Bijlage 3 - Bouwhistorisch onderzoek stadhuis

Foto van het gerestaureerde en gereconstrueerde stadhuiscomplex uit 1949. (RCE, beeldbank)

Afbeelding 4 van 15

Bestaande plattegrond uit 1936 van de begane grond van het stadhuis. (Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg)

87

Afbeelding 5 van 15

Restauratieontwerp van de gevels van het stadhuis van N. de Wolf uit 1936. Het ontwerp zou op een aantal punten worden aangepast op advies van de Rijkscommissie voor de Monumentenzorg. (Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg)

Afbeelding 6 van 15

Restauratieontwerp van N. de Wolf uit 1936, plattegronden. Ook de indeling zou uiteindelijk iets anders worden uitgevoerd. Ook moest er uiteindelijk meer muurwerk worden vernieuwd dan op tekening staat aangegeven. (Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg)

Afbeelding 7 van 15

88

Restauratieontwerp van N. de Wolf uit 1936, zijgevel en doorsneden. (Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg)

Afbeelding 8 van 15

De uiteindelijk gerealiseerde indeling op de begane grond valt af te leiden van de bestaande situatie in 1947. (Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg)

Afbeelding 9 van 15

Foto van de nieuwe burgemeesterskamer in 1940. (De Graafschap Bode, 28 juni 1940)

89

Afbeelding 10 van 15

Foto van de hal uit 1940. De kamer van de ontvanger had oorspronkelijk twee loketten. (De Graafschap Bode, 28 juni 1940)

Afbeelding 11 van 15

Restauratieontwerp voor de schouw in de raadzaal van de Rijkscommissie voor de Monumentenzorg uit 1940. (RCE, beeldbank)

90

Afbeelding 12 van 15

Foto van de raadzaal in 1940, architect De Wolf had het bijpassende meubilair ontworpen en de haardplaat voor de gerestaureerde schouw geschonken. (De Graafschap Bode, 28 juni 1940)

91

Afbeelding 13 van 15

Doorkijkje vanuit het poortje aan de Ph. Gastelaarsstraat richting het gerestaureerde wijnhuis en de aanbouw achter de nieuwbouw van de voormalige hoofdwacht. (De Graafschap Bode, 28 juni 1940)

92

Afbeelding 14 van 15

Bouwtekening uit 1995 met daarop de nieuw gerealiseerde indeling op de zolder van het raadhuis. (Gemeente Doesburg)

Afbeelding 15 van 15

Bouwtekening uit 2015 met de nieuwe kantoorindeling naast de raadzaal. (Gemeente Doesburg)

93

94

Hoofdwacht beschrijving Het pand is gelegen tussen het schepenhuis en Hof Gelria en is gebouwd op een rechthoekige plattegrond. Het gebouw telt twee bouwlagen en een zolder onder een met leien gedekt zadeldak met daarachter een plat dak. Centraal in het dakvlak aan de voorzijde is een houten dakkapel onder een zadeldakje opgenomen met zesruits draairamen. De voorgevel is twee vensterassen breed en is boven een hardstenen plint opgetrokken in schoon metselwerk van handvormsteen in kruisverband met terugliggende voegen. De gevel wordt aan de bovenzijde afgesloten met een hoofdgestel. Op de begane grond en verdieping zijn houten schuifvensters met roedeverdeling aangebracht. De vensters zijn aan de bovenzijde afgesloten met strekken en zijn voorzien van hardstenen lekdorpels. Ter plaatse van de verdiepings- en zolderbalklaag zijn gesmede ankers aangebracht. De gevel sluit rechts met een smal muurdeel, voorzien van een gemetselde afzaat, aan op Hof Gelria. De rechter zijgevel is op verdiepingshoogte beperkt zichtbaar vanaf de straat. De blinde gevel is eveneens opgetrokken in handvorm baksteen. De constructie van kap en vloeren is maar zeer beperkt in het zicht. Archiefgegevens bevestigen dat de (oorspronkelijke) verdiepings- en zoldervloer zijn opgebouwd uit naaldhouten balklagen.

Het zadeldak wordt gedragen door een gordingenkap die ondersteund wordt door het restant van een steekspant. De spantbenen zijn aan de onderzijde afgezaagd, de kap wordt verder opgevangen door twee stalen profielbalken. De vertrekken op de begane grond, verdieping en zolder bestaan uit ongedeelde ruimten die vanuit de achtergelegen nieuwbouw uit 1995 toegankelijk zijn. De kamer op de begane grond staat via een deur in verbinding met het naastgelegen vertrek in het schepenhuis. De kamer is voorzien van twee eiken paneeldeuren. De interieurafwerking is verder modern.[1]

Footnotes 1. ^ Zie de redengevende omschrijving van het pand van de gemeente Doesburg voor een meer gedetailleerde beschrijving.

95

Afbeelding 1 van 5

Voorgevel van het pand uit 1939 ter plaatse van de voormalige hoofdwacht.

96

Afbeelding 2 van 5

Overzicht van het vertrek op de begane grond.

Afbeelding 3 van 5

Interieur van de verdieping richting de Koepoortstraat.

97

Afbeelding 4 van 5

Zolderverdieping richting de Koepoortstraat.

Afbeelding 5 van 5

Achter het verlaagde plafond op zolder is een deel van de constructie van de kap beperkt zichtbaar. Delen van de oorspronkelijke kap zijn afgezaagd, daaronder is een stalen balk aangebracht.

98

bouwgeschiedenis De vroegste gegevens over bebouwing op deze locatie dateren uit het eind van de vijftiende eeuw. De stadsrekening van 1491-’92 bevat posten waaruit blijkt dat het stadsbestuur een huis naast het raadhuis aankocht en vervolgens liet afbreken.[1] Kort daarna zal hier een nieuw huis zijn gebouwd dat mogelijk reeds destijds, of later, in gebruik genomen werd als hoofdwacht. Dit pand moet in de late zestiende- of vroege zeventiende eeuw vernieuwd of gemoderniseerd zijn. Op de pentekening van de Beijer uit 1743 is de hoofdwacht namelijk voorzien van een rijk gedecoreerde trapgevel met klauwstukken in maniëristische- of renaissancestijl. De toegang tot de hoofdwacht aan de Koepoortstraat was bereikbaar via een hoge stenen trap. De voorgevel werd in 1828 en in de late negentiende eeuw nog tweemaal vernieuwd. Op enig moment diende de begane grond als berging voor de brandspuit, de verdieping werd in 1900 voor korte tijd in gebruik genomen door de Doesburgsche Telephoon Mij. nieuwbouw 1939 Het huidige pand is in 1939 tot stand gekomen door nieuwbouw na sloop van de voormalige hoofdwacht. De nieuwbouw vormde onderdeel van de omvangrijke restauratie van het stadhuis en bood ruimte aan kantoren van de gemeentesecretaris (begane grond) en gemeentearchitect (verdieping).

Ook de scheidingsmuur tussen schepenhuis en voormalige hoofdwacht moest wegens bouwvalligheid geheel vernieuwd worden. Architect N. de Wolf ontwierp aanvankelijk een huis onder een zadeldak haaks op de straat, voorzien van een topgevel met vlechtingen en driedelige vensters met luiken. De Rijkscommissie voor de Monumentenzorg, in de persoon van directeur J. Kalf oordeelde echter dat ‘de ontworpen topgevel niet bevredigde en dat een andere oplossing gezocht zou worden. Na een bespreking met de heer H. Onnes werd gekozen een schilddak zonder wolfseind en met een houten goot met neuslijst. In de gevel (…) 18 eeuwsche schuiframen met aan de binnenzijde gelijke penanten’.[2] Het gebouw kreeg uiteindelijk een dwars geplaatst, met leien gedekt zadeldak en een voorgevel in traditionalistische stijl (Delfts School). De kantoren van de secretaris en gemeentearchitect waren ontsloten via het achtergelegen in 1939 gerealiseerde, centrale trappenhuis van het stadhuis. Dit trappenhuis is in 1995 geheel vernieuwd. Uit een vergelijk van bouwtekeningen valt op dat het kantoor van de gemeentesecretaris oorspronkelijk niet via een deur verbonden was met de naastgelegen kamer van de ontvanger in het schepenhuis. Deze deur moet hier na 1947 herplaatst zijn.

Uit het bestek blijkt dat in het kantoor van de secretaris een eiken parketvloer gelegd diende te worden en dat de kamer van de gemeentearchitect voorzien werd van een naaldhouten vloer. Beide vertrekken moesten voorzien worden van wandbetimmering en plafonds van ‘Star-Treetex-platen’, met over de naden eiken lijstjes en langs de wanden een eiken hollijst of dubbele plint.[3] In het kantoor van de secretaris was een kluis geplaatst.

Footnotes 1. ^ Petersen, J.W. van, ‘Het Doesburgse stadhuis’, in: Gelders oudheidkundig contactbericht, nr. 50 (1971), p. 19-22. 2. ^ Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg, Collectie restauratie Stadhuis Doesburg 1938-1940, inv.nr. 6, Rijkscommissie voor de Monumentenzorg, Rapport no. 7, betreffende de restauratiewerken aan Het Raadhuis te Doesburg, 1-31 juli 1939. 3. ^ Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg, Collectie restauratie Stadhuis Doesburg 1938-1940, inv.nr. 1. Bestek en voorwaarden, 1938.

99

Afbeelding 1 van 11

Detail van de tekening van Jan de Beijer uit 1743 met centraal de rijk gedecoreerde renaissancegevel van de hoofdwacht. Voor het gebouw lag een hoge trap die half voor de gevel van het schepenhuis was gebouwd. (Gelders Archief, beeldbank)

100