Bijlage 7b Jaarstukken 2024 Duiven

Ten opzichte van de Najaarsnota 2024 zijn de decentralisatie-uitkeringen Meerkosten Oekraïne sociaal domein, Register externe veiligheidsrisico, Spreidingswet en Vangnetregeling Energietoelage toegevoegd. Beleggingen Het rendement van deelname in maatschappelijk kapitaal van instellingen en ondernemingen heeft in 2024 € 199.892 opgeleverd. Het gaat hierbij om dividend uitkeringen op aandelen Alliander en BNG. Overige Algemene Dekkingsmiddelen Het gaat om de volgende producten: • Algemene baten en lasten. • Lasten van belastingheffing en uitvoering Wet WOZ. • Rente interne financiering. Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie, vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren tot en met 2023 is inmiddels een definitieve aanslag ontvangen. Verwacht wordt dat de aangifte over het jaar 2024 in de derde helft van 2025 zal worden verstuurd. Hiervoor is door de belastingdienst uitstel verleend tot 1 mei 2026. Overhead Overzicht overhead Onder overhead wordt verstaan het geheel van functies en kosten gericht op de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden hiervan zijn Huisvesting, Management, Financiën, Personeel & Organisatie, Inkoop, Juridische zaken, Control, Interne en Externe communicatie, Bestuurszaken en ondersteuning.

Op deze wijze wordt inzicht gegeven in de concern brede kosten overhead en daarnaast is door een éénduidige systematiek een betere vergelijking mogelijk met andere gemeenten. De lasten en baten van overhead worden centraal verantwoord binnen dit programma. Nagenoeg alle kosten van overhead krijgt de gemeente Duiven doorbelast van 1Stroom.

Jaarstukken Duiven 2024 - Algemene Dekkingsmiddelen

Kosten overhead Totale lasten Percentage overhead van totale lasten

45

Begroting 2024 11.480.657 107.636.744 10,67%

Rekening 2024 9.954.636 101.597.753 9,80%

46

Jaarstukken Duiven 2024 - Algemene Dekkingsmiddelen

Jaarstukken Duiven 2024 - Onvoorzien

47

Onvoorzien Deze post dient ter dekking van de in de loop van het begrotingsjaar optredende onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare niet geraamde uitgaven. Dit budget is niet per programma verdeeld, maar werd totaalpost in de ramingen opgenomen. In de begroting 2024 voor de post Onvoorzien niets opgenomen. Wat heeft het gekost? Resultaat Onvoorzien

Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo Resultaatbestemming Gerealiseerd resultaat

Rekening 2023 0 0 0 0 0

Begroting 2024 v.w. 0 0 0 0 0

Begroting 2024 n.w. 0 0 0 0 0

Rekening 2024 0 0 0 0 0

Saldo 2024 0 0 0 0 0

(Bedragen x € 1.000)

Verklaring van het saldo Er is in principe geen resultaat op Onvoorzien. Saldo resultaatbestemming (mutaties reserves) Er kan geen resultaatbestemming plaatsvinden op Onvoorzien. Verplichte Indicatoren Indicator

Duiven 2022

Duiven 2023

Duiven 2024

Formatie fte per 1.000 inwoners

6,80

7,29

6,99

Bezetting fte per 1.000 inwoners

6,34

6,67

6,16

Apparaatskosten per inwoner

€ 725

€ 767

€ 850

Externe inhuur als % van totale loonsom + inhuur externen Overhead als % van totale lasten

15,62 %

19,54%

19,23%

12,12 %

9,87 %

9,8 %

Woonlasten eenpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ-waarde woningen 1 € 1.000 Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen Huishoudelijk restafval (kg per inwoner) Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Geweldmisdrijven per 1.000 inwoners

700 892 291

725 867 345

788 927 354

Nederland 2024 gegevens niet beschikbaar gegevens niet beschikbaar gegevens niet beschikbaar gegevens niet beschikbaar gegevens niet beschikbaar 860 942 379

4,5

0,6

0,6

9,1

77 114,4%

76 geen data

76 geen data

2,4 2,2

2,4 1,8

1,8 2,2

150 gegevens niet beschikbaar 2,2 4,3

48

Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag per 1.000 inwoners Verwijzingen HALT per 1.000 jongeren Jongeren met delict voor rechter Demografische druk % Niet-sporters Banen per 1.000 inwoners van 15-64 jaar Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inw. 15 t/m 64 jr Netto arbeidsparticipatie Functiemenging Personen met een bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar Wmo-Cliënten met een maatwerkarrangement Achterstand onder jeugd % kinderen in uitkeringsgezin Achterstand onder jeugd % werkloze jongeren % voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Absoluut verzuim Relatief verzuim Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdreclassering % Jongeren met jeugdbescherming %

Jaarstukken Duiven 2024 - Verplichte Indicatoren

0,4 4,0

0,8 4,6

0,4 3,2

1,2 5,7

5 1% 69,7% 47,4 1.120,6 143,9

8 1% 71,0% n.b 1.194,5 153,7

5 1% 71,8% 47,4% 1.194,5 153,7

9 1% 70,4% 46,4% 836,6 181,8

74,0 62,8% 264,1

74,3 63,9% 263,3

73,7% 63,9% 263,0

73,2% 54,2% 343,6

203,0

n.b

201,0

203,1

geen data

690

700

720

4

4

4

6

1

2

2

2

1,9

2,3

2,3

2,4

n.b. 38 15,5%

n.b 41 16,3%

1,4 41 13,3 %

6,3 27 11,5 %

0,3% 1%

0,3% 1,1%

0,3% 1,0%

0,3% 0,9%

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl . Meest recente gegevens april 2025. Bovenstaande indicatoren worden op deze site ververst zodra er nieuwe informatie beschikbaar is.

Jaarstukken Duiven 2024 - Jaarverslag - Paragrafen

49

Jaarverslag - Paragrafen Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5 Paragraaf 6 Paragraaf 7 Paragraaf 8 Paragraaf 9

Lokale heffingen Weerstandsvermogen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Openbaarheid Duurzaamheid

Paragraaf 1 Lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf bevat informatie over gemeentelijke belastingen. De gemeentelijke belastingen zijn te onderscheiden in drie typen belastingen. De algemene belastingen, de bestemmingsheffingen en de retributies. Na de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zijn dit de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. Het aandeel van de gemeentelijke belastingen in het totaal van de inkomsten is 23%. Algemene belastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten van deze belastingen niet voor een specifiek en wettelijk bepaald doel maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen mogen worden ingezet. De onroerende-zaakbelastingen (hierna: OZB) en toeristenbelasting behoren tot deze categorie. De reclamebelasting feitelijk ook maar daar is in de gemeente Duiven wel een specifiek doel aan gekoppeld. Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Retributies zijn belastingen die worden geheven als er door of namens de gemeente een specifiek product of een specifieke dienst wordt verleend. De leges, lijkbezorgingsrechten en marktgelden behoren tot deze categorie.

Voor bestemmingsheffingen en retributies geldt dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst mag daarom niet hoger zijn dan de kosten die worden gemaakt om het product of de dienst te verlenen. In de gemeente Duiven worden diverse belastingen geheven, te weten OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, toeristenbelasting, reclamebelasting en rechten (o.a. leges).

50

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Financiële gegevens Lokale heffingen 2024

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Hondenbelasting Toeristenbelasting Reclamebelasting Sportaccommodaties Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Leges Totaal

Rekening 2023 6.264.290 2.725.750 2.406.766 0 119.968 50.188 261.604 76.428 1.919 1.161.784 13.068.697

Begroting Begroting 2024 2024 n.w. 6.404.823 6.793.107 3.061.293 3.066.641 2.280.814 2.392.574 0 0 168.833 119.968 62.250 62.250 256.494 256.494 60.000 80.000 2.639 2.639 1.146.144 1.154.594 13.443.290 13.928.267

Rekening 2024 6.842.993 2.981.671 2.383.472 0 263.232 50.188 272.282 87.152 1.407 1.242.126 14.124.522

Saldo 2024 49.886 -84.970 -9.102 0 143.264 -12.062 15.788 7.152 -1.232 87.532 196.256

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel) Deze tabel vindt u ook terug in de programmarekening, onder de totale inkomsten. Ten opzichte van de begroting na wijziging zijn de opbrengsten uit lokale heffingen € 196.256 hoger. De belangrijkste afwijkingen zijn een hogere OZB opbrengst, een lagere opbrengst afvalstoffenheffing, een fors hogere toeristenbelasting en meer legesopbrengsten. De inwoners van de gemeente krijgen jaarlijks een aanslag gemeentelijke belastingen. Voor de beoordeling van de lastendruk zijn de tarieven dan ook van groot belang. Naast kostenontwikkelingen (bijvoorbeeld inzameling- en verwerkingsprijzen afval) is uitgegaan van een indexering van de tarieven 2024 met 4,2% voor loon- en prijsontwikkelingen volgens het percentage BBP (Bruto Binnenlands Product) uit de septembercirculaire gemeentefonds 2023. Verder is het uitgangspunt gehanteerd dat afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges omgevingsvergunning en leges kostendekkend zijn. Voor lijkbezorgingsrechten en marktgelden is het uitgangspunt om zoveel mogelijk kosten te verhalen. Hieronder zijn de belastingtarieven voor het jaar 2024 vermeld. De tarieven van de rechten, waaronder de leges en tarieven huur sportaccommodaties zijn divers. Daarom zijn deze tarieven niet opgenomen in het overzicht. De tarieven, met uitzondering van OZB, zijn in €.

Belastingsoort OZB eigenarenbelasting: - woningen, % van vastgestelde waarde - niet-woningen, % van vastgestelde waarde OZB gebruikersbelasting niet-woningen, % van vastgestelde waarde Afvalstoffenheffing vastrecht Afvalstoffenheffing variabel: - per lediging 140 liter container restafval - per lediging 240 liter container restafval - per storting ondergrondse container Rioolheffing, per m3 Toeristenbelasting: - hotel, hostel, pension en B&B

Tarief 2024 0,1030 0,1945 0,1489 208,36 0,1030 0,1945 0,1489 208,36 2,00

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

51

- kampeerterrein en camperplaats Reclamebelasting, Centrum Duiven

1,10 750,00

Gemeenten kennen een gesloten belastingstelsel. Dit betekent dat een gemeente een belasting alleen kan heffen als een wet daar nadrukkelijk de bevoegdheid toe geeft. Het beleid betreffende de gemeentelijke belastingen is opgenomen in landelijke wet- en regelgeving. De belastingtarieven zijn opgenomen in onderstaande belastingverordeningen. • "Verordening onroerende-zaakbelastingen 2024". • "Verordening afvalstoffenheffing 2024". • "Verordening rioolheffing 2024". • "Verordening toeristenbelasting 2024". • "Verordening reclamebelasting 2024". • "Verordening lijkbezorgingsrechten 2024". • "Verordening marktgelden 2024". • "Verordening leges omgevingsvergunning 2024". • "Legesverordening 2024". In de verordeningen zijn verder bepalingen opgenomen ter uitvoering van de heffing en de invordering van gemeentelijke belastingen. Belastingen Onroerende-zaakbelastingen Tarieven OZB 2024 Woningen Gebruiker Eigenaar Totaal

0,1030% 0,1030%

Niet-woningen 0,1489% 0,1945% 0,3434%

De tarieven zijn ten opzichte van het tarief 2024 verhoogd met de inflatiecorrectie van 4,2%. Daarna zijn deze tarieven aangepast aan de resultaten van de herwaardering 2023 naar waardepeildatum 1 januari 2023. De waardeontwikkeling voor woningen bedroeg 2,2%, voor nietwoningen 2,92% Dat betekent een verlaging van de bij de begroting 2023 vastgestelde tarieven met 2,2% voor woningen en 2,92% voor niet-woningen. Rekentarief De inkomsten van de OZB worden door het Rijk gekort. Het Rijk rekent met de zogenaamde vaste rekentarieven. Voor 2024 bedroeg dat voor woningen 0,0914%, voor niet-woningen eigenaren 0,3079% en voor niet-woningen gebruikers 0,2342%. De systematiek is als volgt: OZB waarde woningen x 80% x 0,0914%. OZB waarde niet-woningen eigenaren x 70% x 0,3079%. OZB waarde niet-woningen gebruikers x 70% x 0,2342%. Onroerende-zaakbelastingen 2024 Rekening 2023 OZB woningen OZB niet-woningen Totaal

3.614.132 2.650.158 6.264.290

Begroting 2024 Begroting 2024 n.w. 3.759.332 3.917.976 2.645.491 2.875.131 6.404.823 6.793.107

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

Rekening 2024 3.927.245 2.915.747 6.842.992

Saldo 2024 9.269 40.616 49.886

52

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Bij het opstellen van de ramingen wordt er rekening gehouden met de nieuwbouw die in de loop van het jaar wordt gerealiseerd. De opbrengst OZB woningen wijkt 0,3% af van de begroting. De afwijking van de OZB niet woningen is het gevolg van de oplevering van meer nieuwe bedrijven dan voorzien. De overige kosten voor heffing en inning van de OZB vertonen een voordeel van € 93.882. Met name de kostenvergoedingen voor bezwaar en beroep en de kosten voor de herwaardering zijn in 2024 gunstiger dan geraamd. In totaliteit is er op OZB een voordeel van € 111.273. De WOZ-waarde 2023 is eind januari 2023 gelijktijdig met de aanslag gemeentelijke belastingen 2023 aan de burgers kenbaar gemaakt. In 2024 zijn er 384 bezwaarschriften ingediend tegen de WOZ-beschikkingen; 3,2% van de door de gemeente Duiven verzonden beschikkingen. Dit is een forse daling ten opzichte van 2023 (894 bezwaarschriften). Deze daling is in lijn met het landelijke beeld en vooral te wijten aan de afname van het aantal ingediende bezwaarschriften door No Cure No Pay bureau's. Daarnaast speelt de lagere waardeontwikkeling ten opzichte van 2023 een rol. Landelijk gezien is er tegen 3,7% van de beschikkingen bezwaar ingediend. Voor alle bezwaren is uitspraak gedaan. De bezwaren zijn vrijwel geheel afgehandeld. Tegen 9 afgewezen bezwaren is beroep ingesteld.

De afhandeling hiervan is door achterstanden bij de rechtbank nog niet bekend. Toeristenbelasting Opbrengsten toeristenbelasting 2024

Toeristenbelasting Totaal

Rekening 2023 119.968 119.968

Begroting 2024 Begroting 2024 n.w. 168.833 119.968 168.833 119.968

Rekening 2024 263.232 263.232

Saldo 2024 143.264 143.264

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

De opbrengst van de toeristenbelasting is aanzienlijk hoger dan begroot. Er zijn in 2024 131.169 overnachtingen tegenover 58.314 in 2023. Dit heeft voornamelijk te maken met het feit dat de hotels in Duiven kamers hebben verhuurd voor de opvang van nareizigers. De opbrengst is hierdoor € 143.443 hoger dan geraamd. Reclamebelasting Opbrengsten reclamebelasting 2024

Reclamebelasting Totaal

Rekening 2023 50.188 50.188

Begroting 2024 Begroting 2024 n.w. 62.250 62.250 62.250 62.250

Rekening 2024 50.188 50.188

Saldo 2024 -12.063 -12.063

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

Om het free-rider gedrag van een aantal ondernemers in het centrum van Duiven te voorkomen heeft de gemeente in 2015 een reclamebelasting ingevoerd. De gemeente is hiertoe overgegaan op verzoek van het bestuur van Ondernemingsvereniging Centrum Duiven (OCD). De opbrengst van de belasting wordt, na aftrek van perceptiekosten, als subsidie uitbetaald aan de OCD. In overleg met de ondernemers is een gelijkblijvend tarief voor de reclamebelasting bepaald. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing is een kostendekkende heffing. Loon- en prijsstijgingen alsmede (vervangings-) investeringen hebben invloed op de stijging van het tarief. In 2016 is een nieuwe vorm van afvalinzameling ingevoerd namelijk DIFTAR. Er wordt onderscheid gemaakt tussen

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

53

grondgebonden huishoudens en hoogbouwaansluitingen. Verder wordt er onderscheid gemaakt in een vastrecht en een variabel tarief. Het variabele tarief is een tarief dat per aanbieding van de container of per storting van een zak in een ondergrondse container moet worden betaald. De kosten van kwijtschelding zijn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd. Tarieven afvalstoffenheffing 2024 Soort heffing Afvalstoffenheffing vastrecht

Tarief per jaar € 208,36

Zowel het vaste tarief 2024 als de tarieven voor de ledigingen zijn verhoogd ten opzichte van het tarief 2023 (vastrecht 2023: 179,00). Tarieven afvalstoffenheffing 2024 Soort heffing Afvalstoffenheffing lediging 140 liter container restafval Afvalstoffenheffing lediging 240 liter container restafval Afvalstoffenheffing storting ondergrondse container

Tarief per lediging/storting € 8,61 € 15,33 € 2,41

De tarieven 2024 zijn met 16% gestegen ten opzichte van vorig jaar. Dit wordt veroorzaakt door de stijging van de kosten. Opbrengsten Afvalstoffenheffing 2024

Afvalstoffenheffing Totaal

Rekening 2023 2.725.750 2.725.750

Begroting 2024 Begroting 2024 n.w. 3.066.641 3.066.641 3.064.641 3.066.641

Rekening 2024 2.981.671 2.981.671

Saldo 2024 -84.970 -84.970

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

Door bewuster om te gaan met afval en afval beter te scheiden loopt het gemiddeld aantal ledigingen van een 140-liter container voor restafval terug. Een andere reden hiervoor is de in 2023 gewijzigde inzamelfrequentie van afval (van 1x per twee weken naar 1x per vier weken). De ledigingen van 2024 zijn fors hoger dan 2023 en zorgen voor een opbrengst van € 761.733 (2023: € 661.516). Het gemiddelde van de ledigingen van een 140-liter container is in 2024 keer (2023: 8 keer). Het gemiddeld aantal ledigingen van 240-liter container is in 2024 gedaald van 11 naar 10 keer (begroot 10 keer). Het gemiddeld aantal stortingen is in 2024 27 keer tegenover 24 keer 2023 (begroot 28 keer). Er zijn in 2024 11.282 aanslagen voor vastrecht opgelegd met een opbrengst van € 2.212.363. Dit alles betekent een nadeel in de opbrengsten ten opzichte van de begroting van € 84.970. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing 2024 Realisatie 2024 TV2.1

TV2.1 TV7.3

reiniging openbaar gebied (33% van de kosten) Doorbelasting 1Stroom openbaar gebied (33% van de kosten) Huishoudelijk afval huis aan huis inzamelen

Begroot 2024

128.085

106.995

61.362

61.362

1.726.478

1.754.660

54

TV7.3 TV7.3 TV7.3

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Opbrengsten huishoudelijk afval huis aan huis inzamelen Doorbelasting 1Stroom Afvalbrengstation Opbrengsten afvalbrengstation Lasten invordering BTW BTW Kwijtschelding Oninbaar

TV7.3 TV7.3 TV2.1 TV7.3 TV7.3 TV7.3 Totaal Lasten TV7.3 Baten afvalstoffenheffing Dekkingspercentage

-300.335 693.106 353.491

-319.874 675.040 412.580

-244.868 5.586 25.311 446.226 82.438 -4.502

-233.960 11.880 20.790 442.868 104.300 30.000 2.972.379 2.981.671 100,3%

3.066.640 3.061.293 99,8%

Bedragen in € Door opnieuw minder aanbod van het gft en restafval dan verwacht zijn de verwerkingskosten licht lager. In verband met een nieuw contract in 2023 zijn de kosten voor het containerbeheer gestegen. Per saldo zijn de kosten voor inzameling en verwerking huisvuil € 54.000 gunstiger dan begroot. De inzameling van klein gevaarlijk afval is in 2024 € 32.000 gunstiger dan begroot. De kosten voor het oud papier inzamelen zijn € 23.000 hoger dan begroot door extra kosten van inzamelen en lagere opbrengst voor het oud papier (7%). De kosten van de inzameling van PMD waarvoor van St Afvalfonds een vergoeding wordt ontvangen vallen per saldo € 28.000 hoger uit. De kosten van het afvalaanbiedstation zijn in 2024 € 40.000 gunstiger dan begroot. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is € 48.000 lager dan begroot. Rioolheffing Het tarief voor rioolheffing bedroeg in 2024 € 1,88 per m3. De tarieven zijn ten opzichte van 2023 verhoogd met 4,5% conform het Watertakenplan. Er is voor 2024 geen inflatiecorrectie toegepast. Rioolheffing 2024

Opbrengsten Totaal

Rekening

Begroting

2023 2.406.766 2.406.766

2024 2.280.814 2.280.814

Begroting 2024 n.w.

Rekening

Saldo

2.392.574 2.392.574

2024 2.383.472 2.383.472

2024 -9.102 -9.102

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

Kostendekkendheid Rioolheffing 2024

TV2.1 TV2.1 TV 7.2 TV 7.2 TV 7.2 TV 7.2 TV 7.2

Wegen te compenseren BTW Riool Doorbelasting 1Stroom Rioolgemalen en randvoorzieningen Lasten heffing en invorderen Te compenseren BTW

Realisatie 2024 56.790 11.926 716.835 594.343

Begroot 2024 50.000 10.500 930.432 545.946

3.500 29.941 546.282

474.074 30.631 573.207

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

TV 7.2 Onttrekking aan voorziening Totaal Lasten TV7.3 Baten roioolheffing Dekkingspercentage

55

222.153

-222.215 2.181.771 2.383.472 109%

2.392.574 2.392.574 100%

Bedragen in € Op rekeningbasis zijn de kosten gelijk aan de opbrengsten. Het overschot wordt gestort in de voorziening "riolering artikel 44 lid 2". Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 222.153. Er was een onttrekking van € 222.215 voorzien. De storting is € 444.368 gunstiger dan begroot. Andere afwijkingen in de kosten voor Riool zijn onder andere hogere kosten voor onderhoud van de IBA’s (€ 12.000), lagere kosten als voor klimaat/DPRA maatregelen € 117.000, voordelen op de kosten voor foutieve aansluitingen en gegevens op orde (€ 30.000) en afschrijvingen (€ 36.000). Bij de rioolgemalen is per saldo een voordeel van € 10.000 ontstaan. Er is een voordeel op de kosten voor energie (€ 51.000), maar tegenvallers op onderhoud (€ 15.000), en calamiteiten (€ 37.000). De afschrijvingen zijn € 8.000 gunstiger. Op de jaarschijf 2024 van het Watertakenplan 2022-2026 is een voordeel zichtbaar. Over de gehele linie van het plan zijn de uitgaven fors lager dan de begroting. Het tarief rioolheffing is een kostendekkend tarief. Het tarief wordt geheven per m3 waterverbruik. De stijging in het tarief wordt veroorzaakt door de afspraken die zijn gemaakt in het in oktober 2022 vastgestelde WaterTakenPlan de Liemers 2022-2026.In het Watertakenplan zijn het met name de verscherpte milieueisen die leiden tot meer investeringen.

Deze extra investeringen omvatten op hoofdlijnen lijnen ombouw van gescheiden rioolstelsels in woongebieden, meekoppelkansen klimaatregelingen, rioleringswerkzaamheden A15 en klimaatadaptatie. Die investeringen worden gedekt uit de rioolheffing. De tarieven zullen de komende jaren stijgen met 0,7% per jaar. De voorziening "Riolering artikel 44 lid 2" wordt ingezet om de tariefstijgingen te matigen. Voor de aanslagen rioolheffing wordt meegelift op de watergeldnota van Vitens. In juni 2025 wordt de jaarlijkse eindafrekening van Vitens verwacht. Voor de inschatting van de opbrengsten is uitgegaan van de gerealiseerde opbrengsten 2023, vermeerderd met de effecten van de tariefstijgingen. Lijkbezorgingsrechten De tarieven lijkbezorgingsrechten 2024 zijn gedifferentieerd. Ten opzichte van 2023 zijn de tarieven met 4,2% verhoogd. Lijkbezorgingsrechten 2024 Overzicht opbrengsten en kosten

Opbrengsten Kosten

Rekening 2023 76.428 253.471

Begroting 2024 60.000 194.168

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel) Berekening kostendekkendheid Lijkbezorgingsrechten

Begroting 2024 n.w. 80.000 194.168

Rekening 2024 87.152 203.201

Saldo 2024 7.152 -9.033

56

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

TV7.5 Begraafplaatsen TV7.5 Doorbelasting 1Stroom Totale lasten TV7.5 Overige leges Totale baten Dekkingspercentage

Realisatie 2024 61.768 141.433

Begroot 2024 59.112 135.056 203.201

194.168

87.152

60.000 87.152 43%

60.000 31%

Het dekkingspercentage op de lijkbezorging bedraagt 43%. De opbrengst van de lijkbezorgingsrechten is € 7.152 hoger dan de bijgestelde begroting. Dit komt omdat er meer begrafenissen en bijzettingen zijn geweest dan voorzien. Marktgelden Vaste standplaats: € 21,44 per m1 per kwartaal, met een minimum van € 85,76. Losse standplaats: € 2,52 per m1 per dag, met een minimum van € 10,08 per standplaats. Marktgelden 2024 Overzicht opbrengsten en kosten markt Rekening 2023 Opbrengsten Kosten

1.919 25.626

Begroting 2024 2.639 35.221

Begroting 2024 n.w. Rekening 2024 2.639 35.221

Saldo 2024

1.407 30.374

-1.232 -4.847

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel) Berekening kostendekkendheid marktgelden

TV3.3 TV3.3 Doorbelasting 1Stroom Totale lasten TV3.3 Totale baten Dekkingspercentage

Realisatie 2024 0

Begroot 2024 7.835

Doorbelasting 1Stroom

30.374

35.221

Overige opbrengsten

1.407

Kosten markten

30.374

43.056 2.639

1.407 5%

2.639 6%

Het dekkingspercentage op de marktgelden bedraagt 6%. Leges en retributies Leges en retributies zijn vergoedingen die worden gevraagd voor het verrichten van bepaalde diensten. Uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zijn. Tarieven 2024 leges bouwvergunningen: gedifferentieerd. Overige legestarieven 2024: gedifferentieerd. Verhoging ten opzichte van de tarieven 2023: 3%. Leges en retributies 2024

Leges omgevingsvergunning

Rekening 2023 599.056

Begroting Begroting 2024 2024 n.w. 785.971 590.621

Rekening 2024 511.462

Saldo 2024 -79.159

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Overige leges Totaal

562.728 1.161.784

57

360.173 1.146.144

563.973 1.154.594

730.664 1.242.126

166.691 87.532

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

In 2024 is € 79.159 minder aan leges omgevingsvergunning ontvangen dan in de begroting 2024 is opgenomen. Dit past in het landelijke beeld van de daling van verstrekte vergunningen als gevolg van de stikstofcrisis en de hoge bouwkosten. Bij de overige leges is er per saldo sprake van een voordeel van in totaal € 166.691. Leges voor omgevingsplannen en de zgn. BOPA vergunningen vertonen een voordeel van € 16.328. Er is een fors voordeel van € 74.705 op de leges AVOI (kabels en leidingen). Er zijn meer werken uitgevoerd dan voorzien. Er is een voordeel van € 90.436 op leges reisdocumenten en rijbewijzen. Dit komt omdat er fors meer reisdocumenten en rijbewijzen zijn uitgegeven dan voorzien in de begroting. Met nog wat andere kleinere voor- en nadelen resulteert dit alles in een voordeel van € 166.691. Berekening kostendekkendheid omgevingsvergunning.

TV8.3 Kosten omgevingsvergunning TV8.3 BTW TV1.1 Kosten omgevingsvergunning TV8.3 Doorbelasting 1Stroom Totale lasten TV8.3 Opbrengst Omgevingsvergunning Totale baten Dekkingspercentage

Werkelijk 2024 64.341 13.512 62.100 442.388

Begroot 2024 62.830 12.701 62.100 648.340 582.341 536.299 536.299 92%

785.971 785.971 785.971 100%

Sportaccommodaties Tarieven 2024 Onoverdekte sportaccommodaties: gedifferentieerd. Overdekte sportaccommodaties: gedifferentieerd. Verhoging ten opzichte van de tarieven 2023: 4,2%. Huuropbrengst sportaccommodaties 2024

Overdekte accommodaties Onoverdekte accommodaties Totaal

Rekening 2023 183.086 78.518 261.604

Begroting Begroting 2024 2024 n.w. 177.400 177.400 79.094 79.094 256.494 256.494

Rekening 2024 193.607 78.675 272.282

Saldo 2024 16.207 - 419 15.788

Bedragen in € (- is een nadeel, + is een voordeel)

Kwijtschelding en lastenverlichting De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. In de gemeente Duiven kan door belastingplichtigen (particulieren en zzp'ers) kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing. Kwijtschelding wordt verleend op basis van 100% van de bijstandsnorm, waarbij tevens een vermogenstoets plaatsvindt. Ligt het netto besteedbare inkomen op of onder het bijstandsniveau, dan wordt volledige kwijtschelding verleend. Bij een gering hoger inkomen kan sprake zijn van een gedeeltelijke kwijtschelding. In al deze gevallen zal het beschikbare vermogen beneden de toegestane norm moeten liggen. Na invoering van de maatregelen uit de Kadernota is in het

58

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

kwijtscheldingsbeleid een prikkel opgenomen voor afvalreductie. Zeer incidenteel wordt er ook kwijtschelding voor OZB verleend. In 2024 is voor een totaalbedrag van € 82.438 kwijtschelding verleend ten opzichte van een begrote last van €104.300. Kwijtschelding Rekening 2020 87.695

Rekening 2021 101.788

Rekening 2022 86.465

Rekening 2023 71.933

Rekening 2024 82.438

Bedragen in €

Ontwikkeling van de lokale lastendruk In de begroting 2024 was een lastendrukverhoging van 9,4% voorzien. De werkelijke lastendruk 2024 steeg met 13,8%. Dit wordt met name veroorzaakt door de grotere stijging van de afvalstoffenheffing. In onderstaand overzicht is de lastendruk voor 2024 weergegeven. Deze berekening is op basis van de volgende aannames: OZB-waarde woning € 238.000 (begroot € 233.000), afvalstoffenheffing vastrecht en 8 ledigingen (140-liter container), rioolheffing 140 m3 (waterverbruik gezin met 4 personen). Ontwikkeling lastendruk 2024 Onderdeel OZB-eigenaar Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

Werkelijk 2024 Begroot 2024 (in €) (in €) 245,27 245,26 277,24 277,45 263,20 262,95 785,71 785,66

Werkelijk 2023 (in €) 227,64 238,20 252,00 717,84

Stijging (in %) tov 2023 7,8% 16,4% 4,4% 9,5%

In onderstaand overzicht is de lastendruk per inwoner van de gemeente Duiven weergegeven in vergelijking tot een aantal andere Gelderse gemeenten. Hiervoor maken we gebruik van cijfers uit de Provinciale databank. Hierin wordt de gemiddelde totale belastingdruk per inwoner berekend. Om een vergelijk te kunnen maken, zijn de cijfers voor 2023 ook weergegeven. Vergelijking lokale lastendruk per inwoner 2024 met een aantal andere Gelderse gemeenten Gemeente Nijmegen Arnhem Brummen Doetinchem Zevenaar Doesburg Duiven Montferland Westervoort Rheden Aalten

Bron: http://ftgelderland.databank.nl/

2024 712 632 584 514 537 476 476 494 484 484 341

positie 2024 1 3 7 16 12 32 33 23 29 28 51

2023 661 591 517 492 489 473 469 454 452 448 326

positie 2023 1 2 9 18 19 23 24 30 31 32 51

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

59

De gemeente Nijmegen is in dit vergelijk over 2024 en 2023 de duurste gemeente. De gemeente Duiven is op de lijst 9 plaatsen gedaald. Duiven zit onder het Gelderse gemiddelde (€ 498). In 2023 zat Duiven boven dit gemiddelde. Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Inleiding Het weerstandsvermogen van een gemeente bestaat uit de relatie tussen de componenten risico's en de weerstandscapaciteit. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe robuust het weerstandsvermogen is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Door een goed inzicht in het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller onmiddellijk dwingt tot bezuinigingen. Het weerstandsvermogen kan betrekking hebben op een specifiek jaar. Men spreekt dan van het statische weerstandsvermogen. Er kan ook op een meer dynamische manier naar het weerstandsvermogen worden gekeken. De aandacht richt zich dan op de effecten op middellange termijn (dynamisch weerstandsvermogen). De gemeente Duiven kiest ervoor op dynamische wijze met het weerstandsvermogen om te gaan. Risico's In de Nota Weerstandsvermogen worden de risico’s onderverdeeld in vier categorieën: 1. Risico's van de bedrijfsvoering. 2. Risico op eigendommen. 3. Aansprakelijkheidsrisico’s. 4. Financiële risico’s. Niet alle risico’s worden uitputtend behandeld.

Een volledig overzicht staat in de begroting. 1. Risico's van de bedrijfsvoering Apparaatskosten Grondexploitatie Een deel van de apparaatskosten wordt afgewend op de grondexploitatie. De winstmarge op het beperkte aantal resterende complexen staat onder druk. Indien complexen verlies laten, komen die ten laste van de gemeente-exploitatie. Wachtgelden bestuurders Bestuurders hebben recht op wachtgeld. De gemeente moet hiervoor een voorziening vormen die toereikend is. In het afgelopen jaar is een bestuurder gestopt. In de voorziening wordt de volledige meerjarige wachtgeldverplichting opgenomen inclusief bedragen die benodigd zijn om de bestuurder naar de arbeidsmarkt te begeleiden. Pensioenvoorziening wethouders Voor de pensioenvoorziening van wethouders is de rekenrente een belangrijke variabele. Met de huidige gedaalde rentestand kost het de gemeente Duiven meer geld om de voorziening op peil te houden. Zie ook de nota reserves en voorzieningen. Algemene risico's Bij de risico-inventarisatie gaat het om risico's met een materieel belang. Dat neemt niet weg dat veel kleine risico's samen toch een substantieel bedrag kunnen worden. Daarom is in de kwantificering een bedrag opgenomen voor algemene risico's. Daarbij wordt uitgegaan van de norm van 6% van de Algemene Uitkering en de belastingcapaciteit die door de toezichthouder wordt gehanteerd voor de vrij aanwendbare reserve.

60

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Renterisico Het uitgangspunt voor de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico's op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen in een keer opnieuw moet worden afgesloten met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm wordt berekend als percentage van de totale vaste schuld. Uit de paragraaf Financiering blijkt dat op grond van de norm in 2024 € 15.474.400 aan leningen opnieuw hadden mogen worden afgesloten. In 2024 is er geen nieuwe lening afgesloten. 2. Risico op eigendommen Grondexploitatie Gelet op de planperiode (einddatum van het langstlopende complex is ultimo 2028) en de geprognosticeerde omzetten zijn aan het exploiteren van gronden risico’s verbonden. Afhankelijk van het stadium waarin de exploitatie c.q. uitvoering van het betreffende complex zich bevindt, zal het risico afnemen naarmate de einddatum van de grondexploitatie nadert. Te onderscheiden zijn: - Algemene economische risico’s. - Projectgebonden risico’s. De risico’s die het exploiteren van gronden met zich meebrengt, zijn in de paragraaf Grondbeleid beschreven en gekwantificeerd. In onderstaand overzicht wordt de vertaling van de risico’s via de Monte Carlo-analyse per complex weergegeven.

Risico per project Innofase De Nieuweling Graafstaete II Woonzorg/WPRI Woonpark Droopad Totaal:

Huidige stand waarschijnlijke Verschil situatie € 6.435.657 € 6.741.181 € 305.614 € 579.340 € 670.569 € 91.229 € 1.659.269 € 1.488.450 -€ 170.819 € 476.418 € 460.250 -€ 16.168 € 156.781 € 151.848 -€ 4.933 € 1.019.415 € 1.054.904 € 35.489 € 240.412

Het totale risico is met € 298.413 afgenomen van € 538.825 naar € 240.412 ten opzichte van de begroting 2024. Het is voor de tweede keer dat de Monte Carlo-analyse per complex is gehanteerd. Eerder werd een inschatting gemaakt van de minimum en maximum risico's per onderdeel (rente, inflatie, gronduitgifte, vertragingen e.d.). De stijging is in grote lijnen toe te rekenen aan onzekerheden rondom de uitgifte van gronden. De cijfers in de tabel zijn louter een momentopname. In de begroting 2026 zullen de consequenties van de nu gekwantificeerde risico’s van de grondexploitatie geactualiseerd worden op basis van voortschrijdende inzichten voor zowel de ondergrens als de bovengrens van de Algemene Reserve verwerken. Uiteindelijk wordt dit verrekend met toekomstige (nog te realiseren) winsten vanuit de Grondexploitatie. Bodemverontreiniging Voor bekende verontreinigingen zijn de saneringskosten meegenomen in de kosten van de complexen van de Grondexploitatie. 3. Aansprakelijkheidsrisico’s Gewaarborgde geldleningen In 2024 stond de gemeente garant voor het betalen van rente en aflossing voor in totaal € 24.282.304. Het grootste deel hiervan, namelijk € 23.968.000 wordt gegarandeerd in de

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

61

achtervang van het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw). Voor deze laatste groep leningen kan de gemeente Duiven voor 50% worden aangesproken. Van het restant van € 314.304 staat de gemeente borg voor verenigingen. Schadeclaims Het algemene beeld is dat de burgers de overheid vaker aansprakelijk stellen en schade claimen. De afgelopen vier jaar was er geen stijging in het aantal claims en ook geen stijging van het geclaimde bedrag. De gemeente is verzekerd voor wettelijke aansprakelijkheid en voor het eigen risico is in de begroting een budget opgenomen. Toch kunnen zich schadeclaims voordoen waar de gemeente niet voor verzekerd is. Gemeenschappelijke regelingen De gemeente Duiven participeert in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Eventuele tekorten kunnen ten laste komen van de participerende gemeenten. 4. Financiële risico’s Open-einde regelingen De gemeente heeft te maken met de volgende open-einde regelingen: • De drie grote decentralisatie's voor de Participatiewet, de AWBZ/Wmo en de Jeugdzorg. Voor een analyse zie programma 2. • Wet voorzieningen gehandicapten (WVG) onderdeel van de Wet maatschappelijke ondersteuning): voor analyse zie programma 2. • De uitvoeringskosten door de RSD. Deze zijn hoger uitgevallen.

Algemene Uitkering Door de aanpassing van de hoeveelheden bij een aantal maatstaven (bijstandsontvangers, inwoners en jongeren) en voornamelijk door de gevolgen van de decembercirculaire komen de uitkeringen uit het Gemeentefonds per saldo € 36.000 lager uit. In de loop van de komende twee jaar worden de aantallen bij de maatstaven definitief vastgesteld. In de totale opbrengst 2024 zijn de aanpassingen van de maatstaven voor 2022 € 51.000 en 2023 € 86.000 ook verwerkt. Beleggingen Hoewel veel bedrijven streven naar een stabiel dividendniveau kan het jaarlijkse dividend toch mee- of tegenvallen. Dubieuze debiteuren De vorderingen zijn gecontroleerd op invorderbaarheid. De inschatting voor de belastingdebiteuren is gemaakt op basis van ervaringscijfers en de publieke debiteuren op basis van een ouderdomsanalyse. Het resultaat is dat de voorziening in 2024 met € 32.000 is afgenomen. De ontwikkelingen en de hiermee verbonden risico’s en gevolgen voor het financiële resultaat 2024 en verder worden voortdurend gemonitord. Waar mogelijk worden dan ook beheersmaatregelen genomen. Mochten de actuele ontwikkelingen leiden tot aangepaste prognoses voor 2025 dan wordt dit verwerkt in de tussentijdse rapportages.

Weerstandsvermogen Onderstaande tabel is ook in de begroting 2024 opgenomen, maar vooruitlopend op de actualisatie van deze tabel bij de komende begroting zijn de onderdelen Grondexploitatie aangepast.

Basis Risico's omtrent de bedrijfsvoering

Min.

Max.

Risico Risico % minimum maximum

Risico gemiddeld

62

Apparaatskosten grondexploitatie Deskundigheid personeel Wachtgeld ambtenaren Bovenformatieven Vennootschapsbelasting Algemeen risico

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Basis 2fte-4fte

Min. 160.000

10.000 70.000 0 0 norm Gld 2.848.000 6% au / bel.cap. Renterisico 10 mln 0 rente 0%-4% Risico's omtrent eigendommen Innofase 305.614 De Nieuweling 91.229 Graafstaete II -170.819 Woonzorg/WPRI -16.168 Woonpark -4.933 Bodemverontreiniging 1-5 100.000 (onbekende) saneringen Aansprakelijkheids risico's Gewaarborgde 100.000 geldleningen Schadeclaims 10.000 Gem. regelingen 25.000 Financiële risico's Open-einde regelingen: -Jeugdzorg 1.000.000 -Bijzondere bijstand 1-10% 4.007 budget -Leerlingenvervoer 1-10% 4.557 budget -Wmo 1-10% 9.797 budget -RSD 50-100% 50.000 Algemene Uitkering 200.000 Beleggingen 10-25% 10.800 dividend Afvalinzameling 0 Referendum 64.000 Inburgering nieuwkomers 50.000 Totaal

1fte-2fte 1fte

Risico Risico Risico Max. % minimum maximum gemiddeld 320.000 60% 96.000 192.000 144.000 50.000 20% 2.000 140.000 60% 42.000 70.000 40% 0 500.000 20% 0 2.848.000 100% 2.848.000

10.000 84.000 28.000 100.000 2.848.000

6.000 63.000 14.000 50.000 2.848.000

400.000 60%

0

240.000

120.000

305.614 100% 91.229 100% -170.819 100% -16.168 100% -4.933 100% 500.000 40%

305.614 91.229 -170.819 -16.168 -4.933 40.000

305.614 91.229 -170.819 -16.168 -4.933 200.000

305.614 91.229 -170.819 -16.168 -4.933 120.000

1.000.000 40%

40.000

400.000

220.000

1.000.000 40% 1.000.000 60%

4.000 15.000

400.000 600.000

202.000 307.500

3.000.000 80% 40.070 60%

800.000 2.404

2.400.000 24.042

1.600.000 13.223

45.572 60%

2.734

27.343

15.039

97.967 80%

7.837

78.374

43.106

100.000 100% 1.200.000 80% 27.000 60%

50.000 160.000 6.480

100.000 960.000 16.200

75.000 560.000 11.340

225.000 80% 70.000 20% 100.000 20%

0 12.800 10.000

180.000 14.000 20.000 bovengrens 3.972.482 7.553.511

90.000 13.400 15.000 ondergrens 5.762.997

4.749.323 11.414.522

Als alle risico’s die tot nu toe zijn gekwantificeerd zich ook daadwerkelijk zouden voordoen, dan zou er sprake zijn van minimaal € 4,0 miljoen en maximaal € 7,6 miljoen schade (ongewogen risico’s). Maar de kans dat dit zich allemaal in één jaar voordoet, is zeer klein. Vandaar dat wordt uitgegaan van een gewogen risico: de kans dat een risico zich voordoet maal de hoogte van het bedrag dat daarmee gemoeid is. Deze kwantificering van risico’s waarbij rekening is gehouden met de kans dat een risico zich voordoet, komt uit op een gemiddeld bedrag van afgerond

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

63

€ 5,8 miljoen. Het gaat om het gemiddelde van het gewogen minimumrisico (€ 4,0 miljoen) en het gewogen maximumrisico (€ 7,6 miljoen). Weerstandscapaciteit De hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door de risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die een grote impact kunnen hebben op de financiën van Duiven. Het risicoprofiel is een dynamisch geheel gelet op ontwikkelingen in de in- en externe omgeving, het bijstellen van doelstellingen en de werking van beheersmaatregelen. Op het moment dat een bepaald risico in de begroting is geraamd, is het geen risico meer. Op basis van de inschatting van de risico's in de programmabegroting heeft de gemeente Duiven een weerstandscapaciteit nodig van afgerond € 5,8 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt om onverwachte, niet-begrote kosten, dat wil zeggen risico's, op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de Algemene Reserve en bedraagt per 31 december 2024 € 32,1 miljoen. Ratio Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de benodigde weerstandscapaciteit (risico's) afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit 32.100.000 Ratio weerstandsvermogen=

= 5,53 Benodigde weerstandscapaciteit 5.800.000

De ratio voor het weerstandsvermogen kan worden ingedeeld in een aantal waarderingscijfers. Ratio weerstandsvermogen A B C D E F

>2 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De nu berekende ratio van de gemeente Duiven valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen om de gewogen gemiddelde risico's af te dekken. Onder- en bovengrens Algemene Reserve Op basis van de nota Weerstandsvermogen 2005 zijn de onder- en de bovengrens van de Algemene Reserve vastgesteld. Aan de hand van de herziening van de kwantificeringen kan een nieuwe onder- en bovengrens worden bepaald. Om schommelingen te voorkomen, zullen deze grenzen niet meteen worden aangepast. Wel zal het vergelijk worden opgenomen en bij grote verschillen de grenzen aangepast. Bij de begroting 2025 is besloten om de onder- en bovengrens van de Algemene Reserve aan te passen, de ondergrens is verhoogd naar € 7,3 miljoen, de

64

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

bovengrens is verhoogd naar € 10,5 miljoen. Bij de begroting 2026 zullen de effecten van de geactualiseerde gekwantificeerde risico's opnieuw worden verwerkt. Vastgestelde grenzen Ondergrens Bovengrens

Begroting 2023 6.400.000 9.000.000

Begroting 2024 6.800.000 9.400.000

Begroting 2025 7.300.000 10.500.000

Financiële kengetallen In onderstaande tabel stat het verloop van de kengetallen zoals deze zijn voorgeschreven door de provinciale toezichthouder. Na vaststelling van de jaarrekening 2024 door de raad zal de toezichthouder opnieuw de kengetallen gaan beoordelen en een advies uitbrengen. Verloop van de kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Jaarrekening Jaarrekening 2023 2024 0,9% 12,4% -6,6% 12,9% 40,1% 40,1% 1,6% -4,1% 2,9% 7,9% 80,5% 93,2%

Begroting 2024 29,6% 29,0% 34,3% 2,6% 4,2% 83,9%

De netto schuldquote zegt iets over de financiële vermogenspositie van de gemeente. Heeft een gemeente ruimte om te investeren of moet het juist voorzichtig zijn? Bij een score onder de 100% is er financiële ruimte, bij een score boven de 130% moet de gemeente voorzichtig zijn met haar financiën. Duiven scoort met een netto schuldquote van 12,4% goed. Bij netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen worden schulden die de gemeente heeft, gecorrigeerd met gelden die zijn doorgeleend aan scholen, woningstichtingen of verenigingen. Dit zorgt voor een beter beeld van de financiële vermogenpositie van de gemeente dan de ongecorrigeerde netto schuldquote omdat de gemeente schulden op de balans heeft staan waartegenover vorderingen staan op deze organisaties. Deze schulden hebben namelijk geen invloed op de beoordeling of de gemeente in staat is te investeren of dat ze juist moet oppassen. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor Duiven 12,9% in 2024 ten opzichte van -6,6% in 2023. De solvabiliteitsratio is het percentage eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van de gemeente. Dit is voor gemeente Duiven onveranderd rond de 40%. Dit percentage voldoet aan het streefpercentage van 35%.

De structurele exploitatieruimte geeft aan hoeveel ruimte er is in de jaarrekening tussen structurele uitgaven en structurele inkomsten van gemeenten. Dit getal zegt iets over of de gemeente in staat zal zijn aan haar verplichtingen te voldoen. De structurele exploitatieruimte komt uit op -4,1%. Het kengetal grondexploitatie is de verhouding tussen de bouwgronden in de balans en de totale baten van de gemeente. Deze ratio is van 2,9% in 2023 gestegen naar 7,9% in 2024. De belastingscapaciteit is de verhouding tussen de belastingen die er geheven zijn in 2024 in de gemeente Duiven voor meerpersoonshuishouden met een eigen woning ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit is gestegen van 80,5% in 2023 naar 93,2% in 2024. Conclusie

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

65

Op basis van de ontwikkeling van de verschillende kengetallen kan geconcludeerd worden dat de gemeente veel van de streefpercentages haalt. De verschillende kengetallen ontwikkelen zich gunstiger dan eerder was verwacht. De schuldquote is minder hard gestegen dan werd aangenomen. Dat komt voornamelijk omdat er door de meevallers in de kosten minder geld hoefde te worden aangetrokken. Als gevolg van de jaarrekeningresultaten van de afgelopen drie jaar neemt het eigen vermogen toe en daarmee ook de solvabiliteit. De ratio van het weerstandsvermogen is uitstekend en dat betekent dat er voldoende middelen zijn om risico's tegelijkertijd op te kunnen vangen. Structureel dienen zich echter wel uitdagingen aan. De begrotingstekorten van de komende jaren geven aan de gemeente op zoek moet naar financiële oplossingen. Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt een beslag op een deel van de financiële middelen. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water en gebouwen. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleidsplannen legt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.

Met de vaststelling van de programmabegroting machtigt de raad het college van burgemeester en wethouders om de uitgaven ten laste van de betreffende onderhoudsvoorzieningen te doen. Deze voorzieningen worden gevuld door een jaarlijkse storting vanuit de diverse taakvelden. De kosten van het onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. Vervangingen worden apart geactiveerd. In 2023 is gestart met het opstellen van het integrale beheerplan. Het opstellen van een beheerplan is een eis vanuit de provincie. Door capaciteitsproblemen en het niet ingevuld krijgen van vacatureruimtes is het ook in 2024 niet gelukt om het integrale beheerplan dit jaar vast te laten stellen. De verwachting is dat het beheerplan medio 2025 door het college wordt vastgesteld. Wegen Onder ‘Wegen’ wordt grofweg verstaan: • Het klein en groot onderhoud aan verhardingen, inclusief 1 op 1 vervangingen; • Het klein en groot onderhoud aan civiele kunstwerken, inclusief 1 op 1 vervangingen; • Werkzaamheden door netbeheerders aan kabels en leidingen in gemeentegrond. Beleidskader In 2022 is het Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beleid wordt nu vertaald in beheerplannen. Door personele wisselingen heeft het opstellen van beheerplannen veel vertraging opgelopen.

Bij de beheerplannen wordt ook gekeken naar de invloed van areaal uitbreidingen en de indexatie van onderhoudsmaatregelen op de hoogte van het benodigde onderhoudsbudget. In 2024 heeft de gemeenteraad als bezuiniging het onderhoudsniveau van element verharding verlaagd van B naar C, uitgezonderd het centrum Duiven, Eilandplein, Mondriaanstraat (Ontmoetingsplein), treinstation en Thuvine, welke op onderhoudsniveau B bleef staan. Eind 2024 is er opnieuw een gemeente brede bezuiniging ronde opgestart in het project Financieel Gezond. Uitvoering wegonderhoud In 2024 is ondanks een voortvarende 2e helft, toch nog iets minder onderhoud uitgevoerd dan gepland. Enerzijds is dat veroorzaakt doordat het beheerplan nog niet op orde is. Anderzijds zijn er vertragingen opgelopen door:

66

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

• het in 2023 doorgeschoven onderhoud was samen met het al geplande onderhoud en een aantal vervangingen erg veel om te behappen; • langere voorbereiding door personele wisselingen en moeilijk vervulbare vacature vanaf medio 2023. Vanaf mei 2024 heeft de nieuwe wegbeheerder de taken van een tijdelijke inhuur overgenomen; • door tekort op arbeidsmarkt bij aannemers duurt de uitvoering langer. Bijkomend effect is dat de prijzen onder druk staan; • het extreem natte najaar, waardoor een aantal al opgedragen klussen zijn doorgeschoven naar het nieuwe jaar. Tot slot zijn er nogal wat projecten van netbeheerders waarmee we met de uitvoering van het onderhoud worden geconfronteerd. We willen liever geen onderhoud doen waar binnen korte tijd kabels of leidingen worden gelegd. Anderzijds kan een werk soms niet doorgaan omdat er geen wegafsluiting kan worden gemaakt vanwege andere werkzaamheden. Om voornoemde redenen zijn wegvervanging Horsterstraat en Nieuwgraafsestraat uitgesteld, heeft elementen onderhoud vertraging opgelopen, is renovatie brug B30-Roodwilligenstraat uitgesteld (omdat dit bij de aanleg van de SFR12 komt) en is minder aan onderhoud civiele kunstwerken gedaan.

Er zijn in 2024 diverse onderhoudsmaatregelen uitgevoerd zoals: • Vervangen asfalt door beton Landaalsestraat en deel Kerkstraat; • asfalteren van een deel Bingerdenallee, Broekstraat, Burg.v.D.t.Medlerstraat, fietspad Golden Delicious, Heiliglandsestraat, Kennedystraat, Leuvensestraat, Loostraat, Maststraat, Roodwilligenstraat(combi SFR12), Rubenstraat, Steenstraat en Tamboer; • straatwerk in een deel van de Maatjes, FP Walcherenstraat, Duiven West, Loostraat, Sloetstraat, Rubenstraat, Bevelandstraat, Zirkoon en diverse kleine; • betononderhoud pad Horsterpark en tunnel vloer Horsterstraat; • Het bij de inspectie geconstateerde klein onderhoud en het bij Fixi/KCC en anders gemelde klein onderhoud is opgelost. Aandachtspunten zijn dat er vanwege de leeftijd opbouw van het areaal op de middellange termijn erg hoge onderhoud én vervanging bedragen aankomen en dat steeds meer klimaatschade optreedt. De lang aanhoudende droogte maar ook verzadiging bij lange erg natte periodes hebben hun weerslag op beweging in de klei ondergrond. Vervolgens straalt dit door naar steeds meer verhardingen in de vorm van scheuren en/of verzakkingen. In 2025 zal een nieuwe tweejaarlijkse weginspectie worden uitgevoerd. Daaruit volgt een nieuwe onderhoudsplanning. Kabels en Leidingen 2024 is op kabels en leidingen gebied een extreem jaar geweest. Er zijn vele kilometers de grond ingegaan.

Denk aan: • grootschalige glasvezel aanleg kern Duiven dat eind 2024 klaar was, tracé >100 km. In 2025 volgt alleen nog wat na-aanleg; • glasvezel aanleg bedrijventerreinen die begin 2024 is gestart, >23 km, en in 2025 doorloopt met een nieuwe netbeheerder en aannemer; • uitbreiding Middenspanning netwerk door Liander in het kader van de energietransitie gestart najaar 2023 met doorloop in 2025 van de laatste eindjes en wat er nog gaat komen, circa 11 km tracé met soms wel 13 dikke kabels in 1 sleuf; • vervanging waterleidingen door Vitens bij 200 woningen Rozenstraat e.o. vanaf begin 2024 met ruime doorloop in 2025; • diverse flinke stadsverwarming werken, wisselend vanaf begin 2024. De hiervoor ontvangen degeneratie vergoeding is hoog. Voor 2025 wordt een minder extreem jaar verwacht al zal de druk hoog blijven door een nieuw glasvezel initiatief, elektriciteit netverzwaring, ombouw stadsverwarming en vervangingen in drinkwater leidingen. Kwaliteitsniveau verhardingen

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

67

Eén keer in de 2 jaar wordt een weginspectie uitgevoerd van alle verhardingen. De kwaliteit van het asfalt was bij de laatste inspectie in 2023 iets gedaald en aan de lage kant. Het is belangrijk asfalt op redelijk niveau te houden om kapitaalvernietiging te voorkomen. De kwaliteit van de elementen verharding was iets gestegen opzichte van de vorige inspectie van 2021. De verklaring was dat onderhoud aan asfalt verhardingen die aangelegd zijn in de groeikernperiode stevig toenam en dat meer onderhoud aan elementen was uitgevoerd. Voor de civiele kunstwerken is een inspectieplan opgesteld waarbij jaarlijks een deel wordt geïnspecteerd en/of geschouwd. Hout heeft hierbij een kortere cyclus dan beton. Bij de inspectie wordt per hoofdonderdeel de schade in beeld gebracht. Per schade wordt een herstel advies gegeven. Dit kan ook een renovatie of vervanging zijn als daar aanleiding toe is. Indien nodig volgt nader onderzoek. Het aangetroffen kwaliteitsniveau voldoet aan de verwachtingen en de leeftijd van het areaal. Voorziening onderhoud wegen Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024 11.419 2.168 1.043 12.543

2025 12.543 2.190 1.009 13.724

2026 13.724 2.214 861 15.077

2027 15.077 2.241 985 16.332

Bedragen x € 1.000

Groen Beleidskader Conform het beleidskader IBOR is het onderhoud op niveau B (CROW) uitgevoerd. Op de Alocaties, zoals het centrum en de begraafplaats is dit niveau A. Hierbij is gewerkt conform de Wet Natuurbescherming. Uitvoering Naast het creëren van een veilige aantrekkelijke en groene leefomgeving ligt het zwaartepunt bij het groenbeheer steeds meer op de maatschappelijke opgaven die we hebben in relatie tot vergroenen, klimaatadaptatie, ecosysteemdiensten en biodiversiteit. Dit maakt dat we anders zijn gaan beheren. Het beheersen van de kosten voor nu en voor de toekomst heeft hierbij de aandacht. Het groenonderhoud is in 2024 voor het vijfde jaar conform contract aan de aannemer gegund. Door het groeizame weer, de kostenstijgingen en de personeelstekorten bij de aannemer heeft het onderhoud voor het tweede jaar op rij onder druk gestaan. Omdat het groenonderhoud niet conform contract werd uitgevoerd zijn er kortingen/ boetes opgelegd. Ook heeft dit ons doen besluiten om geen gebruik te maken van het laatste optiejaar. Het groenonderhoud is daarom eind 2024 opnieuw aanbesteed. De beperkte interesse in de markt (2 aanbieders) maakt dat de prijzen hoger liggen dan voorheen. Dit wordt in 2025 vertaald in de voorjaarsnota. Door de opgelegde boetes heeft 2024 in een positief saldo op groenonderhoud. Het boombeheer is uitgevoerd conform handboek Bomen.

Eind 2023 is het werk opnieuw Europees aanbesteed middels een raambestek. De aannemer met de beste prijs- kwaliteit verhouding heeft het werk gegund gekregen. In 2024 zijn er 133 bomen gekapt, waarvan 47 door de essentaksterfte of de kastanjebloedingsziekte. Er zijn 223 nieuwe bomen geplant. Ook het maaibestek is in 2022/2023 Europees aanbesteed. Het werk is gegund aan de aannemer met de scherpste prijs. Een groot deel van het perceel werd nog door Beheer Buiten geklepeld. In 2024 is ook dit gedeelte meervoudig onderhands aanbesteed. Hierdoor wordt een groter areaal nu biodiverser gemaaid.

68

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

Het areaal wordt ouder waardoor renovaties noodzakelijk zijn. De afgelopen 2 jaar is er veel directievoering en toezicht nodig geweest. Hierdoor zijn andere werkzaamheden zoals renovaties, blijven liggen. Uit de kwaliteitsschouw die in 2024 is uitgevoerd blijkt dit ook. Veel plantvakken moeten binnen nu en 2 jaar worden gerenoveerd.

Voorcalculaties Totaal

Begroting 2024 1.692 1.692

begroting 2024 na wijziging 1.818 1.818

Rekening 2024 1.630 1.630

bedragen x € 1.000

Riolering, gemalen en randvoorzieningen Beleidskader Het rioleringssysteem is een essentieel onderdeel van de infrastructuur en draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. De basis voor het onderhoud ervan is vastgelegd in het Water Taken Plan (WTP), dat eens per vier tot zes jaar wordt geactualiseerd. In 2022 is het nieuwe watertakenplan vastgesteld, waarin een deel van de kosten voor Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is opgenomen. Om financiële stabiliteit te waarborgen en de lasten voor inwoners beheersbaar te houden, is het kostendekkingsmodel doorgerekend. Dit garandeert dat de heffing niet hoger is dan strikt noodzakelijk, terwijl investeringen in een toekomstbestendig rioleringssysteem gewaarborgd blijven. Uitvoering Om de betrouwbaarheid en capaciteit van het rioleringssysteem te waarborgen, zijn in het afgelopen jaar diverse drukunits vervangen en/of gerenoveerd op strategische locaties. Daarnaast is een grootschalige inspectie uitgevoerd op het HWA-riool om de toestand ervan in kaart te brengen en vroegtijdig maatregelen te treffen tegen slijtage en verzakkingen. Eind 2024 is gestart met de aanleg van een nieuw rioolgemaal in de Helhoek. Dit gemaal is toekomstbestendig ontworpen en voorbereid op verdere ontwikkelingen binnen het bedrijventerrein van de Helhoek. Daarnaast zijn er enkele projecten uitgevoerd die deels gefinancierd zijn vanuit het watertakenplan.

Dit zijn: • Mondriaanplein: In 2024 is het project uitgevoerd en afgerond. Er is een groene ontmoetingsplek gecreëerd voor de wijkbewoners, waarbij het proces in nauwe samenwerking met de samenleving is opgepakt. Dit project draagt bij aan klimaatadaptatie en de leefbaarheid in de wijk. • Eilandplein: Het ontwerpen en voorbereiden is afgerond en de uitvoering is in 2024 gestart. De afronding van het project staat gepland voor eind 2025. Dit project wordt met een participatieve aanpak gerealiseerd, waarbij bewoners actief betrokken zijn. Een deel van de financiering komt uit het watertakenplan. • 't Holland: De voorbereidingsfase is afgerond en de uitvoering zal medio mei 2024 worden afgerond. Ook hier speelt participatie een belangrijke rol. • Stationsplein: Dit project is succesvol afgerond, waarbij ook hier een participatieve werkwijze is toegepast. Voorziening Riolering artikel 44 lid 2 BBV Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december Bedragen x € 1.000

Water Beleidskader

2024 12.638 222 0 12.860

2025 12.860 0 178 12.682

2026 12.682 0 40 12.641

2027 12.641 0 17 12.624

Jaarstukken Duiven 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

69

Waterbeheer is een cruciaal onderdeel van een veilige en leefbare gemeente. Het onderhoud van het rioleringssysteem is vastgelegd in het Water Taken Plan (WTP), dat eens per vier tot zes jaar wordt geactualiseerd. In 2022 is het nieuwe watertakenplan vastgesteld, waarin een deel van de kosten voor DPRA is opgenomen. De DPRA-projecten die onder dit plan vallen, dragen bij aan klimaatadaptatie en waterveiligheid en zijn hierboven benoemd. Uitvoering In 2023 zijn aan de Witbol delen van oeverbeschoeiing omgevormd naar natuurvriendelijke oevers. Elders was er nog geen noodzaak. Begroting 2024 Voorcalculaties Totaal

143 143

begroting 2024 na wijziging 152 152

Rekening 2024 18 18

bedragen x € 1.000

Onderhoud gebouwen Beleidskader Het planmatig Groot-Onderhoud-Gebouwen (GOG) geschiedt volgens de opzet en systematiek zoals omschreven in het Beleidsplan en vastgesteld door de Gemeenteraad op 16 april 2012. Voor de zomer 2025 wordt nieuw vastgoedbeleid voor maatschappelijk vastgoed verwacht waarin de GOG-systematiek wordt herzien. Hoewel we 2 tot 25 jaar vooruit kijken zullen we voor de begroting de beschouwingshorizon voor onderhoud gaan beperken tot 10 jaar. Dit omdat we iedere 4 jaar het Meer Jaren Onderhouds Plan (MJOP) volgens de NEN2767 herzien. Verder vooruit kijken heeft dan geen zin omdat inhoudelijk beleid ook invloed heeft op de huisvestingsbehoefte. Voorgesteld wordt voor de gehanteerde systematiek voor het opstellen van de MJOP’s in Oprognose het volgende beleidskader te gaan hanteren: • In de eerste plaats leggen we in huisvestingsplannen voor Vastgoed voor Bedrijfsvoering, Onderwijs, Sport en Accommodaties vast wat het toekomstperspectief is van dat vastgoed. • Op basis daarvan weten we wanneer gebouwen voor Vervanging dan wel Hoog niveau renovatie in aanmerking komen. Tot die tijd zal via een duurzaamheidsplan en een onderhoudsplan gewekt worden aan het voldoen aan de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed en het gewenste onderhoudsniveau: • Aan een duurzaamheidsplan wordt momenteel gewerkt.