Bijlage 2: Jaarverslag 2024

Een meebewegende Risicobeheersing kan beter inspelen op ontwikkelingen en risico’s. Dus beter bijdragen aan een vellige (en gezonde) leefomgeving.

Een goed beeld van de risico’s biedt een sterke basis om de risico’s in onze samenleving te voorkomen of te verminderen, wat bijdraagt aan een veilige (en gezonde) leefomgeving.

Versie: april 2025

Pagina

20

Wat heeft het programma Brandweer in totaliteit gekost? Overzicht baten en lasten Realisatie Bedragen x € 1.000 2023 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

Begroting 2024

3e Gew. Begr. 2024

Realisatie 2024

Brandweerzorg

34.903

36.750

38.249

36.699

Risicobeheersing

5.224

5.321

5.346

6.145

Meldkamer

1.444

1.470

1.104

1.047

Lasten

41.571

43.541

44.699

43.891

1.1 Crisisbeheersing en brandweer Gemeentelijke bijdrage

45.645

50.157

50.245

50.245

Lokaal aanbod

375

298

287

411

Rijksbijdragen

5.913

5.835

8.178

8.184

Overige baten

1.497

1.222

1.621

1.174

Baten

53.430

57.513

60.332

60.014

Doorbelasting

-12.627

-14.187

-13.518

-13.737

Resultaat voor bestemming

-768

-215

2.114

2.386

Mutatie reserves

975

215

-2.114

-2.289

Resultaat na bestemming

207

0

0

97

Vennootschapsbelasting

0

0

0

0

Resultaat na belasting

207

0

0

97

Het resultaat van het programma Brandweer bedraagt € 0,1 miljoen. Dit resultaat is een resultante van verschillende incidentele mee- en tegenvallers. Het programma Brandweerzorg laat een voordeel op de lasten zien van € 0,6 miljoen door: Hogere personeelslasten van € 0,4 miljoen: Dit betreft een hogere dotatie aan de personeelsvoorzieningen voor verlofsparen en RVU (€ 0,6 miljoen nadeel). Daarnaast heeft vacatureruimte (€ 0,8 miljoen voordeel) geleid tot extra specialistische externe inhuur (€ 0,8 miljoen nadeel) en additionele wervingskosten (€ 0,2 miljoen nadeel). Tot slot, is er een voordeel gerealiseerd op de vergoedingen voor brandweer vrijwilligers (€ 0,4 miljoen voordeel). Lagere kapitaallasten van € 1,2 miljoen gerealiseerd door uitgestelde investeringen. Lagere materiele lasten van € 0,1 miljoen gerealiseerd door hogere onderhoudskosten van materieel (€ 0,5 miljoen nadeel) gecompenseerd door lagere opleidingskosten voornamelijk gerealiseerd door het annuleren van de opleidingsweken in Zweden en een het niet uitvoeren van geplande leergangen. Hogere huisvestingslasten van € 0,3 miljoen gerealiseerd door hogere onderhoudskosten. Daarnaast is een nadeel van € 0,3 miljoen gerealiseerd op de baten door: Hogere opbrengsten door deelname aan de FLO-regeling van € 0,1 miljoen gerealiseerd in het Lokaal Aanbod.

Lagere overige baten van € 0,4 miljoen door minder gerealiseerde inkomsten uit incidentele baten waaronder de opbrengsten vanuit de verkoop van bedrijfsmiddelen. Het verschil in de begrote mutatie reserves komt vanuit het verschil in de gerealiseerde overschotten van Rijksbijdrage.

Versie: april 2025

Pagina

21

1.3 1.3.1

Programma GGD GGD overkoepelend:

Het jaar 2024 stond in het teken van grote maatschappelijke uitdagingen en samenwerking. Op het gebied van preventie en gezondheidsbevordering zijn belangrijke stappen gezet. De oprichting van een regionale preventiestructuur, met aandacht voor thema’s als overgewicht, valpreventie en een kansrijke start, weerspiegelt de gezamenlijke inzet van gemeenten, ketenpartners en de GGD om gezondheid in de regio te bevorderen. Daarnaast is gestart met het programma Vaccineren met als strategisch doel om infectieziekten te voorkomen.. Ondanks de inspanningen om de basis van de GGD te versterken, is gebleken dat er nog werk aan de winkel is. De basis is nog niet op orde en ook in 2025 gaan we hier mee verder. Om toekomstbestendig te worden, is geïnvesteerd in de kennis- en adviesfunctie, regionale samenwerking en data-ontwikkeling. Daarnaast werd gestart met het opzetten van een crisisorganisatie, zodat de GGD beter voorbereid is op rampen en crises. Zorg voor vluchtelingen De GGD speelde een cruciale rol in de zorg voor asielzoekers, waaronder een groeiende groep alleenstaande minderjarige vluchtelingen, en het ondersteunen van Oekraïense gezinnen. In 2024 was de instroom van vluchtelingen minder hoog dan voorafgaande jaren. De piek lag vooral in het eerste en tweede kwartaal van 2024.

De instroom betreft enerzijds asielzoekers op de bestaande locaties en anderzijds instroom op nieuwe locaties binnen de VGGM-regio. Het gaat om reguliere verblijfslocaties, maar ook om crisisen noodopvang. Locaties waar gezinnen, nareizigers en minderjarige alleenstaande asielzoekers worden opgevangen. Er is een toename in minderjarige alleenstaande asielzoekers; dit vraagt extra inspanning van de GGD, omdat de problematiek rond deze groep enorm complex is. Het vraagt om veel afstemming met het COA en andere disciplines. De GGD is verantwoordelijk voor de publieke gezondheidszorg in alle COA-locaties. Voor asielzoekers richt deze zorg zich op het voorkomen van infectieziekten, voorlichting, consultatie, en eventuele doorverwijzing. Zo zorgt de GGD ook voor vaccinaties bij kinderen van asielzoekers en controleert ze de hygiëne in de opvangcentra. De kosten voor publieke gezondheidszorg voor asielzoekers worden via het COA vergoed vanuit GGD GHOR Nederland. Daarnaast kwam in 2024 opnieuw een aantal Oekraïners naar Nederland, en specifiek ook naar onze regio. Zo ook een aantal gezinnen met kinderen. Kinderen die voor langere tijd in Nederland verblijven, hebben recht op jeugdgezondheidszorg. De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) heeft de inspanningsverplichting al deze jeugdigen in beeld te krijgen en te houden om een passend JGZ-aanbod te doen.

In 2024 is de GGD diverse malen ingezet voor diverse voorlichtingen voor deze specifieke doelgroep. Programma Vaccineren In 2024 is besloten om te starten met het programma Vaccineren, dat gericht is op het versterken van de preventie van infectieziekten en het verbeteren van de vaccinatie-infrastructuur. Het programma bundelt kennis en ervaring van zowel AGZ (Algemene Gezondheidszorg) als JGZ (Jeugdgezondheidszorg), met als doel een uniforme en efficiënte aanpak van vaccinaties voor alle inwoners, van jong tot oud. Met een gezamenlijke visie en betere samenwerking worden processen geoptimaliseerd, zoals voorlichting, vaccinbeheer en logistiek. Regionale preventiestructuur: ketenaanpakken, werkagenda’s en (sub)regionale invulling In extra opdracht van gemeenten heeft VGGM in Centraal Gelderland en Vitale Gelderse Vallei intensief gewerkt aan de oprichting en inrichting van de regionale preventie infrastructuur. Hierbij is ingezet op de vijf regionale ketenaanpakken:• Welzijn op Recept • Overgewicht/Obesitas bij Kinderen • Overgewicht/Obesitas bij Volwassenen • Valpreventie • Kansrijke Start In Centraal Gelderland hebben de regionale ketencoördinatoren de afgelopen periode gewerkt aan een inventarisatie, ofwel startfoto. Met behulp van dit overzichtelijke document met resultaten werken deelnemende gemeenten aan een implementatie advies en monitoringstool.

In de Vitale Gelderse Vallei is een inventarisatie

Versie: april 2025

Pagina

22

gedaan om te komen tot een regionaal plan van aanpak. In beide regio’s wordt hier samen met gemeenten opgetrokken. Er is een structureel overleg opgezet met Menzis om tot een goede afstemming te komen met het Regionale Preventie-infrastructuur (RPI-)team en VGGM/GGDrU. In Centraal Gelderland is in opdracht van gemeenten de werkagenda van themalijn 2 preventie geschreven. In Vitale Gelderse Vallei heeft VGGM zich ingezet bij verschillende coalities. GGDrU en VGGM zijn tevens actief betrokken bij de ambtelijke strategische werkgroep van gemeenten, wat heeft bijgedragen aan een sterke regionale samenwerking. Toekomstbestendige GGD: ontwikkelingen in 2024 Continuering en uitbreiding kennis- en adviesfunctie In 2024 zijn belangrijke stappen gezet binnen het traject Toekomstbestendige GGD. Dankzij een incidentele ophoging van de inwonerbijdrage kon de rol van adviseurs Publieke Gezondheid in 2024 worden gecontinueerd op het niveau van 2023. De adviseurs richtten zich op het versterken van de kennis- en adviesfunctie van de GGD en verbinding tussen gemeenten en de GGD. Een andere wijze waarop we onze kennis- en adviesfunctie versterken is het ontsluiten van data. Een concreet resultaat hiervan is de toevoeging van een GALA-tegel aan het dashboard ‘Gelderland-Midden in Cijfers’. Bovendien is verder gewerkt aan de concretisering van Gezonde Inwoner: Gezondheidsbevordering 2025.

Strategische keuzes en prioriteiten De ambtelijke werkgroep Toekomstbestendige GGD heeft in 2024 richting gekozen voor de verdere versterking in 2025 op thema's de Gezonde School-aanpak en de thema’s Vitaal ouder worden, Mentale gezondheid en Gezonde leefomgeving. De uitvoering van dit scenario staat gepland voor 2025. Toekomstbestendige Jeugdgezondheidszorg: keuzes en scenario’s Eerder werd binnen de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) twee scenario’s voorgelegd aan het Bestuurlijk Overleg Publieke Gezondheid (BOPG). Gekozen werd voor scenario 2, waarin de continuïteit van de JGZ wordt gewaarborgd. Gemeenten hebben echter begin 2024 besloten de aanvullende keuzemodules niet af te nemen. Ondanks eerdere inspanningen om de basis op orde te krijgen, bleek in 2024 dat de JGZ nog steeds kampt met structurele uitdagingen, waaronder een tekort aan jeugdartsen, toenemende complexiteit en een toenemende werkdruk. Om de continuïteit en kwaliteit van de zorg te waarborgen, is een meerjarig project gestart, onderverdeeld in twee fasen: Fase I: Basis op orde Deze fase richt zich op het herstellen van het volledige wettelijke basispakket JGZ. Ondanks extra middelen om de werkdruk te verlagen, realistische normen te hanteren en organisatorische verbeteringen door te voeren, blijft er werk aan de winkel; de basis is structureel nog niet op orde.

Fase II: Innovatie en ontwikkeling Naast het herstellen van de basis zou in 2024 worden ingezet op verdere vernieuwing en ontwikkeling. Projecten zoals ‘Zorg op maat 0-4’ en ‘Centrale Locaties 4-12’ hebben als doel beter in te spelen op de behoeften van ouders en kinderen. Deze projecten worden echter geconfronteerd met uitdagingen zoals beperkte financiële ruimte, wijzigingen in het Rijksvaccinatieprogramma en de noodzaak om budgetneutraal te werken. Dat is de reden dat we deze projecten tijdelijk ‘on hold’ hebben gezet. Om toekomstbestendig te worden, is een heldere prioritering van projecten en een gezamenlijke inzet van alle betrokken partijen essentieel. Hier hebben we in 2024 verschillende keren met gemeenten over gesproken. Hoewel er stappen zijn gezet, blijft het een prioriteit om de basis van de JGZ duurzaam te versterken en tegelijkertijd in te spelen op toekomstige behoeften. Daar zetten we in 2025 extra op in.

Versie: april 2025

Pagina

23

Balans tussen lokaal en regionaal aanbod Een speerpunt binnen het traject Toekomstbestendige GGD is het herijken van het productenportfolio en het vinden van een balans tussen lokaal en regionaal aanbod van producten en diensten van de GGD. Deze onderwerpen worden besproken in de werkgroep Toekomstbestendige GGD, met als doel een toekomstbestendig regionaal aanbod te realiseren. Versterking door projectleiding Om de implementatie en verdere ontwikkeling van een toekomstbestendige GGD te ondersteunen, is een projectleider aangesteld. Deze investering is gericht op het versterken van zowel interne als externe samenwerking, met specifieke aandacht voor de thema’s IZA/GALA en de structurele versterking van de GGD. Gezondheid en zorgcontinuïteit beschermen tijdens rampen en crises Uit voorgaande langdurige crisis is gebleken dat de GGD onvoldoende voorbereid is op rampen en crises. Er is in de zomer van 2024 een beleidsadviseur (1 fte) gestart om de GGD-taken bij rampen en crises in te richten. De crisisorganisatie GGD gaat primair over de vier wettelijke processen uit de Wpg, te weten; infectieziektebestrijding (IZB), medisch milieukunde (MMK), psychosociale hulpverlening bij ongevallen en rampen (PSHOR) en gezondheidsonderzoek bij rampen (GOR). Daarnaast is de nog in te richten crisisorganisatie GGD verantwoordelijk voor de zorgcontinuïteit van de GGD.

In 2025 staat vooral planvorming, inrichting en startbekwaamheid van de crisisorganisatie op het programma.

1.3.2

Algemene Gezondheidszorg

Infectieziektebestrijding inclusief corona In 2024 is het team Infectieziekten zowel kwantitatief als kwalitatief verder versterkt dankzij het project ‘Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP)’ met gelden vanuit het Rijk. In het afgelopen jaar is er veel aandacht geweest voor differentiatie en opleiding binnen het team Infectieziektebestrijding. Verder is een start gemaakt met de versterking van de bovenregionale samenwerking en de aansluiting op de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI). Het doel van de LFI is om voorbereid te zijn op een toekomstige pandemie waarbij GGD’en vanuit één punt operationeel aangestuurd worden. Door een gezamenlijke voorbereiding, raken alle partijen op elkaar ingespeeld, wat de uniformiteit en slagvaardigheid tijdens een crisis vergroot. Dit alles gebeurde naast de reguliere werkzaamheden waarin de GGD een toename zag van de werkzaamheden: in 2024 ontving de GGD 1.506 meldingen van infectieziekten, ten opzichte van 1.031 meldingen in 2023. In 2024 heeft VWS structurele financiering toegezegd voor de versterking, maar deze toezegging is met de komst van het nieuwe kabinet komen te vervallen. Sterker nog: er is sprake van flinke bezuinigingen in de komende jaren. Hoe deze bezuinigingen er precies uit komen te zien is vooralsnog onzeker en onduidelijk.

De versterking van de afgelopen jaren komt met de bezuinigingen onder druk te staan waardoor er minder (financiële) ruimte is voor bron- en contactonderzoek, infectiepreventie en voorlichting en minder expertise en mogelijkheden om op te schalen bij uitbraken van infectieziekten. In 2024 is opnieuw een najaarscampagne corona uitgevoerd door de GGD. De doelgroepen voor deze campagne waren: personen van 60 jaar en ouder, mensen van 18 tot en met 59 jaar die jaarlijks een uitnodiging voor de griepprik ontvangen, zorgmedewerkers die direct contact hebben met kwetsbare patiënten en kinderen en volwassenen met een medisch hoog risico. In Gelderland-Midden zijn 120.238 prikken gezet. Voorbereid op gezondheidsbedreigingen tuberculosebestrijding We hebben ook in 2024 een toename gezien in tuberculose-werkzaamheden, mede door de sterke toename van asielzoekers, migranten en statushouders uit landen waar tuberculose vaak voorkomt. Vooruitlopend op structurele financiering in 2025 is in 2024, op basis van incidentele extra middelen, al benodigde capaciteit geworven. Landelijke regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) De huidige landelijke regeling aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG-regeling) betreft gratis en -indien gewenst- anonieme soa-zorg aan groepen met een hoog risico op soa, en gratis en -indien gewenst- anonieme

Versie: april 2025

Pagina

24

seksualiteitshulpverlening aan jongeren onder de 25 jaar. In 2024 is een nieuwe ASG-regeling ingegaan waarin ook PrEP-zorg wordt geïncludeerd. GGD’en geven uitvoering aan de ASG-regeling. Eind 2023 is de toekomstverkenning van de ASG-regeling aangeboden aan de Tweede Kamer. Door adviesbureau AEF is een onderzoek uitgevoerd. In het rapport constateert AEF dat het doel van de regeling niet behaald kan worden. Er zijn grote financiele tekorten met nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Milieu en Gezondheid Toekomstbestendige GGD: een gezonde leefomgeving Team Milieu en Gezondheid heeft in 2024 extra capaciteit gekregen om in te zetten voor een betere besluitvorming rondom de inrichting van de omgeving. Hierdoor was het onder andere mogelijk met een van onze gemeenten te werken aan de ontwikkeling van een toetsingskader voor endotoxinen (schadelijke deeltjes afkomstig vanuit intensieve veehouderijen). Deze norm voor endotoxinen gaat de gemeente helpen om in hun omgevingsplan een onderbouwde beleidskeuze te kunnen maken: inzichten vanuit gezondheid moeten worden afgewogen tegen andere maatschappelijke opgaven (zoals woningbouw). GGD Leefomgeving GGD Gelderland-Midden voert de redactie en coördinatie van de website GGDLeefomgeving.nl. Het is de gezamenlijke (gefinancierde) publiekswebsite van alle GGD’en over omgeving en gezondheid.

Gemeenten kunnen voor hun publieksinformatie naar deze site verwijzen want het is dé plek waar burgers betrouwbare informatie vinden over de invloed van je omgeving op je gezondheid. Bijvoorbeeld over wat te doen bij hitte, over wat bekend is van de gezondheidsrisico’s van PFAS of hoe je je woning gezond kunt houden. In 2024 hebben alle GGD’en besloten om meerjarig te investeren in de doorontwikkeling en de vergroting van de reikwijdte van de site. Het levert alle GGD’en efficiëntie en voordeel op, op het gebied van voorlichting over omgeving en gezondheid. Toezicht De GGD voert op een aantal terreinen de toezichthoudende functie uit voor de gemeenten in Gelderland-Midden: kinderopvang, gastouderopvang, jeugdverblijven, seks- en escortbedrijven, tattoo- en piercingbedrijven, salons voor permanente make-up en bij aanbieders van Wmo-ondersteuning en begeleiding. Toezicht kinderopvang In 2024 zijn alle geregistreerde kinderopvanglocaties onderzocht. Daarmee is de 100% norm gehaald. Risicoprofielen kinderopvanglocaties In het werkgebied van GGD Gelderland-Midden is de verdeling van de risicoprofielen1 als volgt: Risicoprofielen

2022

2023

2024

Groen

58,5%

54,5%

52,1%

Geel

31,7%

39,6%

41,2%

Oranje

1,5%

0,3%

0,5%

Rood

0,3%

0,6%

0,5%

Geen

8,0%

5%

5,7%

Een rood profiel betekent dat de toezichthouder ernstige zorg heeft over de kwaliteit van de opvang. Er vindt dan meer dan één keer per jaar een onderzoek plaats. Daarnaast doet de toezichthouder een uitgebreider onderzoek. Een groen profiel staat voor één onderzoek per jaar met minder onderzoeksonderwerpen. Een groen risicoprofiel betekent dat de toezichthouder geen zorgen over de actuele situatie of over de situatie in de nabije toekomst heeft. Bij 5% van de kindercentra is er nog geen sprake van een risicoprofiel, omdat deze kindercentra net gestart zijn. Intensivering toezicht gastouderopvang Vanaf 2023 zijn gemeenten wettelijk verplicht om jaarlijkse minimaal 50% (was 5%) van het totaal aantal voorzieningen voor gastouderopvang te onderzoeken. In 2024 is in alle gemeenten minimaal 50% van het aantal geregistreerde gastouders onderzocht. 1

Profielen van kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus op datum inspectie als percentage van het totaal aantal jaarlijkse onderzoeken met en zonder profiel

Versie: april 2025

Pagina

25

Wetswijziging per 1 juli 2024 Door de wetswijziging die op 1 juli 2024 van kracht werd, kwamen er nieuwe inspectie-items bij. In 2024 hebben de toezichthouders deze items getoetst als de onderwerpen binnen de reguliere inspectieactiviteit pasten. Voor 2025 hebben gemeenten en GGD afgesproken dat de toezichthouders de nieuwe items aanvullend op de reguliere inspectieactiviteit gaan toetsen. Voor deze extra toetsing heeft het rijk financiële middelen in het gemeentefonds gestort. Conform de afspraken in de dienstverleningsovereenkomst declareren toezichthouders extra tijd voor de uitvoering van deze taak. Toezicht Wmo Gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geboden ondersteuning in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Sinds 2015 voert GGD Gelderland-Midden kwaliteits- en calamiteitentoezicht uit op de Wmo-voorzieningen in alle 15 gemeenten in ons werkgebied. Sinds de start is het Wmo-toezicht voor GGD Gelderland-Midden niet kostendekkend en wordt met gemeenten (en inkooporganisatie) de benodigde en gewenste inzet besproken. OGGZ De OGGZ (Openbare Geestelijke Gezondheidzorg) voert voor centrumgemeente Arnhem de centrale toegang tot de maatschappelijke opvang uit. Hierbij richten zij zich op (dreigend) dak- en thuisloze gezinnen, jongeren en volwassenen. Daarnaast voert OGGZ een coördinerende taak uit op het D.A.K.

(Daklozen Advies Kantoor, Arnhem). Ook draagt OGGZ zorg voor een aantal meldpunten en voert zij aanvullend lokale taken uit in Arnhem, op basis waarvan zij de doelgroep goed in beeld heeft en houdt. Regionaal takenpakket onbegrepen gedrag GGD Gelderland-Midden voert sinds 2020 het meldpunt Wet verplichte ggz (verder: Wvggz) en verkennende onderzoeken uit in het kader van de Wvggz voor 14 gemeenten in de regio. Niet iedereen die belt naar het meldpunt Wvggz wil direct een melding doen. Naast meldingen heeft GGD Gelderland-Midden in 2024 150 consultatie- en adviesgesprekken gevoerd die binnen zijn gekomen op het meldpunt Wvggz. Met ingang van 1 januari 2024 is het regionaal takenpakket Onbegrepen gedrag van kracht. Een van de taken die hieruit volgt is het bemensen van het Meldpunt Zorgwekkend gedrag Gelderland-Midden. In 2024 heeft VWS een publiekscampagne gevoerd voor de landelijke meldpunten Zorgwekkend gedrag (0800-1205). Dit heeft in Gelderland-Midden geresulteerd in een grotere vindbaarheid voor burgers van het meldpunt. Voorheen voerde OGGZ ook het meldpunt Onverzekerden uit voor gemeenten. In 2024 is landelijk onderzocht of dit meldpunt een doorstart krijgt. Het is aannemelijk ervan uit te gaan dat dit meldpunt zal verdwijnen en aan de regionale meldpunten verzocht zal worden deze taak bij hun meldpunt onder te brengen.

Versie: april 2025

Pagina

26

Wijk-GGD OGGZ heeft ingespeeld op de behoefte van verschillende gemeenten om een Wijk-GGD te koppelen aan de zorgen veiligheidsstructuur. Zo is een aantal medewerkers van OGGZ, in gemeente Arnhem en gemeente Zevenaar, beschikbaar om ‘outreachend’ met deze inwoners in contact te treden. Forensische Geneeskunde Stabiliseren van de dienstverlening De uitvoering van de taakvelden binnen forensische geneeskunde wordt mede uitgevoerd in samenwerking met 4 andere GGD'en en Kring Oost Nederland (KON). In 2024 is de strategie ingezet om ZZP-artsen in loondienst te nemen en het rooster, in samenspraak met de regio, anders in te delen om de dienstverlening dekkend te houden in de regio, wat ook daarmee gelukt is. Aanbesteding medische arrestantenzorg In oktober in 2023 is de aanbesteding medische arrestantenzorg gepubliceerd door de politie. Vanuit de KONregio is een aanbestedingsteam geformeerd waar VGGM aan deelneemt. In 2024 heeft de politie de gunning van de aanbesteding uitgesteld tot het voorjaar 2025. Zorg & Veiligheid Vanuit de samenwerkplaats Niet Wijken! is in 2024 uitvoering gegeven aan twee deelprojecten ‘Thuis in de wijk’ en ‘Ervaring centraal’. Voor ‘Thuis in de wijk’ heeft literatuuronderzoek plaats gevonden en zijn professionals in de wijken geïnterviewd. De eerste voorlopige conclusies en aanbevelingen zijn gedeeld met de regio (ambtelijk en bestuurlijk).

Voor ‘Ervaring centraal’ zijn circa 20 personen geïnterviewd met als doel de kernervaringen van mensen rondom onbegrepen gedrag op te halen. Het werken aan betrokkenheid van de regio bij de samenwerkplaats was in 2024 een uitdaging en blijft ook het komende jaar een aandachtspunt. ZonMw heeft in 2024 ook een regionale subsidieaanvraag ‘domeinoverstijgend samenwerken zorg en veiligheid’ gehonoreerd. Deze subsidie maakt het mogelijk om opnieuw aan de slag te gaan het meldpunt acuut, ter ondersteuning van politie bij onbegrepen gedrag buiten kantoortijden, ‘Gewoon samen doen!’ en met de invoering van Wijk-GGZ in drie wijken in de regio. In de laatste dagen van 2024 kwamen er zorgelijke signalen t.a.v. het rond krijgen van de reguliere exploitatiekosten voor de Wijk-GGZ. Het in 2023 vanuit Menzis gestarte traject Convenant Wet Zorg en Dwang (zonder Wlz-indicatie) heeft geleid tot een conceptvoorstel dat regionaal bestuurlijk geagendeerd is. De formele besluitvorming door alle betrokken partijen volgt in 2025. Doelenboom AGZ Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

Het bewaken, beschermen en bevorderen van de publieke gezondheid in Gelderland-Midden

Signaleren en bestrijden van infectieziekten + monitoren vaccinatiegraad, corona.

- Afhandelen van meldingen van infectieziekten. - Preventieve activiteiten om infectieziekten te voorkomen. - Voorlichting en advies over hygiëne en gezondheid. - Bijdragen aan kennisontwikkeling en activiteiten infectiepreventie.

Beperken verspreiding besmettelijke infectieziekten en daarmee verminderen ziektelast.

Opsporen van tuberculose en behandelen van patiënten.

- Screening tuberculose. - Consulten tuberculose. - Behandeling actieve en latente tuberculose. - Bron- en contactopsporing. - Preventie/voorlichting.

Versie: april 2025

Pagina

27

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

Het bevorderen en beschermen van risicogroepen tegen soa’s.

-

Beschermen van reizigers en voorkomen van verspreiding ziekten bij terugkeer.

- Adviseren van reizigers en uitvoeren vaccinaties.

Beschermen van inwoners tegen gezondheidsrisico’s en bevorderen van een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.

- (Pro)actief adviseren over gezondheidsrisico’s op gebied van milieu: luchtkwaliteit, geluid, hitte. - (Pro)actief adviseren over hoe de inrichting van de leefomgeving de gezondheid kan bevorderen. - (Pro)actief adviseren in samenhang met klimaat adaptieve maatregelen en de energietransitie. - Adviseren over gezondheidsrisico’s van gevaarlijke stoffen (koude en warme fase). - Ondersteunen van gemeenten bij invoering Omgevingswet en borging van gezondheid in omgevingsvisies en -plannen. - Voorlichting, onder andere via de website GGDleefomgeving.nl.

Een gezonde en veilige leefomgeving voor de inwoners van Gelderland-Midden.

Voorkomen van dakloosheid sociaal kwetsbare inwoners.

- Uitvoeren diverse meldpunten

Cliënten maatschappelijke opvang in beeld hebben en waar nodig toeleiden naar passende hulpverlening.

- Intake (dreigend) dak- en thuisloze volwassenen, jongeren en gezinnen (inclusief bemensing en coördinatie daklozenloket). - Verpleegkundig spreekuur dak- en thuislozen. - Passende begeleiding organiseren voor bezoekers Spoorhoek Arnhem.

Voorkomen van verdere teloorgang, ontruiming of overlast en het toeleiden (van zorgmijders) naar zorg, dan wel organiseren van hulpverlening.

Bieden van kennis en ondersteuning aan inwoners, gemeenten en partners bij multi-problematiek.

- Meldpunt Zorgwekkend gedrag Gelderland-Midden, (pro) actief adviseren van professionals, burgers en ketenpartners over complexe problematiek t.a.v. personen met onbegrepen gedrag.

Bevorderen afstemming en samenwerking keten.

- Beheren Verwijsindex.

Bevorderen 1 gezin - 1 plan (voorkomen langs elkaar heen werken hulpverleners).

Uitvoeren forensisch geneeskundige zorg.

- Lijkschouw bij vermoeden van nietnatuurlijke dood en bij euthanasie.

Zorgen dat politie en OM op de hoogte zijn (van vermoedens) van niet-natuurlijke dood.

Screening op soa. Consulten Soa en Sense. Consulten PrEP. Behandeling soa. Bron- en contactopsporing. Beperkte voorlichting aan jongeren en risicogroepen. - Preventieve activiteiten.

Versie: april 2025

Pagina

28

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

- Uitvoeren forensisch medisch onderzoek bij incidenten, huiselijk geweld, zedenzaken, kindermishandeling etc.. - Afname testen voor alcohol- en drugscontroles politie. - Opstellen letselbeschrijvingen.

Onderzoeken en beschrijven van letsels voor onderzoek politie en OM.

- Uitvoeren medische arrestantenzorg. - Adviseren van politie (zoals insluitadviezen).

Bieden van medische zorg aan arrestanten.

Monitoren van de gezondheid van de inwoners van Gelderland-Midden.

- Het uitvoeren van gezondheidsmonitors onder kinderen, jongeren, jongvolwassenen, volwassenen en ouderen om de gezondheidstoestand in beeld te brengen. Met behulp van de resultaten en andere bronnen stellen we rapportages op. We adviseren gemeenten over de trends en ondersteunen hen bij de ontwikkeling van hun (gezondheids)beleid. We doen aanvullend en verdiepend onderzoek op eigen initiatief en op verzoek van gemeenten en ketenpartners. In 2024 heeft dataverzameling onder jongvolwassenen, volwassenen en ouderen plaatsgevonden. - Website GGD Gelderland-Midden (GMincijfers) als actuele en toegankelijke bron voor cijfers en rapportages vanuit de gezondheidsmonitors, zowel intern als extern. In 2024 zijn de GALA-tegel en overgewichtcijfers van 3-jarigen toegevoegd.

Bijdragen aan een beeld van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Midden en bijdragen aan goed onderbouwde gezondheidsbeleidsbesluiten van gemeenten en ketenpartners.

Uitvoeren van toezicht op de kinderopvang .

- Uitvoeren van jaarlijkse onderzoeken bij kinderdagverblijven (KDV), buitenschoolse opvang (BSO) en gastouderbureaus (GOB). - Uitvoeren van onderzoek bij aanvraag exploitatie van nieuwe opvanglocaties. - Uitvoeren onderzoeken bij gastouders (GO). - Uitvoeren overige onderzoeken bij KDV, BSO, GOB en GO.

Toezien op een veilige en kwalitatief goede omgeving voor een kwetsbare groep (kinderen). Gemeenten adviseren over toezicht en handhaving.

Uitvoeren van toezicht op jeugdverblijven/ internaten.

- Deelname aan landelijke pool en uitvoeren onderzoek bij jeugdverblijven/ internaten in Oost-Nederland.

Uitvoeren toezicht op WMO-zorgaanbieders.

- Onderzoek (laten) doen naar aanleiding van meldingen van calamiteiten bij Wmo-zorgaanbieders. - Onderzoeken uitvoeren naar de kwaliteit van Wmo zorgaanbieders

Het houden van toezicht.

Operationeel doel

Versie: april 2025

Pagina

29

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

Operationeel doel

(diverse zorgvormen en ZIN/ PGB) naar aanleiding van signalen. - Proactief onderzoek (QuickScans) uitvoeren naar de kwaliteit van Wmo zorgaanbieders (diverse zorgvormen en ZIN/PGB). Uitvoeren toezicht op vergunde bedrijven.

1.3.3

Inspecties uitvoeren bij - Ondernemers in de branche: tattoo, piercing en permanente make-up. - Seksbedrijven.

Toezien op de hygiënevoorwaarden en gemeenten adviseren over vergunningverlening.

Jeugdgezondheidszorg

Algemeen De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve jeugdgezondheidszorg, vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (Wpg), en uitgevoerd in overeenstemming met het Landelijk Professioneel Kader. De JGZ volgt hiervoor bijna alle kinderen en jongeren (jeugdigen) in Nederland op meerdere momenten in hun leven. Door vroegtijdig signaleren, ondersteunen en meedenken levert de JGZ een waardevolle bijdrage aan de zorg voor jeugdigen van - 9 maanden tot 18 jaar en (aanstaande) ouders. De JGZ bevordert veilig en gezond opgroeien en geeft betrouwbare informatie over vaccineren, gezonde voeding of gezond gedrag. De JGZ investeert in het gewone opgroeien en opvoeden, in het normaliseren en demedicaliseren. Samen met basisvoorzieningen en eerstelijns zorg werkt de JGZ aan preventie en gelijke kansen voor alle jeugdigen. Door vroegtijdig te investeren in preventie en normaliseren levert de JGZ een bijdrage aan het verminderen van gezondheidsverschillen, en het terugdringen van gebruik van specialistische voorzieningen en zorggebruik op langere termijn. Ontwikkelingen 2024 Er zijn voor 2024 vijf grote thema’s te onderscheiden: 1. Doorontwikkeling Toekomstbestendige JGZ 2. Kansrijke Start 3. Uitvoering Rijksvaccinatieprogramma JGZ 4. Zorg voor vluchtelingen 5. Doorontwikkeling afdeling JGZ 1.

Doorontwikkeling Toekomstbestendige JGZ In 2024 hebben GGD Gelderland-Midden en de gemeenten samengewerkt aan het herstellen en versterken van de basis binnen de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Het (minimale) wettelijk basispakket wordt weliswaar weer volledig aangeboden maar ‘Basis op orde’ blijft structureel onze aandacht vragen. De Basis op orde betekent voor de JGZ minimaal de uitvoering van de wettelijke taken. Als de basis niet op orde is kunnen we geen andere dingen doen. Door verder afbouwen van taken (bezuiniging) kan de primaire uitvoer ónder het wettelijk minimum komen. Hoewel er belangrijke stappen zijn gezet, hebben de gemeenten van Gelderland-Midden beging 2024 aangegeven voorlopig geen aanvullende keuzemodules naast het basispakket af te nemen. Dit heeft invloed op de uitvoering van enkele adviezen uit de rapportage Toekomstbestendige JGZ. Hierdoor is de ruimte voor innovatie, maatwerk en versterking van netwerkpartnerschappen beperkt. Ook de mogelijkheden om meer kwetsbare groepen te ondersteunen of in te zetten op collectieve preventie blijven hierdoor onder druk staan. Veranderingen in gemeentelijke begrotingen en aanpassingen in het Rijksvaccinatieprogramma maken het bovendien noodzakelijk om enkele eerder gestarte initiatieven, zoals ‘Zorg op Maat 0-4’ en ‘Centrale Locaties 4-12’, opnieuw te beoordelen.

Versie: april 2025

Pagina

30

Dagelijks hebben we afwegingen gemaakt om ervoor te zorgen dat de dienstverlening beschikbaar blijft voor de jongeren en ouders die dit het hardst nodig hebben. We merkten echter dat het steeds moeilijker wordt om de gewenste kwaliteit te blijven leveren. Vooruitkijkend vraagt deze situatie om een herijking van plannen en een zorgvuldige prioritering van JGZ-projecten. De focus blijft voorlopig gericht op het versterken van de basis, terwijl verdere ontwikkeling en innovatie pas kunnen plaatsvinden zodra er voldoende stabiliteit is bereikt. Het gezamenlijke doel blijft een toekomstbestendige JGZ die slagvaardig kan inspelen op de behoeften van ouders, jongeren en de maatschappij. 2. Kansrijke Start De eerste 1.000 dagen (± 2,5 jaar) in het leven van een kind blijken een belangrijke voorspeller voor de ontwikkeling en gezondheid op latere leeftijd. Afgelopen jaren heeft VWS intensief geïnvesteerd in de versterking van de integrale perinatale zorg met het landelijke programma Kansrijke Start. In de periode 2021-2024 heeft de afdeling JGZ van GGD Gelderland-Midden samen met gemeenten, TNO, samenwerkingspartners in de Geboortezorg en het sociaal domein een praktijkonderzoek uitgevoerd ter verbetering van de lokale praktijk. Dit onderzoek werd gesubsidieerd door ZonMw.

Het plan van aanpak richtte zich op de verbetering van de lokale samenwerkingspraktijk voor kwetsbare aanstaande en jonge ouders. In november 2024 is het onderzoek afgerond en afgesloten middels een bijeenkomst voor ketenpartners, ambtenaren en bestuurders. De resultaten zijn gepresenteerd in de regiorapportages en gedeeld met professionals, ambtenaren en bestuurders. TNO heeft bij de start van het project, samen met de projectpartners, een set van indicatoren opgesteld. Deze indicatoren zijn gedurende 3 jaar gemonitord en hebben betrekking op de (lokale) zorg voor (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie. Onderstaand een korte weergave van de successen, uitdagingen en aanbevelingen. Successen: • Toename inzet Prenatale huisbezoeken • Uitrol van programma Nu Niet Zwanger • Inzet Voorzorg als interventie in alle 15 gemeenten, Stevig Ouderschap in 14 gemeenten • Multidisciplinair overleg geïmplementeerd in enkele gemeenten Uitdagingen: • Onvoldoende cijfers en borging: Onvoldoende kwantitatieve data. • Onvoldoende bekendheid met samenwerkingsafspraken. • Veel zwangeren en jonge kinderen krijgen nog niet altijd de beschikbare benodigde ondersteuning. • Niet alle verloskundigen gebruiken gevalideerde tools om kwetsbare situaties te kunnen signaleren. Aanbevelingen • Regionale borging: Onderhoud van tools zoals het Zorgpad kwetsbare zwangeren.

• Gebruik van ervaringsdeskundigheid: Cliënten betrekken bij verbeteringen, bijvoorbeeld middels het platform van ervaringsdeskundigen. • Uniforme signalering: Alle verloskundigen gebruiken betrouwbare, gevalideerde instrumenten. • Multidisciplinair overleg uitrollen: Specifiek in kwetsbare wijken, hiervoor is aanvullende financiering noodzakelijk. Conclusie Het project heeft zich gericht op het versterken van samenwerking, het ontwikkelen en implementeren van interventies en verbeteringen in de zorg voor kwetsbare (aanstaande) ouders en kinderen. Dit vraagt blijvende aandacht, inzet en borging van de betrokken samenwerkingspartners in het medisch en sociaal domein, in samenwerking met gemeenten. Inmiddels is bij ZonMw een vervolg subsidie aangevraagd: een Verspreidings- en Implementatieplan (VIMP). Deze aanvraag richt zich erop de projectresultaten van het programma Onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (jong) ouderschap in de praktijk te brengen. De VIMP biedt de mogelijkheid om resultaten uit lopende en afgeronde

Versie: april 2025

Pagina

31

projecten verder te implementeren in beleid en veldpraktijk. Daarnaast is JGZ actief betrokken bij de uitvoering van lokale coalities in gemeenten. De fase waarin JGZ is aangesloten op lokale coalities, is in elke gemeente anders. Het feit dat de GGD interventies als Voorzorg, Stevig Ouderschap en het Prenataal huisbezoek, maar ook Nu Niet Zwanger in nagenoeg alle gemeenten uitvoert, geeft een mooie basis aan dit geheel. Voor alle 15 gemeenten is er sinds 2024 een aandachtfunctionaris Kansrijke Start vanuit de Jeugdgezondheidzorg aanspreekpunt voor gemeenten. Voor de cijfermatige verantwoording van de Kansrijke Start interventies verwijzen we naar het Maatwerkverslag 2024 per gemeente. 3. Uitvoering Rijksvaccinatieprogramma Ook in 2024 heeft de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) een grote rol ingenomen. •

Voorbereidingen op de herziening van het vaccinatieschema: Vanaf januari 2025 verandert het vaccinatieschema voor jeugdigen. De wijzigingen worden doorgevoerd om zuigelingen en kwetsbaren beter te beschermen tegen infectieziekten. In 2024 zijn we vol op bezig geweest met de voorbereidingen.

•

Rotavirusvaccinatie: In 2024 startte de JGZ met het rotavirusvaccin binnen het RVP. Het vaccin, een drinkvaccin, wordt aanbevolen voor kinderen van 2 en 3 maanden. RS-virusvaccinatie: In 2024 adviseerde de Gezondheidsraad een RS-virusvaccinatie voor pasgeborenen. Sinds eind 2024 wordt er gestuurd op implementatie per september/oktober 2025. We zijn in 2024 gestart met de voorbereidingen hierop. HPV-vaccinatie: In 2022-2023 werd een eenmalige campagne voor de HPV-vaccinatie aangeboden aan 19tot 27-jarigen (geboortejaren 1996-2003). De campagne eindigde op 1 juni 2024. Monitoring vaccinatiegraad: Door de registratie met ‘informed consent’ is het moeilijk om de vaccinatiegraad nauwkeurig vast te stellen. Het ministerie van VWS bereidde een wetsvoorstel voor om de gegevensverwerking te verbeteren, maar dit is vertraagd door de demissionaire status van het kabinet. Onderzoeksprogramma Sociovax: Het RIVM is gestart met het programma Sociovax om veranderingen in vaccinatiegraad en bijbehorende factoren te onderzoeken. Herinnering gemiste vaccinaties 4 tot 18-jarigen door RIVM: Bij de Meningokokken ACWY-vaccinaties is in 2024 gecontroleerd of jongeren andere vaccinaties misten, waarover zij per brief zijn geïnformeerd. De gemiste vaccinaties worden voortaan standaard toegevoegd aan uitnodigingen voor 4-18-jarigen, zodat zij gemiste vaccinaties kunnen inhalen tijdens de groepssessies.

Vaccinatievoorziening voor volwassenen: Een onderzoek naar vaccinaties voor volwassenen bij de GGD'en is afgerond, maar door de demissionaire status van het kabinet is er nog geen besluit. Desondanks heeft GGD Gelderland-Midden intern stappen gezet om vaccinaties efficiënter te coördineren.

• • • • •

•

Voor een uitgebreide verslaglegging over het RVP verwijzen we naar de RVP-rapportages per gemeente. 4. Zorg voor vluchtelingen In 2024 is op 17 locaties JGZ uitgevoerd in het kader van de Publieke Gezondheidheidszorg Asielzoekers (PGA). Het gaat om reguliere verblijfslocaties, maar ook om crisis- en noodopvang plus locaties waar alleen minderjarige alleenstaande asielzoekers worden opgevangen. Vooral de zorg op nood- en crisislocaties brengt een logistieke uitdaging met zich mee om hier tijdig alle kinderen van de juiste zorg te voorzien. In 2024 hebben alle locaties een locatieverantwoordelijke JGZ-medewerker toegewezen gekregen. Dit maakt het eenvoudiger, met kortere lijntjes, om zaken op de locatie te regelen. In totaal zijn

Versie: april 2025

Pagina

32

er ruim 3100 contactmomenten uitgevoerd door een jeugdverpleegkundige of een jeugdarts. Hiervan waren er ruim 230 verpleegkundige intakes en 200 medische onderzoeken.

5. Doorontwikkeling afdeling JGZ: De afdeling JGZ is de afgelopen jaren sterk gegroeid, maar de financiële middelen zijn niet in hetzelfde tempo meegegroeid. Er is in het verleden voor gekozen de JGZ minimaal in te richten. We ervaren nu echter een complexere zorgvraag, een vastlopende zorgketen (waardoor wij jeugdigen langer monitoren) en krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast was het ziekteverzuim ook in 2024 binnen de organisatie erg hoog. Hierdoor hadden we onvoldoende mensen en middelen om de dienstverlening op het gewenste niveau te blijven uitvoeren. Dit heeft ertoe geleid dat het zittende personeel zwaar belast werd en niet alle spreekuren en contactmomenten konden doorgaan. Hierover zijn gemeenten rond de zomer geïnformeerd. Om toekomstbestendig te worden is een herinrichting noodzakelijk. Door het versterken van onze structuur – met onder meer een duidelijke splitsing in productgroepen en een betere verdeling van taken – willen we de kwaliteit van onze dienstverlening verbeteren, medewerkers ondersteunen en de werkdruk verlagen. Hiermee bouwen we aan een organisatie die beter is toegerust om de jeugdgezondheidszorg op gewenst niveau te blijven leveren. In 2024 hebben we de voorbereidingen hiervoor gedaan, in 2025 volgt de implementatie. Doelenboom JGZ Wat wilden we bereiken

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel?

Operationeel doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

Veilig en gezond opgroeien van alle kinderen en jongeren in Gelderland-Midden.

Uitvoeren basispakket JGZ.

- Grotendeels uitgevoerd. - Flexibel aanbod, conform LPK.

-

Aanbieden van extra zorg voor kinderen en jongeren met extra zorgbehoeften.

- Is niet geheel uitgevoerd. Door personeelstekort en hoog ziekteverzuim is de zorg op een aantal scholen afgeschaald.

-

Proactief inspelen op behoeften van gemeenten, ouders en jongeren op het gebied van jeugdgezondheidszorg.

Uitvoeren lokaal aanbod JGZ.

- Zo goed mogelijk uitgevoerd: niet in alle gemeenten hebben we de ingekochte producten uit lokaal aanbod kunnen realiseren zoals begroot. Flexibel zorgaanbod, conform LPK.

Optimale start voor alle kinderen.

Aanbieden van zorg op maat in eerste 1.000 dagen van het kind.

- Doorontwikkeling Kansrijke Start/ lokale coalities in alle gemeenten; inzet van interventies daar waar nodig.

Bevorderen gezondheid van ‘nieuwkomers’ in onze gemeenten.

Uitvoeren Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA).

- Is uitgevoerd: In 73% van de situaties hebben we een volledige intake uitgevoerd (medisch onderzoek en verpleegkundige intake). Ten opzichte van andere GGD-en is dit gemiddeld.

Optimale vaccinatiegraad van kinderen en jongeren.

Minimaal 95% van kinderen en jongeren (WHO-norm) is gevaccineerd conform RVP.

- Vaccinatieprogramma is uitgevoerd. - Vaccinatiegraad is in sommige gemeenten echter gedaald, en ligt regionaal onder de WHO-norm. Dit is een van de speerpunten voor 2025.

Voorkomen van betreffende infectieziekten op individueel en populatieniveau.

Behouden en verstevigen van de unieke kennispositie

Informeren en adviseren van gemeenten over gezondheidsbeleid.

- Conform afspraken uitgevoerd.

Input leveren voor gemeentelijke beleidsontwikkeling.

-

-

Creëren van een gezonde en veilige basis voor alle jeugdigen. Verkleinen van gezondheidsverschillen. Gelijkwaardige kansen in de maatschappij voor alle kinderen en jongeren. Ondersteuning van ouders bij opvoed- en opgroeivragen en het normaliseren van opvoed- en opgroeiproblematiek.

Versie: april 2025

Pagina

33

Wat wilden we bereiken

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel?

Operationeel doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

Samenwerking in sociaal domein versterken.

- Deels uitgevoerd, deels afgeschaald ten gevolge van hoog ziekteverzuim en tekort aan personeel.

• Optimaal aanbod van zorg voor alle kinderen en jongeren. • Voorkomen van versnippering van aanbod.

op het gebied van jeugdgezondheid. Sluitend aanbod van preventieve en gespecialiseerde zorg.

1.3.4

Monitoring & Advies

Algemeen Team Onderzoek, informatie en advies (OIA) heeft een GGD-breed takenpakket. OIA speelt -nadrukkelijk in samenspraak en samenwerking met andere teams en afdelingen binnen de GGD- een rol in het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid van alle inwoners in Gelderland-Midden. OIA heeft een brede blik op publieke gezondheid en adviseert gemeenten over waar en hoe inzet van gezondheid het meest nodig is. Daarmee speelt OIA een rol in het verkleinen van gezondheidsverschillen en het bevorderen van kansengelijkheid. Dit doet OIA vanuit drie taakgebieden: Monitoringsrol: zicht op de gemeente, wijk en kwetsbare groepen Adviesrol: betrouwbare gespreks- en sparringpartner voor gemeenten Gezondheidsbevordering: passende en effectieve interventies Monitoringsrol: zicht op de gemeente, wijk en kwetsbare groepen Gezondheidsmonitors: OIA monitort de gezondheid van de inwoners van de gemeenten met de gezondheidsmonitors. De wettelijke basis voor monitoring ligt in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gemeenten hebben de taak om (gezondheids)beleid op te stellen, uit te voeren en te evalueren. Het gaat om beleid en interventies die bijdragen aan de gezondheid, leefstijl en welzijn van inwoners. Om adequate keuzes te kunnen maken, is inzicht in de situatie nodig. OIA ondersteunt gemeenten bij het maken van informatie gestuurde keuzes.

Hierdoor worden onderbouwd (beter) passende en effectievere interventies gekozen. In 2024 heeft de dataverzameling van Volwassenen en Ouderen plaatsgevonden en zijn de rapportages van de gezondheidsmonitor Jeugd beschikbaar gekomen en besproken met de gemeenten. Extra gezondheidsmonitors: gezondheidsonderzoek bij rampen (GOR). Vanuit het ministerie van VWS zijn tijdelijk extra gelden beschikbaar gesteld voor gezondheidsonderzoek bij rampen om de gevolgen van de coronacrisis langdurig in kaart brengen. In totaal worden vijf extra gezondheidsmonitors uitgevoerd, naast de reguliere

Versie: april 2025

Pagina

34

gezondheidsmonitors. In 2024 heeft de dataverzameling van de gezondheidsmonitor Jongvolwassenen plaatsgevonden. We hebben ook voor gemeenten beschikbare data verder ontsloten door de website Gelderland-Midden in cijfers door te ontwikkelen en aan te vullen door het toevoegen van een GALA-tegel en cijfers overgewicht onder 3-jarigen.

Adviesrol: betrouwbare gespreks- en sparringpartner (versterking kennis- en adviesrol) In het Gezond en Actief Leven Akkoord staat een programma dat zich richt op het versterken van de kennis- en adviesfunctie van de GGD. In de bijbehorende SPUK-regeling zijn hiervoor middelen opgenomen voor de GGD. In 2024 hebben we hier op de volgende wijze invulling aan gegeven: In 2024 hebben de adviseurs publieke gezondheid hun rol verder kunnen uitbouwen. Het doel is om gemeenten beter passende en gerichte adviezen te geven, de dialoog aan te gaan en sparringpartner te zijn. Dat doen we op basis van de lokale gezondheidsinformatie van gemeenten en kennis over de gemeentelijke situatie en context. Ter versterking van het netwerk, de kennis over publieke gezondheid en het leren kennen van elkaar zijn twee inhoudelijke sessies voor de ambtenaren Publieke Gezondheid georganiseerd. Gezondheidsbevordering: passende en effectieve interventies In 2024 is samen met de gemeenten invulling gegeven aan hoe gezondheidsbevordering er vanaf 2025 uit komt te zien. In 2024 hebben we de volgende werkzaamheden uitgevoerd met behulp van andere financiele middelen dan de inwonerbijdrage: Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA). In 2024 hebben de gezondheidsvoorlichters 329 voorlichtingen verzorgd voor asielzoekers. Nu Niet Zwanger (NNZ). Dertien van de vijftien gemeenten werken met het programma NNZ.

Gezonde School aanpak (GSa) en Jong Leren Eten. In schooljaar 2024-2025 hebben 124 schoollocaties een stimuleringsregeling van deze programma’s aangevraagd, 47 locaties met een toegekende regeling van Gezonde School zijn ondersteund met de Gezonde School aanpak. In opdracht van gemeente Ede zijn Edese scholen actief benaderd, gestimuleerd en begeleid om met de Gezonde School aanpak te werken en zijn met 33 scholen gesprekken gevoerd. Programma Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO), een programma gericht op het gelukkiger en gezonder op laten groeien van jongeren en te voorkomen dat zij alcohol of drugs gebruiken of roken. De gemeenten Ede, Barneveld en Nijkerk nemen deel aan het programma. Rookvrij. Alle gemeenten werken aan een Rookvrije generatie. Twee wijken (in Ede en Arnhem) zijn aan de slag met het programma ‘Een rookvrij leven voor iedereen’. Gezondheidsmakelaar. In twee gemeenten (Ede en Arnhem) is in 2024 een gezondheidsmakelaar werkzaam. IZA/GALA: o In 2024 zijn we op verschillende manieren aangehaakt bij de IZA/GALA ontwikkelingen in de beide subregio's Centraal Gelderland en Gelderse Vallei. In beide regio's hebben we een adviserende rol richting de gemeenten, leveren we een bijdrage aan de regionale preventie infrastructuur, de coordinatie van de uitvoering van de regioplannen; in het bijzonder de regionale coördinatie van de ketenaanpakken en de monitoring.

o In 2024 hebben we subsidie gekregen om een extra impuls te kunnen geven aan het versterken van de regionale preventie infrastructuur. o Mentale gezondheid. In 2024 hebben we subsidie gekregen om in 2025 welzijn en welbevinden extra onder de aandacht te brengen bij scholen (in het bijzonder bij scholen met een kwetsbare leerling populatie). o Gezond gewicht voor jeugdigen. In 2024 is de tijdelijke opdracht om verder te werken aan een ketenaanpak voor gezond gewicht voor jeugdigen afgerond. In 2024 zijn we uitgenodigd om een vervolgsubsidie aan te vragen voor het verder uitbouwen van de integrale aanpak in de regio.

Versie: april 2025

Pagina

35

Doelenboom OIA Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestaties 2024

Maatschappelijk effect

Het bewaken van de publieke gezondheid ten behoeve van regionaal en lokaal gezondheidsbeleid.

Monitoren van de gezondheid van de inwoners van Gelderland-Midden door Gezondheidsmonitors, panelonderzoeken, verdiepende analyses etc. die gezamenlijk bijdragen aan het inzicht in de gezondheidstoestand van de inwoners van onze gemeenten zodat gemeenten hun lokaal (gezondheids)beleid hiermee kunnen ontwikkelen, onderbouwen en evalueren.

Mensen bevraagd t.b.v. de gezondheidsmonitors - Jongvolwassenenmonitor - Volwassenen en ouderen monitor.

Bijdragen aan een beeld van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Midden en bijdragen aan goed onderbouwde gezondheidsbeleidsbesluiten van gemeenten.

Het met behulp van de monitorresultaten adviseren over regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. Health in all policies.

Het bevorderen van de publieke gezondheid in Gelderland-Midden en het hierover adviseren.

Integraal gezondheidsbeleid stimuleren.

Doorontwikkeling GGDGMincijfers (dashboard): GALA tegel en overgewicht bij 3-jarigen toegevoegd. - Alle gemeenten hebben een uitnodiging ontvangen om over de resultaten van de Jeugd in gesprek te gaan en samen te duiden naar de lokale context. - Adviseren van gemeenten rondom IZA en GALA.

Meer samenwerking tussen gemeenten en tussen domeinen op het terrein van gezondheid.

Kennis delen en inspireren.

- Kenniscafés Versterken sociale basis en Vallen en het voorkomen van vallen - Twee PG-sessies voor gemeenten.

Door het delen van kennis en goede voorbeelden en door het bij elkaar brengen van mensen bijdragen aan meer samenwerking.

Uitvoeren gezondheidsbevordering Publieke Gezondheid Asielzoekers.

- Voorlichtingen geven aan asielzoekers opvanglocaties en statushouders/ nieuwkomers/ Oekraïners

Bijdragen aan betere gezondheidsvaardigheden en daarmee een betere gezondheid van asielzoekers.

Bijdragen aan lokale en regionale netwerken rond leefstijl en preventie.

- Bijdrage aan de regionale preventie infrastructuur, de coördinatie van de uitvoering van de regioplannen en de monitoring. - Rookvrije generatie in 15 gemeenten. - Rookvrij leven voor iedereen in 2 gemeenten. - NNZ in 13 gemeenten. - Gezondheidsmakelaar in Arnhem (tot sept. 2025) en Ede (tot sept. 2024). - Schoollocaties ondersteund met Gezonde School.

Meer en betere samenwerking op het terrein van preventie met diverse organisaties uit zorg, onderwijs en met gemeenten.

- Betrokken bij diverse onderzoeken om de lange termijn impact in beeld te brengen.

Gemeenten en andere ketenpartners hebben een goed beeld van de lange termijn impact.

Scholen adviseren en ondersteunen bij Gezonde School. Bewaken en bevorderen van de gezondheid in Gelderland-Midden rondom COVID-19.

Opgeleverde rapportages - Jeugdmonitor: 15 gemeentelijke rapportages en tabellenboeken; 15 schoolrapportages en een landelijk kwalitatief onderzoek aanvullend aan de kwantitatieve rapportage - Jongvolwassenenmonitor: 14 gemeentelijke rapportages - Rapportages Rijksvaccinatieprogramma - Factsheets panelonderzoeken: Vallen en het voorkomen van vallen en Versterken sociale basis.

Inzicht in de lange termijn impact van de pandemie.

Kinderen en jongeren zo jong mogelijk kennis laten maken met een gezonde leefstijl op alle gebieden.

Versie: april 2025

Pagina

36

Wat heeft het programma GGD in totaliteit gekost? Overzicht baten en lasten Realisatie Bedragen x € 1.000 2023 7.1 Volksgezondheid

Begroting 2024

3e Gew. Begr. 2024

Realisatie 2024

Jeugdgezondheidszorg

20.398

23.041

22.418

22.095

Algemene gezondheidszorg

25.309

9.649

14.598

15.075

Monitoring en Advies

2.508

2.639

3.848

3.810

Lasten

48.215

35.329

40.864

40.980

23.263

27.882

27.933

27.933

Lokaal aanbod

8.303

7.531

9.413

9.620

Rijksbijdragen

15.391

563

4.849

5.266

7.1 Volksgezondheid Gemeentelijke bijdrage

Overige baten

8.011

6.880

6.606

8.057

Baten

54.968

42.856

48.801

50.876

Doorbelasting

-6.817

-7.551

-7.961

-8.019

Resultaat voor bestemming

-63

-25

-25

1.875

Mutatie reserves

21

25

25

6

Resultaat na bestemming

-42

0

0

1.881

Vennootschapsbelasting

0

0

0

0

Resultaat na belasting

-42

0

0

1.881

Het resultaat van het programma GGD bedraagt €1,9m. Dit wordt voor een klein deel (0,35Mio) veroorzaakt door taken die vanuit de inwonerbijdrage gefinancierd worden. Het gaat om taken uit het traject toekomstbestendige GGD (Gezonde Leefomgeving, GGD crisisorganisatie en Gezondheidsbevordering) waarbij vacatures pas lopende het jaar ingevuld zijn waardoor een tijdelijk voordeel is ontstaan. Op GGD-niveau nemen de baten met circa €2,1m toe. Dit wordt veroorzaakt door een kleine toename (€0,2m) van het lokale aanbod (maatwerk- en P x Q producten AGZ), hogere Rijksbijdrage (€0,4m) voor versterking pandemische paraatheid en een toename van de overige baten (€ 1,4m). Dit komt door de toename van de opbrengsten uit maatschappelijke opgaven met tijdelijke financiering van derden (€ 0,3 miljoen), Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA, € 0,4 miljoen), Reizigersvaccinaties (€ 0,3 miljoen), en door aanpassing in de tariefstelling van Forensisch Medische Expertise en Medische Arrestantenzorg (beide Politie, € 0,2 miljoen). Daarnaast zijn nog overige meer inkomsten gerealiseerd van € 0,2 miljoen. De lasten stijgen beperkt mee (€0,1m) omdat voor een deel van extra opbrengsten geen of beperkte extra lasten gemaakt zijn. Specifiek voor JGZ geldt dat meer dienstverlening geleverd is vanuit de inwonerbijdrage gefinancierde activiteiten.

Belangrijkste reden hiervoor is de stagnatie in de zorgketen waardoor JGZ langer betrokken blijft. Conform huidige afspraken wordt dit niet verrekend met gemeenten. De extra dienstverlening is ten koste gegaan van het lokale aanbod waardoor een deel niet uitgevoerd is. Het lokale aanbod wordt terugbetaald aan gemeenten waardoor per saldo een deel van de activiteiten niet gefinancierd is. De GGD gaat met gemeenten in gesprek over een werkwijze waarbij de financiering beter aansluit bij de uitgevoerde werkzaamheden. Daarnaast hebben we bij een aantal taken (niet gefinancierd uit inwonerbijdrage') een toename gezien ten opzichte van de begroting, vaak omdat deze P x Q gefinancierd zijn. Dit speelt onder andere bij Forensische Geneeskunde, Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers, Versterking Pandemische Paraatheid, Corona en OGGZ. Een deel van die extra werkzaamheden is (tijdelijk) opgevangen met extra inzet van bestaande formatie waardoor de kosten minder hard zijn gestegen dan de opbrengsten. Het overige resultaat van het programma GGD komt met name voort uit de inzet op maatschappelijke opgaven die tijdelijk gefinancierd worden of een fluctuerend karakter kennen. Dit geldt voor projecten en werkzaamheden vanuit IZA/GALA, Kansrijke Start, ASG/Prep en Reizigers & vaccinaties. De GGD brengt hier bij partijen een

Versie: april 2025

Pagina

37

marktconform tarief, conform vastgestelde tarievenlijst VGGM, in rekening . Daarbij aangevuld dat dit marktconforme tarief in balans is met de toegankelijkheid van de betreffende dienstverlening aangezien VGGM een publieke organisatie is. De extra opbrengsten in 2024 zijn fors hoger dan begroot waardoor het effect op het resultaat significant is. Deze financieringsconstructen kennen ook risico’s omdat inkomsten van jaar tot jaar kunnen fluctueren. Dit ‘sociaal ondernemerschap’ vraagt feitelijk ook om een andere kijk op risicobeheersing om fluctuatie in vraag en aanbod in volgende jaren te kunnen opvangen. Dit risico is nader uitgewerkt in paragraaf 2.1 (weerstandsvermogen en risico’s) en daarmee onderdeel van het weerstandsvermogen. De teams TBC en Toezicht WMO kennen een negatief resultaat, als gevolg van respectievelijk een toename van werkzaamheden en een structureel onjuiste toepassing van de wijze van inbedding en financiering van de taak toezicht WMO. N.b. voor TBC is de inwonerbijdrage vanaf 2025 verhoogd in het kader van Toekomstbestendige GGD en zou daarmee komende jaren kostendekkend moeten zijn.

1.4

Programma Ambulancezorg

Ambulancezorg Gelderland-Midden (AGM) voorziet alle mensen in Gelderland-Midden met een acute hulpvraag van hoogwaardige ambulancezorg. Dit doen wij vanuit onze meldkamer, onze rijdende dienst en samen met alle andere professionals binnen onze organisatie.

1.4.1

Mobiele Zorg

Beschikbaarheid In 2024 heeft Ambulancezorg Gelderland-Midden (AGM) het aantal diensten (hoe veel ambulances op de weg rijden) voor de regio uitgebreid. Deze uitbreiding is afgesproken met onze zorgverzekeraars. Hiermee komen we tegemoet aan de kaders in het Landelijk Referentiekader Spreiding en Beschikbaarheid. Om de dienstenuitbreiding mogelijk te maken werven, selecteren en leiden we nieuwe ambulancezorgprofessionals op. Productie en prestatiecijfers In 2024 zijn er meer ritten gereden ten opzichte van 2023. In 2024 hebben we 51.052 ritten gereden. Dat is een optelling van spoedeisende en niet-spoedeisende ritten. De landelijke norm is dat 95% van de spoedeisende ritten onder de 15 minuten bij de patiënt is. De tendens van de afgelopen jaren bij alle ambulancezorg organisaties is dat daarin een (licht) dalende of gelijkblijvende lijn is te zien. Onze prestatiecijfers op die 15 minuten norm lopen de afgelopen jaren terug. In 2024 waren wij in 85% van de gevallen binnen de 15 minuten nadat onze meldkamer de telefoon aannam bij de patiënt. De terugloop in prestatie is aanleiding geweest om een onderzoek te starten, zodat we effectieve verbetermaatregelen kunnen nemen om onze prestatie op de 15 minuten norm te verbeteren. De sturing op onze prestaties doen we zo veel als mogelijk data- en informatie gedreven.

Digitalisering, verbeterde registraties, doorontwikkeling op de bedrijfsvoering en compliance-regels zorgen ervoor dat AGM, net als andere organisaties extra aandacht besteedt aan een verbetering van haar stuurinformatie. Wijziging Ambulanceposten Dieren Na het sluiten van de oude post, zagen we onze aanrijtijden in dit gebied oplopen. Hierop hebben we actie ondernomen door in 2024 een nieuwe (tijdelijke) post in Dieren te openen. Deze post maakt gebruik van de faciliteiten van de brandweerlocatie in Dieren. Deze locatie zorgt voor een betere dekking van ons gebied. Ede en het westelijk gebied van de regio De brandweerpost in Ede moet op termijn verhuizen. Dit betekent dat voor AGM ook een andere locatie gevonden moet worden, die de dekking van dit gebied ten goede komt. Het is weerbarstig gebleken een toekomstbestendige locatie te verwerven. De hoge grondprijs, in combinatie met de grote woningbouwopgave en schaarste van geschikte locaties speelt hierbij een belangrijke rol. AGM zoekt met de gemeente naar geschikte locaties.