Bijlage 2a: Ontwikkelvisie Stoerwoud
Tekst van het document
O MG EVINGSK WALITEITSD O CUMENT STOERWOUD | Gemeente Doesburg | Oktober 2025
STOERWOUD
Schets. Aan deze artist impressie kunnen geen rechten worden ontleend.
DOESGROEN STOERWOUD
IN OPDRACHT VAN:
SENS real estate BV Prinses Beatrixlaan 2595 BM Den Haag info@sensrealestate.nl 07 02 39 01 50 www.sensrealestate.nl
Plegt-Vos Bouwgroep Sherwood Rangers 1 7551 KW Hengelo info@plegt-vos.nl 08 83 45 06 87 www.plegt-vos.nl
IN OVERLEG MET: Gemeente Doesburg
OPGESTELD DOOR:
Moca Breitnerstraat 2c 5611 TV Eindhoven info@moca.nl 06 20 98 55 23 www.moca.nl
LAP Landscape & Urban Design Posthoornstraat 19 3011 WD Rotterdam info@laplab.eu 06 53 48 60 61 www.laplab.eu
Goudappel Groep Snipperlingsdijk 4 7417 BJ Deventer info@goudappel.nl 05 70 66 62 22 www.goudappel.nl
M+P - Vught Wolfskamerweg 47 5262 ES Vught info@mp.nl 07 36 58 90 50 www.mp.nl
2
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Inhoudsopgave 0. Inleiding
04
1. Visie op het Plangebied
06
2. Ruimtelijke Structuur
12
3. Groen en Landschap
18
4. Verkeer en Parkeren
26
5. Architectuur en Bebouwing
30
6. Duurzaamheid en Circulariteit
42
7. Beheer en Participatie
44
8. Uitvoeringsaspecten
46
9. Kwaliteitscontrole
50
0.1 0.2 0.3
1.1. 1.2. 1.3. 1.4.
2.1. 2.2 2.3 2.4 2.5
3.1. 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
4.1 4.2 4.3 4.4
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
6.1 6.2 6.3
7.1 7.2 7.3
8.1 8.2 8.3
9.1
Aanleiding en doel Leeswijzer Doorlopen proces
Ligging en context Stedenbouwkundige uitgangspunten Ambitie ecologisch wonen Identiteit van de woonhoven
Verkaveling en opbouw van de hoven Woonhof principes en collectieve ruimte Overgang openbaar–privé Positie entreegebouw in de structuur Verkavelingsplan
Groenstructuur en de bomenkrans Inrichting hofgroen en ontmoetingsplekken Biodiversiteit en natuurinclusief bouwen Beplanting & privacy Groenkwaliteit Ecologische meerwaarde Klimaatadaptatie: water & droogteplan
Fiets- en wandelroutes Parkeren op afstand: principes en locaties Logistiek en bereikbaarheid hulpdiensten Wegbeheer en materialisering
Programma, schaal en korrel Typologieën Materialisatie en kleurgebruik Gevelbeeld en verandaprincipes Detaillering, bergingen en erfafscheidingen
Bouwmaterialen en energieconcept Regenwateropvang en hergebruik Flexibiliteit en toekomstbestendigheid
Rol van bewoners in het onderhoud Collectief groenbeheer Participatie
Planning NUTS en riolering Geluidswerende wal
Handhaafbaarheid van de beeldkwaliteit
4 4 5
6 8 10 11
12 13 14 15 14
19 20 21 18 22 22 24
26 27 28 29
30 34 37 39 40
42 42 43
44 44 45
46 47 48
50
STOERWOUD DOESBURG
3
0 Inleiding
0.1 Aanleiding en doel Voor u ligt het Omgevingskwaliteitsdocument voor de ontwikkeling van Stoerwoud, gelegen in de gemeente Doesburg, provincie Gelderland. Dit document fungeert als toetsings- én inspiratieraamwerk voor de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit van de toekomstige woningbouw in het plangebied. Waar voorheen een beeldkwaliteitsplan voldeed, wordt met de komst van de Omgevingswet gekozen voor een bredere benadering: niet alleen de architectonische uitstraling van de bebouwing, maar ook de kwaliteit van het landschap, de duurzaamheid en de inrichting van de openbare ruimte maken integraal onderdeel uit van deze kwaliteitsborging. De aanleiding voor dit Omgevingskwaliteitsdocument is de geplande woningbouwontwikkeling ten zuiden van De Strijp, in de wijk Beinum te Doesburg. Het concept en de locatie zijn oorspronkelijk ontstaan vanuit een bewonersinitiatief met de ambitie om eenvoedselbos en recreatief landschap te realiseren. Gaandeweg is dit idee uitgebreid met de toevoeging van woningbouw, waardoor een haalbaar en duurzaam plan is ontstaan. Het plangebied bevindt zich aan de zuidzijde van Doesburg in de wijk Beinum, tussen De Strijp aan de noordzijde en de provinciale weg N338 aan de zuidzijde. Aan de oostzijde grenst het aan de Breedestraat en een particuliere kavel; aan de westzijde eveneens aan een particuliere kavel.
0.2 Leeswijzer Dit document beschrijft de belangrijkste omgevingskwaliteiten van het project Stoerwoud vanuit verschillende disciplines: landschap, stedenbouw en architectuur. Daarnaast worden thema’s als duurzaamheid, klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit, sociale cohesie en energieprestaties uitgewerkt. Het document geeft een integraal en project-specifiek kwaliteitskader, dat een aanvulling vormt op het bestaande beleidskader van de gemeente Doesburg. Het vervangt deze beleidsdocumenten niet, maar sluit hier juist op aan en maakt de vertaalslag naar de specifieke locatie en ontwikkeling.
4
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Op basis van een aantal kernwaarden worden in dit document de ambities en kwaliteiten van de ontwikkeling beschreven. De stedenbouwkundige opzet wordt gekenmerkt door drie kernwaarden: groen, rust en samen wonen. Deze kernwaarden zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de gemeente Doesburg, de ontwikkelende partij, de architect én via participatie met omwonenden. Daarmee vormt dit document een breed gedragen basis voor een hoogwaardige en toekomstbestendige ontwikkeling. In het gebied zullen circa 85 woningen worden gerealiseerd. De ontwikkeling zet sterk in op een groen en sociaal woonmilieu, waarbij collectief opgezette woonhoven landschappelijk en klimaatadaptief worden ingericht. Er is specifieke aandacht voor het tegengaan van hittestress, het opvangen van droogte en het vasthouden en hergebruiken van hemelwater. Het ontwerp stimuleert daarnaast sociale cohesie door in te zetten op ontmoeting, beweging en gemeenschappelijke voorzieningen. De in dit document vastgelegde kernwaarden worden in de volgende hoofdstukken vertaald naar concrete ontwerp- en toetsingscriteria. Daarmee wordt de realisatie van een kwalitatief hoogwaardig en toekomstbestendig woonmilieu geborgd.
Het Nederlandse landschap staat onder druk. Klimaatverandering en ons consumptiepatroon tasten de natuur aan, terwijl er tegelijkertijd een groot tekort aan woningen is. Kunnen we deze uitdagingen niet samen oplossen met één vernieuwend concept, waarin woningbouw juist het ecologisch herstel bevordert? Met die ambitie is het project Stoerwoud ontstaan: een vernieuwende visie op wonen waarin stedelijk leven en natuurherstel hand in hand gaan. Hier wordt niet alleen ruimte gemaakt voor nieuwe woningen, maar ook voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en sociale samenhang. Een wijk die bewoners uitdaagt om op een nieuwe, duurzame manier samen te leven.
Kernwaarden planinitiatief Stoerwoud
GROEN
RUST
SAMEN
0.3 Doorlopen proces Het initiatief voor Stoerwoud is in 2020 gestart door omwonenden, met het idee een voedselbos te realiseren op de agrarische reststrook tussen de provinciale weg N338 en de wijk Beinum in Doesburg. Hoewel dit idee op zichzelf niet haalbaar bleek, werd met de toevoeging van woningbouw een levensvatbaar plan ontwikkeld. In 2022 is een projectontwikkelaar betrokken bij de planvorming. Na verwerving van de locatie en een positief besluit van de gemeente over woningbouw, is het ontwikkelingstraject gestart. In 2024 volgde een zorgvuldig participatietraject, bestaande uit individuele gesprekken met omwonenden en openbare informatieavonden in buurthuis De Beumerskamp en restaurant De Waag in de binnenstad van Doesburg. Naast bewoners zijn ook het Waterschap en de nutsbedrijven aangehaakt in de planontwikkeling. Het plan is meerdere malen besproken met het Gelders Genootschap en behandeld aan de omgevingstafel van de gemeente Doesburg, een onafhankelijke toetsende instantie waarin externe deskundigen de ruimtelijke kwaliteit van plannen beoordelen. De inbreng van deze partijen heeft geleid tot een breed gedragen plan en een positieve grondhouding bij alle belanghebbenden. Dit Omgevingskwaliteitsdocument legt de basis voor de verdere uitwerking en realisatie.
STOERWOUD DOESBURG
5
1 Visie op het Plangebied 1.1 Ligging en context
Het plangebied ligt aan de zuidrand van Doesburg, binnen de wijk Beinum. Deze wijk maakte tot in de jaren ’70 deel uit van de gemeente Angerlo en werd na herindeling onderdeel van Doesburg. Waar Beinum ooit een kleine buurtschap was, groeide het in de jaren ’70 en ’80 uit tot de grootste woonwijk van Doesburg. De wijk wordt aan de zuidzijde begrensd door de provinciale weg N338 (voormalige Provinciale Weg 51). Met de aanleg van deze weg in de vroege jaren ’70 is de historische verbinding tussen Beinum, Angerlo en de buurtschap Het Klooster doorsneden. Historisch ontwikkelde Beinum zich op hoger gelegen zandruggen, terwijl de lager gelegen dalen, zoals de Leigraaf, (huidige fietsroute onder de N338 + Doesburgseweg), natuurlijke grenzen markeerden tussen de omliggende buurtschappen.
Plangebied
1930
6
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
1977
2000
2013
2024
Wijk Beinum
aat
Breedestr trijp
De S
Plangebied
weg Doesburgse raaf ig Vroegere Le
N338
t
He
r
te
os
o kl
Angerlo
Stedelijke en landschappelijke omlijsting Noordzijde: De Strijp vormt de hoofdontsluiting van de wijk Beinum en is een belangrijke verkeersas. Bewoners ervaren de lange, rechte weg als druk en gevoelig voor snelheidsoverschrijdingen. Zuidzijde: De N338 is een dominante infrastructuurlijn en werd lang gezien als belemmering voor woningbouw vanwege de geluidsbelasting. Met de aanleg van een nieuwe geluidswal ten behoeve van dit plan is de leefkwaliteit echter op een acceptabel niveau gebracht. Oostzijde: Grenst aan een particuliere woning en de beoogde locatie van een rioolgemaal van het waterschap.
Westzijde: Hier bevindt zich een historische boerderij, met achterstallig onderhoud, bereikbaar via de provinciale weg, die als herkenbaar markeringspunt in het landschap fungeert. Het plangebied omvat circa 3 hectare en heeft momenteel een agrarische functie, thans in gebruik voor maïsteelt.
Project locatie
STOERWOUD DOESBURG
7
1.2 Stedenbouwkundige uitgangspunten
Het project Stoerwoud onderscheidt zich van reguliere woningbouwopgaven doordat het is ontstaan uit een bewonersinitiatief en primair is gedacht vanuit een landschappelijk raamwerk. Stoerwoud is daarmee niet enkel een woonbuurt, maar vooral een recreatief landschap waarin gewoond wordt. De stedenbouwkundige opzet wordt gekenmerkt door drie kernwaarden: groen, rust en samen wonen. Het wonen is georganiseerd rondom collectieve hoven, in tegenstelling tot een traditionele oriëntatie richting een straat. Deze hoven vormen het verlengde van de woning: plekken waar buren elkaar ontmoeten, kinderen spelen en gezamenlijke activiteiten plaatsvinden. De hoven zijn ingebed in bosachtige beplanting en onderling verbonden door een autovrij wandelpad. Langs dit pad liggen speelvoorzieningen, ontmoetingsplekken en kleinschalige sport- en speelelementen die bijdragen aan een sociaal en actief woonmilieu. De hoven hebben een hoogwaardig groen karakter: zij zijn ontworpen als leefomgeving waarin het landschap en het wonen in elkaar overvloeien. Hier wordt daadwerkelijk gewóónd in het groen, met een inrichting die zowel ecologisch waardevol als esthetisch aantrekkelijk is. De natuur vormt zo niet slechts een achtergrond, maar een wezenlijk onderdeel van het dagelijks leven.
Kleinere gemeenschappen waar mensen elkaar kennen en helpen. met een actieve betrokkenheid aan het collectief
8
O M G E V I N G S K WA L I T E I T - D O E S B U R G
De hoven worden klimaatadaptief en natuurinclusief ingericht, met nadruk op biodiversiteit, infiltratie van hemelwater en schaduwvoorziening. Doordat de hoven volledig autovrij zijn, ontstaat er een rustige, veilige en duurzame woonomgeving waarin de beleving van het landschap centraal staat. Een uitzondering binnen de opzet vormt het welkomsgebouw, dat markant aan de Breedestraat is gesitueerd en zo de toegang tot het gebied markeert. Aan de zuidzijde van het plangebied kent de verkaveling een andere structuur, geïnspireerd op wonen in het bos, met meer individuele oriëntatie en ruimtelijke variatie. Een belangrijke uitdaging in het verdere ontwikkelproces is het vasthouden van deze atypische stedenbouwkundige opzet. Het collectieve samen wonen rond groene hoven en de hoge duurzaamheidsambities vormen de dragers van de ruimtelijke kwaliteit en dienen in alle fasen van planvorming en realisatie te worden geborgd.
“Hier wordt gewoond in het groen. De hoven zijn niet slechts plekken tussen de bomen, maar onderdeel van het landschap zelf. Wandelen tussen groen, spelen in hofjes en samenkomen onder bladerdaken vormt het ritme van het dagelijks leven. Groen is geen decor, maar de kern van hoe je hier woont.”
Van individuele verkaveling naar kleinschalige collectieve clusters
wonen in het bos collectieve activiteiten
verbindingen cirkels
plein
parkeren
groene buffer
collectieve binnengebieden
toegang wijk
welkomsgebouw
Een nieuwe duurzame woonvorm maken.
ONT WIKKELING DOESBURG
9
1.3 Ambitie ecologisch wonen
Het initiatief voor Stoerwoud is ontstaan vanuit de ambitie een voedselbos te ontwikkelen. Deze ecologische ambitie wordt in het plan zichtbaar, met name in de randen van het plangebied. Bestaande bewoners van De Strijp en de omgeving hebben aangegeven graag op groen uit te kijken; dit wordt gerealiseerd door het gebruik van bosplantsoen en een groen raamwerk dat woon- en leefomgeving met natuur verbindt.
Hoewel het plan geen oppervlaktewater bevat, zijn er waterinfiltratiezones aangelegd, waar vochtminnende beplanting hun plek vindt. Door deze integrale aanpak van ecologie en biodiversiteit kan Stoerwoud worden gezien als een voorbeeld van ecologisch wonen, waarbij de kwaliteit van het groen, de leefgebieden en de verbinding met het landschap centraal staan.
Stoerwoud is opgezet als een natuurinclusief plan, waarin het ontwerp verder gaat dan het plaatsen van nestkasten. Door habitats in te richten voor icoonsoorten – soorten die specifieke leefomstandigheden nodig hebben – profiteren ook andere diersoorten van deze maatregelen. Zo kan een gierzwaluwnest bijvoorbeeld door spreeuwen worden gebruikt. Voor dieren zijn meer elementen nodig dan alleen huisvesting: ook voedsel en leefgebied zijn essentieel. Het plan hanteert hiervoor de vijf V’s van ecologie: Verblijfplaatsen, Voedsel, Verbinding, Variatie en Veiligheid. Deze uitgangspunten zijn in Stoerwoud integraal verwerkt in de inrichting van verschillende hoogwaardige habitats (leefgebieden voor fauna), zoals verder uitgewerkt in hoofdstuk 3.3.
“De weg naar ecologisch wonen begint bij de balans tussen bebouwing en groen. In plaats van iedere tuin individueel in te richten, combineren we buitenruimtes tot een collectief groen netwerk: hoven, waterinfiltratiezones en bosrijke randen vormen samen een leefomgeving voor mens en natuur. Weg met verharde structuren; welkom in het oerwoud in stedelijk gebied, welkom in Stoerwoud. Hier staat het collectieve groen centraal, ontstaat ruimte voor biodiversiteit en natuurbeleving, en wordt het leven opnieuw verbonden met de omgeving in plaats van met de auto.”
10
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
1.4 Identiteit van de woonhoven
“In Stoerwoud ontstaan vriendelijke clusters van woningen, waar buren elkaar kennen en ontmoeten. Tussen de hoven ligt het groen centraal: collectieve tuinen, natuurzones en speel- en ontmoetingsplekken verbinden bewoners met elkaar én met de natuur. Hier kun je wonen, werken, spelen of juist je terugtrekken. Het collectieve groen geeft identiteit aan elke hof en maakt wonen in harmonie met de natuur mogelijk.”
De drie woonhoven in Stoerwoud onderscheiden zich in afmeting en woningtypologie, dit draagt bij aan een gevarieerd en veelzijdig woonmilieu. Deze variatie biedt ruimte voor verschillende leefstijlen en bewonersgroepen, waardoor een complementair totaalbeeld ontstaat.
Een tweede verbindende factor is de duurzame, natuurinclusieve landschappelijke inrichting. Elementen zoals piekwaterberging, een jaarronde bloeiboog en een gevarieerde boombeplanting dragen bij aan de herkenbare identiteit van elk hof en versterken het ecologische karakter van het plangebied.
Naast de samenstelling van woningtypes en bewoners wordt de identiteit van de woonhoven mede bepaald door de inrichting van het hof. De kern van het concept is het bevorderen van sociale cohesie, gerealiseerd door ruimte voor bewegen, ontmoeten, sport- en spelvoorzieningen.
In het vervolgtraject krijgen bewoners een actieve rol bij de inrichting van de woonhoven. Het ontwerpteam van Stoerwoud doet suggesties voor inrichtingselementen die de sociale cohesie en het groenconcept versterken, zodat de woonhoven zich verder kunnen ontwikkelen tot een samenhangend en toekomstbestendig woonmilieu.
STOERWOUD DOESBURG
11
2 Ruimtelijke Structuur
2.1 Verkaveling en opbouw van de hoven De verkaveling van de woonhoven in Stoerwoud is ontworpen als een speels en open hof. Met “speels” wordt bedoeld dat de woonstroken niet orthogonaal zijn gerangschikt, maar licht verdraaid, zodat bezoekers van het hof alle gevels goed kunnen overzien. Deze lichte verdraaiingen geven de hoven een dynamisch en vriendelijk karakter. De woonstroken bestaan uit aaneengesloten woningen, doorgaans maximaal vier woningen per strook, met enkele uitzonderingen van vijf aaneengeschakelde woningen. De hoven zijn opengesteld op plaatsen waar de doorgaande recreatieve route van Stoerwoud de hoven kruist. Op deze punten opent het hof zich en ontstaat ruimte voor sociale cohesie en ontmoeting. De woonstroken zijn bewust niet gekoppeld, waardoor doorzichten naar het omliggende groen behouden blijven en het landschap onderdeel blijft van de beleving van de hoven.
De entrees van de woningen zijn gericht naar het hof, terwijl de private buitenruimte aan de tegenoverliggende zijde ligt. Binnen Stoerwoud wordt onderscheid gemaakt tussen een entreezijde en een private zijde, omdat het plan geen traditionele voor- en achterkanten hanteert. Door deze atypische verkavelingsstructuur is het essentieel dat alle woningen en woonstroken een alzijdige omgevingskwaliteit bieden, zodat het beeld en de beleving vanuit alle zichtlijnen consistent en hoogwaardig blijven.
In Stoerwoud zijn de hoven geen rechte straten, maar speels gedraaide clusters van woningen, open naar elkaar en het groen. Iedere hoek, ieder pad biedt uitzicht op de gevels en de hoven van de buren, terwijl doorzichten naar het omliggende landschap de ruimte laten ademen. Hier ontmoeten bewoners elkaar, spelen kinderen, en vormen de collectieve hoven een natuurlijk verlengstuk van de woning — een plek waar wonen, natuur en sociale interactie samenkomen.
Schets. Aan deze artist impressie kunnen geen rechten worden ontleend.
12
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
2.2. Woonhof principes en collectieve ruimte Een van de centrale ambities van Stoerwoud is dat bewoners hun medebewoners kennen. De hoven zijn daarom zo ingericht dat ontmoeting laagdrempelig plaatsvindt, waardoor spontane sociale interactie wordt gestimuleerd. Iedere woning beschikt naast de voordeur over een entreezone met een zitje en een overkapping in de vorm van een veranda. Door deze inrichting ontstaat een levendig sociaal beeld: bewoners ontmoeten elkaar bij ochtend- en avondzon, terwijl de kinderen spelen. Deze levendigheid en het sociale karakter draagt bij aan de kernkwaliteit; samen wonen. De collectieve ruimte in elk hof wordt toegeeigend door de bewoners zelf, waarmee een gevoel van eigenaarschap en betrokkenheid ontstaat. Om te voorkomen dat er drie gescheiden leefgemeenschappen ontstaan, is direct naast ieder woonhof ook een collectiviteitsplek voorzien. Zo ontstaat een natuurlijke verbinding tussen de hoven, die de sociale cohesie vergroot. Het Stoerwoud recreatieve wandelpad verbindt alle hoven en de (verschillende) collectieve plekken en versterkt de ruimtelijke samenhang.
Auto’s uit het zicht Groen buffer
veranda
volwaardig groen spelen en ontmoeten
Project: southern tåsen estate - oslo - reiulf ramstad arkitekter
“Met het gehele team zijn we op excursie geweest om verschillende hoven in Nederland te analyseren en dat waren deels zelf ontwikkelde plannen, waarbij we de principes van oriëntatie, verbinding en privacy hebben meegenomen naar het ontwerp van Stoerwoud. Project: eilandenbuurt - Studio Vinke
STOERWOUD DOESBURG
13
2.3 Overgang openbaar–privé
Privé terrein Mandelig terrein Openbaar terrein
Project: southern tåsen estate - oslo - reiulf ramstad arkitekter
Door de alzijdige oriëntatie van de woningen, is speciale aandacht nodig voor de overgangen tussen privé en openbaar. De woningen die georiënteerd zijn op het hof krijgen een veranda, die functioneert als comfortabele zitplek en ontmoetingsruimte. De vormgeving van de veranda wordt afgestemd op daglichttoetreding, de eisen van nutsvoorzieningen en de zonoriëntatie. Langs de recreatieve wandelroute krijgen veranda’s extra aandacht om een gastvrij welkomsgevoel te creëren. De veranda’s zijn open van opzet en vormen geen barrière tussen woning en hof, maar versterken juist de interactie met de collectieve buitenruimte. De private zijde van de woningen wordt afgeschermd door een 1,8 meter hoge groene erfafscheiding, aangevuld met een struweelzone van inheemse heesters met hoge biodiversiteit. In enkele gevallen wordt een toegangspoort opgenomen voor bergingen of andere praktische functies. Het uitgangspunt is dat de private zones een landschappelijke uitstraling behouden en een duidelijke verwantschap hebben met de veranda. Ook
14
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Project: Blauwe Haan, Gouda
de bergingen zijn onderdeel van het architectonische concept en sluiten aan bij de esthetiek van de veranda en erfafscheiding. Zijgevels die grenzen aan de openbare ruimte worden vormgegeven met landschappelijke elementen om de overgang zacht en natuurlijk te maken. Voor het entreegebouw gelden dezelfde principes voor de overgang tussen privé en openbaar. Bij de woningtypes in het bos worden vergelijkbare overgangen gerealiseerd als bij de hofwoningen, met uitzondering van de veranda. Hier wordt ruimte gecreëerd voor een oprit met auto, met een zichtbare entreezone aan de lagere aanbouwzijde. De opritten worden klimaatadaptief ingericht volgens de duurzaamheidsprincipes van Stoerwoud, zodat ook hier de verbinding tussen openbaar en privé duurzaam en landschappelijk verantwoord is.
2.4 Positie entreegebouw in de structuur Historische kaarten tonen dat vóór de aanleg van de Provinciale weg N338 het lint van Het Klooster en de Angerloseweg één aaneengesloten structuur vormde. Met de komst van de Provinciale weg is dit lint doorsneden en opgeknipt. De oorspronkelijke verbinding tussen deze wegen wordt nu overbrugd door het fietstunneltje van de Doesburgseweg. Deze historische structuren blijven echter nog zichtbaar in het landschap. Het entreegebouw van Stoerwoud is stedenbouwkundig gepositioneerd in de richting van de Angerloseweg, zodat het historische lint in de oriëntatie wordt gevolgd. Bij aankomst in het project wordt men verwelkomd door een markant welkomsgebouw met een karakteristieke kopgevel, dat een gevoel van identiteit en gastvrijheid uitstraalt.
1870 - Historisch lint
Voor de verkeersveilige aansluiting op de Breedestraat is slechts beperkte ruimte beschikbaar. Hierdoor staat het entreegebouw enigszins uit het kruispunt, maar behoudt het een belangrijke entreefunctie. Samen met de positionering ten opzichte van het historische lint vormt dit de basis voor de verdere uitwerking van het gebouw. In de komende periode zullen ook het waterschap en de gemeentelijke diensten betrokken zijn bij de realisatie van een nieuw rioolgemaal en bij de evaluatie van de positie van de bushalte. Hoewel de definitieve uitwerking nog niet volledig voorspelbaar is, blijft het essentieel voor de omgevingskwaliteit van Stoerwoud dat de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het entreegebouw in relatie tot het historische lint behouden blijft.
1985 - Historisch lint doorsneden
Entreegebouw
STOERWOUD DOESBURG
15
2.5 Verkavelingsplan
16
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
STOERWOUD DOESBURG
17
3 Groen en Landschap
3.1 Groenstructuur en de bomenkrans Bestaande landschappelijke kwaliteiten De wijk Beinum, gelegen aan de zuidzijde van Doesburg, ligt in de streek De Liemers, nabij de grens met de Achterhoek. Het gebied maakt onderdeel uit van een oud rivierenlandschap en is ontstaan op langgerekte zandruggen, die het natuurlijke reliëf van het gebied bepalen. De lage, smalle dalen tussen de zandruggen vormden historische grenzen tussen buurtschappen en gaven ruimte aan waterlopen en natuurlijke structuren. Het landschap van Beinum wordt gekenmerkt door een afwisseling van hoogtes en laagtes, oude erven, historische lintbebouwing en groene structuren. Deze elementen verbinden de wijk met het omliggende landschap en zorgen voor een herkenbare ruimtelijke identiteit. De groene zones dragen bij aan biodiversiteit, recreatie en een aantrekkelijke woonomgeving, en vormen een waardevolle basis voor de ontwikkeling van nieuwe woonhoven en ecologisch groen binnen het plan Stoerwoud. Groenplan Stoerwoud Het groenplan van Stoerwoud bestaat uit meerdere samenhangende componenten: de groene geluidswal, de bomenkrans rondom het plan, de woonhoven, het landschap tussen de hoven, en de overgangen naar De Strijp en de Breedestraat. Samen vormen deze elementen een integraal groen- en landschapsconcept dat bijdraagt aan ecologie, klimaatadaptatie en sociale kwaliteit.
De groene geluidswal De geluidswal is essentieel om een fijn leefklimaat te realiseren en de geluidsoverlast van de Provinciale weg voor zowel bewoners van Stoerwoud als van De Strijp te beperken. De wal bestaat uit een grondlichaam met daarop een geluidsabsorberend scherm. Deze gecombineerde oplossing biedt het “best-of-both-worlds”-effect: het scherm absorbeert het geluid, terwijl de wal ruimte biedt voor robuuste, hoogopgaande beplanting. Naarmate de beplanting groeit, wordt het scherm minder zichtbaar en gaat de wal volledig op in het landschap. De bomenkrans Rondom de rand van Stoerwoud wordt een diverse en lommerrijke bomenkrans gerealiseerd. Deze bestaat uit eerste-
Transformatie naar ecologisch divers gebied als basis
18
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
en tweede-orde bomen, aangevuld met onderbeplanting van inheemse struiken en enkele groenblijvers. De bomenkrans biedt tevens ruimte voor parkeren en waterinfiltratie, waarmee deze ook onderdeel vormt van het droogteplan en de klimaatadaptatie. De woonhoven De woonhoven zijn ecologisch ingericht met bloemrijk, kruidenrijk en ruig grasland, afgewisseld met gazondelen en tweede- en derde-orde bomen. Waterinfiltratiezones maken deel uit van de ruige delen en dragen bij aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Landschap tussen de hoven Het tussenlandschap wordt ingevuld met heesterstruweel, ontworpen om een jaarronde bloeiboog te bieden voor insecten en andere dieren. Het struweel wordt aangevuld met enkele tweede- en derde-orde bomen, waarmee het landschap een gevarieerde en ecologisch waardevolle verbinding vormt tussen de hoven. Overgang naar De Strijp en Breedestraat In deze zones wordt een afwisseling van open en gesloten bosplantsoen toegepast, aangevuld met eerste- en tweedeorde bomen. De inrichting van de waterinfiltratiezones bepaalt mede welke soorten hier geschikt zijn. Voor de bewoners van De Strijp wordt het definitieve beeld in overleg vastgesteld, zodat er een harmonieuze overgang naar het bestaande woonmilieu ontstaat. Voor de bewoners van de Breedestraat geldt de afschermende functie van het groen als uitgangspunt, en daarmee als kernwaarde van Stoerwoud.
Conclusie De groenstructuur van Stoerwoud vormt een samenhangend, ecologisch en klimaatadaptief raamwerk dat het project karakter en identiteit geeft. De groene geluidswal, de bomenkrans, de woonhoven en het tussenliggende landschap versterken niet alleen de beleefbaarheid van het groen, maar dragen ook bij aan biodiversiteit, waterinfiltratie en sociale cohesie. Door de zorgvuldige inrichting van de overgangen naar De Strijp en de Breedestraat wordt het plan zowel functioneel als visueel geïntegreerd in de bestaande omgeving. Hiermee wordt de omgevingskwaliteit van Stoerwoud geborgd en ontstaat een hoogwaardige, toekomstbestendige woonomgeving in een groen en uitnodigend landschap.
3.2 Inrichting hofgroen en ontmoetingsplekken Het hofgroen wordt ingericht met het oog op leefbaarheid, sociale interactie en ecologische waarde. De open structuur van de hoven zorgt ervoor dat er geen visuele obstructies ontstaan, waardoor bewoners zicht houden op elkaar en de collectieve ruimte. De bomen binnen het hof zijn zo gekozen en gepositioneerd dat zij schaduw bieden bij ontmoetingsplekken, met een minimale kroonbedekking van 30% om verkoeling te bieden tijdens de piekmomenten van hete dagen, conform de principes van klimaatadaptief ontwerpen. Het overige groen bestaat uit ruige zones met waterminnende kruiden in de waterinfiltratiegebieden, die bijdragen aan biodiversiteit, ecologische verbindingen en klimaatadaptatie. Langs de paden en in de directe verblijfszones wordt kort gemaaid gazon toegepast om een comfortabele en gebruiksvriendelijke ruimte te creëren. De ontmoetingsplekken zijn bewust ontworpen als natuurlijk ingerichte ruimtes, met duurzame, natuurlijke materialen en plekken voor zitjes, spelen en sportieve activiteiten. Deze plekken bevorderen sociale cohesie, stimuleren informele ontmoetingen en maken de hoven tot een verlengstuk van de woning, waarin bewoners actief kunnen verblijven in het collectieve groen.
Door de combinatie van openheid, biodiversiteit, klimaatadaptieve inrichting en sociale functies ontstaat een hoogwaardig hofmilieu dat bijdraagt aan zowel de ecologische als de sociale kwaliteit van Stoerwoud.
ca. 31m ca.34m
ca. 18m
ca. 8m
ca. 6m
Privacy waarborging en afstand tussen de bestaande woningen aan De Strijp en de nieuwbouw.
STOERWOUD DOESBURG
19
3.3 Biodiversiteit en natuurinclusief bouwen Het versterken van biodiversiteit is een fundamenteel uitgangspunt binnen Stoerwoud. Natuurinclusief bouwen is hierbij geen toevoeging achteraf, maar een integraal onderdeel van het ontwerp. Zowel gebouwen als het landschapsplan dragen bij aan de ecologische kwaliteit door de ontwikkeling van diverse habitats voor flora en fauna. Dit verhoogt niet alleen de natuurwaarden in het gebied, maar bevordert ook bewustzijn en betrokkenheid bij bewoners. Habitatgericht ontwerp Binnen Stoerwoud wordt gewerkt met een habitatgericht ontwerp. Dit betekent dat er bij de inrichting van zowel het groen als de bebouwing rekening wordt gehouden met de vijf V’s van ecologie: Verblijfplaats, Voedsel, Verbinding, Variatie en Veiligheid. Zo worden verschillende soorten leefgebieden gerealiseerd, waaronder: Gebouwgebonden soorten: nestvoorzieningen voor huismus, gierzwaluw en vleermuizen geïntegreerd in gevels en daken. Boomgebonden soorten: nectar- en vruchtdragende bomen die voedsel en nestgelegenheid bieden.
Nestelvoorzieningen in architectuur In samenspraak met een ecoloog worden strategische plekken vastgesteld voor nestkasten en verblijfplaatsen. Deze worden zichtbaar geïntegreerd in de architectuur, waardoor ze zowel ecologische als esthetische waarde toevoegen. Door deze voorzieningen op te nemen in het gevelbeeld ontstaat bewustwording bij bewoners over het samenleven met natuur. Voor alle woningen, met uitzondering van sociale huurwoningen, geldt dat minimaal één natuurinclusieve maatregel verplicht is. Mogelijke maatregelen zijn: • • • •
ingebouwde vogelneststenen; vleermuiskasten; groene gevelstructuren of klimhulpen; sedumdaken.
Door de combinatie van natuurinclusieve bebouwing, groene openbare ruimte en habitatgericht ontwerp ontstaat een veerkrachtige, biodiverse en toekomstbestendige leefomgeving, waarin natuur en wonen harmonieus samengaan.
Struweelgebonden soorten: inheemse hagen en heesters die beschutting en voedsel bieden voor kleine vogels en insecten. Bloemrijk grasland: kruidenrijke graszones met nectar voor bijen, vlinders en andere insecten.
Egel
Huismus/ Spreeuw
20
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Gewone dwergvleermuis
Bruin blauwtje
Merel
3.4 Beplanting & privacy Binnen de woonhoven van Stoerwoud wordt zorgvuldig omgegaan met de balans tussen openheid en privacy. Aan de zijde van het hof blijft het groen open en transparant, zodat bewoners zicht houden op het collectieve gebied en sociale interactie wordt gestimuleerd.
Door variatie in dichtheid en openheid van de beplanting ontstaat een duidelijke leesbaarheid van de overgang tussen openbare en private ruimte op maaiveldniveau. Dit draagt bij aan zowel de functionele privacy voor bewoners als de landschappelijke kwaliteit van het hof en de woonomgeving.
Aan de privézijde van de woningen wordt het groen juist ingezet als privacyfilter. Deze filter bestaat uit drie lagen beplanting: 1.
Erfafscheidingen met beplanting vormen de eerste visuele scheiding en markeren het privégebied.
2.
Struweel met inheemse hagen en heesters kan doorgroeien tot een hoogte van 3 à 4 meter en vormt de tweede laag van beschutting.
3.
Bomen van derde orde bieden een derde laag, zorgen voor structuur en geven extra hoogte en diepte aan de groene buffer.
STOERWOUD DOESBURG
21
3.5 Groenkwaliteit Het groen in Stoerwoud wordt vormgegeven met oog voor zowel landschappelijke inpassing, ecologische kwaliteit als sociale meerwaarde. Het ontwerp sluit aan bij het omliggende landschap en de ambities voor biodiversiteit, geïnspireerd door het oorspronkelijke idee van een voedselbos. Deze ambitie is niet slechts een wensbeeld, maar een kernwaarde en uitgangspunt voor de ontwikkeling van het plangebied. Om snel een volwassen en veerkrachtig groenmilieu te realiseren, worden bomen van grotere maten aangeplant, waardoor binnen 5 tot 10 jaar een solide groene basis aanwezig is. De beplanting in de wadi’s bestaat uit diverse bloemrijke kruidenmengsels, die bestand zijn tegen zowel natte als droge omstandigheden. Hiermee wordt zowel ingespeeld op de effecten van klimaatverandering als de biodiversiteit versterkt. Bij de keuze van bomen wordt voorkeur gegeven aan inheemse soorten en klimaatresistente bomen, inclusief fruitbomen die bijdragen aan biodiversiteit en passen binnen de regionale context van de Liemers. Hagen en heesters zijn bij voorkeur besdragend of eetbaar, waardoor ze voedsel en schuilplaatsen bieden voor mens en dier.
3.6 Ecologische meerwaarde Stoerwoud draagt bij aan een robuust en toekomstbestendig ecosysteem door natuurwaarden structureel te versterken. De combinatie van natuurinclusieve architectuur, bloemrijke hoven en divers beplantingsgebruik levert habitats voor vogels, vleermuizen, insecten en kleine zoogdieren. Door te werken met inheemse soorten en klimaatbestendige beplanting ontstaat een rijk en gevarieerd landschap dat jaarrond voedsel, nestgelegenheid en schuilplekken biedt. Daarnaast vormt de opzet van het plan – met groene hoven, waterbergingszones, bomenkrans en struweelranden – een netwerk van ecologische stapstenen. Deze versterken de verbinding met het omliggende landschap en verhogen de biodiversiteit op wijkniveau. Zo ontstaat niet alleen een prettige woonomgeving voor bewoners, maar ook een gebied waar natuur daadwerkelijk profiteert en zich verder kan ontwikkelen.
22
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Daarnaast wordt de inrichting van het hof en de ontmoetingsplekken ecologisch en duurzaam vormgegeven. Speeltoestellen en zitgelegenheden worden uitgevoerd in natuurlijke materialen, zoals hout, en de verlichting in de hoven is diervriendelijk, waarmee lichtverstoring voor fauna wordt beperkt. Door deze integrale aanpak ontstaat een hoogwaardig groenmilieu dat bijdraagt aan beleving, biodiversiteit, klimaatadaptatie en sociale cohesie. Het groen is daarmee dragend voor de ruimtelijke en ecologische kwaliteit van Stoerwoud.
STOERWOUD DOESBURG
23
3.7 Klimaatadaptatie: water & droogteplan Met de komst van de Omgevingswet is de aandacht voor een integrale benadering van ruimtelijke kwaliteit versterkt. Klimaatadaptatie, vergroening en het bevorderen van biodiversiteit zijn vanzelfsprekende onderdelen van gebiedsontwikkeling. In Stoerwoud worden deze thema’s in samenhang met stedenbouw, architectuur en landschapsontwerp opgepakt, met als doel een toekomstbestendige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.
1. 2. 3.
4. 5.
Bestand tegen klimaatextremen De inrichting van Stoerwoud is gericht op het versterken van de weerbaarheid tegen klimaatverandering. Het plan draagt bij aan: • het tegengaan van hittestress; • het bufferen en infiltreren van regenwater; • het versterken van het lokale ecosysteem. Groene en blauwe structuren zorgen voor een aangenaam microklimaat. Wadi’s hebben meerdere functies: ze bevorderen de infiltratie van regenwater, beperken uitdroging van de bodem en verhogen het verblijfsklimaat in warme periodes. Grote, schaduwrijke bomen dragen bij aan verkoeling; circa 30% van het plangebied wordt voorzien van natuurlijke schaduw door boomaanplant. Vergroeningsopgave De inrichting van het landschap minimaliseert verhard oppervlak en vergroot het aandeel vegetatie. Groene hoven en het concept van wonen in het groen vormen een kernkwaliteit van Stoerwoud. Open verharding wordt toegepast in parkeervakken en wandelpaden, zodat regenwater lokaal kan infiltreren. Watermanagementplan Het project werkt met een watertrap-principe, waarbij hemelwater zoveel mogelijk binnen het plangebied wordt opgevangen:
Buffers op eigen perceel vangen kleine buien op. Overflow naar de wadi’s van het woonhof bij zwaardere buien. Bij extreme neerslag wordt water afgevoerd naar het collectieve hemelwaterriool, dat zelf ook een buffercapaciteit kent. Pas in uitzonderlijke gevallen wordt water geloosd op het gemeentelijke rioleringsnetwerk. Voor extra bescherming wordt het vloerpeil van woningen klimaatadaptief verhoogd met circa 10 cm, waarmee droge voeten bij extreme neerslag worden gegarandeerd.
Droogteplan Bij droogte wordt water zoveel mogelijk lokaal geïnfiltreerd. Inheemse, ruige kruidenmengsels in de wadi’s zijn bestand tegen langere periodes van droogte en ondersteunen een robuust groenbeeld. In de eerste jaren na aanleg vraagt de beplanting extra aandacht om goed aan te slaan. Na circa drie tot vijf jaar is de beplanting volwassen en kan natuurlijke successie optreden, waarbij minder succesvolle soorten vervangen worden door klimaatadaptieve varianten. Door deze integrale aanpak ontstaat een klimaatadaptief landschap dat hittestress vermindert, wateroverlast beperkt, biodiversiteit versterkt en een toekomstbestendige leefomgeving biedt. Opgave nav overleg waterschap Activiteiten op, in of rond waterstaatswerken zoals dijken en watergangen vallen vaak onder de regels van het waterschap. Zie hiervoor Waterschapsverordening Waterschap Rijn en IJssel | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl). Vanuit onze waterschapsverordening hanteren wij bij een toename van meer dan 500 m2 aan verhard oppervlak dat er 80 mm geborgen moet worden binnen het plangebied. De toelaatbare afvoer vanaf het toegenomen verhard gebied naar oppervlaktewater is (bij de maatgevende bui van T=100+10% ) 1,6 l/s.ha. Zie hiervoor onze uitgangspuntennotitie in de bijlage.
WATERTOETS LEGENDA
24
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Bebouwing
Bergingen
Verharding
Wadi
Parkeren (50%)
Infiltratiekratten
Wadi met spelaanleidingen. Referentieproject Blauwe Haan Gouda.
1. Slokop uit wadi naar HWA riool; 2. Hemelwater via uitstroomput naar wadi; 3. Wadi als waterbuff er en infiltratie zone; 4. Slokop voor noodoverloop; 5. Infiltratiekratten cluster; 6. Overloop uit kratten richting HWA riolering; 7. Aansluiting op HWA riolering gemeente;
WATERBERGINGSSYSTEEM LEGENDA Wadi in openbare ruimte Infiltratiekratten
STOERWOUD DOESBURG
25
4 Verkeer en Parkeren 4.1 Fiets- en wandelroutes
Fietsvriendelijk en autoluw Stoerwoud is opgezet als een fietsvriendelijke en autoluwe woonomgeving. Het plan is ontworpen als een doorwaadbaar geheel, met openbare routes die de hoven verbinden met de omgeving. Tussen de drie hoven rijden geen auto’s; deze gebieden zijn ingericht voor wandelen en fietsen. Zo ontstaan snelle, veilige en aantrekkelijke verbindingen voor langzaam verkeer. De fietsen plaats men direct aan of naast de woonstroken in bergingen, dicht bij de woningen. Bewoners lopen daardoor eerst langs hun fiets en pas daarna naar de auto. Hierdoor wordt de fiets de meest logische en aantrekkelijke keuze. Naast de functionele routes is er ook ruimte voor een goed dooraderde fietsstructuur, een recreatieve wandelroute en een doorsteek richting het centrum, zodat zowel dagelijkse mobiliteit als recreatie worden gestimuleerd.
Richting het centrum
LEGENDA Bergingen Fietsroutes
26
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
4.2 Parkeren op afstand: principes en locaties Autoluwe hoven De hoven zijn autoluw ingericht, wat de leefbaarheid vergroot en de veiligheid voor spelende kinderen, wandelaars en fietsers waarborgt. Bewoners kijken vanuit hun woning niet uit op geparkeerde auto’s, maar op groen en ontmoetingsplekken. Dit draagt bij aan een gezonde en aantrekkelijke woonomgeving, waarin beweging en ontmoeting centraal staan. Parkeren De woningen in Stoerwoud hebben op basis van de geldende normering van het bestemmingsplan Parapluplan Parkeren Doesburg een gezamenlijke parkeerbehoefte van 155 parkeerplaatsen. Alle parkeerplaatsen zijn binnen het plangebied gerealiseerd en verdeeld over drie zones: De parkeeroplossingen zijn gestructureerd in drie zones: Zone 1 (noordelijke hofwoningen): parkeren langs de noordrand van de rondgang, als langsparkeren met maximaal 5–6 plekken aaneengesloten, onderbroken door groenzones. Zone 2 (overige hofwoningen en entreegebouw): haaksparkeren langs de zuidzijde van de rondgang, in clusters van maximaal 7–8 plaatsen, eveneens afgewisseld met groen. Zone 3 (wonen in het bos): parkeren op eigen terrein met een oprit en parkeerplaatsen, aangelegd door de ontwikkelaar.
Daarnaast wordt voor de meest achtergelegen woningen – waar de loopafstand tot de centrale parkeervoorziening te groot zou worden – een aantal vaste parkeerplaatsen langs De Strijp gereserveerd. Alle parkeerplaatsen worden uitgevoerd in open verharding, wat bijdraagt aan infiltratie van regenwater en aansluit bij de klimaatadaptieve ambitie van het plan. Ieder parkeervak wordt voorzien van een uitstapstrook, zodat ook bewoners die minder goed ter been zijn comfortabel kunnen in- en uitstappen. Laadinfrastructuur Binnen Stoerwoud zetten we in op een toekomstbestendig en duurzaam mobiliteitsconcept. Daarom wordt bij de aanleg van de parkeervoorzieningen nadrukkelijk rekening gehouden met de mogelijkheid tot elektrisch laden. Op strategische posities in het plan worden zes laadeilanden gerealiseerd, die in de basis direct inzetbaar zijn voor het plaatsen van laadpalen. De overige parkeerplaatsen worden zodanig ontworpen dat hier in de toekomst eenvoudig kan worden aangesloten op de laadinfrastructuur, zonder ingrijpende aanpassingen aan de openbare ruimte. In eerste aanleg stemmen we de hoeveelheid palen af op de geldende beleidskaders van de gemeente Doesburg en de landelijke richtlijnen van CROW. Naarmate het gebruik van elektrische voertuigen toeneemt, kan het aantal laadpunten eenvoudig worden opgeschaald.
ZONE 1
35pp
ZONE 3 ZONE 2 14pp 113pp
Parkeernorm Programma: Aantal Norm Parkeerplaatsen Koop, vrijstaand 3 2,2 6,6 Koop, twee-onder-een-kap 4 2,1 8,4 Koop, tussen/hoek 60 1,9 114 huurhuis, sociale huur 16 1,6 25,6 83 1,87 155
In plan opgenomen
162pp
Voldoet
+7pp
STOERWOUD DOESBURG
27
4.3 Logistiek en bereikbaarheid hulpdiensten
LEGENDA Autoverkeer Hulpdiensten Afval
Nood- en hulpdiensten Het plan is zodanig ontworpen dat nood- en hulpdiensten het gebied veilig en efficiënt kunnen betreden. Vanuit twee windrichtingen zijn er toegangsmogelijkheden, waardoor meerdere aanvalsroutes beschikbaar zijn. De rondgang fungeert als hoofdroute, terwijl de recreatieve paden waar nodig ook toegankelijk zijn voor hulpvoertuigen. Hierdoor is iedere woning binnen 40 meter bereikbaar, conform de richtlijnen van de brandweer. Verkeer Het autoverkeer in de woonhoven is beperkt tot bewoners en noodzakelijke bevoorrading. De rondgang rondom de hoven dient als hoofdontsluiting voor auto’s en is zo ingericht dat snelheid wordt afgeremd door visuele versmalling en optische snelheidsremmers. Tussenwegen zijn ingericht als fiets- en wandelstraat, maar blijven bereikbaar voor hulpdiensten. Het langzaam verkeer (wandelen en fietsen) krijgt prioriteit, zodat veilige routes door de hoven en tussen de woonhoven ontstaan.
28
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Afvalinzameling Afvalinzameling vindt plaats via de rondgang, zodat inzamelvoertuigen efficiënt kunnen manoeuvreren zonder de autoluwe hoven te belasten. Dit garandeert een veilige en doelmatige inzameling van afval, terwijl de leefkwaliteit in de hoven behouden blijft. Ontsluiting Breedestraat Ten oosten van het plangebied wordt in overleg met de gemeente een toekomstig rioolgemaal voorzien. In de planuitwerking is hier nadrukkelijk rekening mee gehouden: alle woningen liggen buiten de geurcirkel van 30 meter. Daarnaast is in samenwerking met het waterschap, de gemeente en adviesbureau Goudappel Coffeng een verkeerskundig ontwerp opgesteld voor de in- en uitrit van Stoerwoud. Daarbij is ook een toerit naar het gemaal opgenomen, vormgegeven met een ondergeschikte materialisering ten opzichte van de hoofdtoerit van het plangebied, zodat de functionaliteit wordt geborgd zonder afbreuk te doen aan de ruimtelijke kwaliteit.
4.4 Wegbeheer en materialisering Het gehele plangebied van Stoerwoud valt binnen een 30 km/ uur-zone, conform het gebruikelijke regime in woonwijken in Doesburg. Deze snelheidsbeperking ondersteunt de verkeersveiligheid en draagt bij aan het rustige, dorpse karakter dat in het plan wordt nagestreefd. De inrichting van de openbare ruimte sluit hier nadrukkelijk op aan door subtiele maar doeltreffende snelheidsremmende maatregelen. De entreeweg vormt de belangrijkste toegangsroute. Deze is breed opgezet en kent parkeervakken aan weerszijden. Door het toepassen van rabatstroken, ook wel kofferbakzones genoemd, wordt de rijbaan optisch versmald. Dit stimuleert automobilisten om meer in het midden van de weg te rijden en snelheid te minderen zodra een tegenligger nadert. De rondgang parallel aan De Strijp is bewust smal gehouden om de ruimtelijke impact van verkeer te beperken. Deze weg voldoet aan de CROW-normen en wordt ingericht als eenrichtingsweg voor auto’s, waarbij fietsers in twee richtingen gebruik kunnen maken van de route.
Open verharding parkeerplaatsen
Recreatieve wandelpaden halfverharding
De tussenwegen in het plan zijn primair bedoeld als fietsen wandelstraten en dragen zo bij aan de autoluwe en kindvriendelijke opzet van de woonhoven. Tegelijkertijd blijven ze toegankelijk voor hulpdiensten; afsluiting vindt plaats met paaltjes die met een standaard driehoekssleutel te openen zijn. Voor de padenstructuur is gekozen voor maatwerk: wandelpaden liggen grotendeels boven het NUTS-tracé en worden uitgevoerd in elementenverharding, terwijl het recreatieve wandelpad – waar mogelijk – een halfverharding krijgt die waterdoorlatend is. De korte stukken fietsinfrastructuur zijn niet bedoeld als doorgaande routes en worden uitgevoerd in elementenverharding, in lijn met het dorpse en groene karakter van Stoerwoud. Rode asfaltverharding, zoals gebruikelijk bij regionale fietspaden, is hier niet passend.
Betonklinkers wandelpaden met nutstracé eronder
Betonklinkers voor fietspaden
Betonklinkers voor rijweg
STOERWOUD DOESBURG
29
5 Architectuur en Bebouwing 5.1 Programma, schaal en korrel
Het plangebied van Stoerwoud bevindt zich aan de rand van Doesburg. Het gebied ligt ingeklemd tussen de kubistische wijk ‘De Strijp’ en de provinciale weg N338. De toegang bevindt zich aan de smallere oostzijde van het plangebied, richting het westen opent het gebied zich tot een breder omsloten gebied waarbij het de staart zich weer versmalt door omliggende bebouwing. Hierdoor ontstaan drie duidelijke sferen in het gebied. Deze gebieden worden verbonden door landschappelijke structuren en het concept ‘wonen in het groen’ Welkom in stoerwoud In het oostelijke deel bevindt zich de welkomszone. Dit gebied geeft toegang tot Stoerwoud. Het welkomsgebouw is vanuit de Breedestraat het gezicht van de wijk. Het gebouw wordt op enige afstand van de straat gepositioneerd en verhoudt zich in hoogte tot de omliggende woningen aan de Breedestraat. Wonen in het collectief Het centrale deel van het plangebied is breder waardoor er ruimte ontstaat voor de collectieve woonhoven, waarin de woningen zich met hun collectieve-voorzijde (veranda) naar
Luchtfoto Beinum Doesburg
30
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
het groene, meer open, gebied richten. De privé-zijde van de woningen richten zich naar de dicht begroeide randen van de cirkels voor meer rust en privacy. De opzet van iedere cirkel sluit aan bij een kleinschalig karakter waarbij de nauwkeurig bepaalde afmetingen dit gevoel van schaal en omslotenheid versterken. Door de woningen rondom deze groene cirkels te plaatsen ontstaat een ruimtelijke structuur die ontmoeting stimuleert, sociale cohesie bevordert en past bij een kleinschalig karakter waardoor de aandacht weer op elkaar gericht is. De cirkels zijn onderling verbonden door voetpaden en collectieve activiteiten. Wonen in het bos In het westelijk deel van Stoerwoud bevinden zich de woningen die in concept (wonen in het groen) aansluiten bij de overige woningen, maar geen gebruik maken van de collectieve binnengebieden. Daarentegen hebben deze woningen meer privé buitenruimtes tot hun beschikking.
Wonen in het bos
Wonen in het collectief
Korrel Beinum is gegroeid in fasen en groeit nog steeds door. De verschillende fasen zijn als buurten goed te herkennen, doordat ze elk een specifieke stedenbouwkundige opzet en architectuurbeeld bezitten. De eerste buurten, gebouwd vanaf de jaren ’70, zijn gebaseerd op het woonerfconcept met compacte rijwoningen en geschakelde huizen in warme baksteen en eenvoudige dakvormen. De latere uitbreidingen voegen meer differentiatie toe, met patiowoningen, vrijstaande en twee-onder-eenkapwoningen en grotere variatie in kapvormen en rooilijnen. In de meest recente fases komt een eigentijdse architectuurtaal naar voren, met lichtere gevelstenen, meer glas en moderne detaillering, terwijl de dorpse schaal en baksteenbasis behouden blijven. Zo vormt Beinum een mozaïek van architectuurbeelden, waarin elke stedenbouwkundige uitbreiding zijn eigen identiteit heeft, maar de wijk als geheel toch herkenbaar en samenhangend blijft. Met de nieuwe wijk Stoerwoud wordt dit verhaal voortgezet. Ook hier staat de diversiteit aan woonvormen centraal, maar dan vertaald naar de manier van wonen van vandaag en de toekomst. De wijk blijft kleinschalig en dorps van opzet, met
Toegang tot woonhof
Welkom in Stoerwoud
buurten die aansluiten bij de menselijke maat en een groene leefomgeving. Waar Beinum zich in fasen heeft ontwikkeld tot een mozaïek van herkenbare buurten, voegt Stoerwoud hier een eigentijdse laag aan toe met aandacht voor klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte. De architectuur grijpt terug op de dorpse sfeer van Beinum, herkenbare kapvormen, gevarieerde gevelbeelden en een rijk palet aan materialen, maar doet dat in een meer toekomstgerichte en vernieuwende interpretatie. Stoerwoud zoekt nadrukkelijk naar een frisse uitstraling, zowel in kleur als in beleving. Lichtere en verrassende tinten, nieuwe combinaties van metselwerk en hout, en eenvoudige detailleringen zorgen voor een levendig straatbeeld. Deze frisse uitstraling gaat tegelijkertijd een harmonieus samenspel aan met het groene, bosachtige karakter van de wijk: de lichte gevelkleuren vormen een natuurlijk contrast met het donkere groen van bomen en beplanting, waardoor architectuur en landschap elkaar versterken. Zo groeit Stoerwoud als vanzelfsprekend verder binnen het grotere geheel van Beinum: een wijk die zich telkens opnieuw weet uit te vinden, zonder haar eigen identiteit te verliezen.
STOERWOUD DOESBURG
31
Indicatief woonprogramma De woonvisie van Doesburg wil gericht bouwen, voorbereid te zijn op vergrijzing, sociale cohesie bevorderen en duurzaam ontwikkelen. De nieuwbouw en herinrichting van openbare ruimte moeten duurzaam, circulair en klimaatadaptief zijn, met veel groen, minder verharding en conceptueel circulair bouwen als norm. In deze nieuwe wijk creëren we daarom een gemeenschap waar verschillende doelgroepen samenkomen en een collectieve woonervaring delen.
Het woonprogramma is zorgvuldig samengesteld om een diverse, inclusieve woonomgeving te bevorderen, waarin jong en oud, gezinnen, starters, en senioren elkaar ontmoeten en ondersteunen. De wijk is opgezet met een gebalanceerde verdeling van woningtypen en prijsklassen, zodat er voor elke doelgroep een passend aanbod is.
Type A
Type E
Type J
Type N - sociaal
Type B
Type F
Type K - sociaal
Type P
Type C
Type G
Type L - sociaal
Type Q
Type D
Type H
Type M - sociaal
Type R
Het indicatieve woonprogramma is verdeeld in drie segmenten: Sociaal, Goedkoop/Midden en Duur. In de verhouding 20%, 40%, en 40%.
Diversiteit bebouwing woonhof
32
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Entree oriëntatie woningen
Oriëntatie Het project stoerwoud draait om collectiviteit en sociale interactie. Het langzame verkeer is gescheiden van het snelle verkeer om het contact tussen bewoners te versterken. De toegang richten zich ook tot deze autovrije gebieden om de dynamiek, beleving en het gebruik van de collectieve zones te bevorderen. Welkomsgebouw Met de oriëntatie van het gebouw richt het zich enerzijds tot de Breedestraat en anderzijds begeleid het de voetganger richting de collectieve cirkels. Het welkomsgebouw opent zich met een veranda en entree naar het voetgangersgebied. Wonen in het collectief Hier is gekozen voor een kleinschalige hofstructuur met collectieve groene binnengebieden. Deze opzet sti muleert
sociale interactie, betrokkenheid en een gevoel van gezamenlijk eigenaarschap over het collectieve hof. De privé-zone van iedere woning bevindt zich aan de dichtbegroeide buitenrand van de cirkels. Deze tuinen grenzen aan openbaar groen en watergangen, waardoor bewoners uitzicht hebben op het omliggende landschap en water, met behoud van privacy. Wonen in het bos Hier is gekozen voor ruimere groene opzet waarbij de woningen omringd worden door collectief groen. De toegang en ontsluiting tot de woning is naar de binnenzijde van het plan gericht om extra (verkeers-) druk op De Strijp te voorkomen. Een groene buffer tussen de woningen en De Strijp zorgt ervoor dat de bewoners hier uitzicht hebben op het omliggende landschap en water, met behoud van privacy.
Indicatief woonprogramma Stoerwoud
STOERWOUD DOESBURG
33
5.2 Typologieën Dakvormen Door variatie in dakvormen ontstaat een divers en levendig woonlandschap. De woningen worden uitgevoerd in een zadeldak (langs- en dwarsrichting) en een plat dak.
Dakhelling het gebied kent drie kapvormen: • plat dak; • 35 graden kap; • 50 graden kap.
Bouwhoogte, goot- en nokhoogte Woonhoven - wonen in het bos - welkomsgebouw Bouwvolumes zijn zo opgebouwd dat er een logische aansluiting ontstaat met de aangrenzende wijk ‘De Strijp’. Lage bebouwing aan de rand van het project (de Strijp, Breedestraat) en hogere bebouwing richting de N338. De bestaande bouwvolumes aan De Strijp zijn 1 tot 2 lagen hoog. Stoerwoud sluit hier op aan middels het realiseren van 1 laag met kap woningen en tweelaagse woningen met een platdak. Tevens zorgen deze lage bouwvolumes voor een minimale impact voor de bewoners aan ‘De Strijp’. Richting de N338 worden de bouwvolumes sporadisch verhoogd naar 2 lagen met kap. Alle woningen zijn grondgebonden ontworpen.
Aansluiting bouwhoogtes de Strijp en wooncirkel
Diversiteit kapvormen
Goot- en nokhoogtes stoerwoud
34
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Aansluiting bouwhoogtes de Strijp en Wonen in het bos
Dakvormen woonhoven
Woonhoven Schaal en diversiteit Om de kleinschaligheid binnen de woonhoven te waarborgen, bestaat elk woonblok uit maximaal vier geschakelde woningen. Deze opzet voorkomt grootschalige gevelwanden en bevordert een intiemer straatbeeld. Binnen de blokken wordt differentiatie aangebracht door subtiele verspringingen in de gevels. Deze verspringingen worden benadrukt door het gebruik van verschillende materialen en kleurtonen, waardoor de individuele woningen een eigen identiteit en schaal krijgen en bewoners hun eigen huis visueel kunnen herkennen. Zo ontstaat een woonomgeving met karakter en eigenheid, waarin kleinschaligheid, herkenbaarheid en verbondenheid centraal staan. Zo ontstaat een gevarieerd en herkenbaar straatbeeld dat bijdraagt aan de beleving van kleinschalig wonen in het stoerwoud. Kapvormen De cirkels bestaan uit diverse bouw- en kapvormen, wat zorgt voor een speels, dynamisch en organisch geheel. Dit voorkomt eentonigheid, geeft schaal aan de woningen en voorkomt dat het geheel als één groot, massief bouwvolume wordt ervaren. Bovendien versterkt het de herkenbaarheid en identiteit van elke woning: bewoners herkennen direct hun eigen huis.
Verspringingen gevel De woningen zijn ten opzichte van elkaar licht verschoven, met een maximale variatie van 55cm. Deze subtiele verschuivingen versterken het speelse en organische karakter van het plan en dragen bij aan een genuanceerde schaalbeleving. Ze voorkomen dat de bebouwing als één langgerekt volume wordt ervaren en vergroten de individuele herkenbaarheid van elke woning. Zo krijgt elke woning een eigen plek in het geheel, wat bijdraagt aan de identiteit van het ensemble én van de bewoner. Basis + element De bebouwing bestaat uit een eenvoudig en helder basisvolume: de primaire massa. Aan deze basis worden verschillende volumes toegevoegd, zoals een veranda, uitbouw of berging. Deze toevoegingen zorgen niet alleen voor functionele uitbreiding, maar ook voor visuele gelaagdheid. Door af te wijken in materialisatie onderscheiden deze volumes zich duidelijk van het hoofdvolume, wat het beeld versterkt van een herkenbare, eigen woning binnen een groter geheel. In combinatie met de variatie in kapvormen, lichte verschuivingen en speelse compositie ontstaat zo een levendig en menselijk woonbeeld, met een sterke identiteit en duidelijke schaal.
Verschuiving bouwvolumes woonhoven
Basis met toevoeging
Birds eye view Wonen in het hof
STOERWOUD DOESBURG
35
Wonen in het bos De woningen in het ‘Wonen in het bos’ zijn vrijstaande woningen en hebben meer eigen grond tot hun beschikking. Het kubistische monolite volume is zo opgebouwd dat er verschillende plekken ontstaan rond het huis om maximaal te genieten van de groene buitenruimte. De woning is smal in volume en bouwt trapsgewijs, middels uitbouwen, op naar twee bouwlagen voor een kleinschalige uitstraling en een goede aansluiting op de woningen aan ‘De Strijp’.
kapvorm De dakvorm is plat wat zorgt voor aansluiting op ‘De Strijp’ en het volume zo compact mogelijk blijft. Op deze manier kan de bouwhoogte beperkt blijven tot twee lagen.
Getrapt volume
Dakvorm Wonen in het bos
bergingen De bergingen zijn meeontworpen met de woning. Hierdoor is er in het buitengebied maximaal ruimte voor groen en vindt er geen verrommeling plaats.
Welkomsgebouw Aan het begin van de wijk staat het welkomsgebouw. Dit gebouw vormt een herkenbaar oriëntatiepunt en creëert een uitnodigend entreegevoel voor bewoners en bezoekers. De architectuur van het gebouw sluit aan bij het duurzame en sociale karakter van de wijk. De vormgeving is passend binnen de gedachte van één architectonische ‘familie’. Dit betekent dat materialen, kleuren en vormen in harmonie zijn met de woningen en gebouwen die verderop in de wijk te vinden zijn. Kapvorm Het zadeldak van het Welkomsgebouw sluit aan op de bebouwing aan de ‘Breedestraat’ en de rest van de wijk. Bergingen De bergingen zijn meeontworpen met de woning. Hierdoor is er in het buitengebied maximaal ruimte voor groen en vindt er geen verrommeling plaats.
Aansluiting bouwhoogtes de Strijp en wooncirkel
36
O M G E V I N G S K WA L I T E I T
Dakvorm Welkomsgebouw
5.3. Materialisatie en kleurgebruik Woonhoven De materialisatie is eigentijds en licht van toon. Daken, gevels en kozijnen zijn uitgevoerd in zachte, lichte kleuren met minimale onderlinge contrasten voor een modern, rustig straatbeeld. Veranda’s en accentgevels zorgen voor ritme en verfijning. Per bouwblok wordt één accentkleur consequent toegepast op veranda, berging en accentgevel. Gevels • Basis: metselwerklook gevels afgewisseld met een woning in volledig houten bekleding als accent in het bouwblok. • Kleuren metselwerklook: wit of lichtgrijs. • Voegkleur: wit of lichtgrijs. • Kleuraccenten: door schilderen van gemetselde delen of beitsen van houten delen. • Kozijnen: in dezelfde kleurtint als het aangrenzende metselwerk. • Accentkleuren: grijstonen, groentinten en roodtinten (één accentkleur per bouwblok). • Metselverband: tegelverband. Daken • Dakbedekking: keramische of betonnen pan. • Kleur: lichtgrijs. Veranda’s • Materiaal: hout. • Afwerking: gebeitst in de per bouwblok gekozen accentkleur. Bergingen • Materiaal: hout. • Afwerking: gebeitst in de per bouwblok gekozen accentkleur. Goten • Kleur: afgestemd op (gelijk aan) de dakafwerking. HWA, doorvoeren en daktrimmen • HWA woning/berging/veranda: aluminium, gecoat in de kleur van het object waaraan zij zijn bevestigd. • Wand- en dakdoorvoeren: in kleur afgestemd op het betreffende object.