Perspectiefnota 2025 Dinkelland.pdf

Actuele ontwikkelingen In 2024 werken we aan het doel dat Samenlevingsgericht werken nog steviger wordt ingebed in het werk van alledag. We werken aan: Evaluatie MijnDinkelland2030! De kernwethouders hebben, samen met de betreffende buur(t)man/vrouw, evaluatiegesprekken gevoerd met de kernraden over de werkwijze MijnDinkelland2030! Het doel van deze gesprekken is ervaringen op te halen, leren van huidige aanpak en indien gewenst de werkwijze aan te passen. In juli 2024 worden de algemene bevindingen gedeeld met de kernraden en gemeenteraadsleden tijdens een inspirerende bijeenkomst. Vervolgens zal gekeken worden welke aanbevelingen gegeven kunnen worden voor het vervolg. Ondersteuning buurtmannen en buurtvrouwen De werkwijze met buurtmannen en buurtvrouwen wordt voortgezet en verder verstevigd. In afstemming met de buurtmannen en buurtvrouwen worden trainingen of intervisies aangeboden om kennis en vaardigheden en het benodigde netwerk ten behoeve van de toekomstige leefbaarheid in de kernen te vergroten. De werkwijze en structuur voor het halen en brengen van informatie tussen kernen en organisatie, wordt verder versterkt. Mediation, klachten en conflicten Drie afdelingen werken aan een aanpak waarbij zij zelf de verantwoordelijkheid dragen voor de klachtafhandeling. De afhandeling van de klachten wordt belegd in de lijn. De betreffende collega’s worden opgeleid en begeleid.

Komend jaar wordt deze werkwijze verder in de organisatie uitgerold. Teamgerichte aanpak/organisatieontwikkeling Elke afdeling heeft een plan van aanpak hoe zij samenlevingsgericht werken verder willen verstevigen binnen hun afdeling. De afdelingen worden ondersteunt door het team samenlevingsgericht werken bij de realisatie van die plannen. 48

Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht Met Noaberkracht hebben we een sterke en krachtige organisatie staan. We zien het als onze verantwoordelijkheid om de kracht en sterkte van Noaberkracht ook voor de toekomst te verzekeren. Dat betekent ook dat we vernieuwend en creatief opereren op een veranderende arbeidsmarkt. Maatschappelijke opgaven worden groter en complexer. Ze vragen door de tijd heen om andere antwoorden, aanpakken en resultaten. Wij willen dan ook dat Noaberkracht voor onze inwoners de komende jaren op elk moment een “state-of-the-art” -dienstverlening biedt. Daarmee is onze ambitie om de inwoners van Dinkelland nu en in de toekomst passende antwoorden te (blijven) geven op bestaande en nieuwe maatschappelijke vraagstukken.

Ons doel Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.

Hoe leveren we een bijdrage aan een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht •

We zetten in op het samen met de gemeente Tubbergen versterken van de ambtelijk (strategische) capaciteit van Noaberkracht.

•

We zetten in op het samen met de gemeente Tubbergen doorontwikkelen van de Noaberkrachtorganisatie, inclusief actieprogramma.

•

We participeren actief in het verkennende onderzoek naar de ambtelijke samenwerking tussen Noaberkracht en Oldenzaal en sturen op concrete uitkomsten.

Actuele ontwikkelingen In de begroting 2025 van Noaberkracht zijn de volgende (actuele) ontwikkelingen beschreven: Arbeidsmarktontwikkeling In 2023 steeg het aantal banen in Twente. In 2024 vertraagt de groei van werkgelegenheid aanzienlijk, ondanks dat veel organisaties redelijk op peil blijven produceren. Personeelstekorten spelen hierbij een cruciale rol, waardoor er bijna geen ruimte meer is voor verdere groei op de arbeidsmarkt. Bijna alle beschikbare arbeidskrachten worden volledig ingezet, maar er is een kloof tussen vraag en aanbod van werk, wat leidt tot personeelstekorten. Vacatures blijven onvervuld om dat werkzoekenden vaak niet over de vereiste opleiding, kennis en ervaring beschikken. De aanhoudende druk van personeelstekorten stimuleert bedrijven en de overheid om te investeren in automatisering zoals ChatGPT, robotisering (RPA) en andere methoden om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Er is ook meer aandacht voor duurzame inzetbaarheid, flexibele werkconcepten en interne mobiliteit. Naast technologische vooruitgang zijn er ook andere mogelijkheden om werk en organisaties anders te organiseren, zoals verschillende contractvormen, werktijden, samenwerking met andere werkgevers, ander soortige organisatiestructuren, functieaanpassingen en een leerling-gezel-meester structuur op de werkvloer.

Noaberkracht speelt hier met de 4 ambitielijnen van de organisatieontwikkeling op in maar ook door onder andere inzet op vitaliteit en persoonlijke ontwikkeling via de Noaberkracht academie; om op die manier mensen aan zich te binden en te laten ontwikkelen. In het afgelopen jaar is 80% van de vacatures binnen de termijn ingevuld. Gemeenteambtenaren zijn betrokken, bevlogen en trots, vooral over hun baan, het team en de organisatie. Dat is vooral af te leiden aan het hoge percentage dat lang werkzaam is voor de organisatie. En met een laag verzuim (3,97%) doet Noaberkracht het goed als aantrekkelijke werkgever. Migratieketen Door grootschalige vluchtelingenstromen wordt helder dat de inrichting van de Nederlandse infrastructuur voor vluchtelingen ontoereikend is. Gemeenten krijgen van het rijk een forse opgave in de hernieuwd vorm te geven migratieketen die landelijke, regionale en lokale kaders kent. Dit gaat een opgave van betekenis zijn voor zowel de gemeente Dinkelland als Tubbergen en daarmee voor Noaberkracht.

49

In de begroting 2025 is rekening gehouden met (een deel) personele inzet en dat deze inzet volledig wordt vergoed door het Rijk. Artificial Intelligence (AI), kunstmatige intelligentie Artificial Inteligence (AI) verwijst naar machines of computersystemen die taken kunnen uitvoeren die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen. De machines zijn in staat om gegeven te analyseren en te leren van ervaringen om beslissingen te nemen. AI als ontwikkeling brengt zowel kansen als risico's met zich mee, dit blijkt ook uit de visie op AI ie onlangs door het kabinet gepresenteerd is (Overheidsbrede visie generatieve AI, 2024). Het is lastig inschatten hoe de technologie zich de komende jaren ontwikkelt. In elke situatie willen wij een betrouwbare overheid zijn, daar hoort betrouwbare informatie bij met verifieerbare bronnen. Het is belangrijk om ontwikkelingen rondom AI te volgen maar we willen geen trendsetter zijn. Gemeentes hebben immers een beschermende en vertrouwelijke functie en AI is nog volop in ontwikkeling. Veiligheid, privacy, uitlegbaarheid en herleidbaarheid dienen altijd als randvoorwaarde gesteld te worden. Uitlegbaarheid houdt in dat uitkomsten verklaard kunnen worden aan inwoners en belanghebbenden. Herleidbaarheid betekent dat duidelijk is hoe een algoritme tot een bepaald resultaat is gekomen.

Als aan de randvoorwaarden invulling kan worden gegeven kan AI kansrijk zijn. Toenemende compliance bedrijfsvoering Het takenpakket van gemeenten groeit, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en het sociale domein en door veranderende wet- en regelgeving. Dat gaat gepaard met een toename van verantwoordelijkheden, zoals het transparant omgaan met gegevens en het afleggen van verantwoording over de financiën richting de inwoners. Door het groeiende toezicht op gemeenten, wordt het borgen van compliance steeds belangrijker en maakt het in toenemende mate onderdeel uit van de werkzaamheden binnen de gemeente. Voorbeelden van nieuwe wet- en regelgeving, die de afgelopen jaren van toepassing is geworden voor gemeenten of dat op korte termijnen worden, zijn: •

Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) inclusief ENSIA-verantwoording

•

NIS2-richtlijn

•

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

•

Wet versterking decentrale rekenkamers (inclusief invoering rechtmatigheidsverantwoording)

•

Wet Open Overheid

•

Audit Wet politiegegevens (Wpg-audit)

•

SISA-verantwoording met een toename van het aantal specifieke uitkeringen vanuit het Rijk

•

Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur

Bovenlokale samenwerking De verkenning naar de samenwerking met Oldenzaal heeft uitgewezen dat ambtelijke samenwerking kansen biedt. Er wordt een gemeenschappelijke urgentie ervaren op de huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven. Daarom wordt gekozen voor een opgavegerichte samenwerking, waarbij het belang van Noordoost Twente (NOT) als eenheid wordt benadrukt. De gemeenten Oldenzaal, Dinkelland en Tubbergen kiezen ervoor om voor de lokaal uit te voeren opgaven te investeren in de doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van de eigen ambtelijke organisatie. Parallel hieraan wordt onderzocht of, en hoe, er een toekomstbestendige informatievoorziening bewerkstelligd kan worden in gezamenlijk

Actielijn 3 Financieel gezond blijven Financieel gezond blijven betekent dat ons uitgangspunt is dat we begrotingen maken die structureel in evenwicht zijn en ervoor zorgen dat de financiële middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn: de goede dingen doen voor onze samenleving. 50

We zetten in op de realisatie van ambities maar houden ook balans door voorzieningen en afgesproken reserves te borgen. Daarbij sturen we op een efficiënte en effectieve P&C-cyclus en een transparante en goed controleerbare financiële gemeentelijke huishouding. We willen gegeven de gestegen kosten voor onze burgers het 1e jaar van deze bestuursperiode geen OZB-verhoging. Wel indexeren we de belastingen overeenkomstig de bestendige beleidslijn jaarlijks met 2%. We handhaven voor de komende 4 jaar de korting voor gebruikers van het maatschappelijk vastgoed.

Ons doel Een structureel en materieel sluitende (meerjaren)begroting waarbij we de stijging van de lokale lasten zo beperkt mogelijk willen houden.

Hoe leveren we een bijdrage aan financieel gezond blijven We gaan op een realistische en behoedzame manier om met de beschikbare middelen wat betekent dat:: •

We structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten.

•

We (mogelijke) verliezen en tegenvallers signaleren en verwerken in onze (meerjaren)begroting zodra deze zich aandienen en dat we winsten en meevallers pas verwerken als deze daadwerkelijke zijn gerealiseerd.

•

We indexeren de OZB tarieven zodat er jaarlijks een meeropbrengst van 2% ontstaat.

•

Voor de tarieven op het gebied van afval en riool gaan we uit van 100% kostendekkendheid.

Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord nieuw kabinet De VNG heeft een analyse van het hoofdlijnenakkoord gemaakt en concludeert over de financiën: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •

Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026

•

Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen

•

Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.

•

Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren

•

De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt

•

Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

51

Basisbegroting Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders John Joosten & Richard de Way

Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten 21 inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: Lokaal Dinkelland acht zetels, CDA zeven zetels, VVD drie zetels, Progressief Dinkelland (PvdA en Groen Links) twee zetels en Burgerbelangen Dinkelland één zetel. Het college van Burgemeester en Wethouders wordt naast de burgemeester gevormd door drie wethouders. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Dinkelland doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen. De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Tubbergen. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt.

In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners. Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Tubbergen voortzetten.

Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord nieuw kabinet De VNG heeft een analyse van het hoofdlijnenakkoord gemaakt en concludeert over de financiën: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •

Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026

•

Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen

•

Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.

•

Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren

•

De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt

52

•

Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

Rechtmatigheidsverantwoording Door een wijziging in de gemeentewet zal het college vanaf boekjaar 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening 2023, die in het voorjaar 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden. Momenteel verstrekt de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van de gemeente. De externe accountant zal vanaf boekjaar 2023 alleen nog een controleverklaring afgeven met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening 2023 wordt opgenomen). Voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college dient de gemeenteraad de verantwoordingsgrens vast te stellen. Deze is bepaald op 3% (= wettelijk maximum). Door het uitvoeren van interne audits wordt het college in de gelegenheid gesteld om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afgeven. In de begroting 2022 is destijds al extra geld beschikbaar gesteld voor het versterken van de auditfunctie. Prijsindexatie / Inflatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen.

Gezien de omvang van de stijging van de lonen en de prijzen is en blijft het afwachten of gemeenten hiervoor in voldoende mate worden gecompenseerd. Verbonden partijen De begrotingen 2024 van de verschillende verbonden partijen zijn ontvangen en verwerkt in de meerjarenbegroting als onderdeel van deze perspectiefnota. Conform afspraak is in de begrotingen van deze verschillende verbonden partijen rekening gehouden met de overeengekomen indexeringen voor loon- en prijs ontwikkelingen. Als hier grote voor gemeenten nadelige verschillen ontstaan moeten gemeenten uitgaven beperken. We moeten ervan uit gaan, dat GR-en zich altijd inspannen om de kosten voor gemeenten zo laag mogelijk te houden. Als gemeenten zelf onvoldoende in staat zijn om bij te sturen, ontstaat er een nieuwe situatie. Dan zullen we (wellicht) met de GR-en in contact treden om te bezien in welke mate nog extra kan worden bijgedragen. Bij het opstellen van de begroting 2024 hebben we hier een beter beeld bij en zullen we bepalen hoe hier mee om te gaan. (krapte op de) Arbeidsmarkt Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d.

Ook dit speelt door onze hele begroting heen variërend van het invullen van vacatures en het inhuren van personeel tot aan de lange levertijden van materialen e.d.

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder John Joosten

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner.

53

We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Programma Veiligheid Portefeuillehouder John Joosten

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op. Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilige en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Actuele ontwikkelingen Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om ondermijning succesvol te kunnen aanpakken, is het van belang dat zowel lokaal als regionaal de aanpak van ondermijning is geprioriteerd. De acties die hieruit voortvloeien leggen wij vast in een uitvoeringsplan, als onderdeel van het Integraal Veiligheidsplan 2024-2028. Dit gaat onder andere over het vergroten van de bewustwording op het gebied van ondermijning door het organiseren van en deelnemen aan lokale en regionale bewustwordingsbijeenkomsten. Maar ook het versterken van de samenwerking met onze partners in het buitengebied en het houden van integrale handhavingsacties maakt hiervan deel uit. Daarom is het belangrijk om een informatieregistratie en -deelsysteem in te richten, waardoor de samenwerking met onze partners in de aanpak van ondermijning wordt versterkt. Dit onderdeel wordt regionaal opgepakt en wordt lokaal geïmplementeerd.

54

Project aanpak veilig buitengebied De vervolgacties die voortkomen uit het project veilig buitengebied, zoals het organiseren van integrale controles met samenwerkende partners, worden vastgelegd in het actieplan die volgt op het Integraal Veiligheidsplan (2024).

Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Een fijne woon- en leefomgeving met veilige wegen, ruimte om te spelen en te sporten in de buitenlucht, een plek om elkaar te ontmoeten in de kernen of rust vinden in de natuur van ons mooie buitengebied. Een duurzame inrichting van de leefomgeving waar groen en bloemen de ruimte krijgen en water gemanaged wordt. Dat is allemaal Openbare Ruimte! De gemeente draagt zorg voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte op onderdelen zoals riool, wegen & verlichting, groen & spelen en verkeer. Het dagelijks onderhoud, het beheer, planmatig onderhoud en ook herinrichting en reconstructies worden gepland en uitgevoerd aan de hand van beleidsen onderhoudsplannen. In deze beleids- en onderhoudsplannen integreren we thema’s als leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit bij het duurzaam inrichten en beheren van deze openbare ruimte. Het dagelijks groenonderhoud wordt mede met grote inzet en betrokkenheid uitgevoerd door medewerkers afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijk uitgangspunt in het werk in de Openbare Ruimte is de samenwerking met onze inwoners. Ze kijken en denken mee met plannen of ze komen zelf naar ons met goede ideeën. We kijken dan graag wat mogelijk is. De gemeente werkt dus voor én met de samenleving.

Actuele ontwikkelingen Kunstwerken In het voorjaar van 2024 zijn de resultaten van de nader onderzoeken van 32 kunstwerken opgeleverd. Daaruit kwam naar voren dat vier kunstwerken vervangen moeten worden en daarnaast verschillende kunstwerken onderhoud behoeven. Benodigd budget is door de raad beschikbaar gesteld. Het onderhoudsbestek is in afrondende fase en zal na de bouwvak worden aanbesteed en gegund aan de onderhoudsaannemer. Hierna kan de uitvoering van diverse herstelwerkzaamheden plaatsvinden. Naast het onderhoudsbestek zijn we bezig met het beleidsplan kunstwerken, hierin leggen we vast hoe het onderhoud van de kunstwerken planmatiger kunnen uitvoeren en welke beleidsuitgangspunten daarbij van belang zijn. Een financieel meerjarenperspectief zal daar onderdeel van uitmaken. In de begroting sorteren we hierop voor door structurele middelen beschikbaar te stellen voor het planmatig onderhoud. Wij verwachten het beleidsplan eind 2024 met u te kunnen bespreken. Wegen Half verharde fietpaden Binnen onze gemeente liggen ongeveer 32.000 meter half verharde fietspaden, deze behoeven regelmatig onderhoud en inspectie om de veiligheid te borgen. Aangezien voor deze werkzaamheden geen budget is gereserveerd nemen we structureel € 150.000,- op in de begroting om de veiligheid van onze inwoners en toeristen te borgen.

Inspectie aan alle half verharde fietspaden binnen onze gemeente zijn inmiddels uitgevoerd, de resultaten hiervan zijn bekend. Na vaststelling van het budget wordt gestart met het onderhouden en herstellen van de half verharde fietspaden.

55

Indexatie asfalt en elementenverharding Door externe omstandigheden is de prijs van de grondstoffen voor onze producten extreem hoog geworden ten opzichte van de aanbesteding. Doordat de grondstoffen duurder zijn geworden worden de prijzen van onze producten, asfalt en elementenverharding, ook duurder. Ten opzichte van onze aanbesteding zijn de indexatie, volgens CBS, voor asfaltverharding ongeveer 40% en elementenverharding ongeveer 31%. Water/ riool Water- en rioleringsprogramma Dinkelland 2025 t/m 2030 We zijn gestart met het opstellen van het Water- en Rioleringsprogramma Dinkelland 2025 t/m 2030 (WRP). Dit is de opvolger van het actuele GRP Dinkelland welke aan het einde van 2024 afloopt en in oktober 2024 op de agenda staat van de raad. Voor het opstellen hebben we een extra budget nodig van € 20.000. Dit is aanvullend op het beschikbare budget van € 30.000. Rioolheffing Binnen het project "Opstellen Water- en Rioleringsprogramma Tubbergen 2025 t/m 2030" worden alle kosten en inkomsten opnieuw doorgerekend. Op basis hiervan wordt een voorstel gedaan over de hoogte van de rioolheffing voor de komende jaren. Het klimaat veranderd en onze opgaven voor bijvoorbeeld (grond)wateroverlast worden steeds groter. Om uitvoering te kunnen geven aan het programma van de klimaatadaptatie wordt in het plan een jaarlijkse investering van € 500.000 opgenomen.

Daarnaast wordt in het plan gerekend met de huidige prijzen, en hierin zit een forse prijsstijging verwerkt t.o.v. de cijfers uit het huidige GRP. Ook hebben we te maken met CAO verhoging dat zijn doorwerking heeft op de rioleringskosten. De eerste inschatting is dat deze extra "klimaatopgaven" , prijsindexatie en CAO stijging, een verhoging in de rioolheffing gaat veroorzaken. Dit zal betrokken worden bij het vaststellen van de begroting 2025. Stroomkasten De stroomkasten die onder ander voor markten en evenementen worden gebruikt, voldoen niet allemaal aan de wettelijke veiligheidseisen. Volgens de ARBO voorschriften moeten de stroomkasten periodiek worden gekeurd. Deze keuring vindt in 2024 plaats en na de keuring wordt duidelijk welke stroomkasten voldoen en welke stroomkasten worden afgekeurd voor gebruik. Na de keuring wordt een plan om afgekeurde stroomkasten te vervangen of aan te passen aan de wettelijke elektrotechnische eisen en waar nodig gemoderniseerd of waar mogelijk verwijderd.

Programma Economie Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Aan de hand van de speerpunten detailhandel (vitale winkelgebieden in kernen), bedrijventerreinen en dienstverlening creëren wij een zo optimaal mogelijk ondernemersklimaat. Wij willen daarbij ruimte blijven bieden voor (bijzondere) initiatieven van ondernemers, zodat optimaal en adequaat kan worden ingespeeld op sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen en economische trends. De bedrijfsconsulent (ondersteund door een ondernemersserviceteam) vormt hierbij als eerste aanspreekpunt voor ondernemers de schakel tussen de gemeente en het bedrijfsleven en probeert de ondernemers zoveel mogelijk te faciliteren. Daarnaast wordt er actief ingezet op de (her)ontwikkeling, realisatie en uitgifte van bedrijfskavels en bedrijfsruimte, de uitvoering van de detailhandelsagenda/retaildeal en regionale samenwerking (met name in de vorm van regionale acquisitie).

56

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Programma Onderwijs Portefeuillehouder Richard de Way

Algemeen Alle kinderen en jongeren in de gemeente Dinkelland verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed onderwijs. In de gemeente Dinkelland hebben we 1915 leerlingen in het basisonderwijs en in totaal dertien basisscholen. In iedere kern is een basisschool aanwezig, dit vinden we als gemeente erg belangrijk. Naast deze basisscholen telt onze gemeente één school voor voortgezet onderwijs in het dorp Denekamp. Binnen het programma Onderwijs zoeken we de samenwerking met o.a. schoolbestuurders en kinderopvangaanbieders. We bevorderen de ontwikkelingskansen van kinderen en volwassenen in onze gemeente door te investeren in het bestrijden van onderwijsachterstanden en het aanbieden van voor- en vroegschoolse educatie in samenwerking met plaatselijke kinderdagverblijven, het basisonderwijs en de GGD/JGZ. We hechten veel belang aan een goede verbinding tussen de gemeentelijke jeugdhulp en het onderwijs, waardoor vroegtijdig gesignaleerd wordt en hulp of ondersteuning zo preventief mogelijk kan worden ingezet. Daarnaast willen we het thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen, de RMC-functie en Bureau leerplicht spelen hierin een belangrijke rol. Het niveau van absoluut en relatief verzuim ligt in Dinkelland onder het landelijk gemiddelde, evenals het percentage voortijdige schoolverlaters.

Door de inzet van RMC en een adequate uitvoering van de Leerplichtwet, willen we voorkomen dat jeugdigen thuis komen te zitten en/of zonder diploma vroegtijdig het onderwijs verlaten.

Actuele ontwikkelingen Voor- en vroegschoolse educatie Regionaal is afgesproken dat stapsgewijs het proces van de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) wordt gedigitaliseerd, zodat ieder kind in beeld blijft. Lokaal heeft er in april een gezamenlijke startbijeenkomst plaats gevonden. In juni wordt de VVE-monitor in gebruik genomen door alle kinderdagverblijven. Integraal Huisvestingsplan (IHP) Het integraal huisvestingsplan biedt inzicht in de verschillende schoolgebouwen in de gemeente, het perspectief voor de locaties voor de komende jaren en de noodzakelijke investeringen. Dit planningsinstrument voor de scholenbouw binnen de gemeente wordt in 2024 opgesteld, gebaseerd op een gezamenlijke visie van gemeente en schoolbesturen. De uitwerking zal in 2025 worden gepland. Bekend is dat het dak van Basisschool De Meander in Ootmarsum dient te worden vervangen, waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor de vleugel waarin de kinderopvang is gevestigd.

Programma Sport & accommodaties Portefeuillehouder Richard de Way

57

Algemeen Het programma Sport en accommodaties gaat over het stimuleren en faciliteren van sport en beweging. We willen sporten en bewegen voor al onze inwoners, van jong tot oud, mogelijk maken en hen motiveren te gaan sporten. Sportvoorzieningen dragen bij aan een gezonde leefstijl en bieden kansen om te participeren in de samenleving. De gemeente Dinkelland is trots op al haar sportende inwoners. Zowel in de breedte als aan de top wordt sport op hoog niveau beoefend in onze gemeente. Jaarlijks organiseren wij als gemeente het sportgala, volgens ons een goed platform om onze sporters uitbundig in het zonnetje te zetten. In de gemeente Dinkelland zijn buurtsportcoaches actief die in dienst zijn bij derden en bijdragen aan de doelen binnen het programma Sport en accommodaties.

Actuele ontwikkelingen Vanuit het Rijk is er een bundeling gemaakt (Brede SPUK) van de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Dit omvat o.a. de middelen voor de buurtsportcoaches en het uitvoeringsbudget voor het lokaal sportakkoord en preventieakkoord. Vanuit de ambitie Iedereen Gezond zijn de visies vastgesteld op gezondheid, sport en cultuur. De vertaling hiervan is de basis voor de Brede SPUK invulling. De uitvoeringsprogramma's hiervan worden tot realisatie gebracht. De visies op sport en gezondheid geven inzicht en sturing op preventie en het ondersteuningsnetwerk zoals de buurtsportcoaches. In hoeverre het voornemen van het nieuwe kabinet om alle specifieke uitkeringen af te schaffen en de betreffende middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toe te voegen hier invloed op heeft weten we nog niet.

Programma Cultuur & recreatie Portefeuillehouder Benno Brand

Algemeen Dinkelland is wat cultuur en recreatie betreft een veelzijdige gemeente. Je vindt er eeuwenoude gebruiken, die wij als gemeente ondersteunen, zoals de paasgebruiken in Ootmarsum en Denekamp, maar ook historische wind- en watermolens, musea en diverse natuurgebieden en de rivier de Dinkel stroomt door onze gemeente. Daarnaast doen veel kunstliefhebbers hét kunststadje van Oost-Nederland aan, Ootmarsum. Daar zijn wij als gemeente erg trots op! In de gemeente Dinkelland bestaan drie VVV-punten met informatie voor alle bezoekers die onze gemeente aandoen. De Stichting Toeristisch Ondernemersfonds Dinkelland zet zich in voor de versterking van het toeristisch product Ootmarsum-Dinkelland. Op Ootmarsum-Dinkelland is meer informatie te vinden over wat er zoal te zien en te doen is in onze gemeente. Naast de culturele- en recreatieve voorzieningen hebben we ook oog voor media. Hierbij valt te denken aan ondersteuning van de bibliotheek en de lokale omroep, RTV Oost. Wij vinden het belangrijk dat ook de jeugd kennis maakt met cultuur en investeren daarom in cultuureducatie en muziekonderwijs.

Actuele ontwikkelingen Het belang van cultuur wordt steeds meer onderkent. Enerzijds kan cultuur een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Anderszijds is cultuur een onderdeel van vrijetijdseconomie en heeft het veel te bieden op het gebied van recreatie en toerisme. 58

Er wordt uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda die op basis van de door de raad vastgestelde cultuurvisie is opgesteld. Onderdeel hiervan is de actualisatie van het subsidiebeleid voor culturele organisaties. Natura Docet De provincie Overijssel heeft in 2020 het provinciale cultuurbeleid geactualiseerd. Op basis van het nieuwe beleid wordt uitsluitend aan Rijksgefinancierde instanties (structurele) financiële steun verleend. Dat betekende voor Natura Docet dat de subsidierelatie met de provincie in 2021 werd beëindigd. De provincie heeft vervolgens aan Natura Docet een transitiebijdrage verstrekt, om na een periode van twee jaar op eigen benen te kunnen staan. De gemeente Dinkelland is het gesprek met het museum constructief aangegaan. Het transitieplan van het museum is geactualiseerd en uitgewerkt tot een businesscase (plan van aanpak). Besluitvorming hierover vindt nog voor de zomer van het jaar 2024 plaats. De financiele gevolgen zijn opgenomen in deze perspectiefnota 2025

Programma Sociaal domein Portefeuillehouder Cel Severijn, Richard de Way, Benno Brand

Algemeen Iedere inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. We hechten veel waarde aan het welzijn van onze inwoners. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit hun sociale netwerk. Inwoners die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. De ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk en preventief als het kan. De gemeente is ervoor om inwoners hierbij te helpen. In de gemeente Dinkelland werken we samen met verschillende organisaties om de zorg voor onze inwoners zo optimaal mogelijk in te richten. Dit zijn bijvoorbeeld organisaties die re-integratietrajecten begeleiden en organisaties die vrij toegankelijke voorzieningen aanbieden, maar ook Veilig Thuis voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen. Daarnaast kennen we verschillende regelingen voor inwoners met (tijdelijke) financiële problemen, bijvoorbeeld bijstand voor zelfstandige ondernemers en kindpakketten. We vinden het belangrijk dat inwoners de weg naar ondersteuning en hulpverlening gemakkelijk weten te vinden.

Daarom werken we binnen het sociaal domein samen binnen Schakel. Schakel is de toegang van het sociaal domein waarbinnen alle organisaties samenwerken en daardoor passende hulp- en ondersteuning kunnen bieden aan onze inwoners.

Actuele ontwikkelingen Jeugd De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is van start gegaan. Hervormingen in de jeugdzorg zijn hard nodig om jeugdigen en hun gezinnen die dat nodig hebben, zo snel mogelijk passende zorg te bieden. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van de jeugdzorg blijft maar stijgen en hervorming is nodig om het hele jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te krijgen. De genoemde bezuinigingen waarover onderhandeld is, zijn niet weg, maar opgeschoven in de tijd. Zo zijn er geen harde afspraken gemaakt over de financiën vanaf 2026, waardoor we als gemeenten geconfronteerd worden met financiële onzekerheid. Veel is nog onduidelijk maar op inhoud zijn de eerste stappen gezet. Er is een lokale en regionale startfoto gemaakt, een richtinggevend kader Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening vastgesteld en een landelijke afsprakenmonitor van start gegaan.

59

Regionaal speelt de nieuwe inkoop jeugdhulp 2025. Door de inflatie en financiële positie van zorgaanbieders zijn de jeugdzorgkosten gestegen. Daarnaast is geconstateerd dat het aantal uithuisplaatsingen in geheel Twente hoog is. Er is een opdracht in de nieuwe inkoop jeugdhulp 2025 opgenomen om ambulante hulp uit te breiden en het aantal bedden te gaan verminderen. Deze ontwikkelingen vragen om een transformatie en het versterken van de lokale preventie en zorgstructuur. Lokaal zijn er in 2024 een aantal nieuwe preventieve activiteiten voor jeugd van start gegaan, dat is echter nog niet voldoende. Koers vanuit de Hervormingsagenda Jeugd is dat de Jeugdwet afgebakend gaat worden en dat alle lichte jeugdzorg en ondersteuning van gezinnen vrij toegankelijk wordt georganiseerd. Participatiewet In 2025 zal er één loket zijn voor vragen van werkgevers en burgers aangaande alle vragen betreffende arbeidsmarktvraagstukken. Het leerwerkloket, het werkplein, het Twents fonds voor Vakmanschap en het Regionaal Mobiliteitsteam zijn dan samengevoegd en er is een gidsfunctie georganiseerd in iedere gemeente. De verdere uitwerking hiervan wordt in 2024 uitgewerkt en geïmplementeerd zodat er in 2025 kan worden gestart. Het Rijk heeft structureel en incidenteel geld beschikbaar gesteld om de vroegere SW-bedrijven toekomstbestendig te maken en als Sociaal Ontwikkel Bedrijven(SOB) verder te gaan.

Daarmee wil het rijk de oplopende kosten van de huidige bedrijven door het teruglopen van de SW populatie en toenemende behoefte aan werkplekken met mogelijke aanpassingen, re-integratieplaatsen en werkplekken met toezicht/begeleiding aanpakken. In 2024 moeten de gemeenten en SOB daar plannen voor maken die in 2025 kunnen worden geïmplementeerd. Algemene- en bijzondere bijstand Er wordt gewerkt aan een actualisatie van de beleidsregels algemene- en bijzondere bijstand zodat de beleidsregels goed aansluiten op de praktijk. Daarnaast wordt de re-integratieverordening met bijbehorende beleidsregels gewijzigd en opnieuw vastgesteld. Inburgering Met de invoering van de Wet Inburgering 2021 is de regie van inburgering teruggekeerd naar de gemeente. De Wet is een wet onder constructie gebleken die regelmatig wordt aangepast onder druk van de landelijke ontwikkelingen omtrent het gebrek aan opvangplaatsen en huizen om statushouders te plaatsen. De taakstelling te plaatsen statushouders is al 2 jaar niet behaald en er is toezicht door de provincie. Om oplossingen te vinden is er een Taskforce opgericht die zoekt naar oplossingen en alternatieven. We verwachten niet dat de taakstelling op korte termijn zal verminderen. Ook landelijke ontwikkelingen ontstaan door de kabinetsformatie zullen de nodige uitdagingen bieden.

(intrekken spreidingswet) Naar de toekomst zullen we steeds meer proberen de inburgering al te laten starten vanuit het AZC en niet wachten op huisvesting in de gemeente. Schulden en armoede De is sinds 2022 van kracht. Er wordt gewerkt aan het uitvoeringsplan dat hoort bij het nieuwe beleidsplan armoede & schulden. In dit uitvoeringsplan staan concrete acties beschreven die de komende jaren uitgevoerd gaan worden op het gebied van armoede & schulden. Laaggeletterdheid (hierna: basisvaardigheden) Vanuit de rijksoverheid wordt er jaarlijks (extra) geld beschikbaar gesteld om basisvaardigheden te verbeteren. Er wordt gewerkt aan een lokaal beleidsplan basisvaardigheden. Naast het beleidsplan basisvaardigheden zal er ook een uitvoeringsplan basisvaardigheden worden opgesteld. In dit uitvoeringsplan staan concrete acties beschreven die de komende jaren uitgevoerd gaan worden op het gebied van basisvaardigheden.

60

Deze aanpak moet ervoor zorgen dat laaggeletterdheid o.a. meer bespreekbaar en vindbaar wordt. Daarnaast moet de aanpak ervoor zorgen dat mensen die moeite hebben met lezen en schrijven beter geholpen worden. Wmo Regionaal speelt de inkoop begeleiding individueel en dagbesteding, deze zit in een afrondende fase, waarna de implementatie kan plaatsvinden en het contract per 2025 in kan gaan. Verordeningen en overige regelingen worden hierop dan weer aangepast. Er is niet alleen een toename van het aantal inwoners dat gebruik maakt van voorzieningen, ook de kostprijs van de uitstaande voorzieningen stijgen als gevolg van de inflatie. Wmo-aanbieders hebben nog steeds moeite om voldoende personeel te vinden en de continuïteit van hun dienstverlening te waarborgen. Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren vanaf 1 januari 2026. Hoe deze wet eruit gaat zien, wordt de komende maanden duidelijk. Daarnaast is de houdbaarheid van de Wmo ook afhankelijk van de uitkomst van de werkagenda van de Wet langdurige zorg in relatie tot de Wmo. Huisvesting van verschillende doelgroepen blijft een probleem. Zo ook voor de inwoner die een aanpassing van een woning als wel een aangepaste woning nodig heeft.

Ouderen blijven daarnaast steeds langer zelfstandig wonen. Leerlingenvervoer Voor het schooljaar 2024/2025 is een start gemaakt met het maken van persoonlijke vervoersplannen. Samen met ouders en leerlingen die een aanvraag voor het leerlingenvervoer doen wordt gekeken hoe de leerlingen uiteindelijk zelfstandig kunnen leren reizen waardoor ze zich ook in de toekomst zelfstandig kunnen verplaatsen zonder afhankelijk te zijn van derden. Publieke Gezondheid Ambtelijk wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. Deze uitvoeringsagenda zit in een afrondende fase. Het is nog onduidelijk wat het landelijke 'Hoofdlijnenakkoord' voor gevolgen heeft op de uitvoering binnen de Publieke Gezondheid. De landelijke politieke partijen willen dat preventie meer centraal komt te staan om daarmee de zorg voor de toekomst toegankelijk te houden. In tegenstelling tot deze ambitie is er een financiële maatregel opgenomen om de intensivering in publieke gezondheid terug te draaien vanaf 2025 met uiteindelijk € 300 miljoen. Het is ook onduidelijk wat de maatregel betekent voor de lokale uitvoer van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Vanuit het GALA hebben we financiële middelen ontvangen om het preventieve en voorliggende veld op de elf onderdelen in het GALA te versterken en de vijf verplichte ketenaanpakken in te richten.

In deze vijf verplichte ketenaanpakken moeten gemeente en medisch domein samen optrekken. Deze samenwerking wordt ondersteund met financiering vanuit het GALA. Dit is een risico vanwege de onduidelijkheid van de financiering na 2026. Mocht financiering wegvallen, dan heeft dit ook grote gevolgen voor de samenwerking met maatschappelijke partners en het medisch domein. Het Rijk heeft aangegeven dat een deel van de middelen in het GALA aan het gemeentefonds toegevoegd worden na 2026, maar het is onduidelijk wat de hoogte van deze bijdrage zal zijn. Kerntakendiscussie Regionaal speelt op dit moment een kerntakendiscussie bij SamenTwente, waaronder GGD Twente. Wat de gevolgen van de kerntakendiscussie op de uitvoering van de taken van SamenTwente zijn, is nog onduidelijk. Naar verwachting is deze kerntakendiscussie voor het eind van 2024 afgerond. Er wordt een structureel tekort verwacht in de begroting van de GGD. Dit tekort komt door een toename van maatschappelijk vraagstukken en tekorten op de arbeidsmarkt, onder andere binnen de jeugdgezondheidszorg en de forensische dienstverlening.

61

De financiële maatregel in het hoofdlijnenakkoord om intensivering in publieke gezondheid terug te draaien kan ook direct gevolgen hebben voor de GGD begroting. De verwachting is daarentegen niet dat de taken die de GGD moet uitvoeren zullen verminderen. Meldpunt Zorgwekkend Gedrag Twente Het aantal meldingen bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag Twente blijft stijgen. Naast de stijging van het aantal meldingen vanuit de politie, stijgt ook het aantal reguliere meldingen. Er is geen duidelijke verklaring voor deze stijgende lijn. Er is incidenteel extra capaciteit binnen GGD Twente om deze meldingen op te pakken via een landelijke subsidie, maar er is nog geen financiële dekking na 2025. Regionaal zijn de Twentse Koers en de bijbehorende projecten, waar wij lokaal gebruik van maken, volledig gefinancierd vanuit het Rijk. Deze financiering komt vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Net als bij het GALA is aangegeven dat de IZA financiering structureel zou zijn. Ook hierbij geldt, hoe hoogt de structurele bijdrage van het Rijk gaat zijn is nog onduidelijk na 2026. Sociaal domein overstijgend De gevolgen van het hoofdlijnenakkoord, de transitie (betaalbaar houden zorg/toename vraag) voor gemeenten vraagt om koers en richting en een passende(efficiënte en effectieve ) lokale organisatie (toegang en samenwerking met partners).

Met andere woorden, er komt minder geld vanuit het Rijk, terwijl er meer van ons als gemeente gevraagd wordt.

Programma Milieu Portefeuillehouders Cel Severijn

Algemeen Het uitgangspunt van de gemeente Dinkelland is dat we in 2030 leven in een afvalloze en duurzame samenleving. Afval bestaat dan niet meer, we zamelen alleen nog maar waardevolle grondstoffen in. Een meewerkende houding van onze inwoners en bedrijven is hierbij van groot belang. Afval wordt in de gemeente Dinkelland opgehaald door ROVA. Kringloopbedrijf De Beurs komt herbruikbare goederen gratis bij onze inwoners ophalen en nemen het overige grof huishoudelijk afval tegen een kostendekkend tarief mee.

Actuele ontwikkelingen CO 2 heffing op verbranden afval Afval Energie Centrales, AEC's, betalen voor het verbranden van afval een CO2 heffing. Het doel is om het verbranden van afval te reduceren. Op deze manier wordt het verder scheiden van afval aangemoedigd. De heffing loopt op van € 3,-- per ton uitgestoten CO2 in 2026 tot € 26,-- in 2030. Dit heeft gevolgen voor de Afvalstoffenheffing. Boxenmodel ROVA Met ingang van 1 januari 2024 heeft ROVA het boxenmodel ingevoerd. Dit is het financiële afrekenmodel tussen ROVA en haar gemeenten. Via dit model worden de verschillende typen dienstverlening verantwoord en in rekening gebracht. Het nieuwe boxenmodel kent een grotere transparantie qua kostenopbouw voor de dienstverlening die ROVA haar aandeelhoudende gemeenten biedt. Het financiële nadeel van het nieuwe boxenmodel is reeds vanaf 2024 structureel verwerkt in het tarief Afvalstoffenheffing. In de AvA van december 2023 van ROVA is echter besloten om de financiële afwikkeling van het nieuwe boxenmodel pas in z’n geheel in 2026 door te berekenen aan de gemeenten. Dat betekent in 2024 en 2025 een financieel voordeel voor de Voorziening Afval.

62

Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening Portefeuillehouders Cel Severijn, Benno Brand

Algemeen Als gemeente is van het van groot belang dat de fysieke leefomgeving zodanig is ingericht dat een goed woon en leefklimaat is gegarandeerd. Het woningaanbod moet zowel een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van de samenleving. Er moet echter ook ruimte zijn voor bedrijvigheid. Een integrale blik op de fysieke leefomgeving is hiervoor een vereiste.

Actuele ontwikkelingen Prognose grondbedrijf 2024 Deze prognose grondbedrijf 2024 geeft een beeld van de kwantitatieve woningbouwopgave die voortvloeit uit het woonbeleid en de programmering van woningbouwaantallen (kavels) over een langere termijn over de verschillende kernen. Hierbij is er een onderscheid in de plannen die door derden worden ontwikkeld en door de gemeente. De plannen die door de gemeente worden ontwikkeld, zijn ondergebracht in het gemeentelijk grondbedrijf. Doel van het grondbedrijf Het grondbedrijf ontwikkelt op een actieve wijze de doelstellingen vanuit het woningbouwbeleid. Dit vindt plaats door het actief aankopen van percelen grond, de bestemming hiervan te wijzigen in bouwgrond, deze gronden bouw- en woonrijp te maken en de bouwkavels te verkopen aan particulieren. Hierbij wordt een interne doelstelling nagestreefd van de uitgifte van gemiddeld 50 bouwkavels per jaar over een langjarige periode. Los van het grondbedrijf, ontwikkelen ook derden woningen in de gemeente. Deze aantallen woningen zijn ook opgenomen in deze prognose. Woonvisie 2021+: woningbouwprogramma gemeente Dinkelland 2020 -2025

Het woonbeleid van de gemeente is vastgelegd in de Woonvisie 2021+. Op basis van de Woonvisie is een uitvoeringsprogramma gemaakt. Het uitvoeringsprogramma beschrijft hoeveel woningen, en van welk type, in alle kernen van de gemeente moeten worden gebouwd. Een groot deel van deze woningbouw komt terecht in de drie grote kernen, de verzorgingskernen Denekamp, Ootmarsum en Weerselo. In het coalitieakkoord is vastgelegd dat in de huidige bestuursperiode (tot en met 2025) 500 van de geprognosticeerde 665 woningen gerealiseerd moeten worden.

63

Prognose kaveluitgifte 2024 – 2032 / gemeente en derden

Toelichting: de gemeente streeft, op basis van het woonbeleid, naar het toevoegen van ongeveer 100 kavels/woningen per jaar, door zowel de gemeente als door derden. De gemeente beoogt om hiervan zelf 50 kavels per jaar uit te geven, gemiddeld over een langere periode. De gemeente heeft weinig invloed op de plannen van derden. Om in de verschillende kernen niet al te afhankelijk te zijn van derden, dient de gemeente zelf ook een deel van de woningbouwproductie te realiseren. Voordeel hiervan is dat we zelf beter kunnen sturen op aantallen, woningbouwtypologieën en doelgroepen en op de planning van het realiseren van woningbouw. Voor de periode vanaf 2026 zijn door de gemeente en door derden reeds trajecten ingezet voor verwerving van gronden om te ontwikkelen tot woningbouw. Gerealiseerde kaveluitgifte 2015 – 2031

In de periode 2015 - 2022 heeft de gemeente zelf ongeveer 50 kavels gemiddeld per jaar uitgegeven. De jaarlijkse afwijkingen ten opzichte van streefgetal 50, zijn vooral het gevolg van procedures die anders verlopen dan vooraf gepland en de omstandigheden op de woningmarkt. Voor de periode 2024 - 2031 is rekening gehouden met toekomstige gemeentelijke uitgiftes in de plannen Denekamp Oost, Bögelscamp, Spikkert, Rossum Noord, Tilligte Noord, Deurningen Oost en Saasveld. Deze aantallen kunnen nog afhankelijk van nog te verwerven locaties wijzigen. Hierbij is het doel om in elke kern een eigen gemeentelijke woningbouwlocatie te hebben.

64

Fasering woningbouwprogramma gemeente + derden 2024 tm 2032

Deze aantallen zijn exclusief de eventueel nog te verwerven locaties.

65

Financiële resultaten grondexploitaties De laatste jaren komen de resultaten van de grondexploitaties steeds meer onder druk te staan. Door de hoge inflatie zijn de kosten van bouw- en woonrijp maken in 2022 ten opzichte van 2021 met 15 % gestegen (vooral door hogere prijzen voor materialen), is de rekenrente met 0,5% gestegen, loonstijgingen waardoor de plankosten toenemen en de extra onderzoeken (o.a. stikstof) tbv omgevingsplannen. Daarnaast zijn de grondprijzen de laatste jaren beperkt verhoogd. Gevolg hiervan is dat de eindresultaten van de grondexploitaties teruglopen. Dit risico speelt niet alleen bij de gemeentelijke grondexploitaties maar ook bij plannen van derden.

66