Bijlage - Regionale Energiestrategie 2.0, inclusief plan MER

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 48

Bijlagen

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 49

Bijlage 1: PlanMER GMR Arnhem-Nijmegen Het hoofdrapport van de planMER is digitaal te lezen via deze link: plan-mer.pdf

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 50

Bijlage 2: Beantwoording wensen en bedenkingen Geen wensen en bedenkingen:

2 De gemeenteraad spreekt de wens uit dat er een goede bestuurlijke afstemming plaatsvindt tussen buurgemeenten omtrent de plaatsing van

Berg en Dal, collegebesluit 06-feb-25

windmolens nabij de gemeentegrenzen.

Duiven, collegebesluit 10-dec-24

Reactie RES: Een heldere wens. Op regionaal niveau kunnen de ambtelijke

Doesburg, collegebesluit 11-feb-25

en bestuurlijke platforms Circulaire Regio (APCR en BPCR) hiervoor worden

Heumen, raadsbesluit 10 jan 2025

benut.

Renkum, collegebesluit 11-feb-25

3  De gemeenteraad spreekt de wens uit dat in de RES2.0 voldoende duurzame

Rozendaal, collegebesluit 03-dec-24

opwek is geïdentificeerd om de CO2-reductie doelstellingen te halen. Deze

Waterschap Rijn en IJssel, collegebesluit 19-nov-24

doelstellingen zijn echter geen eindstation. Dit biedt een kans om als regio

Westervoort, collegebesluit 10-dec-24

een voortrekkersrol te vervullen in lijn met het Klimaatakkoord en de

Zevenaar, collegebesluit 26-nov-24

nationale klimaatdoelen van 55% CO2-reductie.

Reactie RES: Het Gelders Klimaatplan (januari 2022) becijfert dat een Overbetuwe, collegebesluit 21-jan-25

Gelderse bijdrage van 3,4 TWh in 2030 realistisch is als bijdrage aan het

Wensen:

nationale doel van 55% CO2-reductie. De zes Gelderse RES-ambities tellen

1

Opnemen in RES 2.0 verkleint zoekgebied Midden-Betuwe

op tot 6,5 TWh duurzame elektriciteitsopwek in 2030. Daarmee liggen de

Reactie RES: Het accurate zoekgebied Midden-Betuwe wordt opgenomen in

ambities en uitwerkingen van de Gelderse RES’en (en de RES GMR Arnhem-

de RES 2.0.

Nijmegen) in lijn met uw wens. 4  De gemeenteraad spreekt de wens uit dat in de RES concrete acties worden

Nijmegen, collegebesluit 29-jan-25

opgenomen voor meer en snellere uitvoering van windenergieprojecten.

Wensen:

Zodat het college daad bij ambitie voegt om de verhouding tussen het totale

1  De gemeenteraad spreekt de wens uit dat er een robuust evenwicht wordt

vermogen van wind en zon te verbeteren.

nagestreefd tussen wind- en zonne-energie, dat niet alleen de netbelasting

Reactie RES: In de RES 2.0 wordt de restopgave voor grootschalige

minimaliseert, maar ook beter aansluit bij de energievraagprofielen en

elektriciteitsopwek geadresseerd door zo concreet mogelijk zoekgebieden

landschappelijke waarden.

voor windenergie toe te voegen. Dit zal tot meer windprojecten leiden.

Reactie RES: Om de netbelasting te minimaliseren én beter aan te sluiten

Voor een snellere uitvoering van windprojecten biedt de RES organisatie

bij de energievraagprofielen wordt het aandeel windenergie in de RES 2.0

alle hulp die vanuit gemeenten of provincie gewenst is. Echter, op het

vergroot. Daarmee wordt ook het evenwicht tussen wind- en zonne-energie

moment dat de RES organisatie eigenstandig acteert om windprojecten tot

robuuster.

snellere uitvoering te brengen, bestaat het risico dat dit averechts werkt en juist vertraagt. Ieder project kent z’n eigen dynamiek van ontwikkelaars, omwonenden, gemeenten en provincie. Als RES faciliteren we daarin waar mogelijk, maar voeren we niet de regie.

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 51

5 De gemeenteraad spreekt de wens uit om in de regio erop toe te zien dat we

Beuningen, collegebesluit 13-feb-25

geen nieuwe biomassacentrales toevoegen en de aangegeven landelijke

Wensen:

verwachting van de vergroting van het aandeel van biomassa als “duurzame”

1

We blijven benadrukken dat nu ook andere gemeenten aan zet zijn om

bron in 2030 te voorkomen.

verantwoordelijkheid te pakken. Het gesprek over het verdelen van het zoet

Reactie RES: Nieuwe biomassacentrales zijn in RES- en regioverband niet

en het zuur in de regio moet wat ons betreft een prikkel zijn om dit op gang te

aan de orde.

brengen.

6 De gemeenteraad spreekt de wens uit om in de regio te onderzoeken of een

Reactie RES: Uw wens lijkt betrekking te hebben op de ontwikkeling van

energiemix waarin biomassa compleet wordt uitgefaseerd mogelijk is.

windenergie. In de RES 2.0 worden nieuwe zoekgebieden windenergie

Reactie RES: In de RES 2.0 wordt voorgesteld om in 2026 te starten met

opgenomen in een aantal gemeenten.

het opstellen van een visie op het regionale energiesysteem. Een van de

2 We roepen op om in te blijven zetten op de ontwikkeling van wind.

onderzoeksvragen kan zijn of het mogelijk danwel wenselijk is om biomassa

 Reactie RES: Wij ondersteunen deze oproep. In de RES 2.0 wordt de

uit de energiemix uit te gefaseren. Voor de op te stellen visie wordt eerst een

restopgave voor grootschalige elektriciteitsopwek ook geadresseerd door

plan van aanpak gemaakt wat voorgelegd zal worden aan de RES-partners.

zoekgebieden voor windenergie toe te voegen. Dit zal tot meer windprojecten

7  De gemeenteraad spreekt de wens uit om in de RES 2.0 een duidelijkere beschrijving op te nemen hoe de regio 50% lokaal eigendom als minimum

leiden. 3  Integraal programmeren als jaarlijks proces is geen doel op zicht. Het doel

streven gaat realiseren in 2030.

is om het energiesysteem toekomstbestendig te maken en laten we elkaar

Reactie RES: Voor nadere invulling van de RES 1.0 afspraak om te streven

daarin scherp houden wat nodig is. Het bij elkaar brengen van vraag en

naar minimaal 50% lokaal eigendom, is de adviesraad RES gevraagd om

aanbod moet daarin een rol hebben.

advies uit te brengen voor de RES 2.0. De adviesraad kent een sterke regionale

Reactie RES: Het integraal programmeren is inderdaad geen doel op zich,

vertegenwoordiging van energiecooperaties. Onderdeel van de RES2.0 is het

maar is een middel om inzicht te krijgen in vraag, aanbod en infrastructuur

gezamenlijk onderschrijven van de gedragscode Acceptatie en participatie

om zo te bouwen aan een toekomstbestendig systeem. Het bij elkaar brengen

als uitgangspunt.

van vraag en aanbod heeft ook de aandacht in de RES. 4 Blijf inzetten op het ondersteunen van gemeenten bij de inzet van warmte,

Bedenkingen:

zeker nu duideijk is dat het doel van 1,62 TWh duurzame elektriciteit opwek

1  De gemeenteraad spreekt de bedenking uit dat de concept verrijking vaag

onder druk staat.

blijft over waar en wanneer extra windparken zullen komen. Dit baart zorgen

Reactie RES: Om aardgas uit te faseren, zal ingezet moeten worden op een

omdat we nog maar 5 jaar verwijderd zijn van de gestelde deadline van 2030.

mix van duurzame energiesystemen. Alles all-electric is geen optie. In de

Reactie RES: De herijking RES 2024 was inderdaad nog niet concreet over het

GMR liggen er belangrijke kansen voor warmtenetten, mits we dit regionaal

waar en wanneer van extra windparken. In de RES 2.0 zijn hiervoor nieuwe

oppakken. Warmte zal dus een belangrijke rol in de RES 2.0 innemen.

zoekgebieden opgenomen.

5 Laten we er als regio voor zorgen dat, nu het RES-proces onder de Omgevingswet werkt, dit niet ten koste gaat van de voortgang en de stappen die nodig zijn om onze ambitie te realiseren.

Reactie RES: Een heldere wens en een belangrijk aandachtspunt in de uitvoering van de RES-afspraken. RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 52

Bedenkingen 1  Het bedrag per inwoner aan de RES als onderdeel van de Circulaire Regio, is

4  Arnhem spreekt daarbij haar wens uit dat er meer aandacht wordt besteed aan natuur-inclusieve oplossingen binnen de RES, zoals het combineren van

geen vanzelfsprekendheid.

zonne-energieprojecten met natuurherstel en groene maatregelen, zodat niet

Reactie RES: Jaarlijks wordt de begroting en de bijdragen voorgelegt aan de

alleen biodiversiteit wordt bevorderd, maar er tevens een gelijk speelveld

gemeenten, daar vindt ook de besluitvorming plaats. De inwonerbijdrage

ontstaat tussen gemeenten.

maakt daar onderdeel vanuit.

Reactie RES: Op 12 oktober 2023 heeft de Tweede Kamer een Kwaliteitsbudget gereserveerd voor het herstellen en versterken van de ecologie en

Arnhem, collegebesluit 12-feb-25

landschapskwaliteit in en om wind- en zonneparken op land. Het budget is

Wensen:

verdeeld over de 30 RES-regio’s: elke regio ontvangt € 829.000. In de RES 2.0

1

Onze wens is om ambitieus te blijven en de projecten die in de pijplijn zitten

worden afspraken gemaakt over de verdeling van dit kwaliteitsbudget.

of in voorbereiding zijn te realiseren. Daarnaast willen we ook kijken naar de

5 Arnhem spreekt daarbij haar wens uit dat de energietransitie van onze regio

ontwikkelingen en te nemen acties na 2030, de huidige tijdshorizon van de

niet ten koste mag gaan van mensenrechten noch mag bijdragen aan oorlog

RES.

of ernstige schade aan natuur en klimaat elders.

Reactie RES: De RES 2.0 richt zich voor het opwekbod op 2030. De acties en

Reactie RES: Een heldere wens die als aandachtspunt wordt opgenomen in

intenties vanuit het energiesysteem kijken meer vooruit. We stellen voor om

de RES 2.0.

dit in 2026 een regionale visie op het energiesysteem uit te werken, hierbij kijken we naar de tijdshorizon 2050. 2 Arnhem spreekt daarbij haar wens uit dat er wordt onderzocht of een

Bedenkingen 1  Arnhem spreekt daarbij haar bedenking uit dat het bod van de RES 1.0 voor

energiemix waarin houtige biomassa compleet wordt uit gefaseerd mogelijk is.

grootschalige opwek niet in lijn is met de klimaatdoelen van het Rijk, sinds

Reactie RES: Bij het opstellen van een regionale energievisie kan ook

deze zijn bijgesteld naar 55% reductie in 2030.

onderzocht worden of het mogelijk danwel wenselijk is om houtige biomassa

Reactie RES: Het Gelders Klimaatplan (januari 2022) becijfert dat een

uit de energiemix uitgefaseerd kan worden.

Gelderse bijdrage van 3,4 TWh in 2030 realistisch is als bijdrage aan het

3 Doordat enkel grootschalige infrastructuuroplossingen op de korte termijn te

nationale doel van 55% CO2-reductie. De zes Gelderse RES-ambities tellen

weinig effect lijken te hebben, spreekt Arnhem de wens uit om in de RES 2.0

op tot 6,5 TWh duurzame elektriciteitsopwek in 2030. Daarmee liggen de

ook een decentrale aanpak van opwek en opslag (zoals buurtbatterijen) en

ambities en uitwerkingen van de Gelderse RES’en (en de RES GMR Arnhem-

vraagsturing op te nemen, en de kennis en oplossingen over een decentrale

Nijmegen) in lijn met uw wens. Mocht u dit anders zien, dan zijn we

aanpak optimaal met elkaar te delen.

benieuwd naar uw onderbouwing.

Reactie RES: In de RES wordt uitvoering gegeven aan het regionaal uitvoeringsplan energiesysteem. In dit plan staat het beter benutten van het regionale (en decentrale) energiesysteem centraal om zo de impact op het net en de benodigde infrastructuur te beperken. Hierbij sturen we het toepassen op slimme beleid- en ontwerpkeuzes voor wonen, bedrijven, mobiliteit en duurzame opwek.

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 53

Wijchen, collegebesluit 17-feb-25

4  Aansluitende bij de wens van het college spreekt de raad de wens uit tot

Wensen:

compensatie voor het te bouwen hoogspanningsstation in Wijchen. Er

1  Met het vaststellen van de visie op wind- en zonne-energie heeftde

wordt meer duidelijkheid gewenst over hoe dit gecompenseerd gaat worden.

gemeente Wijchen er voor gekozen op te gaan werken volgens de landelijke

Hiertoe worden een aantal suggesties gedaan, zoals het inbrengen van

‘gedragscode Acceptatie & participatie Windenergie op land’ . Het is hierbij

duurzame energieuit andere gemeente als eigen bijdrage of voorrang bij het

de wens van de raad om deze landelijke gedragscode regionaal te omarmt te

toekennen van vermogen op het elektriciteitsnet.

zien, de RES 2.0 lijkt ons daar een geschikte plek voor.

Reactie RES: De ruimtelijke inpassing van hoogspanningsstations is belegd

Reactie RES: In de RES 2.0 wordt een verwijzing opgenomen naar de

bij de nationale overheid. De regio en RES zijn daar geen partij in. Om het

Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie, inclusief korte

regionale duurzame opwekbod te halen hebben we alle inbreng van de

samenvatting van wat de gedragscode behelst.

gemeenten nodig. In de RES 2.0 wordt ook aangegeven wat we nog van aan

2  De gemeente Wijchen gaat ruimte bieden aan een nieuw te plaatsen

aantal gemeenten wordt verwacht. De regio beslist niet over het toekennen

hoogspanningsstation wat meer capaciteit op het landelijke 380 kV-net

van vermogen op het elektriciteitsnet. Hier gelden de regels van het ACM en

brengt. Dit station is hiermee een onmisbare schakel in de energietransitie.

is de netbeheerder gehouden aan deze regels.

Met een oppervlakte van 26 hectare is het ruimtebeslag ook erg groot. Hierom

5  De belastbaarheid van gebieden is een belangrijk onderwerp voor de raad.

willen wij een waardering voor het hoogspanningsstation terugzien in de

In sommige gebieden komen er nu veel ontwikkelingen samen, terwijl

RES 2.0.

het juist van belang is impactvole ontwikkelingen te spreiden om zowel

Reactie RES: De ruimtelijke inpassing van hoogspanningsstations is primair

bestuurlijk- als maatschappelijk draagvlak te behouden. In de RES 2024

belegd bij de nationale overheid. De regio en RES zijn daar geen directe partij

wordt meerdere malen gewezen op het belang van draagvlak en het samen

in. Als regio helpen we de gemeente om te komen tot een zo acceptabel

klaren van de klus. Hiertoe roept de raad op alle impactvolle ontwikkelingen

mogelijke (landschappelijke) inpassing. We zien de grote impact die dit

in kaart te brengen. Hierbij kan gedacht worden aan de infrastructuur

station, samen met meerdere opgaven, heeft in het gebied. Bovendien beperkt

ten behoeve van het electriciteitsnet, maar ook de verbreding van de A50

de inpassing van het station de ruimtelijke keuze voor de invulling van de

en industrieterreinen. Ook is zicht op de bijdragen per gemeenten op de

regionale duurzame opwek. Welke ook een afspraak is met de landelijke

onderwerpen warmtetransitie en infrastructuur wenselijk. Ten slotte wordt

overheid.

er met het oog op de provinciale ambities op kernenergie opgeroepen dit

3  Het nieuwe energiesysteem vereist een grote hoeveelheid ruimte en heeft

onderwerp ook op te nemen in de RES.

daarnaast een andere ruimtelijke impact dan het oude fossiele systeem. Hier

Reactie RES: In de RES 2.0 komt het energiesysteem nog centraler te staan.

kan gedacht worden aan de ruimtelijke impact van zon- en windprojecten,

In zowel het integraal programmeren als bij het opstellen van een regionale

maar ook de benodigde ruimte voor infrastructuur. Dit wordt in de

energievisie worden de ontwikkelingen per subregio in beeld gebracht. Bij

voorligende RES soms indirect benoemd, maar dit onderwerp verdient zijn

de nog op te stellen visie kunnen we de energievraag en het aanbod per

eigen paragraaf.

gemeente in beeld brengen. Omdat kernergie een mogelijke toekomstige

Reactie RES: Een heldere analyse. In de RES 2.0 zal de toenemende

bron van energieopwek wordt in onze regio zullen we dit meenemen bij het

ruimtelijke impact als uitdaging voor de energietransitie expliciet worden

uitwerken van de regionale energievisie.

vermeld.

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 54

6 Afspraken in de RES raken verschillende bestuurslagen, een verheldering

Lingewaard, collegebesluit 18-feb-25

van de verhoudingen tussen de verschillende bevoegdheden op lokaal,

Wensen:

regionaal en provinciaal niveau is wenselijk. Zo kan de provincie via een

1

Actualisatie zoekzone zon. De zoekzone aan de Lingewal is door de

provinciaal inpassingsplan (PIP)sturen op netinpassing. We zien graag

gemeenteraad vastgesteld in 2017. Echter mogen initiatieven nu niet vergund

terug hoe deze bevoegdheid zich verhoudt tot de afspraken binnen de RES.

worden omdat de zoekzone niet als zodanig in de RES 1.0 zijn opgenomen.

Daarnaast zien we graag meer duidelijkheid over wanneer de provincie

Onze wens is dus nadrukkelijk om deze zoekzone in RES 2.0 op te nemen als

gebruik kan en/of moet maken van een PIP en hoe de provincie dit zal doen.

zodang.

Reactie RES: Een overzicht met bevoegdheden per bestuurslaag en eventueel

Reactie RES: De zoekzone aan de Lingewal, zoals vastgesteld door

gebruik daarvan wordt opgenomen in de bouwstenennotitie

de Lingewaardse gemeenteraad in 2017 wordt niet opgenomen in de RES 2.0. Deze zoekzone is in strijd met de provinciale afspraken over voorkeursvolgorde voor opwekken zonne-energie welke zijn vastgelegd in de zonneladder. 2  De gemeenteraad heeft de energievisie A15-Betuweroute vastgesteld. Dit maakt het noodzakelijk dat ook de zoekzone Energievisie A15-Betuweroute wordt opgenomen in de RES 2.0. Deze is formeel nog niet opgenomen in de RES 1.0.

Reactie RES: De zoekzone Energievisie A15-Betuweroute, zoals vastgesteld door de Lingewaardse gemeenteraad in 2025 wordt opgenomen in de RES 2.0. 3 In ons gemeentelijk Beleidskader Energietransitie is als voorwaarde voor de inpassing van duurzame opwek opgenomen een efficiënte bijdrage aan het energiesysteem te leveren. Mits een bedrijf behoefte heeft aan (meer) duurzame energie opwek en het bedrijf kan aantonen dat er aan deze voorwaarde voldaan wordt, wenst ons college deze locatie ook mee te kunnen nemen als opwek locatie in RES 2.0

Reactie RES: Energieprojecten die een efficiente bijdrage leveren aan het energiesysteem, bijvoorbeeld voor bedrijfsverduurzaming en/of aansluiting ‘achter de meter’ worden opgenomen in de RES 2.0. Daarbij tevens verwijzend naar mogelijke locaties op basis van bedrijven binnen de regio die vallen onder het Europese ETS-regime en/of grootverbruiker zijn van (fossiele) energie.

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 55

Druten, collegebesluit mrt-25

3 Innovatie. De raad pleit voor meer aandacht in de RES voor alternatieve

Wensen:

energiebronnen en opslag zoals geothermie, thermische opslag en

1  Participatie. Het is cruciaal om de omgeving en inwoners actief te betrekken

batterijsystemen. Het is goed om te zien dat hier al meer aandacht aan wordt

bij toekomstige ontwikkelingen in hun leefomgeving. Wij benadrukken het

besteed in de verrijkte RES 1.0, maar we zien dit graag verder uitgebreid met

belang van samenwerking met lokale energiecoöperaties en het betrekken

meer concrete projecten en ondersteuning. De verrijkte RES 1.0 benadrukt dat

van de gemeenschap vanaf het begin van elk project. Dit bevordert niet

het energiesysteem van de toekomst meer decentraal en divers zal moeten

alleen het draagvlak, maar zorgt er ook voor dat de belangen en zorgen van

zijn. Wij zien veel potentie in kleinschalige en innovatieve opslag, zoals

de lokale bevolking worden meegenomen in de besluitvorming. Dit geldt

thermische buffers en batterijen. Deze technologieën kunnen bijdragen aan

zowel voor besluitvorming rondom zoekgebieden als voor initiatieven voor

een flexibeler en veerkrachtiger energiesysteem en moeten daarom actief

grootschalige opwekprojecten.

worden gestimuleerd en ondersteund.

Reactie RES: Wij onderschrijven dit belang. In de RES 2.0 wordt ook een

Reactie RES: Warmte-opslag komt terug in de RES 2.0 als onderdeel van

verwijzing opgenomen naar de Gedragscode Acceptatie & Participatie

het totale warmtesysteem. Momenteel werken we aan een regionale

Windenergie, inclusief korte samenvatting van wat de gedragscode behelst.

bronnenstrategie waarin we ook stil zullen staan bij opslag van warmte.

2  Het is mooi dat de RES 1.0 Verrijking hier al uitgebreid aandacht aan besteedt

We lezen de wens om innovatie (opslag/batterijen) ook als een wens om een

in hoofdstuk 6. In de praktijk ervaren we echter dat ons als gemeente weinig

bredere kijk op het energiesysteem weer te geven. In de RES 2.0 hebben we

tijd wordt geboden voor uitgebreide participatie en besluitvorming op RES-

opgenomen om een regionale kijk op het energiesysteem te maken in 2026.

trajecten, zoals de visie op windenergie. We hopen dat een verbeterde borging

Hierin kunnen we tegemoet komen aan deze wens. we maken deze kijk pas

van de benodigde tijd voor dergelijke trajecten een plek kan krijgen binnen

als de provincie haar energievisie heeft opgeleverd.

de RES.

4 Solidariteit. De energietransitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Reactie RES: In juli 2023 is de milieueffectrapportage opgeleverd en ter

van en voor ons allemaal. De gemeente Druten neemt deze

informatie aan alle raden gestuurd. Vanaf dat moment was het aan de

verantwoordelijkheid serieus en heeft om deze reden 7 zonneparken met een

gemeenten zelf om hun windplannen nader uit te werken in een windvisie of

geschat gezamenlijk vermogen van 150 MWp ingebracht in de RES 1.0. Net

omgevingsvisie om zelf tot de gewenste zoekgebieden voor wind te komen.

als vele andere gemeenten zijn wij trots op ons mooie landschap en willen dit behouden voor onze inwoners. Dit rijmt niet altijd met de inpassing van (vele) projecten voor energieproductie. Om deze reden vragen wij aandacht in de RES voor een gelijke verdeling van de lasten en verantwoordelijkheden tussen de omliggende gemeenten. Solidariteit en samenwerking zijn essentieel om de doelen van de RES te bereiken en te zorgen voor een eerlijke en rechtvaardige energietransitie.

Reactie RES: Solidariteit is belangrijk bij het behalen van de opwekdoelen en ook bij het verdelen energie. Vraag en aanbod in balans brengen binnen onze regio vraagt samenwerking en solidariteit met elkaar.

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 56

Bijlage 3: Regionaal programmeren Urgentie: waarom is deze aanpak nodig? De komende jaren stijgt de gevraagde transportcapaciteit harder dan de verwachte realisatie van transportcapaciteit. Hierdoor ontstaat een

D

B

mismatch tussen vraag en aanbod van elektriciteit, zoals afgebeeld in figuur 20. Om problemen in de energievoorziening te voorkomen, is het

C

belangrijk om nu keuzes te maken, zodat de benodigde investeringen

A

van netbeheerders op tijd klaar zijn voor 2030-2050. Deze investeringen zijn nodig omdat de uitbreidingen van ons elektriciteitsnet, de huidige en geplande ontwikkelingen niet bij kunnen houden. Belangrijke oorzaken zijn de aangescherpte beleidsdoelstellingen (ruimtelijk-economisch en klimaatdoelen) van overheden en de sterke groei in elektriciteitsvraag door verduurzamingsmaatregelen. Voorbeelden

Figuur 20: Gevraagde capaciteit en de transportcapaciteit uitgezet in de tijd, inclusief oplossingsrichtingen.

zijn het grote aantal nieuwbouwplannen, verduurzaming van woningen en het elektrificeren van mobiliteit, glastuinbouw, bedrijventerreinen en industrie.

De gevraagde capaciteit stijgt harder dan de verwachte realisatie van

Er is een sterkere uitwisseling nodig tussen de uitbreidingsplannen van de

transportcapaciteit (figuur 20)

netbeheerders en de gevraagde capaciteit vanuit de gebruikers.

Om deze mismatch te verkleinen zijn vier oplossingsrichtingen opgesteld: A. Sneller en meer infrastructuur realiseren om de transportcapaciteit te

De aanpak integraal programmeren is een gestructureerde manier om samen

vergroten. Hierop zetten de netbeheerders maximaal in, maar er zijn

met overheden en stakeholders te bouwen aan een toekomstbestendig

ook beperkingen vanwege personeel- en materiaalschaarste en de

energiesysteem. In deze aanpak brengen we de uitbreiding van onze energie-

doorlooptijden voor engineering, ruimtelijke procedures, stikstofregelgeving

infrastructuur (elektriciteit, warmte en duurzame gassen zoals biogas,

en bouwtijd. Daarom is deze optie momenteel niet voldoende om het hele gat

en waterstof) in lijn met andere gewenste ruimtelijke ontwikkelingen,

te overbruggen.

inclusief de realisatie van klimaatdoelstellingen. Alle sectoren met een

B. Slimme oplossingen implementeren om de gevraagde capaciteit te

claim op het energiesysteem nemen we integraal mee, zoals: industrie- en

verminderen. Hiermee kun je bestaande transportcapaciteit beter benutten

bedrijventerreinen, gebouwde omgeving, mobiliteit, land- en glastuinbouw en

en daalt de gevraagde capaciteit op piekmomenten. Dit is een oplossing

duurzame opwek.

die in de aanpak voor netcongestie en integraal programmeren wordt uitgewerkt.

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 57

C. Prioriteren en het maken van keuzes is op dit moment onvermijdelijk.

3. Potentiële keuzes in beeld: de impact op het net proberen te reduceren

Omdat oplossingen 1 en 2 onvoldoende opleveren, is sprake van netcongestie

door samen ontwerp- en beleidskeuzes voor te bereiden en te vertalen naar

en moeten er keuzes gemaakt worden over de verdeling van de schaarse

concrete acties;

transportcapaciteit. De mogelijkheden en kaders voor prioriteren zijn op dit moment echter beperkt. D. Programmeren van ontwikkelingsprojecten en infrastructuur-uitbreidingen biedt ook een oplossing. Dit betekent dat plannen voor woningbouw of

4. Uitvoeringsplan (aanscherpen): gewenste acties prioriteren, op elkaar afstemmen en opnemen in het regionaal uitvoeringsplan energiesysteem. Hiervoor is een goede samenwerking tussen provincies, gemeenten en netbeheerders cruciaal.

verduurzaming van bedrijventerreinen later in de tijd worden gepland om te voorkomen dat er nu een groot tekort ontstaat aan transportcapaciteit. Ook de infrastructuur-uitbreidingen worden geprogrammeerd in de tijd. Hiermee krijgen de belangrijkste uitbreidingen meer prioriteit en worden eerder gerealiseerd dan andere uitbreidingen.

Aanpak regionaal programmeren Om de beschreven resultaten van integraal programmeren te behalen, is meer inzicht nodig in de toekomstige energievraag, het aanbod, de benodigde infrastructuur en de ruimtelijke ontwikkelingen. Dit inzicht vormt input voor overheden in de regio, het omgevingsbeleid en het Programma Energiesysteem van provincie Gelderland. Ook krijgen gemeenten en netbeheerders een goed beeld van de knelpunten voor het prioriteren van aansluitingen bij beperkte capaciteit. In het regionaal integraal programmeren doorlopen gemeenten, Liander en regio samen een proces van vier stappen. Deze aanpak sluit aan op een

Figuur 21: Jaarcyclus Regionaal Programmeren: vier stappen van inzicht tot uitvoering.

methode ontwikkeld door Liander. Hierin staat de samenwerking tussen de regio, gemeenten, Liander en impactvolle stakeholders centraal. De aanpak bestaat uit vier stappen die de RES-organisatie en Liander jaarlijks doorlopen: 1.  Het creëren van een gemeenschappelijke feitenbasis: samen op zoek naar een volledig en gedeeld beeld van ontwikkelingen in vraag- en aanbod van energie in de regio; 2.  Het in kaart brengen van de benodigde netcapaciteit: een doorvertaling van de (gewenste) ontwikkelingen in benodigde netuitbreiding in ruimte, tijd en geld (door Liander);

RES 2.0 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen - 58