Rekenkamerrapport - sturen met hulp van beleidsindicatoren -.pdf
Tekst van het document
> >
>
Maatschappelijke opgaven zijn complex. Er zijn meerdere prestatie-indicatoren nodig zijn om goed zicht te krijgen op de situatie. Daarbij gaat het om zowel kwantitatieve als kwantitatieve indicatoren. Het is moeilijk om daar een goede mix in te vinden en het vraagt ook veel inspanning om vervolgens de gewenste data te verzamelen. Veelal is samenwerking en een integrale aanpak nodig. Om maatschappelijke opgaven te realiseren is een samenhangende aanpak nodig vanuit verschillende beleidsdomeinen en vanuit de gemeente en maatschappelijke partners. Het is daarbij moeilijk aan te tonen wat de bijdrage is van individuele beleidsinterventies, maatschappelijke partners, projecten en activiteiten. Niet-beïnvloedbare factoren spelen een rol. Er zijn allerlei voor de gemeente nietbeïnvloedbare factoren die effect hebben op een maatschappelijke opgave. Het stellen van een realiseerbaar ambitieniveau is niet eenvoudig. Zo is het moeilijk om verschillende ambitieniveaus rondom maatschappelijke opgaven uit te drukken in benodigde financiële middelen. In veel gevallen is de IST-situatie niet helder; daarmee is het verschil tussen de huidige situatie en een gewenste situatie onbestemd en is niet helder hoe zwaar of hoe licht een maatschappelijke opgave precies is.
6.2 Aanbevelingen In alle drie gemeenten heeft het gemeentebestuur (raad en college) de ambitie om met de inzet van prestatie-indicatoren het goede gesprek tussen de raad en het college te willen voeren. In dat licht zien de raden en de colleges prestatie-indicatoren als een hulpmiddel om dat goede gesprek te kunnen voeren. Maar waar moet dat goede gesprek dan over gaan? In het licht van deze kernvraag doen wij de onderstaande aanbevelingen aan de raden en aan de colleges. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de voorgaande conclusies en de uitkomsten van de werkateliers die zijn georganiseerd voor een afvaardiging van de raden van alle drie gemeenten. Aanbeveling 1 Investeer in een gezamenlijk leertraject (raad-college-ambtelijke organisatie). Start hier al direct mee na het zomerreces van de nu lopende bestuursperiode. Dat zal een bijdrage leveren aan de start van een nieuwe bestuursperiode volgend jaar. Draag daarvoor het geleerde ook over aan raads- en collegeleden in de nieuwe bestuursperiode. > Tijdens de werkateliers met de raden werd duidelijk dat leren (door te oefenen) en gaandeweg het geleerde ook toepassen nodig is. Het is niet realistisch om te veronderstellen dat in de eerste programmabegroting van een bestuursperiode alle benodigde prestatie-indicatoren zijn ontwikkeld.
Vaak komt het inzicht in maatschappelijke vraagstukken en beleid gaandeweg een bestuursperiode tot stand. Geef dat ook een kans door gezamenlijk te investeren in het ontwikkelen van prestatieindicatoren. Begin daarom al na het zomerreces met twee of drie maatschappelijke opgaven: > Selecteer daarbij maatschappelijke opgaven waarbij doelen niet in een enkele bestuursperiode kunnen worden gerealiseerd. Denk bijvoorbeeld aan opgaven op het terrein van duurzaamheid of het sociaal domein, maar het kunnen vanzelfsprekend ook andere opgaven zijn; > Bedenk in ieder geval dat maatschappelijke effecten van gemeentelijk beleid vaak pas op langere termijn meer zichtbaar worden. Het is dus ook zinvol om tussendoelen en bijpassende
Pagina 27
>
prestatie-indicatoren te kiezen waarmee ook tussenresultaten zichtbaar kunnen worden gemaakt. In opvolgende bestuursperioden kan dan worden voortgebouwd op hetgeen is geleerd in de voorgaande periode; Zie het als een gezamenlijk leertraject. Bijvoorbeeld door een (klein) team rondom de geselecteerde opgaven te formeren. Denk aan raadsleden, betreffende portefeuillehouders van het college en ambtelijk adviseurs. Ga met dit team aan de slag om grip te krijgen op prestatieindicatoren en stel dit in dienst van de raad en het college als geheel.
Aanbeveling 2 Draag ervoor zorg dat prestatie-indicatoren de raad helpen bij het vervullen van zijn volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende rol. Doe dit door het sturen via prestatie-indicatoren te richten op drie te realiseren ambities: 1 2 3
Verbeteren kwaliteit van de communicatie tussen de gemeente en de lokale samenleving (volksvertegenwoordigende rol); Inzicht krijgen in maatschappelijke opgaven die zich voordoen en vanuit inzicht doelen stellen (kaderstellende rol); In staat zijn om gemeentelijk beleid en -uitvoering te evalueren (controlerende rol).
Uit de werkateliers blijkt dat de raadsleden van alle drie gemeenten een gedeeld beeld hebben bij drie hoofdingrediënten voor een goed gesprek met het college. Deze drie ingrediënten zijn op te vatten als algemene bouwstenen voor te ontwikkelen prestatie-indicatoren: 1 Prestatie-indicatoren moeten een bijdrage leveren aan de kwaliteit van communicatie tussen de gemeente en de lokale samenleving (inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties). Ontwikkel dus prestatie-indicatoren die ook begrijpelijk zijn voor de lokale samenleving of maak een vertaalslag om de betekenis daarvan goed uit te kunnen leggen. Hierdoor ontwikkelt zich een gedeelde taal tussen de gemeente en de lokale samenleving: hebben we het over dezelfde dingen? Dit zal tevens een bijdrage leveren aan een transparante en toegankelijke overheid. Om de vertaalslag naar de lokale samenleving te doen is het aan te bevelen hierbij communicatiedeskundigen van de gemeentelijke organisatie te betrekken. Vraag hen om mee te denken hoe prestatie-indicatoren op een begrijpelijke wijze en een aansprekende en toegankelijke vorm kunnen worden gepresenteerd. 2 Prestatie-indicatoren moeten inzicht geven in de maatschappelijke opgaven die zich voordoen en waar de gemeente een bijdrage aan zou willen en/of kunnen leveren.
Dat betekent concreet dat het proces voor ontwikkeling van prestatie-indicatoren een zinvolle bijdrage moet leveren bij het inzichtelijk maken van de mate van complexiteit van een maatschappelijke opgave, wat wel en wat niet beïnvloedbaar is door de gemeente, wat de situatie is in de samenleving en wat realistische beleidsdoelen (gewenste situatie) zouden kunnen zijn op korte- en lange termijn. 3 Prestatie-indicatoren moeten helpend zijn bij het evalueren van het gemeentelijk beleid en de uitvoering: het moet zicht bieden op wat goed en wat niet goed gaat, wat wel en wat niet werkt door een heldere relatie bloot te leggen tussen doelen-activiteiten-middelen. Dat betekent dat enkel het rapporteren over prestatie-indicatoren nog niet voldoende is, er moet ook duiding aan worden gegeven. Als een trend omhoog of omlaag gaat, hoe is dat te verklaren en is dat goed of niet goed?
Pagina 28
Aanbeveling 3 Maak voor het ontwikkelen van prestatie-indicatoren onderscheid tussen drie niveaus waarop door de raad en het college kan worden gestuurd: 1 Sturen op maatschappelijke doelen; 2 Sturen op uitvoeringsdoelen; 3 Sturen op middelendoelen. Dit helpt om: > Samenhang aan te brengen tussen maatschappelijke doelen, uitvoering en middelen; > Prestatie-indicatoren te definiëren, te ordenen en ook te beperken in aantal: wat doet er echt toe? > Een goede mix aan te brengen tussen kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren. Niet alles is namelijk meetbaar in kwantitatieve termen, en niet alles wat telbaar is telt; > Zicht te krijgen op hoe met het realiseren van opgaven meerdere maatschappelijke doelen in een klap kunnen worden gerealiseerd. Gebruik een hulpmiddel om de drie verschillende sturingsniveaus te onderscheiden en ook samenhang tussen deze niveaus aan te brengen. Gedacht kan worden aan de in dit onderzoek toegepaste ‘prestatieladder’. Het biedt hulp bij het ontwikkelen van prestatie-indicatoren, het stellen van kaders (kaderstellende rol van de raad) en het evalueren van beleid en uitvoering (controlerende rol van de raad). Tijdens de werkateliers met de raden van de drie gemeenten is geoefend met de prestatieladder. In de prestatieladder worden op hoofdlijnen de drie niveaus onderscheiden waarop de raad en het college kan sturen.
De kunst is om op alle niveaus prestatie-indicatoren te ontwikkelen die logisch met elkaar zijn verbonden: breng een causaal verband aan tussen de verschillende niveaus. 1
2
3
Sturen op maatschappelijke doelen/effecten: dit is het hoogste niveau op de prestatieladder waarop gestuurd kan worden. Het beleid van gemeenten richt zich vaak op dit niveau. Op dit niveau draait het om het maatschappelijk doel en maatschappelijk effect van gemeentelijk beleid en uitvoering. Houdt daarbij rekening met wat wel en wat niet-beïnvloedbaar is door de gemeente, maak dat laatste ook zichtbaar. Sturen op uitvoeringsdoelen: op dit niveau draait het om de uitvoering, dus hoe maatschappelijke doelen worden gerealiseerd. Hier zijn weer verschillende prestatie-indicatoren te onderscheiden: richtlijnen, telbare activiteiten of globaal omschreven activiteiten. Sturen op middelen: dit is het laagste niveau op de prestatieladder waarop gestuurd kan worden. Prestatie-indicatoren richten zich dan op een doelmatige inzet van personele, materiële en financiële middelen.
Pagina 29
Bijlage 1 Prestatie-indicatoren Dinkelland De prestatie-indicatoren van de gemeente Dinkelland zijn ontleend uit de programmabegroting 2019. Hiervoor hebben de onderzoekers de begroting in verschillende stappen geanalyseerd, zie voor de stappen hoofdstuk 3.
Pagina 30
Gemeente Dinkelland prestatie-indicatoren
Het Maatschappelijk Effecten Plan Ambitie gemeente Dinkelland
Maatstaf (prestatie-indicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
Wij zetten ons in om alle kernen aantrekkelijk te houden. Een beter bij de behoefte passende woonruimte.
a Kwalitatief belevingsonderzoek
Aantrekkelijke kernen
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
b Kwalitatief belevingsonderzoek
Passende woonruimte
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Een meer toekomstgerichte en duurzame inrichting. Betere borging van toegankelijkheid, gebruik, onderhoud en exploitatie van sport- en onderwijsvastgoed. Versterken van de maatschappelijke veiligheid door bewustwording en verantwoordelijkheid te vergroten.
c Kwaliteitsscore openbare ruimte d Aantal beoordeelde initiatieven tot privatisering
100% voldoet aan vastgestelde niveau van onderhoud. Alle ingekomen verzoeken zijn onderzocht.
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
e Kwalitatief belevingsonderzoek
Geen
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
a Kwalitatief belevingsonderzoek
Beperken gevolgen klimaatverandering 18% duurzame energieopwekking in 2022
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Een aantrekkelijke woon- en leefomgeving 1 2 3 4
5
Duurzaam Dinkelland 1 Wij zetten ons actiever in voor het beperken van de gevolgen van klimaatverandering. 2 Geen gebruik van fossiele brandstoffen, maar duurzame vormen van energieopwekking.
b Percentage duurzame energieopwekking IST:11% duurzame energieopwekking, basis is 2400TJ
5% energiebesparing
3 In 2030 is er geen afval en we leven in een duurzame samenleving.
c Aantal kg restafval per inwoner per jaar. IST: 60 kg in 2017
50 kg in 2022.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Ambitie gemeente Dinkelland
Maatstaf (prestatie-indicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
Pagina 31
4
Alle daken zijn asbestvrij in 2024 en er zitten meer zonnepanelen op deze daken.
d
m² asbestdaken bedrijventerreinen. IST: 10.000 m². m² asbestdaken landelijk gebied. IST:628.000 m². m² asbestdaken stedelijk gebied. IST: 33.000 m² Totaal aantal m² gesaneerde asbestdaken.
In 2024 zijn alle daken asbestvrij en er zitten meer zonnepanelen op deze daken. In 2024 zijn alle daken asbestvrij. In 2024 zijn alle daken asbestvrij 400.000 m² op 1 januari 2022.
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Percentage aanbestedingen met SROI. IST: 23%. Percentage aanbestedingen waarbij gunningscriteria op dit gebied zijn opgenomen. IST 37,50%.
2022: 30%.
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
2022: 50%.
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
a b
Kwal. belevingsonderzoek Aantal toeristische overnachtingen. 2017;335.838.
Sterker bedrijfsleven 2022: 346.00 (3%)
Nee Nee
Nee Ja
Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect
c d
Kwal. belevingsonderzoek Rapportcijfer augustus 2018: 6,6, Bermgras: aantal ondernemers die meedoen/aantal contracten en hoeveelheid. Januari 2018: 0 Mestverwaarding: aantal ondernemers die meedoen (biovergisters). IST december 2018: 0.
Geen Norm 2022: 7
Nee Nee
Nee Ja
Maatschappelijk effect Uitvoeringsprestatie
2022: 20% van het totaal aantal bedrijven (120).
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
2022: 12 bedrijven (3 per jaar).
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
e f g 5
Bij inkoop van de gemeente meer rekening houden op de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen
h i
Sterke bedrijvigheid 1 Wij zetten ons in voor een sterker bedrijfsleven. 2 Versterken van het toeristisch klimaat, onder meer door inzet op onze unieke elementen van rust, ruimte, landschap en cultuur. 3 Een beter bij de behoefte passende ondersteuning van ondernemers.
e
f
Inclusieve samenleving Ambitie gemeente Dinkelland
Maatstaf (prestatie-indicator)
Pagina 32
1 Wij zetten ons in voor het bieden van mogelijkheden om onze inwoners meer deel te laten nemen aan de maatschappij. 2 Meer aandacht voor noaberschap en vroegsignalering.
3 Een beter bij de behoefte passende ondersteuning aan voorzieningen, verenigingen en activiteiten waar mensen samenkomen. 4 Partners in zorg en welzijn werken beter samen en zijn toegankelijker voor de inwoner. 5 Er zijn meer mogelijkheden om de inwoner passende daginvulling te bieden.
a Kwalitatief belevingsonderzoek
Meer mogelijkheden om deel te nemen aan de samenleving
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
b Kwalitatief belevingsonderzoek c Percentage ouderen (65+) die eenzaamheid ervaren. IST2016: 38%.
2022: 37%.
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
d Percentage inwoners die goede gezondheid ervaren; IST 2016: 89%. e Percentage inwoners die voldoende bewegen. IST 2016: 62%. f Percentage inwoners dat een inkomen heeft tot 120% van het wettelijk sociaal minimum. IST 2015: 5%. g Kwalitatief belevingsonderzoek
2022: 92%.
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
2022: 66%.
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
2022: 4%.
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Bij de behoefte passende voorzieningen
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
h Kwalitatief belevingsonderzoek
Beter samenwerken
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
i Kwalitatief belevingsonderzoek
Passende daginvulling
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatstaf (prestatie-indicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
Basisbegroting Ambitie gemeente Dinkelland
Programma Bestuur & middelen
Pagina 33
1
2 3 4
We willen goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen.
a Formatie in fte/1.000 inw., 2018: 6,2
2019: 6,2.
Ja
Ja
Middelen
b Bezetting in fte/1.000 inw., 2018: 6,2 c Apparaatskosten per inw. 2018: 644,0 d Externe inhuur als percentage van de loonsom 2018: 7,1 e Overhead als percentage van de totale kosten, 2018: n.n.b.
2019: 6,2
Ja
Ja
Middelen
2019: 644,0
Ja
Ja
Middelen
2019: 7,1
Ja
Ja
Middelen
2019: 11,0
Ja
Ja
Middelen
Samenwerkingskracht
De gemeente denkt mee.
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Samenwerkingskracht
Ruimte voor maatwerk
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Locatie en tijdstip ongebonden dienstverlening
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie Juistheid persoonsgegevens
Diensten zijn digitaal af te nemen Persoonsgegevens zijn juist
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatstaf (prestatie-indicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
a Verwijzingen HALT, aantal per 10.000 jongeren. 2018: 77,0
2019: 77,0.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Programma Dienstverlening & burgerzaken 1
2 3
4 5
De gemeente denkt in haar dienstverlening mee met de inwoner en is helder in de verwachtingen heen en weer, tussen gemeente en inwoners. Beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. Zoveel mogelijk producten en diensten worden digitaal afgenomen. Correcte verwerking van persoonsgegevens in de basisregistratie personen.
Ambitie gemeente Dinkelland
Programma Veiligheid Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei
Pagina 34
betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid kunnen versterken.
b Harde kern jongeren, aantal per 1.000 inwoners. 2018: 77,0 c Winkeldiefstallen, aantal per 1.000 inwoners. 2018: 0,6 d Geweldsmisdrijven, aantal per 1.000 inwoners. 2018: 1,7 e Diefstallen uit woning, aantal per 1.000 inwoners. 2018: 0,8 f Vernieling en beschadigingen in de openbare ruimte, aantal per 1.000 inwoners. 2018: 1,9
2019: 0,2.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 0,6.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 1,7.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 0,8.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 1,9.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
De openbare ruimte is van iedereen en dat betekent dat die voor iedereen goed toegankelijk moet zijn . Straten en wegen moeten veilig zijn; bij de inrichting hiervan wordt met de wensen van ouderen, kinderen en mindervaliden rekening gehouden.
a
Ziekenhuisopname na verkeersongeval met een motorvoertuig (percentage). 2018: 6,0 b Overige vervoersongevallen met een gewonde fietser. (percentage). 2018: 6,0
2019: 6,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 13,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Ambitie gemeente Dinkelland
Maatstaf (prestatie-indicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
a
2019: 50,9.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Programma Openbare ruimte en mobiliteit
Programma Economie 1 Wij creëren een zo optimaal mogelijk ondernemersklimaat en ruimte blijven bieden voor initiatieven van ondernemers, zodat adequaat kan
Functiemenging (percentage). 2018: 50,9.
Pagina 35
worden in gespeeld op sociaal-maatschappelijke en economische trends. Er wordt er actief ingezet op de (her)ontwikkeling, realisatie en uitgifte van bedrijfskavels en bedrijfsruimte, uitvoering van de detailhandelsagenda en regionale samenwerking (regionale acquisitie).
Programma Onderwijs 1 Alle kinderen en jongeren verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed onderwijs. 2 We bevorderen de ontwikkelingskansen van kinderen en volwassenen door te investeren in het bestrijden van onderwijsachterstanden. Wij willen het thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen.
Programma Sport en accommodaties 1 Wij willen sporten en bewegen voor al onze inwoners, van jong tot oud, mogelijk maken en hen motiveren te gaan sporten.
b
Vestiging van bedrijven (aantal per 1.000 inw. in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar). 2018: 159,4.
2019: 159,4
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
a Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen). 2018: 0,0. b Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen). 2018: 16,01. c Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (percentage deelnemers aan het VO en MBO onderwijs). 2018: 0,4.
Norm: 2019: 0,0.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Norm: 2019: 16,01.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Norm: 2019: 0,4
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
a Niet sporters (percentage). 2018: 41,0.
Norm: 2019: 41,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Geen Maatstaf (prestatie-indicator)
Geen Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Nee Evalueerbaar
Geen Typering indicator
a Werkloze jongeren (percentage 16 t/m 22-jarigen). 2018: onbekend b Personen met een bijstands-
2019: 0,4
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 14,9
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Programma Cultuur en recreatie Geen duidelijke ambitie genoemd in het programma Ambitie gemeente Dinkelland
Programma Sociaal domein 1
Ieder inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie
Pagina 36
2
3
over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Inwoners die hier niet (volledig) toe in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen.
Ambitie gemeente Dinkelland
uitkering (aantal per 1.000 inwoners). 2018: 14,9 c Lopende reintegratievoorzieningen (aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar). 2018: 12,7 d Jongeren met jeugdhulp (percentage van alle jongeren tot 18 jaar). 2018: 5,3 e Jongeren met jeugdbescherming (percentage van alle jongeren tot 18 jaar). 2018: 1,0 f Jongeren met jeugdreclassering (percentage van alle jongeren van 12 tot 23 jaar). 2018: (niet beschikbaar) g Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 1.000 inwoners). 2018: 61,0 Maatstaf (prestatie-indicator)
2019: 12,7
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 5,3
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 1,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 0,2
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 61,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueerbaar
Typering indicator
2019: 66.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 5,8%.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Programma Milieu 1
Het uitgangspunt van de gemeente Dinkelland is dat we in 2030 leven in een afvalloze en duurzame samenleving. Afval bestaat dan niet meer, we zamelen alleen nog maar waardevolle grondstoffen in.
a Omvang huishoudelijk restafval (kilogram per inwoner). 2018: 66. b Hernieuwbare elektriciteit (percentage).
Pagina 37
2018: 5,8%.
Programma Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening 1
Als gemeente is van het van groot belang dat de fysieke leefomgeving zodanig is ingericht dat een goed woon- en leefklimaat is gegarandeerd. Het woningaanbod moet zowel een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van de samenleving zijn. Er moet echter ook ruimte zijn voor bedrijvigheid.
a Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro). 2018: 254,0. b Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen). 2018: 11,0 c Demografische druk (percentage). 2018: 79,1 d Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in euro’s). 2018: 746,0 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in euro’s). 2018: 774,0.
2019: 254,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 11,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 79,1.
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 746,0
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
2019: 774,0
Pagina 38
Bijlage 2 Prestatie-indicatoren Losser De prestatie-indicatoren van de gemeente Losser zijn ontleend uit de programmabegroting 2019. Hiervoor hebben de onderzoekers de begroting in verschillende stappen geanalyseerd, zie voor de stappen hoofdstuk 3.
Pagina 39
Gemeente Losser prestatie-indicatoren 2019 Programma’s Ambitie gemeente Losser
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Samenwerkingskracht
Betrokken inwoners
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Samenwerkingskracht
Ondersteunen initiatieven
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Samenwerkingskracht Maatschappelijke opgaven: realisatie (Project)realisatie
Vrijwilligers ondersteunen Gevarieerd aanbod
Nee Nee
Nee Nee
Uitvoeringsprestatie Maatschappelijk effect
Stimuleren actieve levensstijl Stimuleren actieve deelname Adequate onderwijshuisvesting Ondersteunen mantelzorgers
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Samenwerkingskracht
Initiatieven zijn op elkaar afgestemd
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
(Project) realisatie
Vraag is geanalyseerd
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Inzet van kennis
Nee
Nee
Middelen
Programma sociaal 1 De sociale cohesie in de dorpskernen is gestimuleerd.
2 Het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen sluit aan op de lokale behoefte.
a b c a b c d e
3 De gemeente zet in op vroegtijdige signalering om de zelfredzaamheid te bevorderen.
a
b c
Inwoners zijn betrokken bij het in stand houden van goede basisvoorzieningen. Succesvolle inwonersinitiatieven zijn ondersteund. Vrijwilligers zijn ondersteund. Het aanbod aan cultuur, recreatie en sport is gevarieerd. De gezondheid en de actieve levensstijl van inwoners is gestimuleerd. Actieve deelname in de maatschappij is gestimuleerd. Er is adequate onderwijshuisvesting voor zowel basis- als voorgezet onderwijs. Mantelzorgers zijn ondersteund op het gebied van advies, informatie, respijtzorg en praktische hulp. (Bestaande) initiatieven gericht op kwetsbare inwoners (bijvoorbeeld door armoede) zijn op elkaar afgestemd en gestimuleerd. De vraag van de inwoners is integraal geanalyseerd en opgepakt. De kennis en kunde van interne en externe verwijzers en andere betrokken partijen is optimaal benut.
Participatie Maatschappelijke opgave: realisatie Samenwerkingskracht
Pagina 40
Ambitie gemeente Losser 4 De gemeente biedt tijdig passende ondersteuning en zorg.
a
b
Ondersteuning en zorg is bereikbaar en toegankelijk voor de inwoners en is integraal, passend en kostenadequaat aangeboden.. Ingekochte ondersteuning en zorg is voldoende en van goede kwaliteit.
Maatstaf (prestatieindicator) Maatschappelijke opgaven: realisatie
Streefwaarde (Doel/norm) Bereikbare en toegankelijke ondersteuning en zorg
Wettelijk verplicht Nee
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Goede kwaliteit zorg
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Kwaliteit landschap is behouden en versterkt
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
(Project)realisatie
Voormalige agrarische gebouwen gesloopt. Goede verbindingen
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Sterke relatie dorpskernen en landschap
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Gedifferentieerd, modern en kwalitatief goed aanbod
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Groei werkgelegenheid
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Kernkwaliteit Losser is bekend
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijk effect
Programma Fysiek 1 De gemeente Losser heeft een vitale landelijke omgeving
2 De gemeente Losser biedt ruimte voor maatschappelijk verantwoord ondernemen
a De kernkwaliteiten van het landschap zijn behouden en versterkt in samenwerking met belanghebbenden. b Sloop/hergebruik voormalige agrarische gebouwen is gefaciliteerd. c De gemeente is ontsloten met goede verbindingen tussen kerkdorpen, natuurgebieden en omliggende steden. d De relatie tussen de dorpskernen en het omliggende landschap in de gemeente is duurzaam versterkt. a Het toerisme is versterkt door differentiatie van het verblijfsrecreatief aanbod, kwaliteitsverbetering en vernieuwing. b Werkgelegenheid is gestimuleerd doordat bestaande en nieuwe bedrijven zowel binnen de gemeente als de regio kansen en ruimte krijgen om zich verder te ontwikkelen. c De gemeente Losser is vermarkt als de 'Schatkamer van Twente'.
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Pagina 41
Ambitie gemeente Losser 3 We laten een gezonde leefomgeving na aan de volgende generaties
a
b c
d
e
f
4 In de gemeente Losser is het prettig wonen en leven
a b
c
Het thema Duurzaamheid is stelselmatig betrokken in de voorbereiding/uitvoering van gemeentelijke taken en initiatieven. De gemeente is in 2022 minimaal 20% energieneutraal. De Losserse samenleving is gestimuleerd om initiatieven op het gebied van duurzaamheid te ontwikkelen en uit te voeren. De gemeente voldoet aan de doelstellingen van 'Afvalloos Twente in 2030'. Er zijn maatregelen genomen om verontreiniging van de bodem te voorkomen We maken de gemeente klimaatbestendig in een tempo dat gelijk is aan de (verwachte) snelheid van de klimaatverandering De openbare ruimte is schoon, heel en veilig. De openbare ruimte is kwalitatief passend ingericht afgestemd op de gebruiksfunctie. Bij het vervangen en verbeteren van voorzieningen in de openbare ruimte zijn op integrale wijze de brede gemeentelijke doelstellingen nagestreefd.
Maatstaf (prestatieindicator) (Project)realisatie
Streefwaarde (Doel/norm) Duurzaamheid is onderdeel van alle taken.
Wettelijk verplicht Nee
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Maatschappelijke opgaven: realisatie Samenwerkingskracht
2022: 20% energieneutraal. Inwoners en bedrijven zijn gestimuleerd
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Afvalloos Twente
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
(Project)realisatie
Genomen maatregelen
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Klimaatbestendig
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie Maatschappelijke opgaven: realisatie
Schoon, heel en veilig
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Afgestemd op gebruiksfunctie
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
(Project)realisatie
Integrale aanpak
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Uitvoeringsprestatie
Pagina 42
Ambitie gemeente Losser d
e f
De gemeente borgt de omgevingskwaliteit en sociale cohesie door de actuele regels correct toe te passen en te handhaven en verantwoord ruimte te bieden. Er is variatie en kwaliteit in het woningaanbod. Kernen hebben een aantrekkelijk en toekomstbestendig voorzieningenniveau.
Maatstaf (prestatieindicator) (Project)realisatie
Streefwaarde (Doel/norm) Rechtmatig toepassen regels
Wettelijk verplicht Nee
Evalueer -baar Ja
Typering indicator
Maatschappelijke opgaven: realisatie Maatschappelijke opgaven: realisatie
Gevarieerd en kwalitatief woningaanbod Toekomstbestendig en aantrekkelijke voorzieningen
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
(Project)realisatie
Inzet op tegengaan ondermijnende criminaliteit
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgave: realisatie
Er is adequate zorg op het gebied van...
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
Samenwerkingskracht
Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden worden betrokken.
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Samenwerkingskracht
Intensievere samenwerking
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Uitvoeringsprestatie
Programma Bestuur & Dienstverlening 1 Optimale veiligheid waarin het accent ligt van bestrijden naar voorkomen.
a
b
2 De gemeente Losser biedt optimale (publieks)dienstverlening
a
b
Er is ingezet op het tegengaan van een toenemende bedreiging van ondermijnende criminaliteit voor de integriteit van de gemeente Losser, haar inwoners en ondernemers. Er is adequate zorg op het gebied van brandweer, openbare orde, gezondheidszorg en rampen- en crisisbestrijding. Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden zijn op uiteenlopende wijze betrokken bij het opstellen van beleid en vormgeven van projecten. Intensievere samenwerking vindt plaats met nieuwe en bestaande partners en allianties.
Pagina 43
Ambitie gemeente Losser c 3 De gemeente Losser heeft een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering
a
b
De (digitale) dienstverlening is van goede kwaliteit. De financiële huishouding is zowel op korte als op lange termijn gezond. Er is een evenwichtige ontwikkeling van de woonlasten.
Maatstaf (prestatieindicator) Maatschappelijke opgaven: realisatie Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid Maatschappelijke opgaven: realisatie
Streefwaarde (Doel/norm) Goede kwaliteit dienstverlening Weerstandratio 1,4-1,8
Wettelijk verplicht Nee
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Nee
Ja
Middelen
Evenwichtige ontwikkeling woonlasten
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijk effect
Prestatie-indicatoren In het kader van de doorontwikkeling van P&C-cyclus is in 2018 een begin gemaakt met resultaatsturing aan de hand van geformuleerde doelstellingen. De afspraak is dat bij de doelstellingen indicatoren worden opgenomen die een toegevoegde waarde hebben op de resultaatsturing. Deze verdieping moet nog plaatsvinden. Vooralsnog zijn de BBVindicatoren opgenomen met als bron: Waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren zijn in de programmabegroting verder niet toegewezen aan programma’s. De onderzoekers hebben dit wel gedaan, langs de bestaande programma’s van de gemeente. Ambitie gemeente Losser Maatstaf (prestatieStreefwaarde Wettelijk Evalueer Typering indicator indicator) (Doel/norm) verplicht -baar Programma Sociaal a Demografische druk.
Percentage Geen Ja Nee Maatschappelijk effect b Bijstandsuitkeringen Per 10.000 inwoners Geen Ja Nee Maatschappelijk effect c Aantal re-integratievoorzieningen Per 10.000 inwoners Geen Ja Nee Maatschappelijk effect d Wmo-cliënten met maatwerkarrangement Per 10.000 inwoners Geen Ja Nee Maatschappelijk effect e Achterstand onder jeugd Geen Ja Nee Maatschappelijk effect f Voortijdig schoolverlaters % deelnemers VO/MBO Geen Ja Nee Maatschappelijk effect g Absoluut en relatief verzuim Per 1.000 leerlingen Geen Ja Nee Maatschappelijk effect h Jongeren met jeugdhulp % jongeren tot 18 jaar Geen Ja Nee Maatschappelijk effect i Jongeren met jeugdreclassering % jongeren 12-23 jaar Geen Ja Nee Maatschappelijk effect j Jongeren met jeugdbescherming % jongeren tot 18 jaar Geen Ja Nee Maatschappelijk effect k Percentage niet-sporters Percentage Geen Ja Nee Maatschappelijk effect
Ambitie gemeente Losser
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 44
Programma Fysiek a Woonlasten een- en meerpersoonshuishoudens b WOZ-waarde woningen c Nieuwbouwwoningen d Banen e Vestigingen f Functiemenging g Fijn huishoudelijk restafval h Hernieuwbare elektriciteit Programma Bestuur & dienstverlening a Misdrijven b Verwijzingen Halt c Jongeren met delict voor de rechter d Hardekernjongeren e Ziekenhuis n.a.v. verkeersongeval met motorvoertuig Ontbrekende wettelijke verplichte indicatoren Formatie en bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead Winkeldiefstallen Diefstallen uit woningen Vernielingen en beschadigingen openbare ruimte Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren
Euro’s Euro’s Per 1.000 woningen Per 1.000 inwoners Per 1.000 inwoners Percentage Kg/inwoner Percentage
Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen
Per 1.000 inwoners Per 10.000 jongeren Percentage 12 – 21 jarigen -
Geen Geen Geen Geen
Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee
Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect
Nee Nee Nee Nee
Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect
Pagina 45
Bijlage 3 Prestatie-indicatoren Oldenzaal De prestatie-indicatoren van de gemeente Oldenzaal zijn ontleend uit de programmabegroting 2019. Hiervoor hebben de onderzoekers de begroting in verschillende stappen geanalyseerd, zie voor de stappen hoofdstuk 3.
Pagina 46
Oldenzaal prestatie-indicatoren
Programma’s Ambitie gemeente Oldenzaal
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Plaats ongebonden werken
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Optimaliseren advisering
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Flexibele en creatieve organisatie
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Samenwerkingskracht
Realiseren publiek belang
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Programma Dienstverlening en Veiligheid 1
2
We maken actief verbinding met de samenleving.
Samenwerking NOT, Regio, Euregio, Agenda voor Twente, Hanzestad, jumelage en de lobbywerkzaamheden stroomlijnen en versterken.
Ambitie gemeente Oldenzaal
a Vergaderen op locatie, thuis bezoeken van inwoners, op werkbezoek bij ondernemers. b Optimaliseren van de advisering en ondersteuning van de organisatie en het bestuur op het gebied van communicatie. c De organisatie nog meer flexibel, creatief en uitnodigend maken. Investeren in medewerkers en faciliteiten. a De inzet van het beleid op het gebied van samenwerking wordt voortgezet, bestaande samenwerkingsverbanden worden behouden. Daar waar geen publiek belang meer wordt voorgestaan wordt onderzocht of die samenwerking kan worden beëindigd.
Pagina 47
3
4
5
Andere manier van werken: aanpassing van onze dienstverlening en doorgaan met de ontwikkeling van onze klantgerichtheid. Onze focus ligt op digitale dienstverlening. We zorgen voor gemak en beter contact met onze inwoners.
We bieden onze inwoners een optimale dienstverlening en daar passen we onze huisvesting op aan.
Ambitie gemeente Oldenzaal
a We formuleren een visie op dienstverlening 2019-2022 met een vertaling naar acties.
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Een visie en actieplan
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
a We digitaliseren producten: parkeervergunningen, gehandicaptenparkeerkaart en vermissing reisdocument. b Aansluiting bij MijnOverheid. c Promoten gebruik van online mogelijkheden (selfservice). d Er komt een tool op de website voor participatie. e We ontwikkelen een visie hoe we omgaan met de social mediakanalen. f Doorontwikkeling webcare team.
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Aanbod van drie digitale producten
Nee
Ja
Maatschappelijk effect
(Project)realisatie Maatschappelijke opgaven: bewustzijn (Project)realisatie
Doelen Mijn Overheid Bekendheid met online diensten Tool voor participatie
Nee Nee
Nee Nee
Uitvoeringsprestatie Maatschappelijk effect
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Een visie en actieplan
Ja
Uitvoeringsprestatie
a Opstellen van een huisvestingsconcept en een werkplekconcept met een concreet plan. b We willen de stadhuishal meer uitnodigend maken en nemen daarbij de wensen van de inwoners mee die we in 2018 hebben onderzocht.
Webcare team
Nee
Nee
Middelen
Een plan
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Uitnodigende stadhuishal
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 48
6
Iedereen voelt zich veilig en daar zijn we samen verantwoordelijk voor
7
Samen zorgen we voor sociale en fysieke veiligheid in onze woon- en leefomgeving en daarin geven we prioriteit aan de aanpak van ondermijning.
8
Wij willen de sociale veiligheid in Oldenzaal vergroten.
Wettelijk verplichte indicatoren Organisatie
a Door de inzet van de preventieadviseur woninginbraken proberen de stijging van woninginbraken een halt toe te roepen. b Samen met de politie en NOT-gemeenten oprichten platform woninginbraken. c Door horecacontroles, voorlichting en samenwerking met derden (politie, scholen, sportverenigingen) gaan we overmatig gebruik van alcohol en drugs tegen. a We gaan ondermijning tegen door regionale samenwerking en extra personele inzet voor met name extra voorlichting/ preventie en onderzoek, het oppakken van lokale casuïstiek. Integrale handhavingsacties. a De procesregie zal vanuit het team Veiligheid worden opgepakt door de procesregisseur. Daarnaast worden casus- coördinatoren ingezet.
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Geen stijging woninginbraken
Ja
Ja
Maatschappelijk effect
Samenwerkingskracht
Een platform
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Tegengaan overmatig gebruik van alcohol en drugs.
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Tegengaan ondermijning
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Procesregisseur en inzet casus coördinatoren.
Nee
Nee
Middelen
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 49
Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead Veiligheid Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woningen Vernielingen en beschadigingen openbare ruimte
Ambitie gemeente Oldenzaal Programma Bereikbaarheid en Openbare Ruimte
Fte per 1.000 inw. Fte per 1.000 inw. Kosten per inwoner Kosten als percentage totale loonsom Percentage van totale lasten
Er worden trends weergegeven, zonder daarbij streefwaarden te benoemen.
Ja Ja Ja Ja
Nee Nee Nee Nee
Middelen Middelen Middelen Middelen
Ja
Nee
Middelen
Aantal per 10.000 jongeren Aantal per 1.000 inw. Aantal per 1.000 inw. Aantal per 1.000 inw. Aantal per 1.000 inw.
Er worden trends weergegeven, zonder daarbij streefwaarden te benoemen.
Ja
Nee
Maatschappelijk effect
Ja Ja Ja Ja
Nee Nee Nee Nee
Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 50
1
2
3
Oldenzaal heeft een bruisende binnenstad met sfeer, evenementen en cultuur. We sturen op verbinding tussen de binnenstad, het Hulsbeek en de woonboulevard. Oldenzaal is de eerste digitale Hanzestad van Europa.
Oldenzaal is een goed bereikbare stad in een goed bereikbare regio.
Invoeren vorm van evenementencoördinatie. Het faciliteren van Oldenzaal Promotie via digitale borden aan onze invalswegen. a Het faciliteren van Oldenzaal Promotie met het opstarten van de digitale Hanzestad. b Aansluiten bij de negen Nederlandse Hanzesteden. a In overleg met de andere Twentse gemeenten/ provincie de Twentse Mobiliteits-/ Bereikbaarheidsagenda landelijk onder de aandacht brengen. b Op lokaal niveau maken we een mobiliteitsplan . c
Vlotte en veilige doorstroming doorgaand verkeer, stimuleren gebruik van de rondwegen door betere bewegwijzering en het gebruik van intelligente verkeersregelinstallaties.
Ambitie gemeente Oldenzaal 4
Duurzaamheid is de basis van ons denken en doen en een
a
We geven uitvoering aan de landelijke klimaatdoelen.
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid (Project)realisatie
Evenementencoördinatie.
Nee
Nee
Middelen
Digitale borden
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Opstarten digitale Hanzestad
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Samenwerkingskracht
Aansluiten bij negen steden Landelijke bekendheid Twentse Mobiliteits- en Bereikbaarheidsagenda
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid Maatschappelijke opgaven: realisatie
Een plan
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Vlotte en veilige doorstroming
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Maatstaf (prestatieindicator) Maatschappelijke opgaven: realisatie
Streefwaarde (Doel/norm) Landelijke klimaatdoelen
Wettelijk verplicht Nee
Evalueer -baar Ja
Typering indicator
(Project)realisatie
Maatschappelijk effect
Pagina 51
vast onderdeel bij het ontwikkelen van plannen.
b
Concretiseren doelstellingen Regionale Energie Strategie.
c
5
Het verbruik van energie en opwekking van duurzame energie is meer in balans.
6
Versnelling sanering asbesthoudende daken.
7
Voldoende, kwalitatieve mogelijkheden voor begraven en cremeren in Oldenzaal.
8
Parkeren voor zowel auto als fiets is een essentieel onderdeel van een bereikbare binnenstad.
Uitvoeren actieplan maatschappelijk Verantwoord Inkopen. a Uitvoeren duurzaamheidsagenda, met energieloket en bedrijventerrein aanpak. a Informeren en stimuleren eigenaren om asbesthoudende daken te verwijderen. a Starten met het opstellen van een visie op de begraafplaatsen in Oldenzaal. a Onderzoek naar mogelijkheden voor een efficiënte verwijzing naar de beschikbare parkeerplekken. b Begin 2019 worden de nieuwe parkeerautomaten geplaatst. c Evalueren achteraf parkeren Molkenboer.
Ambitie gemeente Oldenzaal 9
We pakken verkeersonveilige situaties in Oldenzaal aan. Het melden van knelpunten maken
a
We gaan verkeersknelpunten inventariseren en maken aan de hand hiervan een
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid (Project) realisatie
Concrete doelen formuleren
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Uitvoeren actieplan
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Een energieloket en aanpak bedrijventerrein
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgaven: realisatie
Verwijderen asbesthoudende daken
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Een visie
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Efficiënte verwijzing
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Nieuwe parkeerautomaten Evaluatie
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
Streefwaarde (Doel/norm) Zicht op prioriteiten
Wettelijk verplicht Nee
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid Maatstaf (prestatieindicator) Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid
Uitvoeringsprestatie
Pagina 52
we eenvoudiger. Er wordt sneller duidelijk wat er wel en niet mogelijk is. 10 In het kader van mobiliteit zoeken we actief de samenwerking met de provincie op.
11 Het verder verminderen van restafval en verder doorgroeien naar een circulaire economie; maximaliseren van hergebruik.
prioriteitenlijst en geven hieraan uitvoering. a
a b
c
12 Realiseren van een robuust en duurzaam watersysteem en hiermee Oldenzaal bestand maken tegen de gevolgen van klimaatverandering.
a
b
Op dossiers die duidelijke raakvlakken hebben met de provincie Overijssel als wegbeheerder wordt samengewerkt met de provincie. Voortzetten en optimaliseren gemeentelijk afvalbeheer. Discussienota over vervolgstappen gemeentelijk afvalbeleid. We zetten in op innovatie in nascheiding via de Agenda voor Twente Uitvoeren van het GRP 20162020: rioolvervanging, reiniging en aanleg blauwe aders. Uitvoeren deltaplan klimaatadaptatie
Samenwerkingskracht
Geen
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Maatschappelijke opgaven: realisatie Personeel, Organisatie, Middelen: kwaliteit en/of omvang/hoeveelheid (Project)realisatie
Verminderen restafval
Nee
Nee
Maatschappelijk effect
Een discussienota
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
Innovatie
Nee
Nee
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Realiseren GRP
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
(Project)realisatie
Realiseren deltaplan
Nee
Ja
Uitvoeringsprestatie
Pagina 53
Wettelijk verplichte indicatoren Omvang huishoudelijk restafval
Maatstaf (prestatieindicator) Kg per inwoner
Streefwaarde (Doel/norm) Er worden trends weergegeven, zonder daarbij streefwaarden te benoemen.
Wettelijk verplicht Nee
Het voorgaande patroon herhaald zich verder: Oldenzaal benoemt vooral uitvoeringsprestaties. Gemakshalve typeren we dit niet verder.
Evalueer -baar Nee
Typering indicator Maatschappelijk effect
Pagina 54
Ambitie gemeente Oldenzaal
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Programma Stedelijke en economische ontwikkeling Binnenstad 1 Behouden en versterken (van het historische karakter) van een aantrekkelijke binnenstad met inbreng van ideeën uit de samenleving. 2 Revitalisering In den Vijfhoek (en buitenruimte). 3 Singelpark met cultuurhistorische waarden weer zichtbaar maken en kansen voor wateropgave klimaat adaptieve stad benutten (blauwe aders, afkoppelen, infiltreren, vasthouden in een ‘gracht’. 4 Kwaliteitsimpuls gebiedsontwikkeling Langestraat en omgeving. 5 Meer zichtbaar en beleefbaar maken van het unieke cultuurhistorische karakter van Oldenzaal. 6 Terugdringen leegstand, profiel versterken en ruimtelijke kwaliteit verbeteren. Ambitie gemeente Oldenzaal
Aantal uitvoeringsacties: 5
Aantal uitvoeringsacties: 1 Aantal uitvoeringsacties: 3
Aantal uitvoeringsacties: 2
Aantal uitvoeringsacties: 3
Aantal uitvoeringsacties: 3
Pagina 55
Economie 1 Het versterken van het vestigingsklimaat voor ondernemers. 2 Het bieden van aantrekkelijke bedrijventerreinen /werklocaties Wonen 1 Wonen voor alle doelgroepen mogelijk maken 2 Kansen benutten en verloedering voorkomen door stedelijke vernieuwing 3 Verduurzaming bestaande woningen stimuleren Wettelijk verplichte indicatoren
Aantal uitvoeringsacties: 1
Aantal uitvoeringsacties: 5
Aantal uitvoeringsacties: 4 Aantal uitvoeringsacties: 6
Aantal uitvoeringsacties: 2
Functiemenging Bruto gemeentelijk product Vestigingen van bedrijven Nieuw gebouwde woningen Demografische druk
Ambitie gemeente Oldenzaal
Programma Cultuur, Sport en Ontspanning
Maatstaf (prestatieindicator) Verhouding banen en woningen % Verhouding verwacht en gemeten product Aantal per 1.000 inwoners van 15 – 64 jaar. Per 1.000 woningen Verhouding beroepsbevolking en nietberoepsbevolking
Streefwaarde (Doel/norm) Er worden trends weergegeven, zonder daarbij streefwaarden te benoemen.
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht Ja
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Ja
Nee
Maatschappelijk effect
Ja
Nee
Maatschappelijk effect
Ja Ja
Nee Nee
Maatschappelijk effect Maatschappelijk effect
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Maatschappelijk effect
Pagina 56
Sportbeleid 1 Sport/bewegen stimuleren omwille verbinding, gezond. 2 We stimuleren de verbinding tussen sportverenigingen, zorginstellingen, welzijn, onderwijs en bedrijfsleven. 3 Wij stimuleren bewegingsonderwijs aan kinderen binnen het basisonderwijs. Sportaccomodaties 1 Gerevitaliseerde en vernieuwde binnensportaccommodaties die aansluiten bij de huidige normen en wensen van de gebruikers. 2 Optimaal combineren en verbinden van onderwijs, sport en verduurzaming. 3 Het realiseren van een voorbeeld voor verdere verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed. 4 Een multifunctioneel sportcluster dat aansluit bij de wensen en eisen van de huidige samenleving. 5 Aanleg veld 2 en 3 van Bully. Ambitie gemeente Oldenzaal Cultuurpresentatie en -productie
Aantal uitvoeringsacties: 5
Aantal uitvoeringsacties: 7
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 57
1 We streven naar een stevige culturele infrastructuur, waarin zowel binnen als buiten het culturele veld wordt samengewerkt 2 We willen sterker inzetten op kunst, cultuur en erfgoed ten behoeve van vitaliteit en beleving voor bewoners en bezoekers. 3 Versterking van een onderscheidend en eenduidig Oldenzaals profiel. 4 Meer regionale culturele samenwerking. Cultuurparticipatie en -educatie 1 Cultuur wordt waar mogelijk (preventief) ingezet ten behoeve van de maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid van kwetsbare groepen. 2 Blijvend aandacht voor binnenen buitenschoolse cultuureducatie. 3 Betrekken bij en interesseren van jongeren voor cultuur Ambitie gemeente Oldenzaal Cultureel erfgoed en musea 1 De unieke Oldenzaalse archeologie beter beleefbaar
Aantal uitvoeringsacties: 4
Aantal uitvoeringsacties: 5
Maatstaf (prestatieindicator) Aantal uitvoeringsacties: 3
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 58
maken voor bewoners en bezoekers. 2 Meer aandacht voor het Oldenzaalse religieuze erfgoed Wettelijk verplichte indicatoren Niet wekelijkse sporters
Maatstaf (prestatieindicator) Percentage
Streefwaarde (Doel/norm) Er worden trends weergegeven, zonder daarbij streefwaarden te benoemen.
Wettelijk verplicht Ja
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Maatschappelijk effect
Programma Maatschappelijke Ondersteuning Overstijgend 1 Meer investeren in preventie: voorkomen is beter dan genezen 2 We doen het samen: versterken van verbindingen met inwoners, professionals en partners 3 Beheersbaar houden van de uitgaven binnen het sociaal domein. 4 Uitgangspunt is en blijft adequate ondersteuning van onze inwoners Ambitie gemeente Oldenzaal 5 Organiseren verbondenheid met onze partners in de collectieve opgaven.
Aantal uitvoeringsacties: 7
Pagina 59
6 Investeren in samenwerking met voorliggende voorzieningen. 7 Implementatie nieuw inkoopmodel Jeugd en Wmo en een doorontwikkeling hiervan die aansluit bij de Oldenzaalse aanpak. Onderwijs 1 Algemeen: Streven naar kwalitatief goed onderwijs met een optimale verbinding met de samenleving waarbij het onderwijs tevens ingezet wordt voor preventie & vroegsignalering. 2 Duurzame en optimale ontwikkeling voor ieder kind en jeugdige. 3 Preventie en vroegsignalering is ingebed in het onderwijs. 4 Realiseren van passende en duurzame schoolgebouwen om goed onderwijs te kunnen (blijven) realiseren.
Aantal uitvoeringsacties: 6
Ambitie gemeente Oldenzaal Werken 1 Algemeen: Financiële onafhankelijkheid, sociale contacten en
Maatstaf (prestatieindicator) Aantal uitvoeringsacties: 9
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 60
ontplooiingsmogelijkheden voor onze inwoners. 2 Ondersteuning bij het verkrijgen en behouden van betaald werk of participatie. 3 Ondersteuning van nieuwkomers bij het inburgeren en integreren in de Oldenzaalse samenleving. 4 Het voorkomen en bestrijden van armoede in Oldenzaal met specifiek aandacht voor de situatie van kinderen. Wet maatschappelijke ondersteuning 1 Algemeen: zo lang en zo Aantal uitvoeringsacties: 6 zelfstandig mogelijk meedoen in de maatschappij, met daarbij vooral aandacht voor het vergroten van de zelfredzaamheid en sociale verbondenheid van onze inwoners.
Ambitie gemeente Oldenzaal 2
3
Versterken van participatie, investeren in preventie en het ontwikkelen van voorzieningen om het welzijn van onze inwoners te verhogen. Het realiseren van een zo optimaal mogelijk
Maatstaf (prestatieindicator)
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 61
vervoersaanbod op maat, beschikbaar voor alle inwoners. 4 Adequate opvang voor inwoners die extra (acute) ondersteuning nodig hebben op verschillende terreinen. Jeugd en gezin 1 Algemeen: vergroten van de eigen kracht van jeugdigen én versterking van het zorgend en probleem-oplossend vermogen van het gezin en andere mensen in de omgeving van de jeugdige. Hierbij ligt het accent op meedoen. 2 De regierol van de gemeente binnen de (preventieve) jeugdhulp versterken. 3 Investeren in preventie of jeugdhulp op maat in de directe omgeving van de jeugdige en zijn gezin. Ambitie gemeente Oldenzaal Gezondheid 1 Algemeen: bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. 2 Verkleinen van gezondheidsverschillen tussen sociaal economische groepen.
Aantal uitvoeringsacties: 7
Maatstaf (prestatieindicator) Aantal uitvoeringsacties: 3
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Pagina 62
3 Sport en bewegen stimuleren omwille van verbinding en gezondheid Cultuur in het sociaal domein 1 Cultuur wordt waar mogelijk (preventief) ingezet ten behoeve van de maatschappelijke participatie. 2 Blijvend aandacht voor binnenen buitenschoolse cultuureducatie. 3 Betrekken bij en interesseren van jongeren voor cultuur. Wettelijk verplichte indicatoren
Aantal uitvoeringsacties: 1
Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters Banen Jongeren met delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Wettelijk verplichte indicatoren Achterstandsleerlingen Werkloze jongeren Personen met bijstandsuitkeringen Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo
Maatstaf (prestatieindicator) Per 1.000 leerlingen Per 1.000 leerlingen % deelnemers VO/MBO Per 1.000 inwoners % 12-21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % werkzame beroepsbev. Maatstaf (prestatieindicator) % 4 – 12 jarigen % 16 – 22 jarigen Per 1.000 inwoners Per 1.000 inw. 15-64 jaar % jongeren tot 18 jaar % jongeren tot 18 jaar % jongeren 12 – 23 jaar Per 1.000 inwoners
Streefwaarde (Doel/norm) Er worden trends weergegeven, zonder daarbij streefwaarden te benoemen.
Wettelijk verplicht Ja
Evalueer -baar Nee
Typering indicator
Streefwaarde (Doel/norm)
Wettelijk verplicht
Evalueer -baar
Typering indicator
Maatschappelijk effect
Pagina 63
Pagina 64
Bijlage 4 Opbrengst werkateliers Deze bijlage bevat de opbrengst van de drie werkateliers: • De ambities die zijn geformuleerd door de deelnemende raadsleden; • Korte oefening met een concreet voorbeeld; • De aanbevelingen die zijn geformuleerd door de deelnemende raadsleden. Voor alle drie werkateliers is het onderstaande programma doorlopen. 15 minuten
Introductie Toelichting op de conclusies uit het onderzoek door de onderzoeker
30 minuten
Ronde 1
Verkennen van ambities van de raad: > Wat wil de raad bereiken met de inzet van prestatie-indicatoren?
30 minuten
Ronde 2
Oefenen met een beleidsindicator: > Herkennen we de worstelpunten uit de conclusies? > Hoe kun je de worstelpunten hanteerbaar maken?
15 minuten
Ronde 3
Bouwstenen voor aanbevelingen: > Wat zijn belangrijke bouwstenen voor aanbevelingen in het eindrapport?
Pagina 65
Pagina 66
Pagina 67
Pagina 68
Pagina 69
Pagina 70
Pagina 71
Pagina 72
Pagina 73
Pagina 74
Pagina 75
Pagina 76
Pagina 77
Pagina 78
Pagina 79
Pagina 80
Pagina 81
Bijlage 5 Verplichte prestatie-indicatoren Bron: Bijlage behorende bij artikel 1 van de Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 maart 2016, nr. 2016-0000177572, tot vaststelling van de beleidsindicatoren die door gemeenten in de programma’s en programmaverantwoording worden opgenomen. Naam Beleidsindicator
Eenheid
Bron
Taakveld Bestuur en ondersteuning 1
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
2
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
3
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
Eigen begroting
4
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
Eigen begroting
5
Overhead
% van totale lasten
Eigen begroting
Taakveld Veiligheid 6
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
Bureau Halt
7
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
8
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
9
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
10
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
Taakveld Economie 11
Functiemenging
%
LISA
12
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
Taakveld Onderwijs 13
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
14
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
15
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Ingrado
%
Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
LISA
Taakveld Sport, cultuur en recreatie 16
Niet-sporters
Taakveld Sociaal domein 17
Banen
Pagina 82
Naam Beleidsindicator
Eenheid
Bron
18
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
19
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
20
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
21
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
22
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
23
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 CBS jaar
24
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
25
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
26
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
27
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 10.000 inwoners
GMSD
Taakveld Volksgezondheid en milieu 28
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
CBS
29
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
Taakveld Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stadsvernieuwing 30
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
CBS
31
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
32
Demografische druk
%
CBS
33
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In euro’s
COELO
34
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In euro’s
COELO
Pagina 83
Bijlage 6 Respondenten- en bronnenlijst Respondentenlijst Dhr., mevr.
Naam
Mw. P. Dhr. B. Mw. I. Mw. M. van Dhr. R. Dhr. J. Dhr. H. Mw. J. Dhr. J. Dhr. E. Dhr. S. Mw. R. Dhr. B. Dhr. S. Dhr. P. van
Ankersmid Blokhuis Duursma Haarlem Huitema Jogems Meek Paus Pronk Schepers Slots Stamsnieder Tijkotte Waanders Zwieten
Dhr. J. ter Mw. J. van den Dhr. H. Dhr. H. Mw. T. Dhr. A. de Dhr./mw. S. Dhr. H. Dhr. T. Dhr. J. Mw. A. Dhr. J. Dhr. R. Dhr. J. Dhr. B. Dhr. H. Dhr. H. ten Dhr. L.
Avest Bogaard Heegen Herik Hinrichs Jong Luijerink Nijhuis Nijkamp Nordkamp Prins Renard Ringenoldus Stienstra Voerman Volmbroek Voorde Westerhof
Mw. M. Dhr. H. Mw. D. Dhr. L.J. Dhr. B.F.J.E. Dhr. A. Dhr. L. Mw. M. Dhr. H. Mw. P.J.H. Mw. E.
Ailo-Zaia Brokers Dercksen Gelevert Kosterink Lageweg Lulofs Piekaar Snijders Weideveld Zinkweg
Functie Gemeente Dinkelland Programmaregisseur Noaberkracht Portefeuillehouder Portefeuillehouder P&C-coördinatie Griffier Fractievoorzitter CDA Commissielid GroenLinks Raadslid CDA Programmaregisseur Noaberkracht Commissielid Lokaal Dinkelland Commissielid PvdA Programmaregisseur Noaberkracht Fractievoorzitter Lokaal Dinkelland Directeur Noaberkracht Commissielid GroenLinks Gemeente Losser Beleidsadviseur Directielid Fractievoorzitter VVD Regiefunctionaris en Strategisch Adviseur Beleidsmedewerker Directielid Commissielid Burgerforum Portefeuillehouder Teamleider Beheer Fysieke Ruimte Fractievoorzitter PvdA Portefeuillehouder Raadslid CDA Fractievoorzitter D66 Commissielid D66 Commissielid PvdA Raadslid Burgerforum Controller Raadslid CDA Gemeente Oldenzaal Raadslid D66 Griffier Teamleider beleid Raadslid CDA Raadslid VVD Concern- en beleidscontroller Fractievoorzitter PvdA Teamleider beleid Fractievoorzitter GroenLinks Raadslid WG Portefeuillehouder Financiën