitaallasten bedragen met ingang van 2025 circa € 3.000. 4. Uitvoeringsprogramma mobiliteit
2024: geen 2025: BN
Structureel
Rens Steintjes Bij de huidige mobiliteitsvisie is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Daarin zijn projecten opgenomen die in 2023 tot en met 2025 uitgevoerd gaan worden. Voor het uitvoeringsprogramma mobiliteit zijn jaarlijks in de begroting de investeringslasten gereserveerd. Aan de raad wordt gevraagd om voor de uitvoering van de jaarschijf 2024 de volgende kredieten beschikbaar te stellen: • • •
Herinrichting Zuivelweg € 150.000 Extra middelen herinrichting Wijnbergseweg-Doetinchemseweg € 1.000.000 Herinrichting van Hogendorplaan € 2.450.000
16
Omschrijving van de investering Krediet Subsidies Bedragen * € 1000,-
netto-krediet
Herinrichting Zuivelweg J.F. Kennedylaan tussen Hofstraat en Bilderdijkstraat
2.500 1.098
0 253
2.500 845
Extra middelen herinrichting Wijnbergseweg – Doetinchemseweg
1.713
713
Herinrichting Van Hogendorplaan (krediet 2,45 mln.)
2.700
0
Totaal
8.011
966
Jaar van besteding krediet 2023 2024 2025
150 845
150 0
2.200 0
1.000
0
1.000
2.700
250
2.450
7.045
1.245
3.600
5. Voetgangerstunnel Winnipegstraat Krediet € 600.000, dekking lasten bestemmingsreserve bovenwijkse voorzieningen Rens Steintjes
2024
Investeringslasten 2025 2026
-3 -37
-6 -37
0
0
-44
-44
-43
0
-5
-51
-119
-118
2.200
-45
-138
-309
-306
2025: € 27.000 N 2025: € 27.000 V
-110 -36
2027
-109 -36
Structureel
Wat is de afwijking? Er is een petitie aangeboden aan de gemeenteraad om een aanpassing te doen aan de voetgangerstunnel aan de Winnipegstraat om zo de veiligheid en het gebruik van de tunnel te verbeteren. Er is fysieke ruimte beschikbaar om de toegankelijkheid van de tunnel te verbeteren. De huidige omvang van de tunnelbak maakt het niet mogelijk om de tunnel op te waarderen tot een volwaardige fietstunnel. Aanpassing daartoe vraagt verbreding van de tunnelbak waar forse beperkingen zijn aangegeven door spoorwegbeheerder Prorail. Middelen om de toe-rit tot de tunnel, aankleding en verlichting te verbeteren vergt een investering van € 600.000. De kapitaallasten (€ 27.000 structureel) van deze investering kunnen gedekt worden met de reserve bovenwijkse voorzieningen. De reserve is gevoed met afdrachten vanuit het project Wijnbergen. In overleg met indieners van de petitie wordt vervolg gegeven aan de verbetering van de voetgangerstunnel. 6. Kapitaallasten Vijverberg route t.l.v. dekkingsreserve bovenwijkse voorzieningen Rens Steintjes
2023: € 35.000V
Structureel
Wat is de afwijking? In de vastgestelde kadernota 2024 zijn aanvullende kredieten van € 2,7 miljoen beschikbaar gesteld bovenop de eerder beschikbaar gestelde € 6 miljoen. Van het tekort wordt € 1,5 miljoen ten laste van de voorziening riolering (GRP) gebracht. Daarnaast hebben we vanuit ‘oude’ nog lopende overeenkomsten afdrachten ontvangen voor de realisatie van bovenwijkse voorzieningen. Gebleken is dat er tegenover deze afdrachten geen verplichtingen meer staan waardoor de afdrachten kunnen worden ingezet ter dekking van de Vijverbergroute. Het gaat om een bedrag van afgerond € 775.000, waarmee kapitaallasten van afgerond € 35.000 per jaar kunnen worden gedekt.
17
7. Indexering (prijsstijging) herinrichting J.F. Kennedylaan tussen Hofstraat en Bilderdijksstraat aanvullend krediet € 160.000 Kostenstijgingen Wijnbergseweg 10% extra krediet € 410.000; 30 t.l.v. GRP Rens Steintjes
2024: € 3.000 N 2025: € 24.000 N
Structureel
Wat is de afwijking? Voor bovengenoemde projecten zijn aanvullende kredieten nodig als gevolg van prijsstijgingen. De prijsstijgingen die zich voordoen waren bij de oorspronkelijke aanvraag van de kredieten niet of onvoldoende voorzien. Een deel betreft rioleringswerkzaamheden, de lasten hiervan worden gedekt door een onttrekking aan de rioolvoorziening. 8. Verschuiving taakstelling kostenverhaal van prog. 1 naar progr. 3 (i.s.m. aanmelding 21) Rens Steintjes
2024: € 230.000N
Structureel
Wat is de afwijking? Op basis van de huidige werkwijze van de Omgevingskamer is de verwachting dat ca. € 230.000 aan loonkosten zou moeten worden toegerekend aan de omgevingsvergunningen. Dat betekent dat de taakstelling uit kadernota 2022 (nr. 24) om te komen tot extra kostenverhaal, ad. € 300.000 voor € 230.000 kan worden toegerekend aan de omgevingsvergunningen. Deze kan worden gerealiseerd door het meer realistisch ramen van kosten en opbrengsten m.b.t. de omgevingsvergunningen. De resterende € 70.000 wordt toegerekend aan de Omgevingskamer. Door gebruik van het instrument plankostenscan kan het kostenverhaal bij de Omgevingskamer naast de leges verder geoptimaliseerd worden. Het budget wordt verschoven van programma 1 naar programma 3, omdat daar de kosten voor de omgevingsvergunning worden verantwoord.
18
2.5.2 Aanmeldingen begroting Programma Sociale en veerkrachtige samenleving Nr.
Aan- en afmeldingen Begroting 2024
2025
2026
2027
-475 -633
-550 -657
-353 -680
-608 -704
S S
0
0
0
0
S
0
0
-100
-99
S
-503 -116 -3.555 -2.028 0
-503 -116 -3.555 -2.028 0
-503 -116 -3.555 -2.028 342
-503 -116 -3.555 -2.028 280
S S S S S
2.547
6.202
5.860
5.947
S
3.655 -800
-800
-800
-800
I S
-15
-15
-15
0
S
500
0
0
0
I
-1.423
-2.022
-1.948
-2.186
Bedragen * € 1000,2 Sociale veerkrachtige samenleving 9 Laborijn 10 ZOOV SPUK breed: Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, 11 gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 20232026 Extra investering toekomstbestendigheid Sporthal de Bongerd, rente en 12 afschrijving over investering 13 Herijking regionale contracten Wmo/jeugdhulp -Maatwerkvoorzieningen (WMO) -Maatwerkdienstverlening 18+ - Maatwerkdienstverlening 18 -Geëscaleerde zorg 14 Verwerking rijksbijdrage jeugd cf. richtlijn provincie Beheersmaatregelen in WMO en Jeugdhulp en op het programma 2 15 Sociale en veerkrachtige samenleving 16 Onttrekking AR tbv inkoop sociaal domein 17 Index maatschappelijke organisaties Bezoek stadsmuseum nieuwe Doetinchemmers (motie raad Kadernota 18 2024) 19 Inzet middelen opvang Oekraïne Sociale veerkrachtige samenleving
9. Laborijn
Struct./ Incid. S of I
2024
2023: € 286.000 N 2024: € 475.000 N 2025: € 550.000 N 2026: € 353.000 N 2027: € 608.000 N
Structureel
Jorik Huizinga Wat is de afwijking? De begroting van Laborijn geeft inzicht in de wijze waarop Laborijn het komende jaar uitvoering geeft aan de Participatiewet, de Wet sociale werkvoorziening en de Wet Inburgering 2021. De activiteiten dragen bij aan het stimuleren van de (financiële) zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van inwoners in de gemeente Doetinchem. De effecten voor de Doetinchemse begroting zijn in onderstaande tabel weergegeven. Recapitulatie ontwikkelingen begroting Laborijn Bedragen * € 1000,-
2024
2025
2026
2027
BBZ Bijzonder bijstand belast Reïntegratie Indirecte kosten
16 -32 143 -602
16 -32 147 -681
16 -34 52 -387
16 -34 -10 -580
Totaal
-475
-550
-353
-608
19
10. ZOOV
2023: € 424.000 N 2024: € 633.000 N 2025: € 657.000 N 2026: € 680.000 N 2027: € 704.000 N
Structureel
Rens Steintjes Wat is de afwijking? De meerjarenraming 2023-2027 van ZOOV leidt tot een noodzakelijke bijstelling van het benodigde budget als gevolg van de hogere indexaties voor het taxivervoer dan het Bbp, dat wij hanteren, volumeaannames en in 2023 deels en vanaf 2024 het helemaal vervallen van de provinciale bijdrage. 11. SPUK breed: Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
2023: € 1.014.000 BN 2024: € 1.004.000 BN 2025: € 1.004.000 BN 2026: € 796.000 BN 2027: € 0
Structureel
Jorik Huizinga / Patrick Moors Wat is de afwijking? Wij hebben een specifieke uitkering aangevraagd via de regeling Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (SPUK BREED) voor de periode van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2026. Voor bovengenoemde periode wordt een specifieke uitkering verstrekt van maximaal € 3.818.000. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om diverse afspraken uit te kunnen voeren. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het betreft een brede specifieke uitkering waarbij we aan verschillende verantwoordingsvereisten moeten voldoen met een mogelijke terugbetalingsverplichting. 12. Bongerd extra investering tbv toekomstbestendigheid (krediet 2025 € 1.109.000)
2024: 2025: 2026: € 100.000N 2027: € 99.000N
Structureel
Patrick Moors Wat is de afwijking? Als onderdeel van het project de Bongerd bouwt de projectontwikkelaar de nieuwe Sporthal de Bongerd. Uitgangspunt is dat zij de oude sporthal 1 op 1 vervangt. De huidige tijd vraagt iets anders van sportaccommodaties dan 30 of 40 jaar geleden. Door nu zelf een extra investering te doen kan de schil van de nieuwe sporthal optimaal benut worden.
20
Dit zorgt voor een toekomstbestendige en duurzame sporthal, die multifunctioneel inzetbaar is en voldoet aan de nieuwe normen voor toegankelijkheid, bewegingsonderwijs en het beoefenen van verschillende sporten. De kosten van de extra investering in 2025 bedragen € 1.085.000. De kapitaallasten vanaf 2026 bedragen € 100.000. 13. Herijking regionale contracten Wmo/jeugdhulp
2024: € 6.203.000N
Structureel
Patrick Moors/Robbert Hummelink Wat is de afwijking? Ontwikkelingen Sociaal domein
2024
2025
2026
2027
Herijking regionale contracten Maatwerkvoorzieningen Maatwerk dienstverlening 18+ Maatwerk dienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+
-503 -116 -3.555 -2.028
-503 -116 -3.555 -2.028
-503 -116 -3.555 -2.028
-503 -116 -3.555 -2.028
Totaal
-6.202
-6.202
-6.202
-6.202
Bedragen x € 1.000,-
In de Achterhoek werken gemeenten en zorgaanbieders sinds 1 juli 2022 volgens een nieuwe werkwijze. Dit betekent dat zorgaanbieders en gemeenten op een andere manier met elkaar samenwerken. In het afgelopen jaar hebben we al onze inwoners de hulp en ondersteuning kunnen bieden die ze nodig hebben. Naast hulp verlenen is er ook een zakelijke kant. In de contracten is vastgelegd dat de lumpsumtarieven (plekprijzen) per 1 juli 2023 worden herijkt. De herijking van de nieuwe plekwijze heeft geleid tot een zeer grote stijging van de plekprijzen bij bijna alle zorgaanbieders. In de zomerperiode heeft er onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden naar zowel juridische als financiële aspecten van de ingediende offertes en het contract. De herijking van de plekprijzen leidt tot een stijging van de plekprijzen, met terugwerkende kracht, per 1 juli 2023. Het totale budgettaire financiële effect voor de uitgaven jeugdhulp en Wmo van deze tariefsaanpassing per 1 juli 2023, op basis van de verachte zorgvraag, is voor de Doetinchemse begroting geprognosticeerd op een tekort voor 2023 van €-2,6 miljoen en vanaf 2024 op € -6,2 miljoen. 14. Verwerking Rijksbijdrage jeugd cf. richtlijn provincie
2026: € 342.000 V 2027: € 280.000 V
Structureel
Robbert Hummelink Wat is de afwijking? Voor het jaar 2023 zijn wij incidenteel gecompenseerd voor de tekorten in de jeugdzorg. Het Rijk en de VNG hebben op 18 april dit jaar een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In deze meicirculaire 2023 worden voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda, voor 2024 en voor 2025 wederom incidenteel middelen beschikbaar gesteld (zie onder argument 4.1 taakmutaties onderdeel 3 Jeugdzorg). Vanaf 2026 hebben wij zoals eerder gerekend met een stelpost van 75% op basis van de Hervormingsagenda. In 2026 en 2027 leidt dit als gevolg van het dit jaar gesloten principeakkoord voor de Hervormingsagenda Jeugd tot een voordeel.
21
15. Resultaten project inkoop sociaal domein
2024: € 2.547.000V 2025: € 6.202.000V 2026: € 5.860.000V 2027: € 5.947.000V
Structureel
Patrick Moors/Robbert Hummelink Wat is de afwijking? A. Beheersmaatregelen Wmo/Jeugdhulp De transformatie in het sociaal domein moet bijdragen aan het in de hand houden van de kosten. Het is noodzakelijk om een versnelling aan te brengen in de realisatie van de transformatiedoelstellingen. De grote kostenstijgingen in het regionale contract voor maatwerkvoorzieningen Wmo en individuele voorzieningen jeugdhulp noodzaken ons tot het nemen van extra beheersmaatregelen om de uitgaven te beperken. We hebben daarom verschillende beheersmaatregelen geformuleerd die moeten leiden tot een besparing op de uitgaven voor Wmo en jeugdhulp. Dan gaat het onder andere om: - De plekprijzen en doorlooptijden van gecontracteerde aanbieders gerichter inzetten bij de indicatiestelling en toegang tot zorg en ondersteuning. - Gerichter monitoren en sturen op behaalde resultaten om door- en uitstroom te versnellen. - Efficiencyslag in de bedrijfsvoering en (werk)processen. We houden de inrichting van de ketensamenwerking (backoffice gemeente Doetinchem en Buurtplein) tegen het licht. Dan het gaat het onder meer om strakker sturen op en prioriteit geven aan de administratieve afhandeling van indicaties en een impuls aan kwaliteit, toezicht en handhaving door andere keuzes in bedrijfsvoering en processen bij de gemeente en Buurtplein.
- Meer prioriteit geven aan het tekort aan uitstroommogelijkheden voor Wmo Wonen. Er is een tekort aan woningen/uitstroommogelijkheden. Dit leidt tot extra druk op de budgetten voor Wmo Wonen. De inzet is gericht op het realiseren van meer uitstroommogelijkheden op de korte termijn. Dit willen we realiseren door meer reguliere woonvormen beschikbaar te maken voor inwoners die uitstromen uit Wmo Wonen. - Sturen op minder instroom in de geïndiceerde zorg en ondersteuning Wmo en jeugdhulp. Uiteraard moet elke inwoner die geïndiceerde zorg of ondersteuning nodig heeft deze kunnen ontvangen. Toch is het ook wenselijk om scherper te kijken of een maatwerkoplossing altijd de beste oplossing is voor de inwoner. Een oplossing kan ook liggen in het vrij toegankelijke aanbod van de brede basisvoorzieningen. We gaan daarom nog focus en sturing aanbrengen op de instroom in geïndiceerde zorg en ondersteuning. Hiervoor gaan we onder andere in onze gemeentelijke regelingen (verordeningen en nadere regels) aanscherpen. - Meerjarig zien we mogelijkheden om besparingen te realiseren door ons beleid en de inkoop van een aantal onderdelen in de Wmo en jeugdhulp anders in te richten. Zo is het mogelijk om vanaf 2025 e.v. ons beleid en de contracten voor de regionaal gecontracteerde vormen van Wmo en Jeugdhulp en de lokaal gecontracteerde huishoudelijke hulp te herzien. B.
Bijstellingen budgetten programma 2 Sociale en veerkrachtige samenleving Naast de beheersmaatregelen voor Wmo/Jeugd is er breed in programma 2 gekeken naar budgetten waar sprake is van structurele onderuitputting. Door bijstelling van verschillende
22
budgetten is deels dekking gevonden voor de kostenstijgingen in de regionale contracten. Bovengenoemde bedragen zijn opgebouwd uit de budgetten lokale budgetten preventie, mantelzorg- en vrijwilligersbeleid, Naoberfonds, armoedebeleid, reguliere budgetten onderwijshuisvesting. De bijstelling van de raming op deze budgetten heeft geen gevolgen voor de uitvoering van bijbehorend beleid. C. Taakstelling programma 2 Sociale en veerkrachtige samenleving Naast de beheersmaatregelen en bijstelling van verschillende budgetten blijft er een aanvullende taakstelling openstaan voor programma 2 Sociale en veerkrachtige samenleving. Deze taakstelling vraagt om een brede afweging van taken, beleid en activiteiten. Voor iedere jaarschijf zal er uiterlijk in het voorliggende jaar nader te bepalen maatregelen getroffen worden. Maatregelen Sociaal domein
2024
2025
2026
2027
1.935
3.220
5.315
5.582
Bijstelling budgetten programma 2 Sociale en veerkrachtige samenleving
410
365
365
365
Taakstelling Programma 2 Sociale en veerkrachtige samenleving
202
2.617
180
0
2.547
6.202
5.860
5.947
Bedragen x € 1.000,Beheersmaatregelen WMO/Jeugdhulp
Totaal
16. Onttrekking Algemene Reserve t.b.v. inkoop herijking regionale contracten Wmo/jeugdhulp sociaal Henk Bulten
2024: € 3.655.000V
Incidenteel
Wat is de afwijking? Het omvangrijke pakket maatregelen draagt op langere termijn bij aan de financiële beheersbaarheid van het sociaal domein. Op korte termijn vragen de maatregelen vooral om (personele) inzet, maar leiden nog niet direct tot besparingen. Om het tekort op korte termijn te kunnen dekken wordt een eenmalige onttrekking uit de algemene reserve gedaan in 2024 voor een bedrag van € 3.655.000. De (financiële) houdbaarheid van het sociaal domein staat onder druk. Om de toekomstbestendige inrichting van het sociaal domein te waarborgen is het noodzakelijk om over de volle breedte van programma 2 Sociale en veerkrachtige samenleving te komen tot een herijking van taken, beleid en activiteiten. Resumé Resumé ontwikkelingen en maatregelen Sociaal domein Bedragen x € 1.000,Nadeel als gevolg van herijking regionale contracten Verwerking rijksbijdrage jeugd cf. richtlijn provincie Maatregelen Sociaal domein Dekken vanuit Algemene Reserve Totaal
2024
2025
2026
2027
-6.202 0 2.547 3.655
-6.202 0 6.202 0
-6.202 342 5.860 0
-6.202 280 5.947 0
0
0
0
25
23
17. Index maatschappelijke instellingen
2024: € 800.000N
Structureel
Patrick Moors / Robbert Hummelink / Jorik Huizinga Wat is de afwijking? We hanteren in onze gemeentebegroting een vaste methodiek voor de nominale ontwikkelingen (loon- en prijsontwikkelingen). Deze methodiek geeft aan hoe de indexering voor de verschillende budgetten worden berekend. De afgelopen periode zijn er verschillende cao-akkoorden gesloten in het sociaal domein. Met name de stevige structurele loonsverhogingen in deze cao’s leiden tot hoge kostenstijgingen bij maatschappelijke organisaties. Als we ons beperken tot het toepassen van de methodiek uit de gemeentelijke begroting rondom indexering komt de financiering van diverse maatschappelijke organisaties structureel onder druk te staan. Om te komen tot een reële indexering van de budgetten is het noodzakelijk om, aanvullend op onze methodiek in de gemeentelijke begroting, budget te ramen om deze loon-/prijsontwikkelingen op te vangen. Op basis van een inschatting hebben wij aan onze stelpost nominale compensatie € 800.000 aan meerkosten toegevoegd. 18. Bezoek stadsmuseum nieuwe Doetinchemmers (motie raad Kadernota 2024) Jorik Huizinga / Henk Bulten
2024: € 15.000
Structureel
Wat is de afwijking? Bij de behandeling van de kadernota op 6 juli 2023 heeft de raad een motie aangenomen waarin voor de jaren 2024, 2025 en 2026 incidenteel € 15.000 beschikbaar wordt gesteld voor een gratis bezoek aan het Stadsmuseum voor nieuwe Doetinchemmers. Dit wordt in 2026 geëvalueerd. 19. Inzet middelen Oekraïne
2023: € 500.000V 2024: € 500.000V
Incidenteel
Mark Boumans Wat is de afwijking? De Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne voorziet in het vergoeden van kosten aan gemeenten die zijn gemaakt bij het realiseren en exploiteren van de opvang en verstrekkingen aan ontheemden uit Oekraïne. De gewijzigde bekostigingsregeling is op 15 oktober 2022 in werking getreden en zal zolang er een opvangtaak voor vluchtelingen uit Oekraïne is in werking blijven. Gemeenten ontvangen een normbedrag van € 100 per dag per gerealiseerde gemeentelijke opvangplek voor de periode 1 maart 2022 tot en met 14 oktober 2022. Met ingang van 15 oktober 2022 geldt een normbedrag van € 83 per dag per gerealiseerde gemeentelijke opvangplek. Gemeenten krijgen daarnaast een normbedrag ter dekking van de uitvoeringskosten rondom de particuliere opvang. Hiervoor krijgen gemeenten €210 per geregistreerde persoon waaraan in een maand een verstrekking is gedaan, met terugwerkende kracht met ingang van 1 maart 2022. Op dit moment is geen goede inschatting te maken van het momenten waarop de vluchtelingen terug kunnen keren naar de Oekraïne. De inschatting dat dat in 2024 niet (in groten getale) zal plaatsvinden, betekent dat we ook voor dat jaar een bijdrage mogen verwachten. Op basis van de realisatie in 2022, ruim € 2 miljoen positief, waarvan ook een deel aan de
24
bestemmingsreserve crisisherstelfonds is toegevoegd kan voorzichtigheidshalve een incidenteel voordeel worden ingeraamd van € 500.000 voor 2023 en 2024.
2.5.3 Aanmeldingen begroting Programma Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving Nr.
Aan- en afmeldingen Begroting 2024 Bedragen * € 1000,3 Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en 20 energiebeleid (F28) Kosten verhaal ruimtelijke initiatieven deel taakstelling van Programma 21 3 naar Programma 1 Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving
20. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (F28) (zie ook voorstel 40)
Struct./ Incid. S of I
2024
2025
2026
2027
0
0
0
0
S
-230
-230
-230
-230
S
-230
-230
-230
-230
2024: € 620.000 V 2024: € 620.000 N 2025: € 620.000 V 2025: € 620.000 N 2026: € 620.000 V 2026: € 620.000 N 2027: € 620.000 V 2027: € 620.000 N
Structureel
Rens Steintjes Wat is de afwijking? De gemeente Doetinchem heeft de wens om energieneutraal in 2030 te zijn. De Rijksoverheid stimuleert de energie- en warmtetransitie bij gemeenten door het verstrekken van financiële middelen om inwoners en bedrijven te stimuleren deze gewenste verandering te doen. De gemeente Doetinchem heeft hiervoor een aanzienlijk bedrag beschikbaar gekregen. Deze wordt ontvangen in 3 tranches en dient in een periode van 5 jaar besteed te worden. Deze middelen mogen uitsluitend ingezet worden op personele inzet. Wij zetten de middelen in voor ondersteuning van bedrijven, uitvoering van de warmtetransitievisie, energietransitie bij particulieren, bestrijding energie-armoede en communicatie. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid Bedragen x € 1.000,-