Z/24/044828 - D/24/145981 - Ontwerpbegroting 2025
Tekst van het document
www.vggm.nl
Ontwerpbegroting 2025 Bevat tevens de geactualiseerde begroting 2024
Versie voor Algemeen Bestuur op 3 april 2024
pagina 1
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
1. Inleiding Met deze ontwerpbegroting stuurt het bestuur van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden op zowel de taken en activiteiten voor het jaar 2025. In deze begroting zijn tevens de beleidsmatige en financiële kaders opgenomen, zoals het Algemeen Bestuur op 17 januari 2024 heeft besproken. Eerdere jaren waren de kaders en de begroting opgenomen in één document. Op verzoek van een aantal gemeenten is begin januari een separate kaderbrief opgesteld. Gezien de korte tijdspanne tussen kaderbrief en begroting is het gewenste effect om meer op de kaders te kunnen sturen vanuit de gemeenteraden niet gerealiseerd. Met de invoering van de nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regelingen en de aanpassing van de gemeenschappelijke regeling van VGGM is een ruimere tijdsperiode voorzien voor zowel de kaders als de begroting. In aansluiting op de bespreking van de kaderbrief 2025 in het Algemeen Bestuur heeft een aantal gemeenteraden de kaderbrief besproken en hun wensen en bedenkingen ten aanzien van deze kaderbrief uitgesproken. De tijd tussen de bespreking van de kaderbrief in de Raden en (de wettelijke) termijnen voor het opstellen en consultatie van deze ontwerpbegroting was echter te krap om de wensen en bedenkingen op de kaderbrief op een zorgvuldige wijze te wegen.
Om die reden zijn de beleidsontwikkelingen zoals opgenomen in de kaderbrief 2025 integraal opgenomen in deze voorliggende begroting. Het advies is om deze ontwerpbegroting in samenhang met de kaderbrief te lezen. Naast de beleidsontwikkelingen zijn in deze begroting de opgedragen activiteiten, beoogde beleidsdoelstellingen en (financiële) risico’s opgenomen. De ontvangen reacties op de kaderbrief gaan onder andere in op het ravijnjaar 2026 en de daarmee samenhangende uitdagingen. Eerder dit jaar hebben een aantal wethouders Financiën aan gemeenschappelijke regelingen gevraagd in hoeverre mogelijkheden bestaan om mee te bewegen met deze uitdaging. In hoofdstuk 2 wordt nader op deze problematiek ingegaan, mede in relatie tot de uitdagingen waar VGGM voor staat als het gaat om het toekomstbestendig inrichten van de GGD-taken en de organisatie als geheel. Voorzien is deze ontwerpbegroting 2025 op 11 september 2024 vast te stellen. Voorafgaand worden de Colleges en Raden van de inliggende gemeenten in de gelegenheid gesteld om hun wensen en bedenkingen bij deze ontwerpbegroting 2025 aan het Dagelijks Bestuur mee te geven. Mocht uw raad al een reactie op de kaderbrief 2025 hebben gegeven, dan zal die reactie meegenomen worden bij de bespreking van deze ontwerpbegroting.
Deze ontwerpbegroting geeft eveneens de mogelijkheid om de geactualiseerde begroting 2024 nauwkeuriger op te stellen, doordat diverse bekostigingsgesprekken voor diensten en producten die niet middels de gemeentelijke bijdrage worden bekostigd recent zijn afgerond. Denk hierbij aan afspraken met subsidiegevers, gemeenten inzake lokaal aanbod GGD en zorgverzekeraars. De begroting is opgebouwd rondom de volgende programma’s:
3a. Programma Crisisbeheersing 3b. Programma Brandweer (was brandweerzorg) 3c. Programma GGD 3d. Programma Ambulancezorg 3e. Programma Bedrijfsvoering
Pagina 2
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Per programma zijn de beleidsontwikkelingen en beoogde resultaten beschreven, inclusief de begrote baten en lasten. Op totaalniveau geeft dat de volgende organisatie-begroting voor 2025:
Het dagelijks bestuur is zich, net als de directie, ten volle van bewust dat deze begroting leidt tot een grote uitdaging binnen de gemeentelijke financiën. De verschillende omstandigheden, de voorstellen voor de versterking van de GGD-taken en de organisatieversterking leiden tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage. De gemeentelijke bijdrage neemt in totaal met € 4,9 miljoen toe, zijnde het terugnemen van € 2,2 miljoen aan incidentele bijdragen, een structurele toename van € 6,7 miljoen en incidentele bijdragen van € 0,4 miljoen. In onderstaand verloopoverzicht zijn de mutaties van de gemeentelijke bijdrage per taak zichtbaar. In de tabel is tevens een verwijzing opgenomen naar de paragraaf waar de mutatie nader is toegelicht: In EUR x 1.000
Gemeentelijke bijdrage begroting 2024 Verkoop kazerne Pannerden (specifiek Zevenaar) Basis op orde AGZ (incidenteel voor 2024) Basis op orde JGZ (Incidenteel voor 2024) Aangepaste bijdrage begroting 2024 Mutaties structureel Versterking bedrijfsvoering (zie § 3e) Toekomstbestendige AGZ (zie § 3c) Toekomstbestendige JGZ (zie § 3c) Ingroei functiewaardering (cf besluit 2021) Decentralisatie Maternale Kinkhoest (zie § 3c) Invoering omgevingswet (zie § 3a) Ingroei nieuwe verdeelsleutels (zie § 4.5) Mutatie inwoners (zie § 4.5) Loon en prijs indexatie (zie § 4.1) Mutaties incidenteel Veilige energie transitie (zie § 3a) Harmonisatie afspraken huisvesting (zie § 3e)
Gemeentelijke bijdrage begroting 2025
Veiligheid
Bevolkin gszorg
53.093
GGD
JGZ 0-4
791
15.964
791
-551 -713 14.700
11.005
RVP
Totaal
1.889
82.742
1.889
-20 -551 -1.653 80.517
-20
53.072
571
429 1.694 826 100
-940 10.065
9 29
1.000 1.694 1.912 100 176 P.M. 215 252 1.341
1.086 176
P.M. 215 845
9 15
181 257
53 195
250 150 2.031
24
3.487
1.334
214
250 150 7.089
55.103
815
18.187
11.399
2.103
87.607
Pagina 3
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Inhoudsopgave 1. Inleiding ..................................................................................................................................... 2 Inhoudsopgave .............................................................................................................................. 4 2. Druk op financiën ...................................................................................................................... 5 3. Programma-indeling.................................................................................................................. 7 3a. Programma Crisisbeheersing........................................................................................... 7 3b. Programma Brandweer ................................................................................................. 12 3c. Programma GGD ............................................................................................................ 21 3d. Programma Ambulancezorg.......................................................................................... 35 3e. Programma Bedrijfsvoering .......................................................................................... 40 4. Financiën .................................................................................................................................
45 4.1 Nominale ontwikkelingen............................................................................................ 45 4.2 Investeringen ................................................................................................................. 45 4.3 Effect op lopende begrotingsjaar 2024 ......................................................................... 46 4.4 Voorstel bestemming resultaat over 2023.................................................................... 47 4.5 Gemeentelijke bijdragen ............................................................................................... 47 5. Paragrafen ............................................................................................................................... 48 5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................... 48 5.2 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................... 51 5.3 Financiering ................................................................................................................... 52 6. Planning en control cyclus .......................................................................................................
53 Bijlagen ........................................................................................................................................ 54 Bijlage 1: Ontwikkelingen in gemeentelijke bijdragen ............................................................ 54 Bijlage 2: Specificatie gemeentelijke bijdrage per gemeente ................................................. 58 Bijlage 3: Geprognotiseerde balans ........................................................................................ 62 Bijlage 4: Reserves en voorzieningen ...................................................................................... 64 Bijlage 5: Meerjaren investeringsplan 2024 – 2028 ................................................................ 65 Bijlage 6: Taakvelden............................................................................................................... 66 Bijlage 7: Risico’s in relatie tot toekomstbestendigheid ......................................................... 67
Pagina 4
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
2. Druk op financiën Het is VGGM niet ontgaan dat de gemeentelijke begrotingen stevig onder druk zijn komen te staan. Enerzijds worden gemeenten geconfronteerd met taakuitbreidingen zonder bijbehorende kostendekkende budgetten en anderzijds is een fors lager gemeentefonds van toepassing vanaf 2026. VGGM voelt daarmee ook een belangrijke verantwoordelijkheid in het doelmatig besteden van de aan haar toegekende budgetten en het efficiënt uitvoeren van de aan haar opgedragen taken. Anderzijds is zowel landelijk als regionaal geconstateerd dat de Veiligheidsregio’s en GGD-en onvoldoende zijn voorbereid op nieuwe (gezondheids)crises en om die reden versterking nodig hebben. Voor Veiligheidsregio’s is om die reden landelijk structureel € 83 miljoen beschikbaar gesteld voor deze versterkingsopgave. Voor de GGD gaat het landelijk om € 38 miljoen voor 2024 ter versterking van de pandemische paraatheid. Daarnaast zijn nog een aantal andere landelijke maatregelen getroffen, zoals een bekostiging voor COVID-19 vaccinaties en het sluiten van het Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven akkoord. Aanvullend heeft het bestuur van VGGM geconstateerd dat belangrijke risico’s bestaan in de continuïteit van dienstverlening door historische keuzes ten aanzien van de GGD-taken en de krappe en starre invulling van de ondersteunende functies.
Ten aanzien van de hulpverleningsactiviteiten zien we veranderingen in de maatschappij, onder andere door klimaatverandering en energietransitie, die leiden tot complexere, langere en meer grootschalige inzetten leidend tot toenemende druk op de huidige budgetten. Om die reden zijn in deze begroting versterkingsvoorstellen voor de GGD, de organisatie in het geheel en in het voorkomen van brand opgenomen. In aansluiting op de financiële druk bij gemeenten heeft de wethouder Financiën van Rheden, mede namens een aantal andere wethouders Financiën, het bestuur van VGGM gevraagd naar de mogelijkheden om te besparen op de gemeentelijke budgetten. Deze oproep zien we ook terugkomen in een aantal reacties vanuit gemeenteraden op de kaderbrief voor 2025. Dit verzoek geeft spanning op de bovenstaande ontwikkelingen. De groep wethouders Financiën vraagt expliciet om een drietal scenario’s van indexatie door te rekenen: Scenario
Indexatie volgens scenario In %
1.
2.
3.
Indexatie voor 2025 sluit aan bij de loonprijsontwikkelingen die door accres wordt gecompenseerd. Indexatie voor 2025 gebaseerd is het percentage consumentenprijsindex voor 2025 (MEV); De bijdrage voor 2025 wordt niet geïndexeerd.
In EUR x 1.000
Indexatie in deze begroting
Verschil
In %
In EUR x 1.000
In EUR x 1.000
4,18
3.455
1,33
1.341
2.115
2,50
2.067
1,33
1.341
727
nihil
nihil
1,33
1.341
-/- 1.341
Geconstateerd wordt dat de begroting van VGGM past binnen scenario 1 en scenario 2. Dit komt doordat VGGM voor haar budgetten 2023 en 2024 reeds anticipeerde op de forse loon- en prijsontwikkeling (inflatie) die ontstond door de mondiale tekorten op de grondstoffen en energie. Hierdoor is een relatief lage indexatie voor 2025 van toepassing. In scenario 3 ontstaat een tekort van ca € 1,3 mln. Deze zou kunnen worden gerealiseerd door keuzes in (kwaliteit van) taken te maken. Dit in samenhang met het voorstel in deze begroting voor versterking van de GGD-taken en de organisatie in het geheel. Dat levert dan een volgende abstracte analyse op:
Pagina 5
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Programma
Totale baten
Gemeentelijke bijdrage
Toelichting
Crisisbeheersing
8.303.000
3.726.000
Evaluatie van recente crisissen leidt tot de conclusie dat veiligheidsregio’s onvoldoende voorbereid zijn op een volgende crisis. Het Rijk heeft besloten om de crisistaken te versterken en heeft daarvoor landelijk € 83 miljoen beschikbaar gesteld. Voorwaarde hierbij is dat deze extra middelen niet gebruikt worden om huidige gemeentelijke bijdragen te verlagen. Het eventueel korten op de gemeentelijke bijdrage van € 3,7 miljoen is daarmee voor dit moment niet opportuun.
Brandweer
60.536.000
53.145.000
De taken voor brandweerzorg zijn in 2021 vergeleken met andere Veiligheidsregio’s. De conclusie is dat hulpverleningstaken vergelijkbaar met andere regio’s zijn georganiseerd. Zowel in omvang van medewerkers, vrijwilligers en materieel als in budgettaire zin. De activiteiten ter voorkoming van brand zijn in vergelijking met andere regio’s minimaal georganiseerd. Voor het bestuur gaf de uitkomst van dit onderzoek geen aanleiding om een nader gesprek te voeren over de omvang en kwaliteit van de brandweerzorg. Een eventuele besparing op de kosten zal invloed hebben op de omvang van de brandweerorganisatie, zowel in personele als materiële zin. Kijkend naar de veranderingen in het risicoprofiel van de regio als gevolg van de klimaatverandering is het advies om de slagkracht van de brandweer niet te verkleinen.
GGD
46.936.000
30.736.000
De taken van de GGD zijn in 2022 en 2023 nader besproken met de portefeuillehouders. Dit heeft geleid tot een voorstel ter versterking van de GGD (toekomstbestendigde GGD). Dit versterkingsvoorstel is onderdeel van de voorliggende begroting. Het eventueel korten op de GGD-bijdragen leidt ertoe dat de bestuurlijk gewenste taakuitvoering niet kan worden gerealiseerd.
Ambulancezorg
33.799.000
Nihil
De taken van de ambulancezorg worden vergoed door zorgverzekeraars. Daarmee staat deze taak buiten scope voor eventuele verlaging van gemeentelijke bijdragen.
Nihil
Nihil
De overhead wordt doorbelast aan de verschillende opgedragen taakgebieden. De overhead is in 2021 vergeleken met andere veiligheidsregio’s. De conclusie was dat VGGM een zeer krappe overhead heeft. Aansluitend is de kwaliteit van de organisatie beoordeeld, met als conclusie dat deze ad hoc acteert op issues in de bedrijfsvoering. In samenhang met de krappe overhead leidt dat tot continuïteitsrisico’s. Om de organisatie te versterken is een programmatische veranderaanpak gekozen met een looptijd van 3 tot 4 jaar. Het eventueel korten op de overhead vertraagt de verbetering en vergroot het continuïteitsrisico.
149.574.000
87.607.000
Overhead
Totaal
Pagina 6
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
3. Programma-indeling 3a. Programma Crisisbeheersing Het programma crisisbeheersing valt uiteen in de pijlers veiligheidsregio taken, bevolkingszorg en GHOR. Voor het programma Crisisbeheersing is één majeure overkoepelende ontwikkeling, namelijk de versterking van crisisbeheersing in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit gaan we doen door onder andere de voorbereiding op crises te verstevigen en de inzet van de veiligheidsregio bij langdurige crises te waarborgen. Denk hierbij aan: (langdurig) bemensen en ondersteunen van crisisteams, internationale, interregionale en Rijk-regio samenwerking, risico- en crisiscommunicatie en het versterken en waarborgen van de informatiepositie van de Veiligheidsregio.
Versterking crisisbeheersing De Wet veiligheidsregio’s is geëvalueerd. Eind 2022 heeft het Kabinet de Contourennota Versterking Crisisbeheersing en Brandweerzorg naar de Tweede Kamer gestuurd. Deze contourennota is een nadere uitwerking van het kabinetsstandpunt en schetst op hoofdlijnen de noodzakelijke vernieuwingen en veranderingen in het beoogd toekomstig stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg. In de bestuurlijke afspraken is besloten tot een geleidelijk opbouwende structurele toevoeging van € 83 miljoen voor alle veiligheidsregio's in de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR) vanaf 2023. Dit betekent voor VGGM een bedrag van ongeveer € 1,4 miljoen vanaf 2023 oplopend tot ongeveer € 2,6 miljoen in 2026. Deze ophoging is bedoeld voor de versterking van de crisisbeheersing, het versterken van de informatiepositie en het inrichten van het Knooppunt Coördinatie Rijk – Regio (KCR2). KCR2 is een knooppunt voor bovenregionale en landelijke informatiestromen van en naar veiligheidsregio’s, het rijk, politie, defensie, vitale partners en andere crisispartners.
Wat mag het kosten
3a.1 Pijler veiligheidsregio taken De veiligheidsregio voert regie op de samenwerking met gemeenten, politie, defensie, waterschap en andere partijen bij de uitvoering van taken op het terrein van brandweerzorg, rampen- en crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening, openbare orde en veiligheid. Binnen deze pijler zijn de bestuurlijke en operationele activiteiten opgenomen die betrekking hebben op deze samenwerking.
Versterken crisisbeheersing Vanaf 2024 wordt gewerkt aan de versterking van onze crisisbeheersing. Dit gebeurt door de verdere implementatie van het inrichtingsplan crisisbeheersing. Vanaf maart 2024 is de afdeling Crisisbeheersing formeel gestart na de reorganisatie. Ook wordt gewerkt aan versterking van de operationele crisisorganisatie. Dit moet ervoor zorgen dat de crisisorganisatie ingericht is om zowel flits- als langdurige incidenten aan te kunnen en voorbereid is op de
Pagina 7
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
ongekende crises. Daarnaast is er aandacht voor de huisvesting van de afdeling en de crisisorganisatie. De locatie Beekstraat zal verlaten worden. De doorontwikkeling van Opleiden, Trainen, Oefenen, Testen, Evalueren en Lessons learned (OTOTEL) zal verder gestalte krijgen. Deze ontwikkeling is in 2024 ingezet. Ook de ambitie om een netwerkorganisatie te zijn binnen de crisisbeheersing zal verder ontwikkeld en uitgevoerd worden. Onderdeel hiervan is de implementatie van de nieuwe methodiek om met risico’s om te gaan. Ook de internationale samenwerking met Duitsland wordt voortgezet.
Versterken informatiepositie Voor het versterken van de informatiepositie wordt voortgebouwd op de ingezette ontwikkelingen van 2024. Informatie gestuurde veiligheid wordt verder versterkt. Er wordt gestreefd naar een adequate informatievoorziening waardoor de juiste informatie, op de juiste plek, voor de juiste mensen op het juiste moment beschikbaar is. Het informatievoorzieningsproces wordt verder uitgerold en uitgevoerd. Het organiseren van eigenaarschap is hierin een belangrijk onderdeel. Ook het verder vormgeven van een goede basis van onze informatiehuishouding is een aandachtspunt. De verdere doorontwikkeling van het Veiligheidsinformatieknooppunt wordt ter hand genomen. Dit wordt gedaan op de vlakken techniek, beheer en organisatie. Hierin wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met enerzijds de Oost5-collega’s en anderzijds het land met het Knooppunt Coördinatie Rijk-Regio (KCR2)
Wat mag het kosten
3a.2 Pijler bevolkingszorg Gemeenten hebben als onderdeel van het openbaar bestuur een algemene zorgplicht voor hun inwoners en vervullen daarmee een essentiële rol in de crisisbeheersing. De activiteiten kunnen worden verdeeld naar de volgende taken: • • •
Acute Bevolkingszorg (Preparatie) nafase Crisiscommunicatie
In 2024 is een start gemaakt met een verdere versterking van de Bevolkingszorg piketorganisatie. Op dit moment is nog niet bekend welk scenario en welk ambitieniveau daarin de voorkeur heeft en of dit tot extra kosten gaat leiden. In Q2 van 2024 wordt hierin de eerste richting verwacht. Daarnaast werken we in lijn met de uitkomsten van het project Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg aan het in kaart brengen en monitoren van de vakbekwaamheid. Uitgangspunt van deze ontwikkelingen is dat deze budgetneutraal uitgevoerd worden.
Pagina 8
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Via de versterking van het brede werkveld crisisbeheersing (BDuR gelden) investeren we in crisiscommunicatie als eigenstandig proces onder de verantwoordelijkheid van Bevolkingszorg. Het Regionaal Netwerkteam Bevolkingszorg valt sinds maart 2024 binnen de afdeling Crisisbeheersing. Dit zorgt voor efficiencywinst op o.a. het gebied van informatiemanagement waardoor de bevolkingszorg organisatie minder kwetsbaar wordt in het informatieproces.
Wat mag het kosten
3a.3 Pijler GHOR De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) coördineert bij crises en rampen de publieke, acute en niet-acute gezondheidszorg in de regio en stuurt op zorgcontinuïteit in de keten. Ook adviseert de GHOR aan gemeenten, andere overheden en organisaties op dat gebied. De activiteiten kunnen worden verdeeld naar de volgende taken: • • •
Risicobeheersing (o.a. advisering bij evenementen en omgevingsveiligheid); Crisisorganisatie (inzet van de opgeschaalde acute-, niet acute- en publieke gezondheidszorg bij crises); Informatiemanagement: een sterke informatiepositie om risicobeheersing en crisisbeheersing in de zorgketen te kunnen versterken.
De GHOR sluit aan bij de landelijke focus op versterking van crisisbeheersing en informatievoorziening. De GHOR zet zich, als onderdeel van de afdeling Crisisbeheersing, in op een verdere professionalisering. De aandacht zal in 2025 liggen op professionalisering van de beheersorganisatie van de GHOR en het onderwijs van GHOR-crisisfunctionarissen, het doorontwikkelen van informatiemanagement ter ondersteuning van de geneeskundige keten en het verder bouwen met de zorgketen aan de voorbereiding op crises in relatie tot de uitdagingen binnen de zorgsector. Het zorgrisicoprofiel zal hier ook in 2025 helpend in zijn.
Pagina 9
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Doelenboom Wat willen bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Wat is het beoogde effect?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestaties
Maatschappelijk effect
Regie op voorbereiding van de geneeskundige hulpverlening bij rampen en crises
Zorginstellingen zijn zich bewust van hun rol en eigen verantwoordelijkheid binnen de zorgketen
Actuele schriftelijke afspraken met acute- en publieke zorgpartners
Zorgpartners zijn voorbereid op geneeskundige hulpverlening in geval van rampen en crises
Advisering van andere overheden en organisaties op het gebied van de geneeskundige hulpverlening bij rampen en crises
Adviseert over crisisbeheersing (het optreden tijdens rampen en crises of (dreigende) verstoring van de zorgcontinuïteit)
Adviseren en bieden van ondersteuning aan partners in de zorgketen om hun zorgcontinuïteit te garanderen
Alle zorgorganisaties kunnen zorg verlenen onder alle omstandigheden, ook tijdens rampen en crises
Adviseert over risicobeheersing (het voorkomen van rampen en crises)
Bijdragen aan multidisciplinaire advisering over evenementen en infrastructurele projecten aan gemeenten, andere overheden en bedrijven (mede in relatie met de nieuwe Omgevingswet)
Beperken gezondheidsschade voor inwoners van GelderlandMidden
Het 24/7 in staat zijn om tijdens rampen en crises de geneeskundige hulpverlening te coördineren, aan te sturen en te regisseren
24x7 paraatheid van kwalitatief hoogstaande crisisorganisatie
-
Efficiënt en effectief optreden van de crisisorganisatie tijdens rampen en crises
-
-
-
Verbinden van de geneeskundige hulpverlening met openbare orde en veiligheid tijdens crises of rampen
-
In de voorbereiding op en tijdens rampen en crises is specifiek aandacht voor niet of verminderd zelfredzamen. Daar waar mogelijk wordt gebruikt gemaakt van de veerkracht van de bevolking
Voorkomen en beperken van gezondheidsschade van burgers als gevolg van crises, rampen en zware ongevallen
-
Het doelmatig en doeltreffend inzetten van publieke gezondheidstaken
Ondersteunen van bevoegd gezag bij incidenten met (mogelijke) maatschappelijke onrust
-
-
Crisisorganisatie die voldoet aan toetsingskader inspectie J&V Werven en selecteren nieuwe crisisfunctionarissen Beschikbaar hebben van gekwalificeerde crisisfunctionarissen OTO-plan; uitvoeren van activiteiten voor ontwikkeling en blijvende vakbekwaamheid. Materieel (vervoer, communicatiemiddelen en kleding) permanent op orde Informatiemanagement t.b.v. instellingen (m.b.v. GHOR 4all en LCMS (GZ)) Informatie-uitwisseling in de zorgketen in het kader van rampenbestrijding en crisisbeheersing Inzetten Psychosociale Hulpverlening, Medische milieukunde, Infectieziekten, gezondheidsonderzoek indien nodig Onderwijs toepassen/ vakbekwaam houden van betrokken functionarissen. Procedures crisisorganisatie op orde brengen c.q. houden
Adviseren van bevoegd gezag en inzetten hulpverlening bij incidenten met (mogelijke) maatschappelijke onrust
Pagina 10
Verminderd zelfredzamen worden zo goed mogelijk ondersteund tijdens rampen en crises Er wordt tijdens een ramp en crises, daar waar mogelijk, een beroep gedaan op zelfredzame burgers t.b.v. de groep verminderd en niet zelfredzame burgers
-
Burgers ontvangen de meest adequate hulp Beperken gezondheidsschade
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Wat mag het kosten
Pagina 11
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
3b. Programma Brandweer Het programma valt uiteen in 3 pijlers, namelijk brandweerzorg, risicobeheersing en meldkamer. Belangrijke ontwikkelingen die zowel gelden voor brandweerzorg als risicobeheersing zijn: Informatiegestuurd werken en Veilige energietransitie.
Informatiegestuurd werken en informatiemanagement Elke dag willen we leren, ontwikkelen en data toepasbaar maken. Informatiegestuurd werken is het continue proces waarmee de brandweer op gerichte wijze ruwe data kan verzamelen, registeren, analyseren en de daaruit resulterende informatie en kennis gebruiken om daarmee processen beter en effectiever te laten verlopen. Geconstateerd is dat er op dit gebied nog een slag te maken is en daar wordt vanaf 2024 extra op ingezet.
Veilige Energietransitie (VET) De ontwikkelingen op het gebied van de (veilige) energietransitie gaan snel. Het is een uitdaging om snel en adequaat in te kunnen spelen op alle veranderingen. Binnen de brandweer is een regiegroep ingesteld die de (landelijke) ontwikkelingen monitort en informatie binnen de brandweer verspreidt. In het netwerk met gemeenten worden pragmatische oplossingen onderzocht, zodat hier meer (risico)gericht op geadviseerd kan gaan worden. Daarnaast stimuleren we het veiligheidsbewustzijn bij onze brandweermensen op dit gebied.
Wat mag het kosten
3b.1 Pijler brandweerzorg De pijler brandweerzorg gaat over de repressieve brandweerzorg en heeft betrekking op het (voorbereiden op) het bestrijden van brand en verlenen van hulp bij ongevallen. Ook in 2025 is de opgave van de brandweer het toekomstbestendig houden van de brandweerorganisatie in een snel veranderende maatschappij en een slagvaardige organisatie met een sterk risicogerichte informatiepositie die anticipeert op maatschappelijke ontwikkelingen. Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen, klimaatverandering en de veilige energietransitie brengen nieuwe risico’s én nieuwe mogelijkheden met zich mee.
Paraatheid brandweer in relatie tot beschikbaarheid vrijwilligers In het kader van de inwerkingtreding van de Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren is landelijk onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van het huidige stelsel van de vrijwillige brandweer. Rode draad hierbij was in hoeverre het nodig was om, vanuit de wet, te komen tot taakdifferentiatie tussen beroeps en vrijwillig brandweerpersoneel. In essentie komt het erop neer dat de inzet van vrijwilligers ook écht vrijwillig moet zijn en dat geen sprake mag zijn van kazernering en pikettering van vrijwilligers. De afgelopen jaren zijn bestaande piketregelingen van vrijwilligers afgebouwd. De brandweer is een organisatie met een groot aantal vrijwilligers en dat kan betekenen dat een post af en toe niet (met 6 man) kan uitrukken. Door het fijnmazige netwerk van posten in de regio kan hulp toch snel geboden worden. Daarnaast zijn er technologische ontwikkelingen (precom-pager) Pagina 12
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
die aan de voorkant al veel inzicht geven in de verwachte paraatheid per post. Dit inzicht kan de brandweerorganisatie gebruiken om de paraatheid over de regio ter verbeteren.
Werven en behouden van brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers Het werven en behouden van brandweervrijwilligers vraagt een voortdurende inspanning, ingegeven door het feit dat vrijwilligers niet meer zo lang vrijwilliger zijn als voorheen. Dit brengt structurele kosten mee voor werving en opleiden van nieuwe vrijwilligers. Het lukt ons tot nu toe wel om het aantal vrijwilligers op peil te houden vanwege het positieve imago van de brandweer. Ook het werven van beroepsmedewerkers vraagt aandacht vanwege het tweede loopbaanbeleid (na 20 jaar). Dit houdt in dat de functie van repressief medewerker bij de brandweer aangemerkt is als een bezwarende functie die maximaal 20 jaar uitgevoerd mag worden. In deze periode worden medewerkers begeleid en ondersteund naar een andere baan (binnen of buiten de brandweer). Voor een aantal medewerkers is deze periode bijna voorbij. Na een langdurig proces met de veiligheidsregio’s is afgesproken dat er eerst een onderzoek komt naar de bezwarendheid van de brandweerfunctie. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de Universiteit van Maastricht en is in 2026 afgerond. Brandweerfunctionarissen blijven in hun functie tot de resultaten van het onderzoek bekend zijn en er nieuw beleid is gemaakt. Dit ontslaat hen niet van de verplichting zich voor te bereiden op een andere functie.
Goed werkgeverschap Een sociaal veilig en gezond werkklimaat is van belang voor alle medewerkers, maar binnen brandweerzorg worden er extra activiteiten georganiseerd gericht op duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Onder de vlag “Ik, wij, samen de brandweer” wordt ook dit jaar aandacht gegeven aan de onderwerpen sociale veiligheid, mentale fitheid, gezonde voeding, Arbo en Collegiale Opvang (TCO).
Vakbekwaamheid op orde Een belangrijk onderdeel van het brandweerwerk is de voorbereiding op inzetten die er komen gaan. Op het gebied van vakbekwaamheid is de organisatie al enige tijd bezig met een verschuiving van aanbod- naar vraaggestuurd oefenen. Dit geeft de verschillende brandweereenheden meer ruimte om te oefenen op basis van risico’s in hun directe omgeving. Vakbekwaam werkt vanuit de gedachte ‘de basis op orde’ aan de relatie met de posten en ploegen. Er moet namelijk een helder en uitvoerbaar, goed afgestemd en in veiligheidspaspoort verwerkt oefenrooster liggen waarbij de posten/ploegen goed gefaciliteerd worden.
Duurzaamheid Duurzaamheid is een containerbegrip. Maatregelen voor verduurzaming kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op CO2-reductie (energieneutraal), goed werkgeverschap of circulariteit. Als het onderwerp duurzaamheid (in brede zin) op korte termijn niet structureel wordt opgepakt in de organisatie, bestaat de kans dat t.z.t. de inhaalslag te groot wordt. Dit vormt een financieel en operationeel risico.
Leiderschapsontwikkeling ploegcommandanten en bevelvoerders Vanuit de reorganisatie in 2024 is gekozen om in 3 jaar stapsgewijs te groeien naar een afdeling die klaar is voor de toekomst. De ploegcommandanten en bevelvoerders spelen daar een grote rol in. Het gaat hierbij om leiderschapsontwikkeling van ploegcommandanten en bevelvoerders die aansluit op de behoeften van de nieuwe generatie brandwachten.
Investeringsschema materieel Brandweer heeft een omvangrijk investeringsprogramma vastgesteld waarmee onder meer de structurele vervanging van voertuigen en materialen is geborgd (ca € 61 mln).
Pagina 13
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Doelenboom Wat willen we bereiken
Wat gaan we ervoor doen
Strategisch doel
Operationeel doel
Effectief optreden bij brand en andere incidenten
Personeel in staat stellen • op een professionele en veilige manier te werken
Prestaties
•
• • • •
•
Verbeteren en vervangen van middelen en materieel nodig voor brandbestrijding en andere acute hulp
•
•
•
Verbeteren van processen voor dagelijkse brandweerzorg en hulpverlening
• •
•
•
Uitbreiden interregionale samenwerking
Wat is het beoogd maatschappelijk effect
•
• •
•
Landelijke agenda brandweerzorg, Minder schade en slachtinnovatief samenwerken, risicogericht offers bij brand en andere werken, voor welke taak de juiste maat, incidenten vakmanschap versterken, vitale medewerkere en organisatie. Kernwaarden Brandweer Gelderland-Midden, verbinding, vertrouwen, vakmanschap en vitaliteit Paraatheid brandweer in relatie tot beschikbaarheid vrijwilligers (aansluiting bij landelijk programmaplan vrijwilligheid) In-, doorstroom- en uitstroombeleid Vraaggestuurd oefenen vanuit de gedachte de basis op orde Innovatie in oefenen (interregionaal VRprogramma) Blijven investeren in het creëren van een veilig en gezond arbeidsklimaat voor repressieve medewerkers Wagenpark in relatie tot duurzaamheid, onderzoeken mogelijkheid gefaseerd overgaan naar duurzaam wagenpark Verder doorontwikkelen overgang van primaire bluswatervoorziening (reguliere drinkwatersysteem) naar alternatieve bluswatervoorziening in eigen beheer (tankwagens) Innoveren van informatie-uitwisseling in de veiligheidsketen (bijv. met behulp van geoinformatie, LiveOp, LCMS) Innovatie op materieel en materiaal in te bedden in onze organisatie. Het gaat hier met name om landelijke ontwikkelingen die ook voor Brandweer GelderlandMidden van meerwaarde zijn Automatische statusplotting in GMS.
Kennisdeling (landelijk en regionaal) op basis van kenniscentrum, evaluaties en de resultaten van incidentgegevens Structureel evalueren van brandweerinzetten, incidentgegevens en deze resultaten omzetten in betere werkwijzen Verdere interregionale samenwerking op operationele grenzen. (Oost5, VRU en Flevoland Verder intensiveren samenwerking Oost5 en landelijke/interregionale projectgroepen zoals informatievoorziening Bestendigen samenwerking Oost5 bij uitvoering duiktaak Optimaliseren samenwerking en delen expertise natuurbrandbestrijding Oost5/landelijk Brandbestrijding en hulpverlening effectiever en efficiënter maken door samenwerking met omringende regio’s
Pagina 14
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Wat willen we bereiken Strategisch doel
Wat gaan we ervoor doen Operationeel doel
Wat is het beoogd maatschappelijk effect
Prestaties
Groter veiligheidsgevoel Duurzaam inzetbare Aantoonbaar • Invoering nieuwe Profchecks medewerker, die goed is vakbekwaam • Registratie: van kwantiteit naar kwaliteit Een betrokken brandweerorganisatie opgeleid en kennis en Kwaliteitsimpuls oefenen • Opleiden ploeginstructeurs vaardigheden blijft op de post • Verder uitbouwen producten oefenen op ontwikkelen. maat in de catalogus. • Team vakbekwaam maakt onderwijskundig onderbouwde producten. • Gebruik maken van moderne inzichten (brein leren), middelen en technieken (Virtueel, augmented reality e.d.) In balans brengen per- • Vraaggericht oefenen individueel en op postniveau. soonlijk leren, teamleren • Meer risicogericht oefenen. en organisatieleren Duurzaam wagenpark
Terugbrengen van de uitlaatgas emissie
De markt actief volgen, aan de hand van nieuwe ontwikkelingen bijsturen, en indien mogelijk inzetten op emissiearme of emissie loze voertuigen.
Voorbeeldfunctie voor de energietransitie en behalen klimaatdoelstellingen.
Risico Paraatheid brandweer onder druk als gevolg van afnemende beschikbaarheid vrijwilligers en gevolgen invoering WNRA. Een afnemende beschikbaarheid van vrijwilligers leidt eveneens tot een grotere instroom van nieuwe vrijwilligers. Dit leidt tot hogere opleidingskosten.
Beheersmaatregel Vanuit Brandweer Gelderland-Midden vroegtijdig inspelen op maatschappelijke verandering en landelijke ontwikkelingen van de arbeidsmarkt en het toepassen van een strategische personeelsplanning
Gevolgen tweede loopbaan beleid (20 jaar) beroepsbrandweermensen repressieve dienst
Personeelsplanning afstemmen door in-, door- en uitstroombeleid. Landelijk is dit deels uitgesteld vanwege het onderzoek van de Universiteit Maastricht Landelijke gedragsbeïnvloeding risicogroepen, woningcorporaties, verzekeraars, zorgaanbieders e.d., versterken samenwerking met externe partijen en inzet van innovaties die bijdragen aan brandveiligheid
Vergrijzing samenleving en uitbreiding participatiemaatschappij waardoor minder zelfredzame mensen langer zelfstandig wonen Verscherping milieuregels en invoering milieuzones voor diesel (brandweer)voertuigen met mogelijke versnelde afschrijving wagenpark met bijkomende extra financiële gevolgen
Vroegtijdig anticiperen vanuit investeringsschema en incorporeren in vervangingsschema wagenpark
Extra kosten door afkopen contracten waterleidingbedrijven Vroegtijdig voldoende financiële middelen reserveren. Op de lange en verwijderen brandkranen termijn reductie kosten onderhoud en beheer brandkranen
Pagina 15
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Wat mag het kosten
3b.2 Pijler Risicobeheersing De activiteiten van risicobeheersing zijn gericht op een gezonde en veilige leefomgeving. Centraal hierin staan: • Mensen beschermen tegen gevaren uit de omgeving • Mensen uitnodigen gezond en veilig te leven • Randvoorwaarden scheppen zodat hulpdiensten veilig kunnen optreden.
Risicogericht werken De impact van de Omgevingswet en visie risicogerichtheid ligt in het verlengde van het speerpunt risicogericht werken uit het vorige beleidsplan brandweer. Het vakgebied is volop in ontwikkeling. De Omgevingswet, de wet kwaliteitsborging voor het bouwen, de energietransitie en de woningbouwopgave met de daarmee gepaard gaande ruimtelijke opgaven, hebben gevolgen direct voor ons werk. We zullen meer gaan inzetten op het agenderen van een veilige en gezonde leefomgeving en de brandveiligheid van bouwwerken op de juiste tafels met de juiste toon. Het signaleren, duiden en beheersen van risico’s is essentieel om invulling te geven aan een voelbare veilige en gezonde leefomgeving. Dat vraagt de komende jaren om een nog verdere ontwikkeling van kennis en kunde van onze medewerkers en het risicogericht werken in plaats van de toepassing van alleen regelgeving. Informatie gestuurd werken is het omzetten van data naar informatie en vervolgens informatie met kennis omzetten naar doelgerichte acties. Deze werkwijze zal de komende jaren een steeds grotere rol gaan innemen binnen het werkveld van risicobeheersing. Samenwerking, verbinden, het combineren van expertise van risicobeheersing en andere keten- en netwerkpartners is van cruciaal belang. Hierdoor kunnen wij ons beter richten op het signaleren en het duiden van risico’s en het nemen van beheersmaatregelen.
Deze ontwikkeling staat niet los van de al ingezette lijn om risicogericht te werken. Expertisecentrum brand- en omgevingsveiligheid In samenhang met deze ontwikkelingen is het onze langetermijnvisie om door te groeien naar een expertisecentrum. Het expertisecentrum vervult de behoefte van onze omgeving aan betrouwbare informatie over brand- en omgevingsveiligheid. Zowel van de publieke als private partijen. Als expertisecentrum vervullen wij op deze wijze een sterke informatiepositie en komen onderzoek, innovatie, samenwerking (tussen private en publieke partijen), onderwijs, voorlichting en evaluatie van incidenten bij elkaar.
Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing Het afronden van het project Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing was op eind 2022 gesteld. Vanwege de gevoelde urgentie om onder invloed van de klimaatverandering meer werk te maken van natuurbrandbeheersing in Gelderland, krijgt het project in plaats daarvan een financiële impuls vanuit gemeenten en de provincie Gelderland. En daarmee ook een verbreding naar héél Gelderland.
Pagina 16
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Op basis van de bestuurlijke verantwoordelijkheden worden nu twee sporen gevolgd. Spoor 1 voorziet in de veiligheid in relatie tot het natuurbrandrisico van kwetsbare objecten en voorzieningen in de natuurgebieden in Gelderland. Dit spoor valt onder verantwoordelijkheid van de betreffende gemeenten. Spoor 2 voorziet in de uitwerking van een natuurbrandpreventieplan voor de (vitale) infrastructuur en de inrichting van de natuurgebieden onder verantwoordelijkheid van de Provincie. Dit betekent dat we als VGGM de komende jaren flink zullen investeren in natuurbrandbeheersing. Eind 2023 heeft bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden om de programmatische aanpak van gebiedsgerichte natuurbrandbeheersende maatregelen te versnellen. De verwachting is dat de risico's en passende beheersmaatregelen medio 2026 volledig geprioriteerd en gedeeltelijk geëffectueerd zijn. De kosten voor deze activiteiten bedragen circa € 450.000. Hiervan wordt naar verwachting de helft gedragen door de Provincie. De andere helft wordt gedekt met de verwachte boekwinst op verkopen van verouderd materieel.
Brandveilig Leven Het actieplan Brandveilig Leven loopt al sinds 2021. Samen met (vrijwillige) brandweermedewerkers zetten wij ons in om mensen te stimuleren om brandveilig te leven. Daarnaast werken wij samen met gemeenten, verzekeraars, zorgaanbieders en woningcorporaties op het gebied van gezond en veilig leven. Vanuit deelnemende gemeenten is aangegeven dat de risicogroep ouderen bijzondere aandacht verdient. Zij worden daarom nadrukkelijk betrokken. Daarnaast is één van de speerpunten dat gedragsbeïnvloeding alleen onvoldoende is en ook ingezet wordt op innovaties die bijdragen aan brandveiligheid.
Omgevingswet en omgevingsveiligheid De volledige implementatie van de Omgevingswet kent een doorlooptijd tot 2029. De Omgevingswet brengt ook nieuwe taken en rollen, vaardigheden en deskundigheid van de veiligheidsregio met zich mee. Effecten daarvan kunnen zich vertalen in benodigde capaciteit en een aangepast niveau van adviseurs, afgestemd op de nieuwe uitdagingen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (januari 2024) is het bestuur van de veiligheidsregio de wettelijke adviseur ten aanzien van milieubelastende activiteiten. Dit gaat verder dan alleen advisering op externe veiligheid; het betreft ook de brandveiligheid. Het gaat daarbij om bedrijven met veel gevaarlijke of ontplofbare stoffen of grote hoeveelheden vuurwerk (BEVI). Binnen onze regio gaat dit om 85 hoog risico-objecten die in het reguliere adviestraject meegenomen worden. Voor de implementatie van de Omgevingswet zijn middelen in het gemeentefonds beschikbaar gekomen (gemeentecirculaire september 2022). Op basis hiervan heeft VGGM haar aanloop- en implementatiekosten voor 2024 en 2025 in de begroting opgenomen (€ 325.000 per jaar). Voor de structurele inzet zullen nadere afspraken gemaakt worden.
Meldingsplicht Wonen met zorg Mede door demografische ontwikkelingen zijn afgelopen jaren diverse wooncomplexen gerealiseerd voor mensen die zorg nodig hebben. Deze complexen hebben een verhoogd veiligheidsrisico, mede omdat bewoners in geval van een incident veelal niet zelfstandig het complex kunnen verlaten. Door de invoering van de Omgevingswet is ook de AMvB Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) van kracht. In dit besluit wordt in hoofdstuk 6 art 6.7. lid 1 aangegeven dat voor een woonfunctie voor zorg een gebruiksmelding nodig is, waarna deze gebruiksfuncties worden opgenomen in het toezichtprogramma.
Pagina 17
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Doelenboom Wat willen we bereiken
Wat gaan we ervoor doen
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestaties
(Brand)veilige samenleving door mensen te beschermen tegen gevaren uit de omgeving, mensen uit te nodigen gezond en veilig te leven en randvoorwaarden te scheppen zodat hulpdiensten veilig kunnen optreden
Bewustzijn creëren over (brand)veiligheid bij burgers, bedrijven en (zorg)instellingen.
•
•
•
•
•
•
Bijdragen aan (brand)veiligheid van bedrijven en hun omgeving
• • •
•
Via regionale plannen (meerjarenbeleidsplan risicobeheersing en beleidsplan brandweer) en gemeentelijke plannen (zoals integraal veiligheidsplan, omgevingsplan, handhavingsuitvoeringsplan) brand- en omgevingsveiligheid onderdeel uit laten maken van de gemeentelijke plancyclus. Samenwerking met betrokken gemeenten en woningcoöperaties continueren en uitbreiden, zowel voor domeinen wonen, onderwijs als zorg. Samenwerking met gemeenten, provincie Gelderland en de beide andere Gelderse veiligheidsregio’s uitbreiden op het thema gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing. Voorlichting na een woningbrand. Dit gebeurt fysiek in de wijk of via social media (vanwege beter bereik). Vanwege de invoering van de wettelijke rookmelderplicht voor bestaande woningen (1 juli 2022) op basis van representatief onderzoek de rookmelderdichtheid in onze regio bepalen. Samen met gemeenten en GGD het bewustzijn van de gevaren van koolmonoxidevergiftiging vergroten. Advisering op vergunningaanvragen bouwen, milieu en op ruimtelijke initiatieven. (Thematisch) Toezicht brandveilig gebruik Risico Analyse Monitor, gericht op bouwkundige en organisatorische zaken en omgevingseffecten, maar ook Geen Nood Bij Brand! (zorginstellingen en brandveiligheid) en Keurmerk Veilig Ondernemen.
Inspelen op de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen; onder meer door testen technische aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet respectievelijk het aanbieden van standaardadviezen voor risicoklasse 1 (Wet Kwaliteitsborging Bouwen). En ons voorbereiden op de komst van de meldingsplicht voor wonen met zorg.
Samenwerking met omgevingsdiensten continueren
•
Optimale samenwerking zoeken vanuit de eigen kaders én in de dagelijkse praktijk door zo veel mogelijk met elkaars uitvoeringsprogramma’s te verbinden.
In beeld hebben van de brandrisico’s in een brandrisicoprofiel
•
Oplevering van de werkwijze brandrisicoprofiel, die vervolgens de basis biedt voor het opstellen van brandrisicoprofiel.
Pagina 18
Wat is het beoogd maatschappelijk effect
Een grotere (brand)veiligheid en een groter veiligheidsgevoel in de samenleving.
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Wat willen we bereiken
Wat gaan we ervoor doen
Strategisch doel
Operationeel doel
Omgevingsrechtproof maken van organisatie
Een toekomstbestendige • brandweerorganisatie, die meebeweegt met de maatschappelijke ontwikkelingen en optimaal kan inspelen op • de vragen die spelen
Wat is het beoogd maatschappelijk effect
Prestaties Bewegen van regel- naar risicogericht werken zodat we door differentiatie van risico’s en vanuit onze specifieke deskundigheid ons kunnen richten op het bevorderen van de fysieke veiligheid bij (vooral) complexe risico’s in de samenleving. Proactief bijdragen aan een integrale en samenhangende benadering van risico’s door het bevoegd gezag; met als resultaat een veiliger en gezonder fysieke leefomgeving. Concreet door advisering op ruimtelijke initiatieven, op transport (weg, spoor buisleidingen), omgevingsvisies, -plannen en programma’ s. Daar waar nodig of wenselijk adviseren we integraal met GGD en GHOR.
Een gezonde en vellige leefomgeving
Wat mag het kosten
3b.3 Pijler meldkamer De activiteiten met betrekking tot de meldkamer hebben betrekking op het ontvangen van noodmeldingen van burgers of professionals en het alarmeren van eenheden in de regio. Landelijke meldkamersamenwerking Apeldoorn De meldkamer activiteiten worden gezamenlijk met de Veiligheidsregio’s Gelderland Zuid, Noord en Oost-Gelderland, IJsselland en Twente uitgevoerd vanuit de nieuwe meldkamer Oost-Nederland in Apeldoorn. De brandweerfunctie binnen de meldkamer in Apeldoorn wordt vanaf 21 maart 2023 uitgevoerd door Veiligheidsregio Noord en Oost-Gelderland. Samenwerkingsafspraken tussen de 5 veiligheidsregio’s zijn gemaakt om te zorgen dat de brandweerfunctie voor het hele gebied uniform wordt uitgevoerd. Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland verrekent de kosten voor de meldkamerfunctie brandweer met de andere veiligheidsregio’s op basis van inwoneraantal. De begrote kosten voor VGGM passen binnen het bestaande financieel kader.
Pagina 19
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Communicatiesysteem Landelijk beheert de politie in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid het systeem C2000 voor de communicatie binnen de veiligheidsketen. VGGM is zelf verantwoordelijk voor de aanschaf en het onderhoud van de portofoons, mobilofoons en alarmontvangers in gebruik binnen de brandweer. Er komt een nieuw communicatiesysteem met als werktitel NOOVA (Nationale Openbare Orde en Veiligheidsarchitectuur). Naast spraak zijn dan ook data opties mogelijk, zoals beeld en sensoren. Het Ministerie werkt aan een programmaplan dat momenteel voorligt bij het Programma Overleg Informatievoorziening (POI).
Wat mag het kosten
Pagina 20
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
3c. Programma GGD Het programma GGD bevat de activiteiten gericht op de gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder het voorkomen en het vroegtijdig opsporen van ziekten. Het programma valt uiteen in 3 pijlers, namelijk algemene gezondheidszorg, jeugdgezondheidszorg en monitoring & onderzoek. Het ministerie van VWS heeft vier landelijke ambities opgesteld, deze zijn regionaal vertaald in de herijking van de visie op Publieke Gezondheid Gelderland-Midden. GGD Gelderland-Midden heeft op basis van deze ambities en de ontwikkelingen die zij ziet in haar vakgebied een viertal speerpunten opgesteld voor de komende jaren. • Gezond opgroeien en een Kansrijke Start • Gezondheidsbevordering borgen en investeren in impactvolle preventie • Het verminderen van de kans op én de gevolgen van infectieziektenuitbraken • Bijdragen aan een gezonde fysieke en sociale leefomgeving De speerpunten worden opgepakt door de afdelingen Jeugdgezondheidzorg en Algemene gezondheidzorg.
Toekomstbestendige GGD Voor de coronacrisis is geconstateerd dat GGD Gelderland-Midden een minimaal ingerichte organisatie is. De beschikbare capaciteit was in 2019 al onvoldoende en zorgde voor een tekort aan veranderkracht. De coronapandemie maakte dat de constatering van destijds naar de achtergrond verdween. Ook legde de coronapandemie de kwetsbaarheden in de dienstverlening bloot. We willen voorkomen dat een noodmaatregel, zoals het afschalen bij Jeugdgezondheidszorg in 2022, nogmaals wordt ingezet. Daarnaast is het van belang de basis op orde te krijgen. Het onderstaande voorstel voor de GGD (Algemene Gezondheidszorg en Jeugdgezondheidszorg) is daarom gebaseerd op vier basisprincipes: 1. De GGD voldoet aan het wettelijk minimum. 2. Collectieve dienstverlening prefereert boven lokaal aanbod. 3. De financiering verloopt grotendeels via de inwonerbijdrage. 4. De GGD zet extra in op dichterbij in wijken/dorpen, op collectieve preventie en het gebruik van data.
Risico’s Risico
Beheersmaatregel
Onvoldoende (deskundig) personeel
Ambities bijstellen: - Naast wettelijke taken en coronabestrijding is beperkte ruimte voor nieuwe taken - Inzetten op binden en boeien van tijdelijke medewerkers - Wettelijke taken uitvoeren maar geen nieuwe taken uitvoeren - Duurzame inzet bevorderen - Max. inzetten in opleiden medewerkers - Herwaardering van functies
Implementatie nieuwe registratie- en archiefsystemen (organisatiebreed)
Tijdelijke medewerkers inhuren voor ondersteuning bij werkzaamheden tijdens implementatie
Uitval ICT-voorzieningen
Noodplan met laptops Overstappen op 2e server
Dalende incidentie en op middellange termijn mogelijk onvoldoende bevoegd en bekwaam personeel (m.n. artsen)
Visie op toekomstbestendige organisatie van TBC opstellen i.s.m. GGD-en binnen Regionaal Expertisecentrum Noord Oost.
Ketenpartners komen afspraken niet na op het gebied van voorbereid zijn op rampen en crises
- OTO-afspraken ketenpartners - Zorgcontinuïteit bij ketenpartners georganiseerd - Evaluatie convenanten en werkafspraken met ketenpartners
Een aantal structurele taken van de OGGZ zijn gefinancierd door subsidies, offertes en jaarlijkse opdrachten van gemeenten
Goede afspraken met gemeenten over monitoring gedurende looptijd en tijdig bericht van continueren en/ of opzeggen
Evenementadviezen worden niet overgenomen/opgevolgd
Middels een goede relatie met vergunningverlener, gemeenten overtuigen van toepassen advies t.b.v. vergunningverlening
Pagina 21
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Wat mag het kosten
3c.1 Pijler algemene gezondheidszorg De activiteiten behorend tot de algemene gezondheidszorg dragen bij aan de bescherming, bewaking of bevordering van de gezondheid van inwoners van gemeenten in Gelderland-Midden. In de basis richten de activiteiten zich met name op kwetsbare doelgroepen.
Toekomstbestendige Algemene Gezondheidszorg Voor 2024 zijn incidentele middelen toegekend om de basis op orde te krijgen. Het gaat hierbij om de basis van: gezonde leefomgeving, werken aan gezondheid van inwoners, gezondheidsbescherming tijdens rampen en crises en voorbereid zijn op gezondheidsdreigingen. Met deze incidentele middelen zetten we een eerste stap in het versterken van de GGD-taken. Vanaf 2025 stellen we een voortzetting van de versterking van de GGD-taken voor: • Een gezonde leefomgeving: Door de Omgevingswet wordt het verplicht om gezondheid mee te wegen in de besluitvorming rondom de inrichting van de omgeving en het daarbij behorende beleid. Met de kennis en expertise van de GGD op dit gebied zal zij bij besluitvorming rondom de inrichting van de omgeving worden betrokken. De Omgevingswet zorgt naar verwachting voor 100 tot 500 extra adviesvragen per jaar per GGD (landelijk afgegeven verwachting, afhankelijk van de grootte van de GGD en de problematiek in de regio). GGD Gelderland-Midden heeft dus structurele capaciteit nodig om de omgevingsadvisering te kunnen doen. •
Werken aan gezondheid van inwoners: Vanuit haar brede takenpakket beschikt de GGD over een schat aan kennis en informatie over de gezondheid van inwoners. Op basis van drie samenhangende pijlers (kennis, netwerk en interventies) werkt de GGD regionaal en lokaal samen met gemeenten en partners op gezondheidsthema's of specifieke doelgroepen. Het voorstel is om versterking aan te brengen in de advisering aan gemeenten op basis van data, trends en landelijke ontwikkelingen over wat, waar, voor wie nodig is. En de GGD past op basis van deze kennis en informatie juiste en effectief bewezen interventies toe ten behoeve van specifieke doelgroepen, wijken en kwetsbare groepen, om zo samen met gemeenten de gezondheid in Gelderland-Midden te verbeteren.
•
Gezondheid beschermen tijdens rampen en crises: Uit voorgaande langdurige crisis is gebleken dat wij als GGD onvoldoende voorbereid zijn op rampen en crises. De crisisstructuur is tot nu toe ingevuld op basis van de intrinsieke motivatie van medewerkers en het netwerk van ketenpartners. Deze wijze van inzet als hulpverleningsorganisatie tijdens crises is niet toekomstbestendig. Zeker niet met het oog op langdurige en/of gelijktijdige crises. Dit leidt uiteindelijk tot uitholling en uitputting van medewerkers.
•
Voorbereid op gezondheidsbedreigingen: Voor de versterking van Infectieziektebestrijding komen vanaf 2025 structureel extra gelden beschikbaar vanuit het Ministerie van VWS. Echter, sinds 2019 zijn de kosten van GGD-
Pagina 22
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
taken op het gebied van tuberculosebestrijding toegenomen, maar de vergoedingen zijn niet in dezelfde mate meegegaan. Daarnaast zijn de werkzaamheden de afgelopen jaren ook toegenomen, mede door de sterke toename van asielzoekers, migranten en statushouders.
Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid De minister van VWS heeft in april 2022 de beleidsagenda pandemische paraatheid aangeboden aan de Kamer. Hierbij meldt de minister van VWS dat het versterken van de basis van infectieziekte-bestrijding op GGD-niveau noodzakelijk is. Vanaf 2025 is structureel 44 miljoen euro landelijk beschikbaar om de infectieziektebestrijding te versterken en om op termijn de paraatheid van GGD’en voor volgende pandemieën te vergroten. De exacte verdeling van die 44 miljoen tussen de 25 GGD’en is op dit nog niet bekend. Op 4 juli 2022 heeft staatssecretaris Van Ooijen aan de Tweede Kamer zijn voornemen kenbaar gemaakt om de uitvoering van een vaccinatievoorziening voor volwassenen te beleggen bij de GGD'en, als belangrijke stap richting een toekomstbestending flexibel vaccinatiestelsel. Het RIVM is gevraagd om, in samenwerking met GGD GHOR Nederland, een uitvoeringstoets te doen. De resultaten van deze uitvoeringstoets geven inzicht in de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van het inrichten van een vaccinatievoorziening voor volwassenen bij de GGD’en als op zichzelf staande voorziening, of waar nodig als aanvulling op bestaande uitvoeringsroutes. Dat het kabinet gevallen is, beïnvloedt landelijke besluitvorming over de uitvoeringstoets vaccinatievoorziening voor volwassenen.
Op dit moment zijn organisatorische en financiële consequenties nog niet duidelijk.
Tuberculosebestrijding Sinds 2019 zijn de kosten van GGD-taken op het gebied van tuberculosebestrijding toegenomen, maar de vergoedingen zijn niet in dezelfde mate gegroeid. Daarnaast zijn de werkzaamheden de afgelopen jaren toegenomen mede door de sterke toename van IND-migranten en statushouders uit landen waar TBC vaak voorkomt. De laboratoriumkosten en personele kosten voor TBC-screeningen zijn voor rekening van de GGD. Voor deze activiteiten is een ophoging van de inwonerbijdrage voorgesteld.
Seksuele gezondheid Seksuele gezondheidszorg (ASG-regeling, Aanvullende seksuele gezondheidszorg) betreft gratis en - indien gewenst anonieme soa-zorg aan groepen met een hoog risico op soa, en gratis en - indien gewenst - anonieme seksualiteitshulpverlening aan jongeren onder de 25 jaar. In 2024 zal een nieuwe ASG-regeling ingaan, waarin ook PrEP-zorg (pre-expositie profylaxe) wordt geïncludeerd. GGD’en geven uitvoering aan de ASG-regeling. Op 11 december 2023 is de toekomstverkenning van de ASG-regeling aangeboden aan de Tweede Kamer. Door adviesbureau AEF is een onderzoek uitgevoerd. In het rapport constateert AEF dat het doel van de regeling momenteel niet behaald kan worden. Er zijn grote financiële tekorten met nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Het belangrijkste knelpunt, namelijk de grote financiële tekorten met nadelige gevolgen voor de volksgezondheid, kan het demissionair kabinet niet oplossen. Het is aan een volgend kabinet om te besluiten over een stelsel en de daarbij passende financiering.
Toezicht kinderopvang De toezichthouders van de GGD’en toetsen de verschillende kinderopvanglocaties aan de hand van de Wet kinderopvang. Het ministerie van SZW heeft een voorstel tot wijziging van deze wet ingediend, met als beoogde invoeringsdatum: 1 januari 2025. Met deze wetswijziging wordt de Wet kinderopvang ten behoeve van de gastouderopvang gewijzigd, met als doel de kwaliteit van de opvang te verhogen. De voorgestelde wijzigingen richten zich op o.a. de volgende onderwerpen: a. Het gelijkstellen van verantwoorde gastouderopvang aan verantwoorde kinderopvang; b. Het mogelijk maken van pedagogische begeleiding en coaching ter ondersteuning van gastouders. Deze punten hebben gevolgen voor de toezichtcapaciteit (aantal uren per soort onderzoek). Het gaat hierbij om de beoordeling van de pedagogische praktijk en om de pedagogische begeleiding door het gastouderbureau. Met ingang van 2025 zal meer tijd ingezet worden voor het toezicht op de gastouderopvanglocaties.
Milieu en Gezondheid Evenals in 2024 zal ook in 2025 en de jaren erna ingezet worden op het bevorderen van een gezonde leefomgeving. De leefomgeving waarin mensen wonen, werken en recreëren heeft invloed op hun gezondheid. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is. Vanuit de ‘health in all policies gedachte’ maakt gezondheid structureel onderdeel uit van alle gemeentelijke beleidskeuzes. De dienstverlening van het adviseren over het verkleinen van gezondheidsrisico wordt uitgebreid met één fte om te blijven voldoen aan de minimale wettelijk norm.
Pagina 23
Ontwerpbegroting 2025 VGGM
Gezonde leefomgeving en preventie Grote maatschappelijke opgaven als woningbouw, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en energietransitie leiden tot beleidskeuzes die gezondheidswinst kunnen opleveren. Het bevorderen van de gezondheid via de (inrichting van de) leefomgeving biedt veel kansen. Wij hechten vanuit de GGD veel belang aan de verbinding tussen het fysieke, sociale en zorgdomein. Vanuit de ‘health in all policies gedachte’ maken we ons er hard voor dat gezondheid structureel onderdeel uitmaakt van gemeentelijke beleidskeuzes. Binnen VGGM adviseren wij domeinoverstijgend naar gemeenten, zodat zij een integrale afweging kunnen maken waarbij gezondheid een vast onderdeel is van de belangenafweging in het ruimtelijk beleid. Deze beweging van integrale advisering wordt vanuit 2024 voortgezet in 2025. Met ingang van 1-1-2024 is de Omgevingswet van kracht. Deze wet vraagt van gemeenten dat zij bij de inrichting van de omgeving rekening houden met de gezondheid van de (toekomstige) bewoners. De Omgevingswet vraagt ook van gemeenten dat zij de kwaliteit van de leefomgeving in kaart brengen en monitoren. De wet biedt kansen voor verbinding en biedt gemeenten meer lokale afwegingsruimte, maar dat legt ook verantwoordelijkheid en risico’s bij gemeenten neer.