FAQ concept windbeleid Dinkelland.pdf

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 16/28

Waarom wordt energie niet opgewekt op de locaties waar het meest wordt verbruikt? Iedere gemeente draagt bij aan de energieopgave en hebben zoekgebieden in kaart gebracht. De zoekgebieden in Noordoost Twente zijn in 2020 voorgesteld in overleg met provincie Overijssel. Op locaties waar veel energie verbruikt wordt, is niet altijd de mogelijkheid om windenergie op te wekken. In hoeverre is het Traktaat van Meppen van kracht? Op dit moment is het onduidelijk of het Traktaat van Meppen nog van toepassing is. De bevoegdheid in Nederland ligt bij provincie Overijssel. In Duitsland ligt het bevoegd gezag bij de gemeenten. De Duitse gemeenten willen het traktaat handhaven. Provincie Overijssel is van mening dat het traktaat niet meer rechtsgeldig is. De provincie heeft hierover afstemming met Duitsland. De gemeente informeert de gemeente Nordhorn over de ontwikkelingen en zij informeren hun inwoners.

Terug ..

Clustering opgave voor windenergie In hoeverre heeft de gemeente Dinkelland ruimte voor grote clusters? Het zoekgebied in de gemeente Dinkelland is geschikt voor maximaal 2 – 4 windturbines. Ruimte voor grote clustering is er niet. In hoeverre is een clustering van drie windturbines rendabel? Een clustering van drie windturbines kan, onder andere afhankelijk van de locatie en afstand tot de netaansluiting, rendabel zijn. In juli 2023 heeft de provincie Overijssel besloten om windenergie toe te staan in een aantal grote clustergebieden. Buiten de clustergebieden is ruimte voor windenergie, mits daar (gemeentegrensoverschrijdende) ruimtelijke samenhang mogelijk is met minimaal 4 windturbines. In hoeverre is het toegestaan om op één perceel een windturbine te plaatsen? Dit is niet toegestaan. Buiten de clustergebieden die de provincie heeft vastgesteld is ruimte voor windenergie, mits daar (gemeentegrensoverschrijdende) ruimtelijke samenhang mogelijk is met minimaal 4 windturbines. In hoeverre is het mogelijk om een energielandschap te creëren? Clustering van verschillende energiebronnen draagt bij aan een stabiel energienet. Bovendien is clustering efficiënt als het gaat om onder meer de bekabeling. Ook is het gunstig om een energiepark te realiseren voor lokaal stroomverbruik. In de uitwerking van een ontwikkellocatie wordt gekeken hoe de opgave verbreed kan worden.

Andersom is het niet zo, dat alleen windenergie gerealiseerd wordt als een groot energielandschap op een locatie mogelijk is.

Effecten op omgeving In het voorstel voor windbeleid zijn de normen aangescherpt om inwoners te beschermen en eventuele hinder door windturbines te beperken. Op 19 december 2023 neemt de gemeenteraad naar verwachting een beslissing over het windbeleid. Na vaststelling van windbeleid worden onderstaande vragen definitief bijgewerkt en waar nodig aangevuld. In hoeverre belemmert de komst van windturbines een prettige leefomgeving van de direct omwonenden? De gemeente Dinkelland is zich bewust dat de komst van windturbines effect heeft op de leefomgeving van direct omwonenden. In het algemeen belang van onze samenleving is het echter van belang om met behulp van windturbines de energietransitie te overbruggen. Deze verandering moet nu in gang gezet worden, om onafhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en de opwarming van de aarde te beperken. Behoud van de volksgezondheid van de direct omwonenden is daarbij ook van belang. Daarom worden kaders gesteld zoals afstandsnormen en geluidsnormen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 17/28

Hoe kan hinder worden voorkomen? Eventuele hinder van het geluid van een windturbine willen we zoveel mogelijk beperken. Dat kan door eisen te stellen aan de type windturbines. Zo zijn de moderne grotere windturbines veel stiller, dan de eerste kleinere modellen die op de markt verschenen. Ook zal het stellen van geluidsnormen eventuele geluidshinder beperken. In het lokale windbeleid is een geluidsnorm van 45 dB Lden opgenomen. Deze norm gaat uit van een jaargemiddelde van 45 decibel per etmaal (dag, avond en nacht). Hierbij geldt dat de norm voor het geluid dat is toegestaan in de avond en nacht zwaarder meetelt dan het geluid dat overdag is toegestaan. Daarnaast wordt onder meer een geluidsnorm geëist van 39 dB Lnight om geluidshinder in de nacht te beperken. Dat biedt gedurende de avond en de nacht extra bescherming tegen mogelijke geluidshinder. Met 45 dB Lden veroorzaakt de windturbine in de praktijk minimaal 60% minder geluid bij omliggende woningen dan bij de norm uit het concept windbeleid van Noordoost Twente. Bij de ontwikkeling van een windpark is het verplicht om een geluidsonderzoek uit te voeren. Daarbij wordt rekening gehouden met veel factoren met als doel om eventuele hinder te beperken. Zo draagt bijvoorbeeld geluid over water verder dan over grasland of bos.

Wat zijn de wettelijke regels om hinder van windturbines te voorkomen? Per jaar mag niet meer dan 17 dagen 20 minuten hinder van slagschaduw worden ervaren. Voor geluidshinder geldt momenteel geen landelijke norm sinds de uitspraak van de Raad van State dat deze normen onvoldoende onderbouwd waren. Het Rijk heeft op 12 oktober 2023 conceptnormen ter inzage gelegd en is voornemens deze begin 2024 vast te stellen. De lokale normen zijn strenger dan de wettelijke normen die voor een aantal jaren gelden golden.. Zo is het voorstel om een ‘standstill’- voorziening op te nemen voor slagschaduw en wordt een geluidsnorm van 45 dB Lden voorgesteld. Naar aanleiding van de reacties uit de samenleving wordt onder meer een geluidsnorm geëist van 39 dB Lnight om geluidshinder in de nacht te beperken. In hoeverre zijn de gezondheidseffecten voor de lange termijn onderzocht? Windturbines bestaan nog niet zo lang, dus de lange termijn effecten zijn niet wetenschappelijk onderzocht. Wel is bij de realisatie van windturbines veel aandacht voor het beperken van (laagfrequent) geluid. De turbines worden steeds stiller. Uit literatuuronderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu1 (RIVM), gepubliceerd in 2021, blijkt dat het wonen in de buurt van een windturbine, of het horen van geluid daarvan kan leiden tot chronische hinder onder omwonenden.

Het RIVM concludeert daarnaast dat geen consistent bewijs bestaat voor andere gezondheidseffecten, zoals hart- en vaatziekten, stofwisselingsstoornissen, mentale gezondheid en cognitieve effecten. Wel concludeert het RIVM dat hinder door geluid en dat deze hinder toeneemt als het geluid sterker is. Gezondheidseffecten hangen niet duidelijk samen met het geluidniveau, maar wel met de ervaren hinder. Er is tot op heden geen aanleiding om ervan uit te gaan dat met het toenemen van het formaat van windturbines een andere mate van hinder zal optreden2. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) heeft in 2018 een richtlijn3 gepubliceerd voor geluidnormeringen voor verschillende geluidsbronnen. Ook uit deze richtlijn volgt de conclusie dat vanwege windturbinegeluid geen andere gezondheidseffecten zijn te verwachten dan hinder. Het onderzoek naar de gezondheid blijft doorgaan, ook in de komende jaren. Er is wel veel bekend over de korte termijn effecten.

1 RIVM-rapport 2020-0214, Gezondheidseffecten van windturbinegeluid, I van Kamp & G.P van den Berg 2 Hongisto, V., Olivia, D. & Keränen, J. (2017). Indoor noise annoyance due 3-5 megawatt wind turbines – An exposure-

response relationship. The Journal of the Acoustical Society of America 142(4), 2185-2196. 3 Environmental Noise Guidelines for the European Region, WHO, 2018. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 18/28

Op basis van de verkenning van opties voor gezondheidsonderzoek (RIVM, 2022) hebben de ministeries van Economische zaken (EZK), Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW) gekozen voor twee onderzoeken: 1. een blootstelling-responsrelatie-onderzoek, uitgevoerd door het RIVM en 2. een historisch cohortonderzoek, uitgevoerd door Nivel Blootstelling-responsrelatie-onderzoek van het RIVM: Het RIVM gaat in opdracht van de ministeries van EZK en IenW een zogeheten blootstelling-responsrelatie onderzoek (BR) uitvoeren gericht op de Nederlandse situatie. In dit BR worden geluidniveaus van windturbines (de ‘blootstelling’) gekoppeld aan de mate van hinder en slaapverstoring (de ‘respons’) bij omwonenden. Een BR kan behulpzaam zijn bij het schatten van de omvang van de hinder rondom te vervangen of nieuw te plaatsen windturbines. Het onderzoek start in 2024. De resultaten worden in 2026 verwacht. Historisch cohortonderzoek, uitgevoerd door Nivel: in opdracht van het ministerie van VWS wordt een historisch cohortonderzoek uitgevoerd. Dit is een verkennend onderzoek op basis van bestaande gezondheidsregistraties van omwonenden nabij windturbines, over een bepaalde periode in het recente verleden. Deze huisartsgegevens worden met elkaar vergeleken.

Zo wordt in kaart gebracht of er gezondheidsklachten zijn die vaker voorkomen in de buurt van windturbines en als die turbines draaien. Het onderzoek loopt nog. Het eindrapport van dit onderzoek verschijnt naar verwachting eind 2023 (status per 14/11/2023). Wat is de maximale hoogte van een windturbine? Gemeente Dinkelland heeft geen maximum gesteld aan de hoogte van de windturbines. Wel geldt een minimum hoogte van 100 meter, aangezien dit de rendabele windturbines betreft. De hoogte van een windturbine is niet leidend. Wel is het zo, dat hoe hoger de turbine, des te meer rendement. De modernere windturbines zijn circa 240 meter. De hoogte is mede afhankelijk van een milieueffectberekening, die bij vergunningverlening wordt uitgevoerd. Waarom is er geen beperking op de hoogte van de van turbines? In hoeverre zijn lagere windturbines een optie? Lagere windturbines hebben een lagere opbrengst van energie. Hierdoor moeten er meer geplaatst worden, om te kunnen voldoen aan het bod. Binnen de beperkt beschikbare ruimte in de gemeente Dinkelland, is onvoldoende ruimte om meer windturbines te plaatsen. Bovendien worden op die wijze meer inwoners belast. Hoe werkt de combinatie van geluidsnormen en afstandsnormen? De afstandsnorm van 400 meter is een minimale afstand.

Als blijkt dat voor het hanteren van de geluidsnorm van 45 dB Lden een grotere afstand nodig is, dan wordt die afstand gevolgd. Andersom kan het zijn, dat toekomstige windturbines zo stil zijn, dat voor het geluid 400 meter niet nodig zou zijn en op basis van de geluidsnorm dichterbij geplaatst kunnen worden. De combinatie zorgt dus voor een minimale afstand van 400 meter en de afstand op basis van de geluidsnorm. In hoeverre kunnen afstandsnormen eventuele hinder beperken? Om onze inwoners beter te beschermen worden twee soorten normen voorgesteld, een emissienorm en afstandsnorm. De geluidsnorm is een emissienorm, maar is minder duidelijk voor inwoners. Door een afstandsnorm te hanteren, wordt rekening gehouden met de ruimtelijke impact in het gebied en wordt duidelijkheid gegeven aan onze inwoners. Bovendien kan een windturbine door het hanteren van een afstandsnorm die qua geluidsnorm voldoet, niet dichter bij een woning worden gezet dan de afstandsnorm. In hoeverre is een afstand van 400 meter tot woningen voldoende ter bescherming? Omwonenden maken zich zorgen dat de afstand te dicht bij woningen komt (“als hij omvalt ligt hij in de achtertuin”). In de praktijk is de afstand voor externe veiligheid veel kleiner dan de afstand die voortvloeit uit de geluidsnormen.

De geluidsnormen zijn in de praktijk dus bepalend voor de afstand van windturbines tot geluidsgevoelige objecten. De externe veiligheid zal bij eventuele vergunningverlening getoetst worden. Het hanteren van een afstandsnorm in combinatie met een geluidsnorm is een gestelde ondergrens van de gemeente als het gaat om bescherming van omwonenden. Andere gemeenten en provincie Overijssel hebben geen normen opgenomen in het beleid en bepalen dit bij projectontwikkeling.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 19/28

De gemeente Dinkelland wil een minimale norm vaststellen. Deze mag de ontwikkeling van windturbines niet beperken. De afstand van 400 meter is een norm waarbij rekening kan worden gehouden met de bescherming van omwonenden en waarbij ontwikkeling nog mogelijk is. Als blijkt dat de landelijke normen strenger zijn, dan zal de gemeente die normen volgen. Als blijkt dat deze minder streng zijn, dan houdt de gemeente zich aan deze ondergrens. Waar is de afstandsnorm van 400 meter van windturbines op gebaseerd? De 400 meter is een aanvullende bescherming voor inwoners op de geluidsnorm. Met alleen een geluidsnorm kan het mogelijk zijn om windturbines zeer dicht bij huizen te plaatsen, wanneer bijvoorbeeld in de toekomst nog stillere windturbines worden ontwikkeld. Dit vindt de gemeente onwenselijk. Met een afstandsnorm van 400 meter wil de gemeente zoveel mogelijk bescherming bieden voor omwonenden, zonder dat het de ontwikkeling van windturbines teveel beperkt. Biedt de afstandsnorm voldoende bescherming wanneer er een wiek van de windturbine afvalt? In de praktijk is de afstand voor externe veiligheid veel kleiner dan de afstand die voortvloeit uit de geluidsnormen. De geluidsnormen zijn in de praktijk dus bepalend voor de afstand van windturbines tot geluidsgevoelige objecten. De externe veiligheid zal bij eventuele vergunningverlening getoetst worden.

In andere landen gelden andere strengere afstandsnormen, zoals in Duitsland, Denemarken en Oostenrijk. Waarom kan het in Nederland niet soepeler? De ruimte in Nederland is beperkter dan in andere landen, dat weegt mee in de vaststelling van normen. Ook voor de geluidsnormen gelden de bestaande normen als vertrekpunt. Waarom wordt een afstandsnorm van 1 kilometer gehanteerd van de kernen en 400 meter van woningen nabij het zoekgebied? Het criterium 1 km vanaf een woonkern is een uitgangspunt die voorgesteld is in het concept windbeleid Noordoost Twente. Als 1 km vanaf een woning wordt gerekend, zijn er geen zoekgebieden meer voor windturbines en is deze ontwikkeling niet meer mogelijk. De provincie zal met deze afstandsnormen niet akkoord gaan (en de gemeente ook niet, omdat de regie daarmee verloren gaat). Met een afstandsnorm van 400 meter wil de gemeente zoveel mogelijk bescherming bieden voor omwonenden, zonder dat het de ontwikkeling van windturbines teveel beperkt. Welke afstandsnormen stelt de provincie Overijssel? De provincie Overijssel heeft geen afstandsnormen opgenomen in het beleid. Als de richtlijnen van de provincie worden gevolgd, dan wordt de afstand bepaald op projectniveau. Hoe groot is de afstand tussen windturbines? Commerciële projectontwikkelaars houden een afstand aan van 500 meter tussen windturbines. Die afstand is mede bepalend voor de opbrengsten.

Lokale energie coöperaties kunnen hierin een andere afweging maken. De gemeente heeft geen eisen gesteld aan de afstand tussen windturbines. Kunnen we met het oog op toekomstige ontwikkelingen geen strengere geluidsnorm instellen? Waarschijnlijk zullen windturbines in de toekomst nog veel stiller zijn. In hoeverre moeten we een strengere geluidsnorm instellen om mensen veilig te houden? We kunnen niet in de toekomst kijken en stellen een geluidsnorm op die gebaseerd is op de huidige situatie. De geluidsnorm is opgesteld voor het geluidsniveau op de gevel van een geluidsgevoelig object, zoals een woning. Als geluidsnormen of afspraken worden overschreden, wat gebeurt er dan? Als de gemeente de vergunning verleent, dan is de gemeente bevoegd gezag en kan de gemeente handhavend optreden en indien nodig bijvoorbeeld een dwangsom opleggen. Als de provincie vergunning verleent, dan is de provincie bevoegd gezag. In hoeverre wordt rekening gehouden met de ondergrond als het gaat om het effect van geluid? Geluid kan ver dragen en het effect is anders als de ondergrond gras, water, bos of bebouwing is. Bij de vergunningverlening worden de mogelijke geluidseffecten voor de betreffende locatie nader onderzocht. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 20/28

Is het bekend hoeveel extra gezondheidsschade het oplevert als de windturbine een periode stilstaat en vervolgens een periode extra geluidsoverlast veroorzaakt? Dit is niet bekend, maar om deze onwenselijke situatie te voorkomen voegen we extra geluidsnormen toe aan het windbeleid. Hoe kan een windturbine worden uitgeschakeld als er teveel geluid of slagschaduw is? Als er sprake is van tonaal geluid, zoals een zware bromtoon, dan is er meestal sprake van een defect en wordt de turbine stilgezet. Als het gaat om regulier geluid dat de norm overschrijdt, dan is dat aan de hand van bijvoorbeeld het aantal toeren te reduceren. Het aanpassen van het aantal toeren en stilzetten van een windturbine wordt altijd beoordeeld in relatie tot opbrengsten. Hinder moet worden beperkt, maar altijd stilzetten waardoor er geen opbrengsten zijn is geen optie. De geluidsnorm van 45 dB Lden is een jaargemiddelde. Welk effect heeft dit voor het minimale en maximale geluidshinder en eventuele piekbelasting? De geluidsnorm van 45 dB Lden is inderdaad een jaargemiddelde. In de praktijk betekent dit dat eventuele hinder binnen een bandbreedte zal plaatsvinden. Mede naar aanleiding van de reacties uit de samenleving wordt een nachtnorm van 39 dB Lnight toegepast, die de hinder in de avond en nacht zal beperken. Die norm is omdat de meeste hinder in de avond en nacht wordt ervaren.

Hoe wordt gehandeld als de normen in de nacht worden overtreden? Om te waarborgen dat daadwerkelijk aan de uiteindelijk per plan vastgestelde norm dient een exploitant bij de aanvraag van de vergunning rekenkundig aan te tonen dat voldaan kan worden aan deze normering. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de methode uit Bijlage 4 van de Activiteitenregeling. Na realisatie van het plan dient de exploitant door middel van bronmetingen conform de methode uit de bijlage van de Activiteitenregeling de daadwerkelijke geluidvermogen vast te stellen. Op basis van deze metingen dient de exploitant aan te tonen dat wordt voldaan aan de vastgestelde norm. De exploitant registreert gedurende het jaar de windsnelheden op ashoogte en de modus waarin de turbine draait. Hiermee bepaalt de exploitant of is voldaan aan de vastgestelde norm. Hierover rapporteert de exploitant jaarlijks. Deze verplichting geldt enkel voor de Lden (gewogen jaargemiddelde geluidbelasting tijdens de dag-, avond- en nachtperiode, de Lnight (jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode) en de LAeq,15 min (gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode van 15 minuten). De norm voor laagfrequent geluid wordt enkel gebruikt om handhavend op te treden bij klachten over laagfrequent geluid.

De gemeente vereist monitoring in de omgeving van het plan bij of in de richting van woningen, verdeeld over de verschillende windrichtingen. Deze metingen gebruikt de gemeente om hinderklachten te kunnen relateren aan de akoestische situatie op dat moment. Ook wordt dit systeem gebruikt om eventuele afwijkingen in de geluidemissie vroegtijdig te signaleren. In hoeverre is het effect van 45 dB Lden te vergelijken met het geluid langs de snelweg? Er wordt in een stil gebied lawaai toegevoegd. Het klopt dat het in het buitengebied stiller is dan andere locaties langs bijvoorbeeld de snelweg. Er gelden in Nederland normen om geluidsoverlast te voorkomen. Als de norm wordt aangepast voor windturbines, dan zijn andere ontwikkelingen, zoals woningen op locaties waar nu meer geluid is, ook niet mogelijk. In het beleid wordt binnen de bestaande kaders zoveel mogelijk gedaan om geluidshinder te beperken. In hoeverre is hinder te verwachten van slagschaduw? Als slagschaduw op het raam van een woning valt, dan kan dat als hinderlijk worden ervaren. Vooral de wisseling tussen wel en geen schaduw kan mensen ergeren.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 21/28

In de milieuwetgeving zijn voorschriften opgenomen om hinder door slagschaduw te beperken. Windturbines kunnen voorzien worden van een stilstandvoorziening. Die schakelt de windturbine uit tijdens de slagschaduw. Aan de hand van rekenmethodes is van tevoren vast te stellen op welke dagen en op welk moment van de dag een slagschaduw kán optreden. Of de slagschaduw ook echt optreedt op de voorspelde dagen, hangt af van de volgende punten:  of die dagen onbewolkt zijn;  of er op die dagen genoeg wind is om de molens te laten draaien;  of de wind precies waait uit de richting waar de zon staat, omdat de oppervlakte van de schaduw die de windturbine werpt dan het grootste is;  de windturbine wordt uitgerust met een stilstandvoorziening, die is geïmplementeerd in de besturingssoftware. Hierdoor schakelt de turbine alleen uit als slagschaduw daadwerkelijk optreedt. Ter bescherming van onze inwoners mogen windturbines in de gemeente Dinkelland geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen. Maar omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten als er slagschaduw ontstaat, is enige slagschaduw tijdens het stilzetten niet geheel te voorkomen. In de planregels van het benodigde omgevingsplan zal dit nader gespecificeerd worden.

Wat is het effect van slagschaduw? Ter bescherming van onze inwoners mogen windturbines in de gemeente Dinkelland geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen. Maar omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten als er slagschaduw ontstaat, is enige slagschaduw tijdens het stilzetten niet geheel te voorkomen. In de planregels van het benodigde omgevingsplan zal dit nader gespecificeerd worden. In hoeverre is hinder te verwachten van (laagfrequent) geluid? Het meeste geluid van een windturbine wordt veroorzaakt door de luchtstroming om de draaiende wieken. Dit wordt vaak als een zoevend of zwiepend geluid ervaren. Hoe harder het waait, hoe harder de wieken draaien en hoe harder het geluid. Maar ook: hoe groter de windturbine, hoe langzamer de wieken draaien. Verder produceren bijna alle geluidsbronnen een laagfrequent geluid (LFG). Dit geldt ook voor windturbines. LFG klinkt als een lage bromtoon, dreunen of zoemen. De voornaamste bronnen van LFG zijn wegverkeer, railverkeer en vliegverkeer. Maar ook airconditioning, mechanische ventilatie en windturbines zijn bronnen van LFG. Uit Nederlands onderzoek blijkt dat in ons land ongeveer 2% van de bevolking ernstige hinder heeft van LFG en 8% enigszins gehinderd is. In onderzoeken is nog geen relatie aangetoond tussen LFG en gezondheidsrisico’s.

Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid. Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag (zoals de gemeente) een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de ABRvS4 geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen. Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt.

In hoeverre is hinder te verwachten van trillingen (via de spouw)? En hoe kan hinder worden voorkomen? Het onafhankelijke onderzoeksinstituut Deltares, heeft de effecten van een windturbine op trillingen in de bodem onderzocht en opgenomen in dit rapport. Het onderzoek laat zien dat de trillingen in de bodem (afhankelijk van de frequentie van de trilling) sterk afnemen naarmate de afstand tot de windturbine toeneemt (zie figuur 6 van het onderzoek). 4 ECLI:NL:RVS:2021:1683 en ECLI:NL:RVS2020:2308

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 22/28

Ook is een conclusie van dit onderzoek: “Een trillingsmeting geeft aan dat in de fundering en de grond er om heen een trillingssnelheid hebben van gemiddeld 1-2 mm/s met hoogste waarden 3 mm/s bij windsnelheid 15 m/s.” Vragen over trillingen in de bodem gaan doorgaans over de gevolgen daarvan voor bouwwerken/gezondheid bij mensen. Hier zijn onderzoeken naar gedaan die laten zien dat de trillingen nauwelijks waarneembaar zijn / geen ontoelaatbare gevolgen hebben, zie bijvoorbeeld: Rapport Windpark Wieringermeer turbine NB-01 (Fugro, 2014) Scheidingsafstanden tussen windturbines en ondergrondse pijpleidingen met betrekking tot externe veiligheid (M-tech & SGS, september 2015) In hoeverre is hinder te verwachten van verlichting? En hoe kan hinder worden voorkomen? En in hoeverre geldt dit voor vliegtuigen die heel hoog vliegen? De verlichting op een windturbine is bedoeld om vliegtuigen te waarschuwen. Momenteel wordt gewerkt aan een systeem, waarbij de verlichting alleen ‘aanspringt’ als er een vliegtuig nadert. Hierdoor zal minder hinder worden ervaren door de verlichting in de omgeving. De wetgeving wordt op dit punt aangepast. Als landelijk is toegestaan om transponders in vliegtuigen te verplichten, dan wordt dit zo snel mogelijk als voorwaarde opgenomen in het windbeleid. Momenteel is dit nog niet toegestaan, er wordt hier enkel mee getest.

De verlichting moet veilig zijn voor vliegtuigen die overvliegen. Verkeersvliegtuigen mogen niet zo laag vliegen (> 10 km hoogte) en zullen naar verwachting geen last hebben van windturbines. De verlichting is van belang voor overig vliegverkeer. In hoeverre is hinder te verwachten voor weidevogels? En hoe kan hinder worden voorkomen? Voor de plaatsing van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. In deze procedure moet onder meer een ecologisch onderzoek plaatsvinden en een onderzoek naar flora en fauna. Daar worden de effecten voor alle diersoorten onderzocht, ook die van paarden, de wielewaal, dassen, konijnen, hazen, bos- en kerkuilen en andere vogels. Een overzicht van soorten op de flora en faunalijst is hier te vinden. Ten aanzien van trekvogels is het mogelijk om dit te berekenen en een standstill-voorziening in te bouwen. Windturbines hebben over het algemeen geen invloed op de leefomgeving van insecten. In hoeverre hebben trillingen invloed op de leefomgeving van mens en dier? Volgens wetenschappelijk onderzoek is het onvoldoende bewijs dat mogelijke trillingen of laagfrequent geluid effect heeft op de omgeving. Dat wil niet zeggen dat deze hinder niet wordt ervaren. Uit lokaal onderzoek bij een vergunningaanvraag moet in kaart worden gebracht wat de verwachte effecten zijn en hoe hinder kan worden voorkomen.

Hoe zorgt de gemeente voor handhaving van geluidsnormen en beperking van slagschaduw? Bij de vergunningverlening van windturbines worden afspraken gemaakt als het gaat om geluidshinder en slagschaduw. De initiatiefnemer moet voldoen aan de gestelde normen en afspraken. Dit zal zodanig worden vormgegeven dat handhaving ook mogelijk is. Het meten van geluid en slagschaduw is daarbij cruciaal. Ten aanzien van jaargemiddelden zullen altijd aanvullende afspraken worden gemaakt over de bandbreedte waarbinnen hinder kan plaatsvinden. Wat is de aanleiding voor de stilstand van windturbines in Duitsland? Het is onbekend waarom windturbines in Duitsland stilstaan. Het kan zijn dat hier andere afspraken zijn gemaakt. Meer informatie over effecten van windturbines op gezondheid: Kijk voor meer informatie over effecten van windturbines op gezondheid op www.dinkelland.nl/achtergrondinformatiewindenergie

Terug ..

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 23/28

Mogelijkheden voor inspraak en planschade Welke reacties worden meegewogen in de beleidsontwikkeling? De gemeente neemt haar verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de klimaatdoelen en wil beleid realiseren om zon- en windenergie te kunnen realiseren en eventuele projectaanvragen te kunnen toetsen. De omgeving wordt geïnformeerd over de wijze waarop het beleid wordt vormgegeven. Het beleid wordt voorgelegd ter bespreking en ter besluitvorming aan de gemeenteraad. Tijdens de inloopbijeenkomsten zijn de omgeving en overige geïnteresseerden geïnformeerd over de noodzaak om beleid te realiseren. Voordat het college het beleidsvoorstel voor windenergie voorlegt aan de gemeenteraad, vinden extra informatiebijeenkomsten plaats voor de direct omwonenden. De reacties van de omgeving worden meegewogen bij de realisatie van het beleid voor windenergie. Dat geldt ook voor de zienswijzen uit de gemeente Dinkelland op het concept windbeleid Noordoost Twente. Waarover kan je meepraten en waarover niet? In algemene zin geldt dat de gemeente reacties van belanghebbenden meeweegt in de ontwikkeling om te komen tot beleid voor windenergie. Reacties van geïnteresseerden uit de verdere omgeving over bijvoorbeeld het nut en de noodzaak van de opdracht aan de gemeenten om energie duurzaam op te wekken, nemen wij ter kennisname aan, maar zullen wij niet meewegen bij het vormen van beleid.

Inhoudelijke reacties over bijvoorbeeld afstanden of zorgen over hinder van windturbines uit de directe omgeving wegen wij mee bij de beleidsontwikkeling. Suggesties die leiden tot oplossingsrichtingen waardoor de ontwikkeling van windenergie niet meer mogelijk is, zijn voor ons een dilemma. Als wij deze suggesties opvolgen, zal het hogere bevoegd gezag naar alle waarschijnlijkheid het voorstel van de gemeente niet accepteren. Na de vaststelling van beleid voor windenergie, gaat de gemeente samen met de omgeving aan de slag om een gezamenlijk vertrekpunt te bepalen voor het realiseren van windenergie. In dit proces wordt ook nader in kaart gebracht wat mogelijk is en hoe invulling wordt gegeven aan de opgave in het verfijnde zoekgebied. Via een klankbordgroep kunnen betrokkenen meedenken over onder meer: De wijze waarop een uitvraag plaatsvindt (ontwikkelopties), bijvoorbeeld invulling door de initiatiefnemers, uitvraag via een sociaal maatschappelijke tender, een gebiedsovereenkomst of een gezamenlijke ontwikkeling door een coöperatie of een ontwikkeling door de gemeente. De gezamenlijke uitgangspunten voor realisatie van windenergie om bijvoorbeeld eventuele hinder zoveel mogelijk te beperken. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de MER-procedure bij projectaanvragen. De wijze waarop lokaal eigendom wordt vormgegeven en de verdeling van de lusten en lasten.

Hoe serieus wordt de inbreng van inwoners genomen? De inbreng van inwoners wordt meegenomen bij de afwegingen om beleid vast te stellen. Dat geldt ook voor de geluiden van weerstand. De reactienota met antwoorden op zienswijzen wordt bijgevoegd en dat geldt ook voor een samenvatting met de terugkoppeling van reacties uit de periode van januari – mei 2023. Er zal een integrale afweging moeten worden gemaakt. Als suggesties uit de samenleving niet worden overgenomen, wil dat niet zeggen dat er niet is geluisterd. Wanneer gaat de klankbordgroep van start en waarover kan die groep participeren? De aanmeldingen zijn verzameld. Na vaststelling van beleid zal de klankbordgroep worden gestart. De betrokkenen die zich hiervoor hebben aangemeld ontvangen bericht zodra de klankbordgroep gaat starten. Nu ligt de focus bij het informeren, het verzamelen van vragen en reacties en daarmee het aanscherpen van het beleid. De klankbordgroep kan onder meer meedenken over het vormgeven van lokaal eigendom en voorwaarden om hinder te beperken. De klankbordgroep is niet voor niks, maar eerst moeten we de kaders vaststellen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 24/28

Als het beleid is vastgesteld, dan kan geen invloed meer worden uitgeoefend over zoekgebieden en keuzes over normen. In hoeverre is het dan nog zinvol? Meepraten door middel van de klankbordgroep is zinvol voor het vormgeven van een volgende fase om mee te praten over randvoorwaarden van ontwikkelingen. De besluitvorming over zoekgebieden en het vaststellen van de kaders is aan de raad. Daar worden de reacties uit de samenleving in meegenomen. Zo hebben de zienswijzen op het concept windbeleid voor Noordoost Twente en de reacties die in deze periode zijn opgehaald wel degelijk impact gehad. Daar wordt waar mogelijk het beleid op aangepast. Zo is de combinatie van een afstandsnorm en een geluidsnorm en het streven naar 100% lokaal eigendom mede ingebracht op basis van de zienswijzen. Het voorstel om de mogelijkheden van een harde geluidsnorm voor de avond en nacht, is ingebracht op basis van de reacties in de periode van januari – mei 2023. In hoeverre worden de andere inwoners van gemeente Dinkelland geïnformeerd? In januari 2023 zijn inloopbijeenkomsten georganiseerd voor de inwoners van de gemeente en andere geïnteresseerden. De gemeente vond het van belang om voor direct omwonenden extra informatieavonden te organiseren om vragen te beantwoorden over onder meer het effect op de directe omgeving en de concrete zoekgebieden.

Als het voorstel wordt voorgelegd aan het college en de raad wordt dit aangekondigd via mail aan geïnteresseerden die zich hiervoor hebben aangemeld. Daarnaast wordt de aankondiging verspreid via vaste communicatiemiddelen, zoals de website, de huis-aan-huis krant en social media. Betrokkenen kunnen inspreken tijdens de commissievergadering van de raad, die voorafgaat aan de besluitvorming door de gemeenteraad. In hoeverre wordt terugkoppeling vanuit de samenleving bekend gemaakt bij de gemeenteraad? De terugkoppeling vanuit de samenleving en de Reactienota met beantwoording van de zienswijzen worden bijgevoegd als bijlage bij het windbeleid. Deze informatie is openbaar en voor iedereen beschikbaar via de website. Inwoners nabij de Nederlands-Duitse grens worden niet geïnformeerd, hoe dat komt? De gemeente Dinkelland heeft inwoners binnen een straal van een kilometer van het verfijnde zoekgebied uitgenodigd voor de inloopbijeenkomsten. Ook in Duitsland. Als inwoners op de hoogte willen blijven, kunnen zij zich aanmelden via duurzaam@dinkelland.nl. In hoeverre heeft afstemming plaatsgevonden met de grondeigenaren? De grondeigenaren zijn geïnformeerd in een gesprek over de ontwikkelingen rondom het windbeleid. Er zijn geen besprekingen geweest in hoeverre zij initiatief willen nemen. De gemeente heeft de taak om windbeleid vast te stellen.

De initiatiefnemer/ontwikkelaar zal in gesprek gaan met grondeigenaren en omwonenden over realisatie. Wat gebeurt er met de planschade door de windturbines? Op het moment dat de realisatie van windenergie in de fase van planvorming komt, (concrete plannen voor windturbines op een bepaalde locatie) wordt het mogelijk om planschade te berekenen. Wat betekent de komst van windenergie voor de waarde van de woning? In dit stadium is het nog niet mogelijk om afspraken te maken als het gaat om de WOZ-waarde of eventuele planschade. Bij de aanvraag voor vergunningverlening zal hiervoor een juridische procedure worden doorlopen. Uit navraag bij makelaars is ons bekend dat WOZ-waarden zullen dalen van huizen. Echter om welk percentage waardedaling het gaat, is op voorhand niet aan te geven. Dat zal onder meer afhankelijk zijn van afstand en ligging. In algemene zin is een vorm van financiële participatie voor direct omwonenden gunstiger dan planschade. In hoeverre zijn inwoners betrokken bij het inwonersforum van de RES Twente? De deelnemers aan het inwonersforum komen uit heel Twente en zijn gekozen door een steekproef. Er nemen ook mensen uit Dinkelland deel aan het inwonersforum.

Terug ..

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 25/28

Lokaal eigendom Wat is de definitie van lokaal eigendom? Binnen de RES Twente is de volgende definitie gegeven aan lokaal eigendom: “Lokaal eigendom betekent dat inwoners en ondernemers collectief (geheel of gedeeltelijk) eigenaar zijn van de installatie van een wind- of zonnepark of warmteproject. Dat is meestal in de vorm van een energie/ warmte-, wijk- of dorpscoöperatie. Zij hebben zeggenschap over (de ontwikkeling van) het project, inclusief (een deel van) de opbrengsten.” Lees meer in de handreiking Lokaal eigendom van de RES Twente. Samen met de omgeving wordt hier verder invulling aangegeven, rekening houdend met het windbeleid van de gemeente Dinkelland. In hoeverre moeten omwonenden investeren in de realisatie van windenergie? Omwonenden worden niet verplicht om te investeren in windenergie. Wel wil de gemeente lokaal eigendom vorm gaan geven. Dat kan door financiële participatie (= investeren met oog op rendement), maar ook door zeggenschap. Lokaal zeggenschap vindt de gemeente van belang, omdat daarmee afstemming met de omgeving en randvoorwaarden kunnen worden gerealiseerd voorafgaand aan de ontwikkeling. Hoe wordt 100% lokaal eigendom gerealiseerd? De gemeente Dinkelland geeft lokaal eigendom vorm samen met een vertegenwoordiging van inwoners. Daarbij hebben direct omwonenden ook een stem.

In overleg wordt de compensatie van grondeigenaren en direct omwonenden bepaald. Daarbij zal ook een verdeling worden voorgesteld die rekening houdt met de afstand tot de woningen. Lokaal zeggenschap zal vooral voor direct omwonenden van belang zijn. Dit houdt in dat afspraken worden gemaakt waarbij hinder zoveel mogelijk wordt beperkt, maar dat zal wel in verhouding moeten zijn met de opbrengsten. Een ander deel van de opbrengsten komt ten goede aan maatschappelijke ontwikkelingen en leefbaarheid, zodat alle inwoners van de gemeente Dinkelland kunnen meeprofiteren. Als het gaat om financiële participatie, vindt de gemeente het van belang om ook de inwoners met een kleine portemonnee mee te laten profiteren. Afspraken over financieel en maatschappelijk rendement worden bepaald, voordat de ontwikkellocaties definitief zijn vastgesteld. Wat zijn de (financiële) risico’s van lokaal eigendom? Als een inwonerscollectief eigenaar is van bijvoorbeeld een windpark, houdt dat ook in dat het inwonerscollectief een financieel risico loopt. Zo zal er uiteindelijk een bedrag aanwezig moeten zijn voor de afbraak en recycling van de tijdelijke windturbine. Dit risico kan door anderen dan de inwoners worden gedragen als hier vooraf afspraken over worden gemaakt. De eerste stap hierin is de wijze waarop een uitvraag wordt gedaan voor een mogelijk initiatief voor windenergie.

Deze ontwikkelopties worden samen met de omgeving uitgewerkt. In hoeverre betekent 100% lokaal eigendom ook dat je verantwoordelijk bent voor schade, of als de windturbine onverhoopt niet kan draaien? De (mede)eigenaren van een project zijn ook verantwoordelijk voor datgene wat er met de windturbine gebeurt. Voor onderhoud en onvoorziene gebeurtenissen kan een voorziening worden opgenomen. Door samenwerking tussen partijen is het mogelijk om de risico´s te spreiden en afspraken te maken over beheer en onderhoud. De exacte invulling van lokaal eigendom wordt in afstemming met de omgeving verder vormgegeven na vaststelling van windbeleid. Lokaal eigendom gaat overigens niet alleen over financiële participatie en het mede bepalen waar opbrengsten aan worden besteed. Het heeft ook betrekking op lokaal zeggenschap over bijvoorbeeld het beperken van hinder op de omgeving.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 26/28

Welke lusten heeft de omgeving van de realisatie van windturbines? De gemeente wil zorgen dat opbrengsten niet het gebied uitvloeien en dat direct omwonenden en andere inwoners ook kunnen profiteren van financieel en maatschappelijk rendement. Afspraken hierover worden samen met inwoners uitgewerkt. Direct omwonenden hebben hierin ook een stem. Waarom is lokaal eigendom noodzakelijk als de grondeigenaren en omwonenden geen initiatiefnemer willen zijn? Als windenergie in de gemeente moet komen, dan wil de gemeente voorkomen dat opbrengsten uit het gebied vloeien. De gemeente wil dat opbrengsten ten goede komen van de lokale gemeenschap en dat er lokaal zeggenschap is. Wie is eigenaar van de windturbines? De realisatie van een windturbine vraagt om een fors ontwikkelbudget. Een deel kan bekostigt worden met een lening, maar er zal ook altijd een bijdrage in de vorm van eigen vermogen worden verwacht. De initiatiefnemer kan verschillen. In de gemeente Dinkelland zijn lokale initiatiefnemers in de lead. Een samenwerking tussen lokale energiecoöperaties met andere investeerders behoort ook tot de mogelijke opties. Wie is verantwoordelijk voor onderhoud en het recyclen van de windturbine? De initiatiefnemer/eigenaar is verantwoordelijk voor onderhoud en het opruimen (recycling). Hiervoor zal de initiatiefnemer voorzieningen treffen.

Welke ontwikkelopties zijn mogelijk? Lokaal eigendom kan bijvoorbeeld worden afgedwongen in een maatschappelijke tender of gebiedsovereenkomst. Bij een maatschappelijke tender kunnen verschillende partijen een projectplan indienen. De gemeente(n) toetsen die plannen aan bepaalde voorwaarden binnen de tender. De indiener van het beste plan krijgt de opdracht om het windproject te ontwikkelen. Zo maken lokale energie coöperaties kans om een projectaanvraag in te dienen en in aanmerking te komen voor de realisatie van windenergie. Een gebiedsovereenkomst is een andere constructie, waarbij het gebied onder bepaalde voorwaarden de gelegenheid krijgt om zelf een windproject te ontwikkelen, waarbij het gebied zeggenschap en regie houdt op het proces. De afspraken tussen het gebied en de overheid wordt in een overeenkomst vastgelegd. De inwoners hebben zelf de regie op de ontwikkelingen en investeringen in het gebied. Meer informatie over lokaal eigendom: Handreiking Lokaal eigendom van de RES Twente Toelichting windturbines en lokaal eigendom door Hennie Luten, LEIS (april 2023)

  -

Presentatie

Opname Hennie Luten Webinar lokaal eigendom RES Twente (23 oktober 2020)

Terug ..

Overige vragen Hoe worden windturbines aangesloten op het elektriciteitsnet? In algemene zin geldt, des te dichter bij een (inkoop)station, hoe beter. In de programmering houden netbeheerders rekening met de benodigde investering om uitbreiding van capaciteit op het net mogelijk te maken. Waar kunnen de windturbines worden aangesloten op het net? In hoeverre wordt rekening gehouden met kosten voor aanleg en efficiënte oplossingen om energie op te wekken? Zodra de zoekgebieden en het windbeleid zijn vastgesteld, kan afstemming plaatsvinden met de netbeheerders om aan de slag te gaan met uitbreiding van het net. Daarin worden ook de afstanden meegenomen tot (inkoop)stations. Dit zal worden meegenomen in de afwegingen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 27/28

Elders worden windturbines stilgezet, omdat ze niet met energie weg kunnen. In hoeverre zijn meer windturbines zinvol als er geen ruimte is op het net? Netbeheerders hebben ook een opgave en gaan het netwerk uitbreiden. Hiervoor is meer duidelijkheid nodig over de ontwikkellocaties. Het duurt 7 – 8 jaar voordat een windturbine gerealiseerd wordt. In die periode wordt ook gewerkt aan de uitbreiding van capaciteit op het elektriciteitsnet. In hoeverre is het mogelijk om windturbines te recyclen? De windturbines zelf kunnen volledig worden gerecycled, al worden de bladen momenteel nog veel gestort of verbrand. Hier zijn echter innovaties gaande op het vlak van recycling, onder andere om toe te passen in cement. Het beton in de bodem zal na gebruik worden verwijderd. Hoe worden de wegen aangelegd om windturbines te kunnen realiseren? Dat wordt in kaart gebracht op projectniveau zodra ontwikkellocaties bekend zijn. Te zijner tijd vindt hiervoor nader onderzoek plaats en wordt de omgeving betrokken. Als wegen worden aangelegd, dan gebeurt dat vaak met gebroken puin. Het is op voorhand niet aan te geven of huidige wegen worden verbreed of landwegen worden aangepast. In hoeverre worden grondeigenaren van mogelijke aanvoerwegen onteigend of gecompenseerd? Onteigening zal niet aan de orde zijn. Op projectniveau wordt in kaart gebracht wat de beste opties zijn voor aanvoerwegen.

Dat kan zodra een ontwikkellocaties bekend zijn. Kun je visualiseren hoe hoog de ashoogte en tiphoogte wordt in het gebied? Op projectniveau is dit zeker mogelijk, maar zover zijn we nog niet. Binnen het windbeleid dat voor komt te liggen zijn veel verschillende windturbines nog een optie. Wat wordt er gedaan wanneer er energietekorten zijn in Duitsland, komen er dan treinen met energie door Twente richting Duitsland? Dit valt buiten de omvang van ons eigen windbeleid en het is moeilijk voorspellen wat er gebeurt wanneer er overschotten aan energie zijn in Nederland en tekorten in Duitsland. De verwachting is niet dat deze situatie zich zal voordoen.

Terug ..

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 16/11/23 28/28