Document · PDF

Bijlage 8b Programmabegroting 2026-2029 Duiven

Gemeenteraad 2 juli 2026, gemeente DoesburgBij agendapunt: Initiatiefvoorstel Stadspartij Doesburg: De Liemers-Coalitie39.215 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting Duiven 2026-2029

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inleiding Begroting in een notendop Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappĳ Programma 3 Omgeving Algemene Dekkingsmiddelen Beleidsbegroting - Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partĳen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Openbaarheid Paragraaf 9 Duurzaamheid Financiële begroting - Baten en Lasten Baten en lasten per programma 2026 Mutaties reserves per programma Voorcalculaties in meerjarenperspectief Financiële begroting - Financiële positie Begrotingsrichtlĳnen Begrotingsresultaten en maatregelen Financiële begroting - Conclusie Bĳlagen Kerngegevens Berekening tarieven afvalstoffenheffing Berekening tarieven rioolrecht Overzicht van reserves en voorzieningen Vervangingsinvesteringen EMU-saldo Baten en Lasten per Taakveld Overheadkosten Indicatoren Model E Maatregelen Financieel gezond 2026

3 4 6 14 26 46 51 51 58 70 77 81 84 93 97 98 99 99 99 99 101 101 102 109 111 111 112 113 114 130 134 135 136 137 138 139

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Inleiding

Inleiding Samen aan de slag voor de gemeente Duiven Voor u ligt de begroting 2026 van de gemeente Duiven. Deze begroting schetst de belangrĳkste ontwikkelingen voor Duiven, Loo en Groessen. De gemeente staat voor complexe keuzes, mede door teruglopende rĳksinkomsten. Tegelĳkertĳd wil de gemeente blĳven investeren in wat nodig is voor een leefbare, sociale en toekomstgerichte gemeente. Bĳ de voorjaarsnota is het financieel perspectief in beeld gebracht en zĳn er maatregelen voorgelegd. Na besluitvorming van de raad zĳn deze maatregelen nu verwerkt in de begroting. Maatregelen die bĳdragen aan financieel herstel, met behoud van onze sociale waarden: omzien naar elkaar en samen bouwen aan Duiven. Daarbĳ is gekozen voor een gebalanceerd pakket van bezuinigingen, inkomstenverhogingen en het inzetten van de Algemene Reserve. We lopen in deze begroting niet vooruit op besluitvorming van de raad. Besluiten rondom de geluidsinstallatie van de raad, het vormen van een nieuwe bestemmingsreserve Hervormingsagenda en het niet invoeren van reclamebelasting met als mogelĳk alternatief een verhoging van de OZB nietwoningen zĳn niet in dit document verwerkt. De gemeente streeft naar een eerlĳke verdeling van lasten. Dat betekent kritisch kĳken naar onze dienstverlening en dat betekent dat de gemeente maatregelen heeft moeten nemen die de gemeenschap raken.

De gemeente blĳft investeren in het sociaal domein, waar ondersteuning het hardst nodig is, en kiezen ervoor om sommige maatregelen gefaseerd en in samenwerking met partners uit te voeren. Ondanks de financiële druk blĳft de gemeente inzetten op woningbouw, duurzaamheid en sociale samenhang. De gemeente ontwikkelt woningbouwlocaties met oog voor bereikbaarheid, leefkwaliteit en klimaat. Onze aanpak op duurzaamheid is pragmatisch: afvalvermindering, energieopwekking en klimaatadaptatie staan centraal. In het sociaal domein zoeken we een nieuwe balans tussen inzet van inwoners, verenigingen, mantelzorgers, professionals en overheid. Als gemeente neemt een faciliterende rol: zĳ ondersteunt de samenleving om zelf het verschil te maken. De gemeente wil een betrouwbare partner zĳn voor inwoners, ondernemers en maatschappelĳke organisaties. Ook werkt de gemeente aan onze bestuurscultuur, met samenwerking op basis van vertrouwen, betrokkenheid en verantwoordelĳkheid. Deze begroting vraagt om gezamenlĳke inzet. Duiven staat voor financieel uitdagende jaren, maar met een sterke gemeenschap en een duidelĳke koers is er vertrouwen in een toekomstbestendige gemeente. Duiven, 23 september 2025.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begroting in een notendop

Begroting in een notendop Highlights per programma BESTUUR

MAATSCHAPPĲ

OMGEVING

Goed bestuur draagt bĳ De gemeente draagt bĳ aan een In Duiven is het goed aan vertrouwen in de vitale samenleving en een leefbare leven, wonen en werken. overheid van inwoners. De omgeving. Hierdoor kunnen De gemeente werkt aan een gemeente wil inwoners het inwoners zo zelfstandig mogelĳk aantrekkelĳke toekomstgerichte gevoel geven welkom te een betekenisvol en veerkrachtig en duurzame werk-, woon- en zĳn. De gemeente zorgt leven kunnen leiden. Waar nodig leefomgeving. Met ruimte voor voor laagdrempelige, vlotte en reiken handvatten aan waarmee gerichte ontwikkeling, initiatief servicegerichte dienstverlening. mensen zichzelf kunnen redden, en innovatie. Voor laagdrempelige en elkaar ondersteunen en meedoen Veel zaken in de omgeving vlotte contacten en heldere (participatie). De leefwereld en hebben uiteindelĳk effect op communicatie. En de gemeente omgeving van inwoners staan komt afspraken na. De gemeente hierbĳ centraal. Zodat de gemeente het geluksgevoel van inwoners. Denk aan werkgelegenheid, de betrekt inwoners actief bĳ het (waar nodig) de juiste en kwaliteit van de werk-, woonvormgeven van hun eigen (veilige) passende ondersteuning biedt. en leefomgeving, de mogelĳkheid leefomgeving. Dit versterkt De systematiek van positieve tot ontmoeting, verbondenheid in de onderlinge verbinding en gezondheid is daarbĳ leidend.

de buurt en maatschappelĳke leefbaarheid in wĳk en dorp. De gemeente gaat uit van wat voorzieningen. De gemeente Deze betrokkenheid en verbinding iemand wel kan en belangrĳk dragen ook bĳ aan de positieve vindt en denken in mogelĳkheden. zet hier steeds meer op in bĳ de werkwĳze en aanpak gezondheid van inwoners. We bedenken oplossingen die en de belangrĳke keuzes die meedoen makkelĳker maken en gemaakt worden. aansluiten bĳ de leefwereld van de inwoner.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begroting in een notendop

Speerpunten:

Digitale veiligheid

Realiseren van een sterke lokale toegang

Uitvoeren Woonvisie/ versnellen woningbouw

Uitvoering geven aan participatie Inwoners versterken

Ontwikkeling Biezenkampen

Implementatie Wet Open Overheid

Werken volgens de bedoeling

Herontwikkeling Centrum

Cyberveiligheid eigen organisatie

Asielopvang

Ploen Noord Groot Ontwikkeling Plakse Weide Transitie naar definitief Omgevingsplan Uitbreiding bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Liemerse Ambassade Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Duurzaamheid Natuurinclusieve gebiedsontwikkeling

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

Programma 1 Bestuur 1.1 Wat willen we bereiken? Het programma Bestuur richt zich op de relatie tussen de gemeente en haar inwoners, ondernemers, medewerkers en samenwerkingspartners. Centraal staan overheidsparticipatie – het ondersteunen van initiatieven vanuit de samenleving en het bedrĳfsleven – en het bieden van toegankelĳke en kwalitatieve dienstverlening. Ook de samenwerking met andere gemeenten en organisaties, het waarborgen van een veilige leef- en werkomgeving, en een solide financiële huishouding en ambtelĳke organisatie maken hier onderdeel van uit. Binnen dit programma vallen ondersteunende taken voor de gemeentelĳke programma’s 2 en 3, zoals communicatie, participatie, juridische ondersteuning en dienstverlening. Onder dienstverlening vallen onder andere de publieksbalies/Burgerzaken, het klantcontactcentrum, de gemeentelĳke website en sociale media. Daarnaast omvat het programma het financiële beleid, de inkomsten uit het gemeentefonds, lokale heffingen zoals OZB, leges en overige belastingen evenals het beheer van gemeentelĳke reserves. Ook de verantwoordelĳkheid van de gemeente voor openbare orde en veiligheid is in dit programma opgenomen. Samen met veiligheidspartners – zoals de veiligheidsregio, politie, brandweer en het openbaar ministerie – én met inwoners en bedrĳven, wordt gewerkt aan een veilige gemeente.

De prioriteiten uit het lokale veiligheidsplan zĳn: zorg en veiligheid, aanpak van ondermĳning en digitale veiligheid. De gemeente streeft ernaar een betrouwbare, transparante en financieel stabiele partner te zĳn voor inwoners, ondernemers en (overheids)instellingen. De speerpunten binnen dit programma dragen bĳ aan het versterken van de dienstverlening en samenwerking met onze gemeenschap en partners. Voor 2026 houdt de gemeente vast aan de speerpunten zoals deze ook voor 2025 zĳn geformuleerd. Deze speerpunten zien op beleidsdoelen zonder financiële claim. Het gaat daarbĳ om: • Digitale veiligheid voor inwoners en bedrĳven. • Uitvoering geven aan participatie. • Implementatie Wet open overheid. • Cyberveiligheid van de eigen organisatie. Externe ontwikkelingen Winstwaarschuwing stĳging energielasten vanwege geopolitieke spanningen. De gemeente ziet dat door geopolitieke spanningen en deels ook de handelsoorlog de energieprĳzen weer stĳgen. Ook ziet de gemeente dat de netwerkkosten stĳgen door forse netwerkinvesteringen vanwege capaciteitstekorten op het stroomnetwerk door de energietransitie. Stĳgende kosten raken meteen de exploitatie van bĳvoorbeeld maatschappelĳk vastgoed, pompgemalen en openbare verlichting.

Met de kennis van februari / maart 2025 ziet de gemeente dat er voor 2026 een lichte stĳging wordt verwacht, maar er is al 60% van de inkoop van gas en stroom vastgeklikt. De overige 40% moet nog vastgeklikt worden. Het effect wordt nu nog niet als fors verwacht maar over de langere termĳn naar 2027 en 2028 kan dat wel meer effect hebben. De ontwikkelingen worden op de voet gevolgd, maar het is verstandig nu al maatregelen te treffen door middel van verduurzaming en wellicht het risico ook op te nemen in de risicoparagraaf. Informatisering en de digitale samenleving

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelĳkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelĳkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren en de betrouwbaarheid van de gemeente. In de afgelopen periode zĳn met name de risico’s rondom ransomware toegenomen. Om goed in te kunnen blĳven spelen op alle ontwikkelingen, uitdagingen en bedreigingen in relatie tot de toenemende afhankelĳkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zĳn in de komende periode. In het licht van de financiële mogelĳkheden is er gekozen voor het minimale scenario van de I&A-visie. Dit betekent dat met name op het vlak van innovatie geen investeringen mogelĳk zĳn. Artificial Intelligence (AI) De komende jaren komt er vanuit de Digital Decade veel nieuwe Europese wet- en regelgeving op gemeenten af. Inmiddels is er een Europese AI-verordening van kracht die voor gemeenten verantwoordelĳkheden meebrengt op het gebied van AI-gebruik. De gemeente volgt hierbĳ de handreikingen vanuit de VNG.

Het ontbreken van voldoende aandacht en capaciteit op dit thema lĳkt langzamerhand niet meer houdbaar. Voorlopig kiest de gemeente ervoor om de ontwikkelingen zo goed als mogelĳk te volgen en nog geen extra inspanning te doen op het gebied van AI. Het is niet uit te sluiten dat de noodzaak voor specialisatie en actieve regulatie en begeleiding van AI-implementatie en -gebruik binnen de organisatie de komende jaren tot een extra capaciteitsvraagstuk zal leiden. Intussen zal AI – als we dit goed weten uit te rollen en in ons voordeel weten in te zetten – ons op termĳn ook helpen om onze processen, werkzaamheden en dienstverlening efficiënter in te richten en een bĳdrage leveren aan de oplossing ten aanzien van de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. 1.2 Wat gaan we daarvoor doen? De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Elk contact met de gemeente draagt bĳ aan het welzĳn en de veiligheid van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrĳven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De gemeente is daartoe een transparante organisatie, die zĳn informatiehuishouding en informatieveiligheid op orde heeft. De manier waarop de dienstverlening, communicatie, participatie en de aandacht voor veiligheid (digitaal en fysiek) zĳn georganiseerd draagt hieraan bĳ.

De gemeente heeft een visie op dienstverlening. In de gemeentelĳke organisatie worden de vier uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening (‘inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelĳk’ en ‘kennis van zaken’) verankerd. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zĳ in alles dat zĳ centraal staan in het contact met de gemeente. Om de samenwerking en de verbinding tussen gemeente en samenleving te bevorderen, is in 2023 een beleidskader Participatie vastgesteld. De werkwĳze die daarbĳ hoort, is inmiddels ook ontwikkeld en geborgd in de organisatie. In 2026 zal aanvullend nog een participatieverordening moeten worden opgesteld. Een goede en tĳdige communicatie en transparantie van informatie draagt bĳ aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelĳk stukken en beraadslagingen zĳn openbaar en eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelĳk is, wordt geheimhouding opgelegd.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

De gemeente is een veilige plaats om te wonen, te werken en te verblĳven. De gemeente probeert ervoor te zorgen dat kwetsbare personen niet afglĳden naar risico-, overlastgevend of crimineel gedrag. Inwoners en bedrĳven worden bewust gemaakt van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zĳ dat tĳdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich ertegen kunnen wapenen. De gemeente werkt goed samen met andere overheidsinstanties om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken. A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving Dit zĳn de speerpunten: 1.A.1 Doel

Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

1.A.2 Doel

Digitale veiligheid Inwoners en bedrĳven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit. Zodat zĳ dat tĳdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich ertegen kunnen wapenen. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftĳden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrĳfssystemen 'gĳzelen' en losgeld eisen of belangrĳke voorzieningen overnemen. De digitale wereld draagt ook steeds vaker bĳ aan radicalisering, het creëren van maatschappelĳke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zĳn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bĳvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrĳven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet meer bewustwording ontstaan. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie of enorme bedrĳfsschade. En zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen. In het Integrale veiligheidsplan 2023-2026 is digitale criminaliteit als prioriteit opgenomen.

In het plan staat op hoofdlĳnen wat we willen gaan doen. De acties spreiden zich uit over meerdere jaren. Cyberveiligheid is een betrekkelĳk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaam komen er projecten en initiatieven rondom dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zĳn op voorhand niet aan te geven. Het vraagt vooral om personele inzet. Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording over de gevolgen van cybercrime is een belangrĳke eerste stap. Hierbĳ zoeken we samenwerking met bĳvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum. Uitvoering geven aan participatie Participatie gaat over actieve inwonersbetrokkenheid. Over hoe inwoners een rol kunnen spelen bĳ de voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie van zaken in het publieke domein. Dat kan op initiatief van de gemeente of van inwoners zelf. Participatie is doen. Actief het dorp in (bĳvoorbeeld via dorpsgesprekken) en met elkaar in gesprek over verschillende meningen, ervaringen, ideeën en belangen over verschillende onderwerpen. Achterhalen waar mensen zich voor willen inzetten en dit faciliteren. Uitleggen waar de gemeente mee bezig is. En leren van de ervaringen die de gemeente daarbĳ opdoet. Kortom: participatie is samen aan de slag zĳn.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

1.A.2 Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

1.A.4 Doel Toelichting

Risico’s

Planning Financiën Participatie

1.A.5 Doel

Uitvoering geven aan participatie In 2023 is het beleidskader participatie vastgesteld en in 2024 het uitvoeringsplan. Daar geeft de gemeente de komende jaren uitvoering aan. Medewerkers krĳgen opleiding en advies in het werken volgens het stappenplan participatie en vullen bĳ elk project de participatiescan in om te bepalen of een participatietraject moet worden gevolgd en een participatieplan moet worden opgemaakt (de nieuwe werkwĳze). Daarnaast zet de gemeente in op begeleiding van burgerinitiatieven (op het gebied van groen en spelen) via een Initiatievenloket. Daar kunnen inwoners een beroep op de gemeente doen voor ondersteuning. De participatiescan en het stappenplan worden onvoldoende gevolgd, waardoor onduidelĳkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. De nieuwe werkwĳze maakt dat risico kleiner. Invoering van het Uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico, omdat de begeleiding van initiatieven op basis van het Uitdaagrecht relatief onbekend terrein zĳn. De organisatie werkt inmiddels volgens de nieuwe werkwĳze nadat hier organisatie-breed trainingen voor zĳn gegeven. Collega's gebruiken inmiddels de participatiescan en het stappenplan. Participatieadviseurs worden daarbĳ door hen ingeschakeld. Het doel voor 2026 is het doorgaan met deze implementatie.

Aandacht voor het opleiden van nieuwe medewerkers en het toepassen van de werkwĳze blĳven de belangrĳkste aandachtspunten voor 2026. Eind 2026 zal worden geëvalueerd of invoering van de nieuwe werkwĳze en de implementatie van het beleidskader participatie succesvol is geweest. Eind 2026 wordt de evaluatie aangeboden aan de raad. Daarna stelt zĳ dan de participatieverordening vast, hetgeen voor 1-1-2027 ook is voorgeschreven in de Wet Versterking Participatie op decentraal niveau. Het budget ten behoeve van de bemensing van het initiatievenloket (ad. 75.000) is beschikbaar gesteld voor deze coalitieperiode. In de Voorjaarsnota van 2026 zal een evaluatie worden opgenomen met een voorstel of en zo ja hoe het loket zal worden gecontinueerd vanaf 2027. Dit speerpunt is gericht op het versterken van de kwaliteit van participatieve trajecten. Op basis van ervaringen scherpt de gemeente werkwĳzen en beleid verder aan. Implementatie Wet Open Overheid (WOO) Een transparante organisatie en gemeente, die zĳn informatiehuishouding op orde heeft. De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

Het grote verschil tussen de Woo en de Wob is de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie in 11 informatiecategorieën. Een belangrĳk onderdeel van de Woo is het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeenten en 1Stroom. Dit vindt gefaseerd plaats tot en met 2027. De Gemeenschappelĳke Regelingen waarmee onze gemeenten verbonden zĳn moeten zich ook houden aan de Wet open overheid. Zĳ krĳgen hiervoor geen budget vanuit het Rĳk. De implementatie van de Woo duurt nog tot en met 2027. De implementatie van de Woo is in de begroting gedekt uit de middelen die het Rĳk hiervoor beschikbaar heeft gesteld. Er worden geen extra middelen gevraagd. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners. Daarnaast gaan we inwoners actief vragen hoe zĳ de informatievoorziening van de gemeenten ervaren. Bĳvoorbeeld via een klankbordgroep. Cyberveiligheid eigen organisatie Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten.

1.A.5 Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

Cyberveiligheid eigen organisatie De gemeente en de gemeentelĳke organisatie moeten weerbaar zĳn tegen cybercriminelen. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Onze dienstverlening is afhankelĳk van goed werkende ICTsystemen. Daarnaast werkt de gemeente veel met privacygevoelige informatie. Het gĳzelen of stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Snel signaleren en bestrĳden van incidenten is dan ook belangrĳk. Cybercrime kan leiden tot diefstal van informatie of andere middelen en bedrĳfsschade en zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen. Regionaal ICT en Inkoop Dienstencentrum (RID) en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelĳke ICT-systemen. De RID voert de benodigde technische wĳzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzĳn rondom informatieveiligheid en aan de digitale vaardigheden van de organisatie. Dit gebeurt met opleidingen en een cyberveiligheidsoefening. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelĳke systemen zĳn meegenomen in de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzĳn en het uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zĳn gedekt vanuit de bestaande middelen. Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de eigen organisatie.

Aanvullende wens Geluidsinstallatie raadszaal De microfoons in de raadszaal geven regelmatig storingen. De huidige installatie is niet meer door te ontwikkelen. Daarom onderzoekt de gemeente wat nodig is om zowel de techniek als de ondersteuning op het gewenste niveau te brengen. Een voorstel hiervoor wordt opgesteld in samenwerking met de raad, griffie en facilitaire zaken. Om de aanschaf van een nieuw systeem te kunnen bekostigen wordt een krediet van € 55.000 gevraagd. Dat levert een kapitaalslast op van € 12.100. 1.3 Wat gaat het kosten? Kosten bestaand beleid programma Bestuur

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2024 18.590 58.227 39.637 -306 39.331 681 40.012

Begroting 2025 21.042 59.667 38.625 2.691 41.316 -33 41.283

Begroting 2026 20.596 63.114 42.518 2.562 45.080 -33 45.047

Meerjarenraming 2027 2028 2029 21.282 21.942 22.011 64.773 64.969 66.399 43.491 43.027 44.388 158 45 44 43.649 43.072 44.432 -33 -33 -33 43.616 43.039 44.399

Bedragen x € 1.000 2026 Reeds verwerkt in de cĳfers: Wensen/Keuzemogelĳkheden Noodstroomvoorziening gemeentehuis Autonome ontwikkelingen: OZB woningen

2027

2028

2029

6.000

-15.000

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

OZB niet woningen VGGM bevolkingszorg Decembercirculaire Gevolgen voorjaarsnota Rĳk 2025 Aanpassing dividendbeleid Alliander Toeristenbelasting Toeristenbelasting arbeidsmigranten 1Stroom Groene Metropool Regio Nieuwe CAO Bezuinigingsmaatregelen: Stoppen of doorvoeren huurverhoging Eilandplein Verkopen grondposities HAP Groessen (Tempelstraat) Verkoop gehele OG-tent Onderzoek verhoging pacht/ huur OZB woningen inflatie OZB woningen extra OZB niet woningen inflatie OZB niet woningen extra Reclamebelasting Precariobelasting Inzet 10% surplus van de algemene reserve Meicirculaire

21.000 64.000 -436.975 -2.664.000 82.000 -30.000 -20.000 467.577 -16.500 -788.853

21.000 64.000 -700.487 -2.649.000 82.000 -30.000 -20.000 231.729 -16.500 -831.110

21.000 64.000 -613.267 -1.061.000 82.000 -30.000 -20.000 128.893 -16.500 -868.014

21.000 64.000 -613.267 -1.184.000 82.000 -30.000 -20.000 461.990 -16.500 -906.395

4.000

36.000

1.153

127.200 230.457 95.400 172.843 125.000 25.000

80.000 2.500 127.200 230.457 95.400 172.843 125.000 40.000

-102.297

-171.500

-484.963

2.162.700 409.854

1.4 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken? De gemeente neemt deel aan diverse gemeenschappelĳk regelingen. Een gemeenschappelĳke regeling is een vorm van samenwerking tussen verschillende bestuursorganen ter behartiging van een of meerdere belangen van die bestuursorganen. De Gemeenschappelĳke regelingen vragen hun bĳdrage via besluiten van hun eigen Algemeen Bestuur van de betreffende gemeente. Gelet op de ambities en ontwikkelingen zullen de begrotingen van de gemeenschappelĳke regelingen hoger uitvallen. Om hierop te anticiperen hebben de gezamenlĳke wethouders van financiën uit de regio Arnhem aan alle gemeenschappelĳke regelingen een brief gestuurd met de oproep om bĳ te dragen aan de bezuinigingsopgave waar de individuele gemeente voor staan. De gemeente neemt deel aan de volgende regelingen: • Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen (GMR) • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) • Euregio Rĳn en Waal • Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) • Bedrĳfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nĳmegen (DRAN) • 1Stroom • Samenwerking de Liemers (SDL (RSD/RID)) • Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg • Modulaire gemeenschappelĳke regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland (MGR) • Gemeenschappelĳke regeling Huisvesting Voorgezet Onderwĳs in de Liemers (GRHVOL)

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

Behalve deze gemeenschappelĳke regelingen zĳn er tal van andere vormen van samenwerking waaraan wordt deelgenomen maar die niet vallen onder de Wet gemeenschappelĳke regelingen, bĳvoorbeeld de Liemerse Ambassade en de Economic Board.

Doel

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelĳke meldkamer. • In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bĳ rampen (GHOR) • Voorzien in de meldkamerfunctie • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelĳk materieel • Inventariseren van en adviseren over risico’s • Voorbereiden op de bestrĳding van branden • Organiseren van de crisisbeheersing • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bĳ rampen • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrĳding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken, is er een auditcommissie ingesteld en een regionaal controllersoverleg. Samen met VGGM zorgen voor een goede uitvoering van de brandweer- en gezondheidstaken in onze gemeente. En voor een goede voorbereiding op mogelĳke crisissituaties. Daarbĳ is over 2025 en 2026 wel een besparing van 2% op de gemeentelĳke bĳdrage afgesproken. Eind 2025 zal de discussie over structurele besparingen bĳ VGGM worden afgerond. De versterking van de interne bedrĳfsvoering bĳ VGGM wordt in 2026 voortgezet.

Dit komt de gehele organisatie ten goede. Bĳ de GGD worden de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene Gezondheidszorg toekomstbestendig gemaakt.

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

1Stroom

Euregio Rĳn en Waal Grensoverschrĳdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. Grensoverschrĳdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit, vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden en adviseert de deelnemers bĳ grensoverschrĳdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelĳks eigen beleid. De gemeente blĳft lid van deze gemeenschappelĳke regeling. Waar mogelĳk doet de gemeente mee in projecten en worden de subsidiekansen benut.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2026

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2026

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

De ambtelĳke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: • robuuster wordt (minder kwetsbaar), • voldoende flexibel is om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht), • optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrĳven, aan de raden en colleges (kwaliteit), • interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zĳn robuustheid strategische kansen kan benutten (kansen), • niet duurder en zo mogelĳk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlĳk (kosten). Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – waar mogelĳk op elkaar afgestemd – blĳft bĳ de individuele gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via periodieke overleggen op bestuurlĳk niveau zoeken de partĳen afstemming met elkaar. De personele risico's zĳn benoemd in paragraaf Weerstandsvermogen. In 2026 ligt de focus op het verder ontwikkelen van de lange termĳn strategie van de organisatie. Een strategie die past bĳ de ontwikkelingen die op 1Stroom af komen en die aansluit bĳ de missie, visie en kernwaarden. Daarbĳ wordt ook nadrukkelĳk aandacht besteed aan het versterken van de interne sturing en beheersing. In 2025 is een driejarige pilot datagedreven werken gestart, welke in 2026 wordt voortgezet.

Tot slot wordt ook in 2026 ingezet op het verlenen van goede dienstverlening, een prettige en veilige werkomgeving en aantrekkelĳk werkgeverschap. Samenwerking de Liemers Het vergroten van de gemeentelĳke slagkracht, met behoud van bestuurlĳke zelfstandigheid. Dit door bundeling van ambtelĳke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst, ICT en inkoop. Beleidsbepaling blĳft bĳ de individuele gemeenten, maar waar mogelĳk op elkaar afgestemd. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt de samenwerking op. Afstemming gebeurt via periodieke overleggen op verschillende niveaus. In 2026 blĳven we ambtelĳk en bestuurlĳk aangesloten op de doorontwikkeling van de RID en RSD. Streekarchief Behartigen van de gemeenschappelĳke belangen van de deelnemers bĳ het beheer van hun archiefstukken volgens de Archiefwet. Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefstukken van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefstukken. Niet van toepassing. Voortzetten van het project aansluiting E-depot. Zo voldoen we aan de wettelĳke verplichting om permanent digitale archiefbescheiden duurzaam te bewaren.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

Programma 2 Maatschappĳ 2.1 Inleiding Het programma Maatschappĳ omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, jeugd en participatie omvat het ook taken met betrekking tot sport, cultuur, onderwĳs en ontmoeting. De strategische keuze voor scenario C “versnellen door te investeren is door de Raad genomen op 2 juli 2024. Ultimo 2024 is er een start gemaakt met het herĳken van het sociaal domein, om de (nog) in te vullen randvoorwaarden van het “werken volgens de bedoeling” in beeld te krĳgen. Het uitwerken van de keuze voor scenario C en het herĳken wordt in samenhang uitgevoerd en de in te vullen randvoorwaarden worden onderdeel van de uitvoeringsagenda 2024-2026. Het werken volgens de bedoeling raakt iedereen in het sociaal domein en de realisatie van deze verandering is geen eenvoudige opgave. Het draait om het starten van deze duurzame verandering. Tevens omvat het leren, bĳsturen, monitoren en het volharden ervan. Vooral in de pilot Blĳfwĳk wordt deze verandering getoetst. De onderstaande leidende principes (in willekeurige volgorde) zĳn dan helpend en richting gevend voor de benodigde verandering: 1. De gemeente kan het niet alleen. De gemeente benut de kracht van onze inwoners, verenigingen, organisaties en ondernemers om de ondersteuning en zorgverlening goed en blĳvend te kunnen aanbieden; 2.

De gemeente zet in op normaliseren. Dat betekent: de gemeente geeft hulp passend bĳ behoefte (en leefomgeving) van onze inwoner en zorgt dat er in het sociaal domein een balans is tussen elkaar helpen en gemeentelĳke ondersteuning. De gemeente maakt keuzes om deze ondersteuning betaalbaar te houden. De gemeente heeft één integrale toegang voor zorg & veiligheid en achterliggend zĳn er vangnetten voor zorg & veiligheid; 3. De gemeente zet in op preventie, op ondersteuning en zorgverlening dichtbĳ, duurzaamheid, divers woningaanbod, een veilige en groene leefomgeving en de gemeente werkt gebiedsgericht; 4. De gemeente geeft ruimte om het anders werken te leren, door pilots in wĳken te organiseren. De gemeente accepteert de consequenties van het anders werken en volhardt in deze koers. Uiteindelĳk gaat het erom dat in 2040 onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blĳft. Alle veranderingen (de transformatie) grĳpen in op de volle breedte van het sociale domein: de sociale basis, het vangnet en de lokale toegang tot het sociaal vangnet. Onderstaande figuur geeft de structuur van het sociaal domein, het deurtje verbeeldt de lokale toegang.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

De sociale basis omvat alle vormen van ondersteuning die zonder indicatie beschikbaar zĳn. Dit kan bĳvoorbeeld ondersteuning van buren, mantelzorgers, vrĳwilligers of het financieel trefpunt zĳn. Het vangnet wordt gevormd door alle zorg en ondersteuning waar een indicatie voor nodig is. Dan gaat het bĳvoorbeeld om een bĳstandsuitkering of huishoudelĳke hulp. De lokale toegang verleent deze indicatie. De uitdaging voor de komende jaren is om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Essentiel is het versterken van de lokale toegang, versterken van de sociale basis en versterken van inwoners. Meer laagdrempelige hulp moet leiden tot snellere, betere en goedkopere ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen. 2.2 Wat willen we bereiken? Uiteindelĳk is het doel dat in 2040 al onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blĳft. Positieve gezondheid houdt vooral in dat inwoners zich goed voelen en dat ze de koers van hun eigen leven kunnen bepalen, ondersteund door de kracht van de samenleving en, indien nodig, door laagdrempelige zorg en kortdurende (welzĳns-) voorzieningen. Het model positieve gezondheid dient als uitgangspunt. De gemeente ondersteunt gezinnen, kinderen en jongeren bĳ het lichamelĳk en psychisch gezond opgroeien in een veilig leefmilieu.

Met als uitgangspunt: zo licht als kan en zo zwaar als nodig is. Dit doet de gemeente door in samenwerking met professionele partners op preventie in te zetten binnen een dekkend zorgnetwerk. Een voorbeeld in het kader van preventie is het inzetten van de voorziening “ontmoeten”. Mensen met psychische of sociaal-maatschappelĳke problemen zĳn volwaardig onderdeel van onze samenleving. Dit draagt bĳ aan voorspoedig herstel en het afnemen van problemen. Voorwaarden hiervoor zĳn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bĳ de eigen woonplek, met passende begeleiding en ondersteuning, zinvol werk, voldoende inkomen, in een veilige en gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving. We stimuleren nieuwkomers om mee te doen in de maatschappĳ. De achterstand op dit punt is onderkend, dus er moet waar mogelĳk actie ondernomen worden. Door het begrĳpen en spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, te participeren op werkgebied en

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

op sociaal vlak deel te nemen in de maatschappĳ, vindt snelle juiste integratie plaats. Hierbĳ creëert de gemeente draagvlak bĳ de nieuwkomer en zĳn omgeving. Uit de inwonerraadpleging over vluchtelingenopvang bleek dat inwoners uit de Liemers en vluchtelingen het vaak eens zĳn over wat er nodig is om goed samen te leven. Dit sluit aan bĳ wat wĳ als gemeenten (Duiven, Westervoort en Zevenaar) belangrĳk vinden. De resultaten van de PWE-raadpleging bevestigen dat. Onze aanpak richt zich op taal, werk, integratie en acceptatie in de samenleving. De jaren 2025 en 2026 gebruiken we de resultaten om onze duurzame visie te ontwikkelen en onze plannen te verbeteren. Zo werken we aan beter beleid voor de opvang van vluchtelingen en de huisvesting van statushouders in de Liemers. Het vergroten van de (financiële) weerbaarheid van onze inwoners, zodat iedereen de kans krĳgt actief deel te nemen aan de samenleving. De kracht van het verenigingsleven Voor de komende jaren is het belangrĳk om het sociaal domein toekomstbestendig te houden. Het verenigingsleven speelt daarbĳ een belangrĳke rol. Het zorgt voor een breed en hecht netwerk voor inwoners dat bescherming kan bieden tegen veel sociale problematieken.

Verenigingen kunnen, met lokale kennis en toegang, zorgen voor laagdrempelige hulp en daardoor bĳdragen aan snellere, betere en goedkopere ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen. Alle veranderingen in het sociale domein geeft de gemeente vorm langs vĳf ontwikkellĳnen:: Vitaal deelnemen Dit betreft de ondersteuning die geboden wordt aan volwassen inwoners om energiek en volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Wettelĳke kaders voor deze lĳn: Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo), Wet publieke gezondheid (Wpg), Wet langdurige zorg (Wlz), Woningwet. Gezond en veilig opgroeien Deze lĳn omvat de ondersteuning die aan alle gezinnen, kinderen en jongeren geboden wordt om veilig en gezond op te groeien. Wettelĳke kaders van deze lĳn: Jeugdwet, Wet Passend Onderwĳs, Leerplichtwet, Wet publieke gezondheid (Wpg). Beschermd thuis Dit omvat de ondersteuning die geboden wordt aan mensen met een psychische kwetsbaarheid en/of psychosociale problemen. Wettelĳk kader van deze lĳn: Wet verplichte geestelĳke gezondheidszorg (Wvggz), Wmo. Integratie en vluchtelingen Dit betreft de ondersteuning die geboden wordt aan mensen die in onze gemeente integreren. Wettelĳk kader van deze lĳn: Wmo, Wet Inburgering en Spreidingswet. De dagelĳkse basis op orde Ondersteuning die geboden wordt aan inwoners om het dagelĳks leven op orde te hebben of te krĳgen.

Wettelĳk kader van deze lĳn: Participatiewet, Wet gemeentelĳke schuldhulpverlening. Externe ontwikkelingen

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

Hervormingsagenda jeugd In het kader van de landelĳke hervormingsagenda jeugd zet de gemeente Duiven in op het zo dichtbĳ mogelĳk organiseren van zorg en ondersteuning. Het doel is jeugdigen zo lang mogelĳk in hun eigen omgeving te helpen, zodat zwaardere en duurdere vormen van jeugdhulp worden voorkomen. Vĳf basisfuncties zĳn richtinggevend: Een veilige leefomgeving, tĳdige signalering van ondersteuningsvragen; handelen vanuit een brede blik; toegankelĳke en bereikbare hulp, continu leren en ontwikkelen. Deze aanpak vraagt om een integrale benadering, waarbĳ we voorliggende voorzieningen zoals maatschappelĳk werk op school, het consultatiebureau en het sociaal loket verbinden met geïndiceerde jeugdhulp. De hervorming raakt ook andere domeinen zoals volwassenzorg, werk & inkomen en schuldhulpverlening. Het versterken van de lokale toegang sluit aan bĳ de aanbevelingen uit het inspectierapport Toezicht Sociaal Domein (januari 2025), waarin wordt opgeroepen tot een betere inrichting van deze toegang. Om deze transformatie mogelĳk te maken zĳn extra investeringen nodig. Het Rĳk stelt via de meicirculaire 2025 aanvullende middelen beschikbaar: • € 600.000 per jaar in 2026 en 2027 • € 400.000 per jaar van 2026 t/m 2029 Vanaf 2028 wordt een besparing van € 650.000 op jeugdzorg verwacht.

De middelen worden ingezet op basis van een plan van aanpak, waarin onder meer aandacht is voor: • Inrichting van een sterke lokale toegang (0–100 jaar) • Integraal en methodisch werken bĳ complexe problematiek • Laagdrempelige beschikbaarheid van lichte hulp • Versterking van voorliggende voorzieningen • Versterken van de verplichte regionale samenwerking • Regionale inkoop van jeugdhulp passend bĳ de hervormingsagenda • Datagedreven werken binnen het sociaal domein • Werken volgens de bedoeling en uitvoering van inspectieadviezen We brengen de aanvullende middelen voor 2026, 2027 en 2028 onder in een bestemmingsreserve, zodat deze gericht kunnen worden ingezet voor de uitvoering van de hervormingsagenda jeugd. Arbeidsmarktsituatie Er is sprake van een gespannen arbeidsmarkt, waardoor het moeilĳk is om goed gekwalificeerd personeel te werven. Dit geldt zowel voor de zorg en welzĳnsaanbieders als voor de gemeente zelf. Decentralisatie en extramuralisering zorg De decentralisatie van de jeugdzorg en de extramuralisering van de GGZ en de ouderenzorg wordt verder doorgevoerd. Hierdoor wonen jeugdigen en volwassenen met een zorgvraag steeds langer zelfstandig thuis. Vanuit inwoners en partners krĳgt de gemeente signalen dat de problematiek van de zelfstandig wonende jeugdige en volwassene met zorg- en ondersteuningsvraag, steeds verder toeneemt in aantal.

De problematiek wordt ook complexer. Een effect is dat er meer Wmo aanvragen zĳn om het langer thuis wonen mogelĳk te maken en er ontstaat meer eenzaamheid onder de groep inwoners die langer thuis wonen. Abonnementstarief

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelĳke eigen bĳdrage in de Wmo staat momenteel gepland voor 1 januari 2027. Dit is echter onder voorbehoud, want het wetsvoorstel moet nog worden goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer. Omdat het wetsvoorstel inmiddels controversieel is verklaard, ligt de behandeling stil totdat er een nieuw kabinet is gevormd en de parlementaire behandeling wordt hervat. Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis uitgesteld naar 2027. De decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld van 2026 naar 2027. Maar met de val van het kabinet is de kans groot dat deze nieuwe datum ook niet gehaald gaat worden. Het doel van de decentralisatie is om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelĳk in de eigen omgeving op te vangen en te ondersteunen. Vanaf 2026 worden alle gemeenten verantwoordelĳk voor de uitvoering en financiering van beschermd wonen Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlĳk programma van de ministeries van J&V en VWS en de VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de partners in het veld. Dit programma loopt tot 2030. De jeugdbescherming dient effectiever en slimmer te worden georganiseerd. De planning hiervoor is vĳf tot tien jaar. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de lokale toegang.

Vanuit de regionale samenwerking werken we mee aan deze ontwikkeling. De kern is dat gezinnen en kinderen beter en sneller worden geholpen. Daarbĳ wordt toegewerkt naar één vast gezicht vanuit de lokale uitvoering die hulp biedt aan een gezin. Indien nodig betrekt deze regievoerder een professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam. In dat veiligheidsteam zĳn de functies van de gecertificeerde instellingen (GI), Veilig Thuis (VT) opgenomen. Wet van school naar duurzaam werk Per 1 januari 2026 treedt de Wet van school naar duurzaam werk in werking. De gemeente wordt door middel van deze wet gestimuleerd om vanuit de participatiewet eerder aan te sluiten bĳ de scholen om jongeren waar nodig eerder te ondersteunen richting een (leer)werkplek. Op dit moment is de wet nog in ontwikkeling. We volgen we de ontwikkelingen en bereiden ons voor waar mogelĳk. Toename mentale problematiek jongeren De Gezondheidsmonitor Jeugd 2024 laat een toename van mentale problemen bĳ jongeren zien, zoals stress en posttraumatische stressstoornissen. De oorzaak is nog altĳd (gedeeltelĳk) de nasleep van COVID-19 en de druk door sociale en economische omstandigheden. Dit resulteert voor de gemeente in meer aanvragen voor (ondersteuning en aanbod) Wmo en Jeugdwet en meer langdurige en gespecialiseerde aanvragen.

Arbeidsmarktregio Midden Gelderland / Regionale Sociale Dienst RSD Door de schaarste op de arbeidsmarkt ontstaan er mogelĳkheden om inwoners met een aanzienlĳke afstand tot de arbeidsmarkt toch aan een baan te helpen. Om dit mogelĳk te maken, wordt zowel binnen de arbeidsmarktregio als samen met de RSD hard gewerkt aan het aanbieden van passende trajecten voor deze doelgroep. In de huidige arbeidsmarkt stĳgt het gevraagde opleidingsniveau voor banen, waardoor de afstand tot werk voor werkzoekende inwoners steeds groter wordt. Om deze afstand te overbruggen, wordt in de regio actief samengewerkt tussen partĳen zoals Scalabor, het bedrĳfsleven, scholen, sociale diensten en het Werkgeversservicepunt (WSP). Samen zetten zĳ zich in om trajecten te creëren die aansluiten bĳ de behoeften van werkzoekenden.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

De eerste resultaten zĳn al zichtbaar. Dit vraagt echter om een grote inzet van lokale beleidsadviseurs, die vanuit de verschillende regio’s de samenwerking versterken en inspelen op de plaatselĳke behoeften. Digitalisering en technologie Steeds meer inwoners wensen een digitale toegang en/of geautomatiseerde aanvraagprocedures en -beoordelingen. Dat is alleen mogelĳk bĳ enkelvoudige aanvragen en nog niet in onze gemeente. De technologische ondersteuning thuis en in de zorg wordt steeds meer ingezet in Nederland. Denk aan E-health: smartphones gebruiken om bĳvoorbeeld een time-out nemen (bĳ huiselĳk geweld) en telemonitoring voor ouderen. Het verhoogt de zelfredzaamheid van inwoners en ondersteunt langer thuis wonen en het levert (in vergelĳkbare gemeenten) structurele besparingen op. In onze gemeente zĳn deze digitale toepassingen nauwelĳks toegepast. 2.3 Wat gaan we daarvoor doen? De gemeente zal (rekening houdend met de externe ontwikkeling en scenario C) alle veranderingen binnen het sociaal domein onder de bekende noemer van Samen Sterk vormgeven. Om alle veranderingen (het herĳken van het sociaal domein) voor de komende jaren inhoudelĳk richting te geven zĳn leidende principes opgesteld (zie paragraaf 2.1).

Het toepassen van deze principes zal leiden tot het gewenste resultaat: onze inwoners ervaren positieve gezondheid en kwaliteit van leven en het bĳbehorende ondersteuning- en zorgstelsel is betaalbaar voor de gemeente. In het kader van Samen Sterk is er gekozen voor de onderstaande speerpunten en deze worden opgavegericht, geprioriteerd en in samenhang opgepakt: 1. Realiseren van een sterke lokale toegang Door de toegang te versterken en deze toegankelĳker en effectiever te maken voor inwoners van 0 tot 100 jaar, worden mensen sneller geholpen én is er minder doorstroom naar duurdere geïndiceerde zorg. Het betreft hier alle levensdomeinen en dat vereist en versterkt integraal werken. Hier werken we aan door de breed uit te vragen bĳ inwoners met een hulpvraag en door regionaal afgesproken methodieken in te voeren. We onderzoeken hoe geïndiceerde lichtere vormen van hulpverlening als algemene voorziening mogelĳk gemaakt kunnen worden. Daarnaast wordt het model / de structuur voor de sterke lokale toegang vastgesteld, hierin wordt de regionale aansluiting op regionaal werkende teams (het Regionale Expertise Team en het Regionale Veiligheidsteam) meegenomen. Landelĳk en regionaal wordt in het kader van het normaliseren onderzocht welke jeugdhulp bĳ “het leven” hoort. De gemeente houdt dit onderzoek in de gaten en handelt waar nodig.

Er is een besluit genomen over de verdeling en taakstelling per gemeente in de regio over bouwen van woningen voor de doelgroep beschermd wonen. Toegang tot deze producten is onderdeel van de brede vraagverheldering. Meldingen van partners in het kader van vroegsignalering zĳn ook onderdeel van de brede vraagverheldering. In het kader van het toezichtonderzoek “Toezicht Sociaal Domein”, 17 januari 2025, zĳn aanbevelingen gedaan, waaronder het versterken van onze toegang en de voorliggende voorzieningen. Inmiddels is een eerste werksessie gehouden en is een werkgroep geformeerd,

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

bestaande uit inwoners, maatschappelĳke partners en de gemeente, om de aanbevelingen te vertalen naar concrete acties die moeten leiden tot resultaten in 2026. Er wordt een tweejarige pilot gedraaid op één kinderopvanglocatie in de gemeente. Een jeugdhulpmedewerker van Youké wordt beschikbaar gesteld om voorliggend (zonder beschikking) en op maat de specialistische expertise te bieden die nodig is om ieder kind van een passend aanbod te voorzien. Hiermee wordt naar verwachting bespaard op zwaardere jeugdhulptrajecten door vroegsignalering en preventie. 2.Inwoners versterken De kracht van de samenleving zit in het “omzien naar elkaar”. Inwoners helpen elkaar in de vorm van burenhulp, mantelzorg en vrĳwilligerswerk. De gemeente wil de inwoners ondersteunen in het “omzien naar elkaar” en toetst hiervoor in de pilot Blĳfwĳk de geselecteerde methoden. De geschikte methode zal vervolgens gemeentebreed worden toegepast. De zorg staat onder druk. We maken inwoners daar meer van bewust, zĳ begrĳpen dat er daardoor meer beroep op elkaar moet worden gedaan. We werken toe naar gedragsverandering. We zorgen ervoor dat werkzoekenden en arbeidsongeschikten mee kunnen doen in de maatschappĳ. Onlangs hebben we het Activerend werk opnieuw onder de aandacht gebracht, met als doel het aantal deelnemers te verhogen.

In de regio zoeken we naar de mogelĳkheden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt toch kansen te bieden. We zorgen voor meer beschutte werkplekken en hebben extra aandacht voor schoolverlaters. Voor nieuwe inwoners van Nederland is het duidelĳk welke instelling welke taak heeft in de inburgering en zĳn er duidelĳke prestatieafspraken over de ondersteuning van statushouders. Ultimo 2026 worden de eerste resultaten van het MDT verwacht. We verwachten voor de gemeenten Duiven en Westervoort samen ongeveer 100 jongeren geholpen te hebben waarbĳ de focus op mentale gezondheid ligt. In het kader van de digitalisering is onderzocht of (een deel van) de hulpaanvragen (WMO, Jeugd, W&I) van de inwoners op een digitale wĳze afgehandeld kunnen worden. Er is een keuze gemaakt welke hulpaanvragen als eerste behandeld zullen worden. Verder wordt er gekeken naar de mogelĳkheid om technologische voorzieningen (zoals Ehealth) en digitalisering van aanvragen bĳ het Sociaal Loket, naast of in plaats van bestaande voorzieningen, effectief en efficiënt in te zetten. De sociale basis (alle vormen van ondersteuning waar geen indicatie voor nodig is, zie de blauwe bol in de illustratie bĳ de inleiding), kent elkaar en er is een gezamenlĳk plan opgesteld en in uitvoering om preventief te kunnen inzetten op de doelgroep ouderen.

Het instrument voorzorgcirkels is getoetst op een efficiënt en effectief gebruik. 3. Werken volgens de bedoeling Deze periode van (autonome) opeenvolgende veranderingen in het Sociaal Domein, zoals: de toenemende vergrĳzing, krapte op de arbeidsmarkt, de toename van het gebruik van voorzieningen, de veranderende samenstelling van huishoudens en de druk op de woningmarkt gecombineerd met bezuinigingen van rĳkswege, maakt dat we ons als gemeente Duiven geconfronteerd weten met de opgave: “Meer doen met minder”. Een herĳking is noodzakelĳk willen we een houdbare samenleving met elkaar beleven.

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

Dat houdt in dat de gemeente keuzes moet maken in wat de gemeente moet doen. Dat betekent ondersteunen waar nodig en laten gaan als de inwoners het prima zelf redden. Integraal werken en maatwerk leveren en ook lef tonen om ook nee te durven zeggen. Het herĳken vraagt niet altĳd om extra financiele middelen. Inwoners (en raden) worden actief bĳ het proces betrokken en geïnformeerd over de rol, positie en aanpak van de gemeente in het “werken volgens de bedoeling”. Het versterken van de inwoners in het “omzien naar elkaar” is een vanzelfsprekendheid. Om het bovenstaande te kunnen realiseren vraagt dit van de ambtelĳke organisatie 1Stroom anders te werken. Een iafdelingsoverstĳgende ntegrale aanpak is nodig op beleids-, project- en uitvoerend niveau. En er moet gericht gewerkt gaan worden om de juiste methoden te kiezen en te gaan gebruiken om het “omzien naar elkaar” te versterken. Asielopvang In het verdeelbesluit van 20 december 2024 van minister Faber-van de Klashorst is vastgesteld dat er in de Liemers 270 duurzame opvangplaatsen voor nareizigers moeten worden gerealiseerd. Tegen dit verdeelbesluit zĳn vanuit de regio bezwaren ingediend. Bĳ het realiseren van nieuwe opvangplaatsen gaat het in de basis om een veilige, sociale en fysieke leefomgeving voor bestaande en nieuwe bewoners. Per 1 juli 2025 moet de Liemers volgens het verdeelbesluit 532 asielopvangplekken leveren.

Zoals bekend wil het kabinet regels om ervoor te zorgen dat er minder vluchtelingen naar ons land komen. Die zĳn er voorlopig nog niet. Tot die tĳd werken wĳ in de Regio Arnhem met andere gemeenten, provincie Gelderland en COA aan de realisatie van de opgaven voor opvang en huisvesting. In 2025-2026 wordt nader gekeken naar de mogelĳkheden voor andere asielopvang zoals het (gedeeltelĳk) verplaatsten van de hotelopvang. 2.4 Wat gaat het ons kosten? Kosten bestaand beleid Programma Maatschappĳ

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2024 49.657 13.951 - 35.705 207 - 35.498 1.709 - 33.789

Begroting 2025 46.157 8.156 - 38.001 997 - 37.004 0 - 37.004

Begroting 2026 50.097 9.225 - 40.872 1.048 - 39.824 0 - 39.824

Meerjarenraming 2027 2028 2029 47.775 47.009 46.692 8.336 8.666 8.675 - 39.439 - 38.343 - 38.016 332 263 0 - 39.107 - 38.080 - 38.016 0 0 0 - 39.107 - 38.080 - 38.016

Bedragen x € 1.000

Reeds verwerkt in de cĳfers Wensen/Keuzemogelĳkheden Op weg naar een blĳvend betaalbaar zorgstelsel Op weg naar een blĳvend betaalbaar zorgstelsel Sociaal loket

2026

2027

2028

200.000

-300.000

-600.000

55.000

2029

-750.000

Ondersteuning voorliggende voorzieningen Dekking BR Beschermd wonen Wĳkhuis van Droo Wĳkhuis van Droo Wĳkhuis van Droo Autonome ontwikkelingen: Wmo hulpmiddelen Wmo vervoersvoorzieningen Maatwerkvoorziening Wmo Subsidies Maatschappelĳke ondersteuning Individuele voorzieningen Jeugd Onderwĳsachterstanden SPUK Onderwĳsachterstanden Bemoeizorg Dekking BR Beschermd wonen VGGM Doelgroepenvervoer Dekking BR Doelgroepenvervoer RSD Uitkeringen SPUK uitkeringen Veilig thuis MGR Bibliotheek Aanbesteding onderhoud groen, vegen en onkruidbestrĳding Aanbesteding sportveldenonderhoud Regionaal Integraal Huisvestingsplan VO Definitiefase Heerenmaten/Zonegge Schoonmaak Triominos Huurovereenkomst DVV Bezuinigingsmaatregelen: Bĳstellen budget clientervaringsonderzoek Stopzetten subsidie voor reguliere peuters Subsidie voor leerlingbegeleiding volledig stoppen Dubbele dekking beweegteam Meer commerciële huur toestaan en beheer anders organiseren (Triomonos) Meer commerciële huur toestaan en beheer anders organiseren (Wĳkhuis) Uittreden uit de stichting Liemerse Ambassade Schrappen subsidiebudget voor Kleur Uw Buurt

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

150.000

-205.000 6.240 -6.240 6.025

-55.000 6.240 -6.240 6.025

6.240 -6.240 6.025

49.000 20.000 200.000

85.000

470.000 461.263 -461.263 35.000 -35.000 256.000 0 0 540.000 830.000 -890.000 90.000 -158.000 100.000

470.000

35.000 -35.000 256.000 92.000 -92.000 134.000 830.000 -890.000 90.000 -177.000 100.000

35.000 -35.000 256.000 173.000 -173.000 130.000 830.000 -890.000 90.000 -215.000 100.000

223.000 830.000 -890.000 90.000 -245.000 100.000

220.000

35.000 1.800 8.640 55.000 -5.000

2.000

10.200

25.000

219.000

-17.500

37.500

-6.500

18.500

25.000

12.500

256.000

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

Budget groot onderhoud reduceren en uitgaan van minimaal basisniveau. Afschaffen tolkdiensten Efficiency maatregelen bĳ alleen maatschappelĳke begeleiding 10% korten op Santé Partners €10.000 korten op budget eenzaamheid. Plafond mantelzorgwaarderingen en bezuinging €10.000 Extra inkomsten met avondgebruik gymzalen Inzet minimabeleid minimaliseren Verlagen kwaliteitsniveau onderhoud bomen van B naar C Gedeeltelĳk het kosten van het vegen doorbelasten in de rioolheffing. Integraal samenbrengen huurders in vastgoed €25.000 bezuinigen op het beschikbare budget voor SMI

25.000

5.000

10.000

55.500 10.000

111.000 10.000

10.000

-5.000

6.000

7.000

8.000

175.000

10.000

60.000

-20.000

8.000

25.000

53.103 9.114 100.000 23.720

12.500

25.000

87.500

138.000

Clustering sportparken Clustering sportbeleid Clustering onderhoud buitenruimte Clustering cultuur Clustering bibliotheek en laaggeletterdheid Inzet uitvoering participatiebeleid

24.125

2.6 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?

Doel Taak Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

Gemeenschappelĳke regeling huisvesting voortgezet onderwĳs in de Liemers (GRHVOL) Het adequaat en doelmatig inrichten van het voortgezet onderwĳs in de Liemers en de kosten beheersbaar te houden. Zorgdragen voor een gevarieerd aanbod voortgezet onderwĳs. De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlĳkheid en kan geen eigen besluiten nemen. Het risico is daarom nihil. Het opstellen van een Regionaal Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwĳs de Liemers die een meerjarig perspectief gaat geven aan gemeenten en het schoolbestuur voor de huisvesting. Het doen van een haalbaarheidsonderzoek voor nieuwbouw van locatie Liemers College Heerenmäten in combinatie met het afstoten van de locatie Zonegge in Zevenaar. Bedrĳfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nĳmegen

Doel

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

Doel

Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ

Gezamenlĳke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. BVO DRAN dient al aanvullend vervoer, de Plusbus Liemers is voorliggend. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Op financieel gebied: onvoorziene kostenstĳgingen door inflatie, loonkosten en verhoogde NEA-indexatie. Behouden van kwalitatief en betaalbaar passend vervoer voor verschillende doelgroepen in combinatie met een duurzame blik op de toekomst. Modulaire Gemeenschappelĳke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie programma's: 1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo. Zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang taken uitvoeren. 2. Onderwĳszaken: het vormgeven van een intergemeentelĳke samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Doesburg&id=a1e0f848-f9eb-415e-9ac7-b3721deecd9e