Rekenkameronderzoek vergrijzing in Doesburg

De gemeente Doesburg heeft geen eigen, aanvullende indicatoren of concrete doelen vastgesteld. De beleidsindicator die het sterkst samenhangt met vergrijzing is de ‘demografische druk’. Dit is de verhouding tussen dat deel van de bevolking in de leeftijd van 20 tot 65 jaar en dat deel wat ouder of jonger is. Op deze manier geeft het een beeld van de economische draagkracht. De demografische druk ligt in Doesburg hoger dan gemiddeld in Nederland. De demografische druk is in vier jaar nauwelijks veranderd. Een gemeente kan in vier jaar tijd ook weinig doen om de demografische druk effectief te beïnvloeden. Op de Wmo zijn in Doesburg serieuze tekorten. Jaarlijks, bij het vaststellen van de programmabegroting, kijkt het college hoe overschrijdingen voorkomen kunnen worden. De gemeente heeft bijvoorbeeld een was- en strijkservice ingevoerd, die wekelijks de was ophaalt en terugbrengt, in de plaats van het inzetten van uren huishoudelijke hulp. Deze manier van werken heeft kosten bespaard. Op die manier kijkt de gemeente steeds hoe er minder uren gemaakt kunnen worden. Uit het groepsgesprek met de raad blijkt dat raadsleden het lastig vinden om via de P&C-cyclus effectief te sturen op beleidsdoelen. Bij de behandeling ligt de nadruk op financiële ontwikkelingen in plaats van op beleidsdoelen of streefwaarden. De raad stuurt daardoor niet specifiek op de effecten van vergrijzing.

Volgens de raadsleden is de urgentie rondom vergrijzing niet altijd even groot, omdat het al langere tijd speelt en ook in de toekomst zal blijven bestaan. Waar de raad wel op wil sturen is de verkoop van het stadhuis, de voorgenomen fusie, een aantal specifieke woningbouwprojecten en de sportvoorzieningen. Ook uit ambtelijke en bestuurlijke interviews blijkt dat vergrijzing en de gevolgen ervan geen prominent politiek thema zijn binnen de P&C-cyclus. Het gaat dan volgens de wethouder en de ambtelijk geïnterviewden meer om de voorgenomen fusie en om het behoud van voorzieningen.

Vergrijzing in Doesburg

29 van 53

5.3

Visies en beleid

De gemeente Doesburg beschikt over meerdere visies en beleidsstukken die inspelen op de gevolgen van vergrijzing. In deze paragraaf worden de visies en het beleid binnen zowel het fysieke als het sociale domein besproken. Visies en beleidsstukken zijn bestuurlijk bindend; dit betekent dat de gemeente zichzelf verplicht de geformuleerde doelen te realiseren. Wanneer de raad een visie heeft vastgesteld, kan het college daar in principe niet van afwijken.

Seniorenbeleid De gemeente Doesburg heeft geen specifieke stukken over seniorenbeleid en voert ook geen specifiek beleid voor ouderen uit. Beleidsdoelstellingen rondom ouderen en vergrijzing zitten voornamelijk verweven in andere beleidsstukken.

Ruimtelijke structuurvisie 2030 De gemeente Doesburg heeft nog geen omgevingsvisie, maar wel een Ruimtelijke structuurvisie 2030. Voor vergrijzing is daarin aangegeven dat de gemeente streeft naar: • Woningvoorraad aanpassen op demografische ontwikkelingen in Beinum: woonwijk voor jong en oud. • Verbijzonderen woningaanbod: op zoek naar wie er nu en straks wonen in Doesburg. Zowel kijken naar wat de gemeente te bieden heeft voor doelgroepen als naar hoe de vraag zich ontwikkelt (o.a. door vergrijzing). De Bongerd (seniorenproject) als voorbeeld voor verbijzonderen woningaanbod.

Nota Grondbeleid32 De gemeente Doesburg heeft in 2024 haar grondbeleid vastgesteld. De Nota Grondbeleid is een richtinggevend document voor de manier waarop de gemeente Doesburg de komende periode haar ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen wil realiseren door grondbeleid te voeren. De gemeente kiest ervoor om Sturend Grondbeleid toe te passen, met een voorkeur voor een faciliterende rol. Doel van het gebruik van de grondbeleidsinstrumenten is regie te voeren over een ruimtelijke ontwikkeling. Ook kunnen met de grondbeleidsinstrumenten kosten worden verhaald die worden gemaakt voor de realisatie van een locatie. Het gemeentelijk grondbeleidsinstrumentarium bestaat uit: • Het aankopen van grond. • Het vestigen van een voorkeursrecht. • Het vaststellen (of juist niet vaststellen) van een wijziging van het omgevingsplan. • Het verlenen dan wel weigeren van een omgevingsvergunning. • Het sluiten van samenwerkingsovereenkomsten (PPS-constructies). • Publiekrechtelijk kostenverhaal. • Onteigenen. • Het heffen van baatbelasting. De gemeente Doesburg heeft momenteel geen financiële ruimte om grond aan te kopen.

32

Nota Grondbeleid Doesburg 2024 | Lokale wet- en regelgeving

Vergrijzing in Doesburg

30 van 53

Woonzorgwelzijnvisie 2024-2028 In juli 2024 heeft de gemeenteraad van Doesburg de woonzorgwelzijnvisie vastgesteld. De woonzorgwelzijnvisie geeft naast inhoud en richting aan de ontwikkelingen op de woningmarkt ook inzicht in wat er nu en in de nabije toekomst gewenst is op het gebied van zorg en welzijn. Een belangrijk vertrekpunt voor de woonzorgwelzijnvisie is het woonbehoefteonderzoek 2022-204o en de Woondeal GMR 2.033, die door het college is ondertekend. Concreet zet de gemeente in op de komende vijf tot zeven jaar, met een doorkijk naar de jaren daarna richting 2040. Gemeenten hebben in regionaal verband afspraken gemaakt over de verdeling van die woningen. In de Regionale Woondeal34 is afgesproken dat de gemeente Doesburg tussen 2023 en 2030 300 woningen bijbouwt (bruto). Naast nieuwbouw worden er ook woningen gesloopt, waardoor het netto aantal te realiseren woningen in Doesburg uitkomt op 240. De gemeente Doesburg heeft in de Woonzorgwelzijnvisie de ambitie uitgesproken om, naast die 240 woningen uit de Regionale Woondeal, 260 woningen voor aandachtsgroepen te bouwen. In totaal is het doel om tot 2030 500 woningen te bouwen in de gemeente Doesburg. Gemiddeld moet de gemeente Doesburg daarmee 83 woningen per jaar realiseren. In de afgelopen tien jaar (2013-2024) zijn er gemiddeld 27 woningen per jaar gerealiseerd in Doesburg.

Komende jaren is de bouwopgave daarmee drie keer zo groot als de afgelopen tien jaar, zoals blijkt uit onderstaande figuur. Tabel 5-1 - Woningbouwopgave gemeente Doesburg (Woonzorgwelzijnvisie en BAG) 2013-2024 Gerealiseerde woningen 2013-2024

273

Gemiddeld per jaar toegevoegd

+27

2023-2030 In totaal toe te voegen 2023-2030 (Regionale Woondeals) (netto)

240

In totaal toe te voegen tot 2030 aan woningen voor aandachtsgroepen (netto)

260

Totaal aantal toe te voegen (netto)

500

Gemiddeld per jaar toe te voegen (2023-2030)

+83

In samenwerking met woningcorporaties, zorg- en welzijnspartijen, bewonersorganisaties en de provincie Gelderland hebben de gemeenten van de GMR regionale woonzorgafspraken gemaakt over het huisvesten van ouderen én inwoners die (tijdelijk) meer ondersteuning nodig hebben. Dit zijn de zogenaamde aandachtsgroepen van het woonzorgbeleid. De raad is hierover geïnformeerd via de Raadsinformatiebrief van 15 oktober 2024. 35

33

Woondeal regio Arnhem-Nijmegen - Groene Metropoolregio Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen 35 RIB 15-10-2024: Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen 34

Vergrijzing in Doesburg

31 van 53

De raad heeft bij de vaststelling van de woonzorgwelzijnvisie drie moties aangenomen36. Daarin wordt het college door de raad opgedragen om: 1. De visie uit te breiden met een beschrijving van hoe de gemeente omgaat met de grote uitdagingen in welzijn en zorg, nu en in de nabije toekomst. (Motie: Voeg meer zorg- en welzijn toe aan de woonzorgwelzijnvisie). 2. Met Stichting WIJ en ontwikkelaars te bezien in hoeverre voorrang kan worden verleend op toewijzing van woningen aan mensen die economisch of sociaal verbonden zijn met Doesburg (Motie: Doesburg voorop). 3. Mogelijke bouwlocaties te inventariseren, en deze te bespreken met de gemeenteraad (Motie: Woonzorgwelzijnvisie). Om uitvoering te geven aan de eerste motie heeft de wethouder direct het bestuurlijk overleg met de zorgpartijen en woningcorporatie in gang gezet. Voor alle partijen is het belangrijk om op de hoogte te zijn van ontwikkelingen en samen af te stemmen. Zowel de wethouder als de woningcorporatie en de zorgpartijen zijn erg blij met de hervatting van het bestuurlijk overleg. Ten aanzien van de derde motie heeft de gemeenteraad in de vergadering van 20 februari 2025 de lijst met bouwlocaties besproken en is akkoord gegaan met de inhoud van dit zogenaamde addendum. Het overzicht van potentiële bouwlocaties is als bijlage 5.3 toegevoegd.

De input voor deze lijst kwam onder andere van de Initiatiefgroep Binnenstad Doesburg, een groep inwoners die graag wil dat er ook in de binnenstad voldoende mogelijkheden zijn voor senioren om langer thuis te blijven wonen37. Zij hebben een lijst opgesteld met locaties die volgens hen ontwikkeld worden of kunnen worden voor senioren en/of intergenerationele woonvormen. De gemeente heeft deze locaties beoordeeld. De totale lijst bevat locaties waarvan de gemeente zelf (grond)eigenaar is (zoals Centrum Beinum, de gymzaal aan de Armgardstraat, het voormalig stadhuis, het voormalig streekarchief en het korfbalterrein van Rivalen) en alternatieven van derden. Bij particuliere initiatieven die ruimtelijk goed inpasbaar zijn, verleent de gemeente in principe planologische medewerking. Van de acht locaties die door de initiatiefgroep zijn aangedragen, neemt de gemeente Doesburg er vier niet op in de lijst, omdat deze (op dit moment) niet uitvoerbaar zijn of omdat de eigenaar (nog) geen plannen heeft voor herontwikkeling. Het uitvoeringsprogramma bestaat uit een lijst met 660 te realiseren woningen (Tabel 4-2).

36 37

Woonzorgwelzijnvisie 2024-2028 | Gemeente Doesburg Ouderen willen blijven wonen in binnenstad Doesburg » Regiobode

Vergrijzing in Doesburg

32 van 53

Tabel 5-2 - Gemeente Doesburg: de geprognosticeerde bouwopgave tot 2030 (doorkijk naar 2040) op basis van de woonzorgwelzijnvisie

Uit de inventarisatie blijkt dat er op dit moment voldoende concrete plannen zijn om de komende jaren ten minste 500 woningen toe te voegen. De plannen komen zowel in aantallen als in typen overeen met de doelstellingen in de Woonzorgwelzijnvisie. Als gevolg van recente ontwikkelingen (project Stoerwoud in Beinum38) komen er naar verwachting zo’n 90 extra woningen in Beinum (18 sociale huurwoningen, 36 betaalbare koop/huur en 36 dure koop). Daarnaast geeft de gemeente aan dat het aan voldoende ambtelijke capaciteit ontbreekt om bij andere locaties actief in gesprek te gaan met grondeigenaren, wat bovendien haaks zou staan op de recent vastgestelde Nota Grondbeleid. Hierin is expliciet opgenomen dat de gemeente geen actief grondbeleid voert. Raadsleden, ambtenaren en de wethouder geven aan grote waardering te hebben voor de betrokken inwoners in Doesburg. Als positief voorbeeld is de Initiatiefgroep Binnenstad Doesburg genoemd die op eigen initiatief ontwikkelingsmogelijkheden in beeld heeft gebracht. Dit heeft geleid tot het addendum bij de woonzorgwelzijnvisie. Raadsleden gaven in het raadsgesprek aan dat zij het erg jammer vinden dat de gemeente geen actief grondbeleid kan voeren als gevolg van een gebrek aan capaciteit.

Ook zouden raadsleden graag budget beschikbaar stellen voor bijvoorbeeld ontmoetingsplekken, maar ook dat wordt noodgedwongen overgelaten aan de markt, waaronder woningcorporaties. Tegelijkertijd geven raadsleden het aan dat het in Doesburg bij concrete ontwikkelingen moeilijk ligt om de hoogte in te gaan. Bij het project Flora de Ooi heeft de raad de voorgestelde bouwhoogte verlaagd om tegemoet te komen aan bezwaren van omwonenden39. Dit bemoeilijkt de exploitatie van dergelijke projecten, waardoor zaken als ontmoetingsruimtes voor de ontwikkelende partij minder makkelijk te realiseren zijn.

38 39

Het project | Stoerwoud | OnsDoesburg Project Flora 23 | Wijk De Ooi | Gemeente Doesburg

Vergrijzing in Doesburg

33 van 53

Nieuwe koers sociaal domein De gemeente Doesburg is nu bezig met een integrale beleidsvisie sociaal domein, een herijking. Daarin is vergrijzing een belangrijk onderdeel. Het doel is om beter te kunnen sturen op de gemeentelijke kosten in het sociaal domein, zoals aangekondigd in het coalitieakkoord. De uitgangspunten zijn: sturen op verantwoordelijkheid van inwoners, de kwaliteit van het sociale netwerk en de kwaliteit van de sociale infrastructuur in Doesburg. Onderdelen die uitgewerkt worden zijn: • Bevorderen positieve gezondheid. • Wijkgericht werken. • Ontschotten van budgetten. • Bevorderen burgerparticipatie.

Mobiliteitsplan Doesburg 2024 (mobiliteitsvisie en uitvoeringsprogramma) Het mobiliteitsplan heeft drie pijlers: Doesburg als verkeersveilige en leefbare stad, Doesburg als duurzame stad en Doesburg als bereikbare stad. Bij het ordenen van de thema’s gaat de gemeente uit van het STOMP-principe. Het STOMP-principe bestaat uit de volgorde: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, MaaS (Mobility as a Service), en de Privéauto. Met andere woorden: voorrang voor lopen en fietsen. Het mobiliteitsplan is tot stand gekomen in samenwerking met maatschappelijke partners. Het uitvoeringsplan is vastgesteld voor de periode tot 2027 met bijbehorende budgetten. Er zijn vijftien projecten, waarvan er drie gericht zijn op vergrijzing: Verkeersveilige en leefbare stad: • V4: Realiseren van veilige oversteekplaatsen. • V5: Samenwerken in het opzetten van (reguliere) verkeersveiligheidscampagnes voor verschillende doelgroepen (scholieren, ouderen). Duurzame stad: geen projecten specifiek gericht op vergrijzing Bereikbare stad: • B4: Onderzoeken van haalbaarheid van het realiseren van een (kostendekkende) gecentraliseerde parkeervoorziening voor bezoekers van onze binnenstad, waarbij we nadrukkelijk kijken naar de mogelijkheden tot ondergronds en/of meerlaags parkeren (i.r.t. evenementen). De gemeente Doesburg heeft de Scan ‘Dementievriendelijke Gemeente’ uitgevoerd.

Vergrijzing in Doesburg

34 van 53

5.4

Toetsing aan het normenkader

Onderstaande tabel bevat het normenkader. De beoordeling van de normen geeft een positief beeld. Norm

Beoordeling

De raad houdt bij het vaststellen De Toekomstvisie Doesburg Duidelijk Duurzaam Door, dat van beleid en sturingsinstrumenten vergrijzing als belangrijk uitgangspunt neemt, is het rekening met de effecten van vertrekpunt geweest voor het coalitieakkoord en de vergrijzing. programmabegroting. Het besef dat Doesburg vergrijst en dat dat gevolgen heeft voor wat er in het sociaal en fysiek domein nodig is, ligt ten grondslag aan het handelen van het college en aan de uitgangspunten van de beleidsnota’s die worden voorgelegd aan de raad. Voorbeelden zijn de woonzorgwelzijnsvisie, de nota grondbeleid en de voorgenomen herijking van het sociaal domein, Tegelijkertijd blijkt uit de raadsinformatiebrieven en uit de gesprekken dat niet alles mogelijk is. De raad zou graag op onderdelen sterker sturen op de effecten van vergrijzing maar ziet zich genoodzaakt door een tekort aan ambtelijke capaciteit en financiële middelen om zaken over te laten aan de markt. Dit blijkt onder andere uit de Nota Grondbeleid. De gemeente heeft concrete De meest concrete beleidsdoelen zijn de voorgenomen beleidsdoelen om te sturen op de realisatie van (netto) 500 woningen, waarvan 260 effecten van vergrijzing. woningen voor aandachtsgroepen (waaronder senioren). Andere doelen, zoals het bevorderen van de zelfredzaamheid van ouderen zijn minder concreet. Overigens is dit ook bij andere gemeenten het geval.

Het beleid van de gemeente rondom De gemeente Doesburg heeft een aantal strategische en vergrijzing is toekomstbestendig beleidsdocumenten waarin vergrijzing uitgebreid is meegenomen, zoals de Toekomstvisie Doesburg Duidelijk Duurzaam Door (incl. motie vergrijzing), het coalitieakkoord en de programmabegroting en de woonzorgwelzijnsvisie. Ook stelt de gemeente op dit moment een integrale beleidsvisie sociaal domein op. Integraal seniorenbeleid mist. Toekomstbestendigheid van het bestaande beleid is een aandachtspunt, met als voorbeeld dat de Toekomstvisie bij veel raadsleden al niet meer ‘top of mind’ is, terwijl deze sturing hoort te bieden. : er is geen verbeterpotentieel : er is verbeterpotentieel : verbeteringen zijn noodzakelijk N.t.b. : (nog) niet te beoordelen

Vergrijzing in Doesburg

35 van 53

6

Uitvoering en realisatie

Dit hoofdstuk geeft antwoord op de volgende onderzoeksvragen: • • • • •

Heeft de gemeente passende verordeningen om te sturen op de effecten van vergrijzing? Zijn er voldoende concrete locaties in beeld om te sturen op de effecten van vergrijzing? Zijn er voldoende middelen en ambtelijke capaciteit om te sturen op de effecten van vergrijzing? Hoe zijn maatschappelijke partners betrokken bij beleid en uitvoering en welke aanvullende instrumenten levert dit op? Welke informatie heeft de raad nodig om zinvol te kunnen controleren en sturen waar dat nodig is?

6.1

Verordeningen

Algemene verbindende voorschriften (AVV’s) zoals verordeningen hebben ‘externe werking’ en creëren juridisch afdwingbare rechten en plichten voor burgers en organisaties. Dat is de hoogste vorm van lokale regelgeving en kent ook het zwaarste vaststellingsproces: altijd via de raad.

Huisvestingsverordening De gemeente Doesburg heeft een Huisvestingsverordening 202440, waarin is geregeld wanneer iemand in aanmerking komt voor een sociale huurwoning. Toewijzing geschiedt in eerste instantie op basis van inschrijfduur. Voor specifieke (gelabelde) woningen kan de woningcorporatie voorrang geven aan mensen met een specifieke woonbehoefte, zoals een levensloopbestendige woning. Er zijn regels voor urgentieverklaringen.

Doelgroepenverordening De gemeente Doesburg heeft geen doelgroepenverordening. Gemeenten kunnen in een doelgroepenverordening regelen wat de zogenaamde instandhoudingstermijn van sociale huurwoningen zijn. Dit zijn regels over hoelang nieuwbouw sociale huur ook als sociale huur beschikbaar moet blijven. De wettelijke instandhoudingstermijn is tien jaar. In de doelgroepenverordening kan de gemeente dit oprekken tot bijvoorbeeld 25 jaar. In de doelgroepenverordening kan de gemeente ook regelen dat woningen in de sociale huursector uitsluitend kunnen worden geëxploiteerd door toegelaten instellingen (woningcorporaties) en niet ook door een ontwikkelaar of een andere commerciële partij. Sinds de invoering van de Omgevingswet is het niet meer mogelijk om een nieuwe doelgroepenverordening vast te stellen.

Uitvoering Wmo Inwoners van de gemeente Doesburg kunnen op grond van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Gemeente Doesburg 202141 aanspraak maken op een Wmo-voorziening. In de Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Gemeente Doesburg 2021 42 geeft het college aan hoe het zijn bevoegdheden uitvoert.

40

Huisvestingsverordening Gemeente Doesburg 2024 | Lokale wet- en regelgeving Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Doesburg 2021 | Lokale wet- en regelgeving 42 Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Gemeente Doesburg 2021 | Lokale wet- en regelgeving 41

Vergrijzing in Doesburg

36 van 53

6.2

Ontwikkellocaties

Gewenste ontwikkelingen in het fysieke domein vinden plaats op specifieke locaties. In deze paragraaf bekijken we of er voldoende locaties zijn waarin de gemeente kan sturen op de effecten van vergrijzing en de gestelde doelen. Er is in Doesburg geen ruimte voor nieuwe woonwijken. Er zijn wel (potentiële) ontwikkellocaties, die ook zijn genoemd in de woonzorgwelzijnvisie en in Paragraaf G (Grondbeleid) van de Jaarstukken. Hiervoor heeft de gemeente in de afgelopen vier jaar verschillende ruimtelijke projecten opgestart voor het planologisch mogelijk maken van de gewenste ontwikkelingen, zoals Wemmerse Woerden en Gymzaal Armgardstraat. Uit de inventarisatie ten behoeve van het addendum over ontwikkellocaties bleek dat er in Doesburg voldoende locaties zijn om de beoogde 500 woningen toe te voegen. In deze paragraaf bespreken we vier locaties die tijdens de interviews als relevant naar voren zijn gekomen.

Beinum De wijk Beinum is reeds bebouwd gebied dat opnieuw wordt ingericht. Het centrumgebied van Beinum is eigendom van de gemeente. Momenteel bestaat de wijk voornamelijk uit eengezinswoningen (ruim 1.700), met 16 appartementen en ongeveer 30 levensloopbestendige woningen. Er wordt een aantal appartementencomplexen ontwikkeld, om mogelijkheden te bieden aan senioren om in de wijk te blijven wonen. De gemeente wil er, in afstemming met een ontwikkelaar, 120 tot 130 appartementen (nultredenwoningen) toevoegen, waarvan een deel ook levensloopbestendig. De wens is om in een van die complexen een gezamenlijke ruimte te realiseren, niet alleen voor de bewoners zelf, maar ook voor mensen in de directe omgeving. De exploitatie hiervan is nog niet rond. Het is niet gelukt om vanuit de woonzorgwelzijnvisie budget te reserveren om dit mogelijk te maken.

De Ooi / Flora 23 De woningcorporatie heeft (zoals afgesproken in de Prestatieafspraken) 2-3 jaar geleden 95 eengezinswoningen afgebroken in de wijk De Ooi. Daarvoor zijn 70 levensloopbestendige woningen en 21 eengezinswoningen teruggebouwd. Netto zijn dus geen woningen toegevoegd. Momenteel werkt de woningcorporatie aan Flora 23 tweede fase, waarbij ongeveer 60 woningen worden afgebroken en 85 woningen worden teruggebouwd, waarvan 60 appartementen en levensloopbestendige woningen. Er is in dit project ook ruimte voor middenhuur.

Maartenshof en Grotenhuys De woningcorporatie heeft seniorencomplexen (Maartenshof in de binnenstad en Grotenhuys net buiten de binnenstad) en twee groepswonen-complexen (Hanzehave en Ravelijn). Uit het haalbaarheidsonderzoek in het kader van de Woonzorgwelzijnsvisie is gebleken dat het mogelijk is om Grotenhuis uit te breiden (toevoegen van eenheden) en dat het mogelijk is om de Maartenshof uit te breiden en in te zetten op een doelgroep met een grotere zorgbehoefte en om daar ontmoeten te stimuleren met bijvoorbeeld een ontmoetingsruimte.

Realisatie doelen woonzorgwelzijnsvisie Uit het addendum bij de woonzorgwelzijnsvisie bleek al dat er voldoende plannen ‘in de pijplijn’ zitten om de beoogde aantallen woningen te kunnen realiseren.

Vergrijzing in Doesburg

37 van 53

De Groene Metropoolregio beschikt over een dashboard 43 waarin de voortgang van de afspraken uit de woondeal wordt weergegeven. Hieruit blijkt dat er in Doesburg in 2022 en 2023 108 woningen zijn gerealiseerd van de afgesproken 300. Er zijn genoeg harde en zachte plannen om de overige woningen te realiseren. Deze cijfers geven geen inzicht in het aantal beoogde woningen voor senioren en mensen met een zorgvraag, zoals opgenomen in de woonzorgwelzijnvisie. De raad wil hierover een jaarlijkse update.

Ontwikkeling openbare ruimte, voorzieningen en woonzorgconcepten Best practice Duiven: Blijfwijk Voor het Eilandplein in Duiven is het woonzorgconcept ‘Blijfwijk’ uitgewerkt Doel: Ongeacht je zorgvraag in alle levensfasen (blijven) wonen in de Blijfwijk. Locatie: Duiven-Zuid Kenmerken: Aanwezigheid voorzieningen en zorgvoorzieningen (dagbesteding, huisartsen), aanwezigheid vergrijzende bevolking, geschikte woningvoorraad, community. Aanpak: Cultuurverandering, preventie, zorgtredenwoningen. Sterke kanten: Gebiedsgerichte benadering, domein overstijgend en alliantie met bewoners. Vertrekpunt voor de aanpak: Gezondheid, wonen en fysieke ruimte. Partners: gemeente Duiven, Vivare, Liemerije, Santé Partners, thuiszorgorganisaties en inwoners.

Er is momenteel geen dagopvang in Doesburg, bijvoorbeeld voor mensen met dementie. Mensen die dit nodig hebben, moeten met de taxibus naar Pannerden. Dat vormt een aanzienlijke belasting voor die mensen. Het zou fijn zijn als er iets in Doesburg gerealiseerd kan worden. Het knelpunt is het ontbreken van een geschikte ruimte. De woningcorporatie zou graag bij de ontwikkeling van Maartenshof of Grotenhuys hiervoor ruimte realiseren. Er hebben hierover nog geen gesprekken met de gemeente plaatsgevonden. De raad wordt jaarlijks via de jaarrekening Paragraaf G Grondbeleid geïnformeerd over de woningbouwontwikkeling. Het bevat een overzicht van hoeveel woningen zijn gerealiseerd en het beschrijft welke projecten er in de pijplijn zitten. De jaarrekening 2024 bevat geen informatie over woningen voor senioren en mensen met een zorgvraag. De jaarrekening 2024 geeft ook geen inzicht in de vraag of het aantal gerealiseerde woningen in lijn is met de doelstellingen.

43

Woningmarktmonitor Regio Arnhem-Nijmegen

Vergrijzing in Doesburg

38 van 53

Best Practice: Aanpassing openbare ruimte in afstemming met inwoners De route van de grote parkeerplaats aan de rand van het centrum naar het centrum was moeilijk toegankelijk door smalle stoepen. Daar is de stoep aan één kant verbreed en zijn er rollatorpaden aangelegd. Dit is een voorbeeld van hoe de gemeente de openbare ruimte beter toegankelijk maakt voor senioren. Buiten het centrum aan de IJssel zijn er verschillende wooncomplexen, deze bewoners moeten door de binnenstraatjes naar de binnenstad, dat is voor hen een probleem. Hier moet de gemeente eigenlijk met de bestrating aan de gang maar de huidige bestrating is nog niet economisch afgeschreven. In Doesburg weten inwoners de gemeente goed te vinden met initiatieven om begaanbare routes te realiseren. De gemeente werkt hier waar mogelijk aan mee, zo blijkt uit de interviews. Op verzoek van bewoners zijn op de Lage Linie half verharde paden aangelegd. In De Ooi worden (op initiatief van bewoners) oude voetbalvelden ingericht als park. Met het waterschap is de gemeente bezig om te kijken of er vanaf dat park een brug kan komen naar Dienstencentrum de Linie, waar ook alle huisartsen zitten. Op die manier ontstaat er een kortere route naar de voorzieningen.

Een rondje Oude IJssel en terug de wijk in is voor senioren te lang, daarom is er (ook op initiatief van bewoners) halverwege door de uiterwaarden een pad aangelegd met een bruggetje zodat men op die manier naar de dijk kan komen en een halve route i.p.v. een hele route kan lopen. De dijkopgang was vrij slecht en is daarom meegenomen in een woningbouwproject aan de Oude IJssel. Op deze manier probeert de gemeente verschillende verbeteringen te combineren en per project te zoeken naar win-win situaties.

6.3

Beschikbare capaciteit en middelen

Idealiter worden visies en beleid vertaald naar concrete begrotingsafspraken. Zonder financiën en concrete doelen blijft het ‘een praatstuk’. Uit de interviews en documenten blijkt dat de ambities van de gemeente niet altijd kunnen worden omgezet in het beschikbaar stellen van capaciteit en middelen om deze te realiseren. De coalitie constateert in het coalitieakkoord dat de meerjarenbegroting met moeite sluitend is te krijgen. Er is geen vrije ruimte binnen de begroting, terwijl er wél incidentele en structurele investeringen nodig zijn. De coalitie wil meer inzicht in wettelijke uitgaven/budgetten en of er duidelijkere keuzes te maken zijn om besparingen te kunnen realiseren. De programmabegroting bevat voor zowel het programma ‘Evenwichtig en leeftijdsbestendig woon- en vestigingsklimaat’ als voor het programma ‘Verbindende en versterkende sociale aanpak’ een passage over de toereikendheid van middelen. De raad ziet voor beide programma’s een tekort aan financiële middelen en ambtelijke capaciteit. Om die reden streeft de gemeente naar bezuinigen en kan het zijn dat de realisatie van doelen langer duurt dan beoogd.

Vergrijzing in Doesburg

39 van 53

De provincie Gelderland publiceerde een dashboard met de kengetallen van de financiën van de 51 Gelderse gemeenten.44 Hieruit blijkt dat er geen financiële ruimte is op de begroting. Vergeleken met andere gemeenten scoort de gemeente Doesburg goed als het gaat om solvabiliteit en schuldpositie. De mogelijkheden om belastingen te verhogen (de zogenaamde belastingcapaciteit) zijn volgens de provincie beperkt en uit de grondexploitatie behaalt de gemeente geen rendement. Figuur 6-1 Financiële kengetallen Doesburg 2025, provincie Gelderland

44

https://geldersefinancien.nl/mosaic/financieel-toezicht/kengetallen-begroting

Vergrijzing in Doesburg

40 van 53

Niet alleen in bestuurlijke en financiële documenten, maar ook in interviews met betrokkenen en tijdens het groepsgesprek met de gemeenteraad kwam nadrukkelijk naar voren dat er in Doesburg problemen zijn rondom de beschikbare ambtelijke capaciteit en financiële middelen om beleidsdoelstellingen te realiseren. Doesburg is een kleine gemeente met veel taken. Zowel intern als extern is de observatie dat de gemeente Doesburg veel wil, vooruitstrevend is, maar tegelijkertijd te weinig mensen en middelen heeft om de eigen ambities waar te maken. Daarom kiest de gemeente vaak voor een reactieve houding, om ruimte te bieden aan initiatiefnemers en voor een slimme combinatie van wensen waarbij geaccepteerd wordt dat niet alles gerealiseerd kan worden. Geïnterviewden verwachten met name voor het sociaal domein dat een mogelijke fusie het beter mogelijk maakt om wensen te realiseren en projecten uit te voeren doordat er schaalvoordelen kunnen optreden.

6.4

Samenwerking met maatschappelijke partners

Gemeenten zijn voor de uitvoering van beleid vaak afhankelijk van maatschappelijke partners. Voor dit onderzoek is specifiek gekeken naar woningcorporaties, welzijnsorganisaties en zorgpartijen. De gemeente kan via subsidies en afspraken sturen op het realiseren van beleid. De inhoud van deze paragraaf is voornamelijk gebaseerd op de interviews.

Goed bestuurlijk en ambtelijk contact, gedeelde zorgen Maatschappelijke partners, zoals woningbouwcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties, zijn betrokken geweest bij de totstandkoming van de woonzorgwelzijnvisie. Net als de gemeenteraad vonden zij dat de nadruk te veel op wonen lag en dat zorg en welzijn meer aandacht verdienen. De gemeente heeft de volgende taken bij de uitvoering van de woonzorgwelzijnvisie: • Het bevorderen van ruimtelijke procedures voor nieuwbouw en herontwikkeling. • Het stimuleren van steunstructuren in de wijken. • Het vervullen van projectleiderschap en ondersteuning bij de ontwikkeling woonzorglocaties zoals Maartenshof en Grotenhuys. • Het bevorderen van preventie en gezondheidsbewustzijn onder de bevolking. • Het faciliteren van sociale wijkteams. De daadwerkelijke uitvoering ligt echter niet bij de gemeente zelf, maar bij de maatschappelijke partners. De partijen die bij het bestuurlijke overleg met de gemeente zitten, zijn blij dat het weer is opgepakt na vaststelling van de woonzorgwelzijnsvisie. Het ambtelijk contact vanuit maatschappelijke partners is in de afgelopen jaren goed geweest. Ondanks dat het contact goed is, hebben niet alle gesproken maatschappelijke partners het idee dat de gemeente ook daadwerkelijk naar hun ideeën luistert.

Een geïnterviewde opperde het idee om vanuit de gemeente of de regio een denktank op te zetten waarin verschillende partijen kunnen meedenken en hun ideeën kwijt kunnen, zonder vast te lopen op de kosten en ‘beren op de weg’ te zien.

Vergrijzing in Doesburg

41 van 53

Voldoende middelen voor de eigen taak, middelen nodig voor preventie en verandering Tijdens de interviews geven de maatschappelijke partners aan dat ze (door anders te gaan werken) voldoende middelen hebben om hun eigen taak uit te voeren maar dat er méér geld nodig is voor preventie en voor (projectleiderschap bij) verandertrajecten. Zoals iemand het verwoordde: de kost gaat voor de baat uit. De maatschappelijke partners hebben er begrip voor dat de gemeente Doesburg deze middelen niet kan leveren maar ook zij kunnen dan niet leveren. Er zijn transitiegelden beschikbaar, bijvoorbeeld uit het Nationaal Zorgakkoord. Maatschappelijke partners geven aan dat het ontbreekt aan capaciteit en menskracht om een goede aanvraag te doen. Eén geïnterviewde deed de suggestie om dergelijke aanvragen meer in regionaal verband te doen. Dit punt kwam ook aan de orde rondom de verpleeghuiszorg en de huisvesting van doelgroepen. Dit moet regionaal afgestemd worden. Een mogelijke verbetering door regionale afstemming is het zit verkrijgen van IZA-transformatiemiddelen, dit zijn middelen gericht op het ondersteunen van zorgtransities. Door regionale afstemming en kennisdeling (projectleiders) kunnen aanvragen eerder succesvol zijn.

Langer zelfstandig thuis, meer druk op zorg De gemeente en de maatschappelijke partners zien een stijgende zorgbehoefte. De zorgvragen lopen vooral bij de eerstelijnszorg hoog op, “het loopt ze over de schoenen”. De gevolgen van vergrijzing zijn geen toekomstvraagstuk maar zijn nu al sterk zichtbaar. De eerstelijnszorg probeert nu al om daar waar mogelijk zorgvragen als welzijnsvraagstukken te (laten) indiceren. Een gezamenlijke zorg van de gemeente en de maatschappelijke partners is het arbeidsmarktperspectief. De uitstroom richting pensioen wordt aankomende jaren zo groot, dat het niet realistisch is om te denken dat er straks voldoende mensen werken in de zorg. Het wordt nu echt zichtbaar. Zorg- en welzijnsorganisaties proberen slimmer samen te werken en het werk slimmer te organiseren. Bijvoorbeeld door lichtere taken te beleggen bij zij-instromers die minder hoog zijn opgeleid. Er komen geen nieuwe verpleeghuizen of verpleeghuisbedden bij. Het zou mooi zijn als de huidige zorg (kwaliteit en kwantiteit) gehandhaafd kan worden. Kwaliteitsverbetering of uitbreiding is geen optie. Dit betekent dat mensen langer zelfstandig thuis moeten wonen en ook dat mantelzorgers méér taken moeten doen, ook voor hun naasten in een verpleeghuis (bijvoorbeeld wassen, aankleden, ondersteunen bij de maaltijden). Hierdoor neemt wel de druk op mantelzorgers toe, waar aandacht voor moet zijn.

Daarnaast betekent dit dat wijken en buurten meer zullen merken van mensen met problematisch gedrag omdat ze thuis blijven wonen, ook als ze een indicatie hebben. De maakbaarheid van de verpleeghuiszorg is daarmee voorbij.

Vergrijzing in Doesburg

42 van 53

Wat ook drukt op de capaciteit van zorgmedewerkers is uitval. Om bijvoorbeeld het toenemende aantal ouderen en het afnemende aantal zorgmedewerkers op te vangen, kijkt de thuiszorg kritisch naar benodigde uren per cliënt. In de praktijk betekent dit vaak dat huidige cliënten minder uren thuiszorg krijgen, maar dezelfde zorg blijven vragen. Dit verhoogt de druk op de thuiszorgmedewerkers en daarmee de kans op uitval.

Verhuiscoach De huidige woningvoorraad bevat getalsmatig voldoende nultredenwoningen om te voorzien in de behoefte van senioren. Dit betekent niet dat alle mensen passend wonen. Dat gaat dan niet alleen over nieuwbouw maar ook over bestaande bouw. Daarom heeft de woningcorporatie nu een verhuismakelaar om senioren die in een niet-levensloopbestendige woning wonen te stimuleren om te verhuizen naar een meer aangepaste woning. Daarmee komen ook woningen vrij voor gezinnen. Er is echter geen gemeentelijk budget om dit project te verbreden naar particuliere woningen.

Ontmoetingsplekken en zorg concentreren In binnenstad is bijna 25% van de bewoners ouder dan 75 jaar, gemiddeld in Doesburg ligt het percentage boven de 75 jaar op 14-15%. In 2030 zal dit percentage verdubbeld zijn. In de binnenstad staan ook de duurste woningen, dus een deel van de ouderen zal zichzelf ook op oudere leeftijd goed kunnen redden. Zij zullen bepaalde zorg- en welzijnsvoorzieningen niet nodig hebben. De grootste zorg betreft ouderen die in een sociale huurwoning wonen, vaak mensen met een lagere sociaaleconomische status die meer zorg en ondersteuning nodig hebben. Zij krijgen vaker klachten en hebben meer zorg nodig. De gemeente wil ook voor die groep zorgen voor een fijne leefomgeving. Daarom kijkt de gemeente naar de mogelijkheden om zorg en voorzieningen en seniorenhuisvesting te concentreren. Zo kunnen ook zorgprofessionals efficiënter werken. Hiervoor werkt de gemeente samen met de woningcorporatie en Attent.

Stimuleren ontmoeten en voorliggend veld Een gevolg van vergrijzing is een grotere eenzaamheid en een gebrek aan hulp als mensen dat nodig hebben. Mensen kunnen vastlopen en hebben behoefte aan een netwerk en een steun in de rug. Samen met welzijnsorganisaties stimuleert de gemeente het ‘voorliggend veld’. Zorg en welzijn moeten meer gaan samenwerken, meer signaleren en aan preventie doen en minder beschikkingen/indicaties afgeven. Het versterken van het voorliggend veld kan door op aanwezigheid op wijkniveau en het stimuleren van onderlinge ondersteuning. Investeren hierin leidt volgens de overtuiging tot kostenbesparing en voorkomt duurdere zorg. Voor deze ontwikkeling zijn beroepskrachten nodig en steunpunten. Dat hoeft niet fulltime en overal, maar deze mensen moeten wel bereikbaar/vindbaar zijn voor de doelgroep zelf en voor vrijwilligers die mensen op het juiste spoor kunnen zetten. Zo kun je bevorderen dat mensen langer zelfstandig thuis wonen.

Vergrijzing in Doesburg

43 van 53

Een ander concept waaraan regionaal wordt gewerkt is voorzorgcirkels45, met de bedoeling om het netwerk van ouderen te versterken, zodat ze met hulp van hun omgeving langer thuis kunnen blijven wonen en minder eenzaam worden. Vanuit het maatschappelijke veld wordt geprobeerd om dit ook in Doesburg van de grond te krijgen, bijvoorbeeld in de Blijfwijk. Samenwerkingspartners zien het belang van voorzorgcirkels en willen graag dat de gemeente hierin ondersteunt en financieel bijdraagt. De gemeente ziet hier voor zichzelf hooguit een faciliterende rol.

Duidelijkheid naar inwoners Zowel de gemeente als maatschappelijke partners geven aan dat het belangrijk is om het eerlijke verhaal te vertellen aan inwoners: dat het niet mogelijk is om de huidige zorg in de toekomst voort te zetten. Dat mensen zich erop moeten voorbereiden dat ze meer zelf moeten doen, dat ze zelf hulp moeten organiseren en bieden en dat ze waar mogelijk hun woning levensloopbestendig moeten maken. De raad mag volgens de geïnterviewde stakeholders van binnen en buiten de gemeente richting de inwoners steviger laten horen dat uitbreiden van verpleeghuiszorg niet kan. Dat mensen meer zelf moeten gaan regelen. Dat de gemeente de huidige ondersteuning niet kan volhouden. De vergrijzing en de bijbehorende gezondheidsproblemen spelen in Doesburg volgens hen extra door de relatief grote groepen kwetsbare ouderen.

Inspelen op toekomstscenario’s In hoofdstuk 3 (paragraaf 3.3) werden twee toekomstscenario’s geschetst met betrekking tot vergrijzing. Een positief scenario waarbij mensen zo lang mogelijk actief deelnemen aan de samenleving en een negatief scenario waarin actieve deelname aan de maatschappij voor verschillende bevolkingsgroepen wordt belemmerd. Om richting een positief toekomstscenario te gaan liggen er een aantal taken bij de gemeente. De gemeente zal met beleid (nog meer) in kunnen zetten op preventieve gezondheidsmaatregelen, om de actieve jaren van de bevolking te verlengen. Ook is het belangrijk in te zetten op een hoge arbeidsparticipatie in alle lagen van de bevolking, om eventuele belemmeringen van een actieve deelname aan de maatschappij weg te nemen. Naast deze taken, is het van belang dat de gemeente Doesburg oog blijft houden voor veranderingen in de samenleving. Met een groter wordende groep actieve ouderen zal in de toekomst tijd en inkomen anders over de levensloop verdeeld worden, wat wellicht om veranderingen in het huidige beleid en de manier van uitvoering vraagt. Daarnaast laten prognoses een tekort aan zorgprofessionals zien in de toekomst, een tekort dat niet voldoende aangevuld kan worden door mantelzorg. Technologie zal daarom in de toekomst een grotere rol spelen (zorgrobots, AI).

Het is belangrijk voor de gemeente en maatschappelijke partners oog te hebben voor ontwikkelingen en samen na te denken over en in te spelen op kansen. Een lange termijnvisie voor ouderen(zorg) is hierbij essentieel, waarbij voorbij wordt gegaan aan (financiële) belemmeringen.

45

Voorzorgcirkels | NLZVE

Vergrijzing in Doesburg

44 van 53

6.5

Raadsinformatie voor de controlerende taak

Om kaders te kunnen stellen en te kunnen controleren, is de informatiepositie van de gemeenteraad belangrijk: het college moet raadsleden proactief informeren zodat zij de juiste informatie hebben om hun taak uit te voeren. De raad in Doesburg stuurt vooral via het vaststellen van nieuw beleid. Bij de vaststelling van de woonzorgwelzijnvisie is aan de raad een jaarlijkse update toegezegd. Deze is voorzien rond de zomer van 2025.

Best practice Westervoort en Duiven: informele raadsavonden In de gemeente Westervoort (één keer per jaar) en de gemeente Duiven (twee keer per jaar) zijn er informele avonden over het thema wonen, in de raad. Ambtenaren praten de raad dan bij over alle landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. Ook wordt het dashboard Sociaal Domein vier keer per jaar gepresenteerd aan de raad. Deze avonden werken goed om de raad te informeren.

In de raadsvergaderingen is ruimte voor informele sessies, bijvoorbeeld ter voorbereiding van nieuw beleid. Raadsleden geven aan dat zij dit prettig vinden en dat dit hen helpt om keuzes te maken bij de vaststelling van beleid. De raad heeft tijdens het groepsgesprek aangegeven dat zij het lastig vinden om bij te sturen op beleidsontwikkelingen via de P&C-cyclus. Uit de gesprekken met ambtenaren komt naar voren dat raadsleden weinig vragen stellen over de ontwikkelingen in het sociaal domein en hoe de gemeente daarop kan sturen. Raadsleden sturen wel bij op concrete ruimtelijke ontwikkelingen. Zoals één raadslid het verwoordde: hoogbouw ligt hier gevoelig.

6.6

Toetsing aan het normenkader

Onderstaande tabel bevat het normenkader opgenomen. De beoordeling van de normen laat zien dat er verbeteringen mogelijk zijn. Norm

Beoordeling

Er is voldoende ambtelijke capaciteit en er zijn voldoende middelen om de beleidsdoelen te realiseren. De gemeente heeft passende verordeningen waarmee de doelen gerealiseerd kunnen worden.

Uit de gesprekken komt een duidelijk beeld naar voren van een kleine gemeente die beperkte ambtelijke capaciteit en beperkte middelen heeft. De ambities van de gemeente zijn groter dan wat de gemeente kan vertalen in maatregelen en kan realiseren. De gemeente heeft een passende verordening (beleidsregels) voor de Wmo en een huisvestingsverordening die de toegang tot sociale huur regelt. De gemeente Doesburg heeft geen doelgroepenverordening die regels bevat over de instandhoudingstermijn voor sociale huurwoningen. De gemeente heeft concrete woningbouwlocaties waar de beoogde woningen gerealiseerd kunnen worden. De gemeente heeft geen actief grondbeleid. Voor de uitvoering is de gemeente afhankelijk van maatschappelijke en commerciële partijen.

De gemeente heeft concrete projecten waarmee de doelen gerealiseerd kunnen worden.

Vergrijzing in Doesburg

45 van 53

De maatschappelijke partners zijn in staat om de afgesproken beleidsdoelen te realiseren.

De gemeenteraad heeft voldoende informatie om haar controlerende taak te kunnen uitvoeren.

Voor het realiseren van ‘zachtere’ doelen zoals ontmoetingsruimtes heeft de gemeente geen budget. Dit wordt verwacht van maatschappelijke en commerciële partners. Hiervoor is nodig dat zij voldoende ruimte in hun exploitatie houden bij de (her)ontwikkeling van locaties. Op basis van de behoefte van inwoners werkt de gemeente aan aanpassingen in de openbare ruimte. De maatschappelijke partners in zorg en welzijn geven aan dat de budgetten onder druk staan en dat de arbeidsmarkt krap is. Er moet anders gewerkt worden. Alle partijen zien de urgentie en partijen geven aan dat zij de noodzakelijk stappen zetten om beleidsdoelen te kunnen (blijven) realiseren. Samen wordt gewerkt aan passende oplossingen. Voor inwoners betekent dit dat niet alles kan en dat er meer van mensen zelf verwacht wordt. De aandacht gaat het meest uit naar de inwoners die afhankelijk zijn van sociale huur, omdat zij gemiddeld minder zelfredzaam zijn en een grotere zorgvraag hebben. Het verkrijgen van transitiebudgetten is een knelpunt. De gemeenteraad krijgt via informele raadsbijeenkomsten en voldoende informatie om de kaderstellende taak (vaststellen van beleid) uit te voeren. Voor de controlerende taak (bijsturen) kunnen jaarlijkse voortgangsberichten helpend zijn. Voor de woonzorgwelzijnsvisie heeft dat nog niet plaatsgevonden. De raad vindt het lastig om bij te sturen via de P&C-cyclus.

n.t.b.

: er is geen verbeterpotentieel : er is verbeterpotentieel : verbeteringen zijn noodzakelijk N.t.b. : (nog) niet te beoordelen

Vergrijzing in Doesburg

46 van 53

Bijlage 1 Onderzoeksverantwoording Het rekenkameronderzoek kent vijf fasen: de aankondiging, de deskresearch, de verdieping, de fase van analyse en rapportage en ten slotte ambtelijk en bestuurlijk wederhoor.

Fase 1: Aankondiging Het onderzoek startte op woensdag 4 september 2024 met een online ambtelijke kick-off met de ambtelijke contactpersonen van de drie gemeenten. Naast een toelichting op de uitgangspunten van het onderzoek werd dit gesprek benut om praktische afspraken te maken over het verkrijgen van relevante informatie, planning van de interviews en overige zaken.

Fase 2: Deskresearch Voor dit onderzoek zijn relevante landelijke onderzoeken geraadpleegd over vergrijzing en de gevolgen voor gemeentelijk beleid. Daarnaast zijn gemeentelijke bronnen bestudeerd. Een lijst met geraadpleegde bronnen is opgenomen in Bijlage 3.

Fase 3: Verdieping In week 3 – week 13 van 2025 vonden interviews plaats met ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen en met externe actoren. Een lijst met geïnterviewde personen is opgenomen in Bijlage 2. De interviews vonden plaats via beeldbellen of op locatie. In sommige gevallen betrof het een duo-interview. Van alle interviews zijn gespreksverslagen opgesteld, die ter accordering aan de geïnterviewden zijn voorgelegd. Op 3 maart 2025 was een groepsgesprek met de gemeenteraad.

Fase 4: Analyse en rapportage In deze fase zijn de uitkomsten van het onderzoek geanalyseerd om te komen tot de beantwoording van de deelvragen en centrale onderzoeksvraag. Allereerst zijn de resultaten uit de deskresearch (feitelijkheden over ontwikkelingen, doelen, instrumenten, uitvoering en realisatie) gekoppeld aan de resultaten van de interviews. De informatie uit de interviews is enerzijds gebruikt om hiaten in de deskresearch op te vullen en anderzijds om het perspectief van stakeholders en betrokkenen helder te krijgen. De bevindingen zijn vervolgens getoetst aan het normenkader (zie volgende pagina). De normen zijn bedoeld om te toetsen of de bevindingen in lijn zijn met wat je mag verwachten van effectief overheidsbeleid in alle fasen van de beleidscyclus.

Vergrijzing in Doesburg

47 van 53

Norm Effectief beleid De raad heeft voldoende inzicht in de omvang van vergrijzing; De raad heeft voldoende inzicht in wat de vergrijzing gaat betekenen voor gemeentelijk beleid; De raad houdt bij het vaststellen van beleid en sturingsinstrumenten rekening met de effecten van vergrijzing; De gemeente heeft concrete beleidsdoelen om te sturen op de effecten van vergrijzing; Het beleid van de gemeente rondom vergrijzing is toekomstbestendig Effectieve uitvoering Er is voldoende ambtelijke capaciteit en er zijn voldoende middelen om de beleidsdoelen te realiseren; De gemeente heeft passende verordeningen waarmee de doelen gerealiseerd kunnen worden; De gemeente heeft concrete projecten waarmee de doelen gerealiseerd kunnen worden; De maatschappelijke partners zijn in staat om de afgesproken beleidsdoelen te realiseren; De gemeenteraad heeft voldoende informatie om haar controlerende taak te kunnen uitvoeren.

Hierbij is gebruik gemaakt van vier categorieën met een kleurcode, niet om af te rekenen maar om verbetermogelijkheden te onderscheiden: : er is geen verbeterpotentieel : er is verbeterpotentieel : verbeteringen zijn noodzakelijk N.t.b. : (nog) niet te beoordelen De resultaten van het onderzoek zijn beschreven in een concept-nota van bevindingen.

Fase 5: Ambtelijk wederhoor en bestuurlijke reactie De concept-nota van bevindingen is voorgelegd aan de ambtelijke organisatie in het kader van het ambtelijk wederhoor. De ambtelijke reactie is door de rekenkamer ontvangen. Na verwerking hiervan is het eindrapport, inclusief conclusies en aanbevelingen, door de rekenkamer aangeboden aan het college ten behoeve van een bestuurlijke reactie.

Vergrijzing in Doesburg

48 van 53

Bijlage 2 Lijst geïnterviewde personen #

Organisatie

Functie

1

Gemeente Doesburg

Projectleider stedelijke vernieuwing

2

Gemeente Doesburg

Beleidsadviseur Sociaal domein

3

Gemeente Doesburg

Wmo-consulent

4

Gemeente Doesburg

Wethouder Sociaal domein en onderwijs

5

Woningcorporatie Woonservice IJsselland

Directeur-bestuurder

6

Caleidoz

Manager

7

Attent Zorg en Behandeling

Bestuurder

8

STMG

Directeur Ondersteuning Thuis/Transitiemanager

9

Hulp in Gelderland

Directeur-eigenaar

Aanwezigen Raadsgesprek 3 maart 2025: Mevr. M.E.S.C. de Groot – PvdA/GroenLinks Mevr. E. Meester – PvdA/GroenLinks Dhr. G.A. Albers – Stadspartij Doesburg Dhr. R. Kiburg – Stadspartij Doesburg Dhr. W.G. Eenstroom - VVD Dhr. W.T. Robbertsen - CDA

Vergrijzing in Doesburg

49 van 53

Bijlage 3 Lijst geraadpleegde bronnen Landelijke bronnen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

• • • •

ABF Primos Demografie 2014. Online Dashboard: Prognose van bevolking en huishoudens naar kenmerken in een toekomstig jaar. Aedes (maart 2025): Driedubbele vergrijzing: we moeten haast maken. AlleCijfers.nl (stand 1 januari 2024). Ranglijst: inwoners naar leeftijdsgroep per gemeente in Nederland. Alzheimer Nederland (z.d.). Factsheet: Feiten en cijfers over dementie. BDO (januari 2025). BDO-Benchmark Nederlandse gemeenten 2025. Beter Oud (2019). Top 10 seniorvriendelijke woonomgeving. Centraal Bureau voor de Statistiek (2018). Regionale prognose 2017-2040; bevolking, intervallen, regio-indeling 2015. Centraal Bureau voor de Statistiek (2024). Jongeren en ouderen per gemeente. Centraal Bureau voor de Statistiek (2024). Regionale kerncijfers Nederland. Centraal Bureau voor de Statistiek (2025, website): Huishoudensprognose 2021-2070 – groei huishoudens houdt aan. 5. Verschillen met de vorige prognose en onzekerheid | CBS. Centraal Bureau voor de Statistiek (2025). Statline: StatLine - Regionale prognose 20232050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2021 Divosa (27 maart 2025). Medebewindstaken: balans is zoek, meer inzicht nodig. Economisch Instituut voor de Bouw (februari 2024). Ouderenhuisvesting. Woongedrag en verhuisdynamiek van ouderen. Ipsos (2022). What the future: aging Kenniscentrum sport & bewegen (2022).

Inspiratietool leefomgeving senioren (kenniscentrumsportenbewegen.nl). Koen Enneking (30 april 2024). Huishoudelijke hulp? Probeer zelf fitter te worden. Binnenlands Bestuur. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Programma Wonen en zorg voor ouderen. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Programma een thuis voor iedereen. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (juni 2023). Factsheet Wonen en zorg voor ouderen. Movisie (2013). Toolkit Verzilveren. Nederland Zorgt voor Elkaar (z.d.). Wat zijn voorzorgcirkels? PBL/CBS (2023): Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022-2050 - Steden en randgemeenten groeien verder. Reactie van ministerie van Volksgezondheid Welzijn & Sport (VWS) en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) op rapport ‘Ruimte voor ouderen, met een inspirerende leefomgeving en mobiliteit als basis’ van Raad voor Ouderen (RvO) (mei 2024). Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (28 mei 2020). Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024. Rijksoverheid (16 september 2022). Integraal zorgakkoord samen werken aan gezonde zorg. Rijksoverheid (januari 2023). Gala - Gezond en Actief Leven Akkoord Rijksoverheid (14 maart 2025). Invulling van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo per 1 januari 2027 | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

Vergrijzing in Doesburg

50 van 53

• • • • • • • •

Rijksoverheid (z.d.). Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) | Zorg en ondersteuning thuis. SCP (2024): Investeren in vitale ouderen. Van der Gaag, N. & De Beer, J. (2017). Gouden tijden, slechte tijden ... wat brengt de vergrijzing ons? Demos: bulletin over bevolking en samenleving (33) Veiligheid.nl website. Thuis onbezorgd mobiel. Vereniging van Nederlandse Gemeenten (11 oktober 2022). Position Paper Opmerkingen van de VNG op de Begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Website ANBO-PCOB Woonzorg Nederland, KAW en Alzheimer Nederland (2024). Toolkit Dementievriendelijk Woongebouw. Wyzer (22 maart 2024). Vergrijzing en krappe woningmarkt. Binnenlands Bestuur.

Regionale bronnen • • • • • • • • • • • • •

Companen (14 maart 2023). Woonbehoefteonderzoek 2022. Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen. Companen (juni 2021). Huisvestingsopgave wonen met zorg. De Liemers. Groene Metropoolregio (2023). Dashboard: Woningmarktmonitor Regio Arnhem-Nijmegen Groene Metropoolregio (8 maart 2023). Samenwerkingsagenda voor de woningbouwopgave Groene Metropoolregio website: Project Woondeal regio Arnhem-Nijmegen Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland website Liemerse Woonagenda: de koers voor 2020-2025 (juli 2020). Provincie Gelderland (2021). Actieplan Klimaatadaptatie. Regiobode (17 april 2024). Artikel: Ouderen willen blijven wonen in binnenstad Doesburg Welkom bij Avan Stichting aangepast vervoer Plusbus Doesburg e.o. website. Zilverzorg website. Thuiszorg met een hart van goud in Doesburg. https://geldersefinancien.nl/mosaic/financieel-toezicht/kengetallen-begroting.

Gemeentelijke bronnen • • • • • • • • • • • • • • •

Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Gemeente Doesburg 2021. Coalitieakkoord 2022-2026 | Gemeente Doesburg. Companen (6 juni 2023). Woningbehoefteonderzoek 2022-2040 Gemeente Doesburg. Gemeente Doesburg (2025). Woonzorgwelzijnvisie 2024-2028. Gemeente Doesburg (5 augustus 2021). Toekomstvisie Doesburg. Gemeente Doesburg website. Project Flora 23 | Wijk De Ooi. Gemeente Doesburg. Programmabegroting 2025-2028. Gemeente Doesburg. Jaarverslag 2024. Huisvestingsverordening Gemeente Doesburg 2024. Motie 'Richtingen en accenten bij Toekomstvisie' van 30 juni 2021. Nota Grondbeleid Doesburg 2024. Adviesnota raad ‘Addendum bouwlocaties bij woonzorgwelzijnvisie 2024-2028’ van 21 januari 2025. Gemeente Doesburg (11 december 2024). Themabijeenkomst voor de raad. Gemeente Doesburg (15 oktober 2024). Raadinformatiebrief huisvesting. Gemeente Doesburg (september 2021). Koers verleggen. Een nieuwe route in het sociaal domein.

Vergrijzing in Doesburg

51 van 53

• • • • • • • • •

RIB 15-10-2025: Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen Ons Doesburg: Het project | Stoerwoud | OnsDoesburg Gemeente Doesburg websitepagina ‘Inclusie’. Gemeente Doesburg websitepagina ‘Subsidie aanvragen’. Initiatiefgroep Binnenstad Doesburg (29 januari 2025). Reactie op addendum bij de WZW visie 29 januari 2025. Initiatiefgroep Binnenstad Doesburg (4 december 2024). Briefrapportage, bijlage 2. Motie ‘Woonzorgwelzijnsvisie’ van 4 juli 2024. Stichting Doesburgerinitiatief (mei 2024). Ontmoetingsgids voor ouderen. Stichting Doesburgerinitiatief. Interview met Ben en Tanja.

Vergrijzing in Doesburg

52 van 53

Contactgegevens Ipsos I&O Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede 053 - 200 52 00 KVK-nummer 08198802 nl-info-publiek@ipsos.com

Ipsos I&O Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 – 308 48 00 nl-info-publiek@ipsos.com www.ipsos-publiek.nl