Definitieve jaarstukken 2024 Dinkelland.pdf

25

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

Hoe leverden we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners? •

Algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We organiseren de algemene voorzieningen dichtbij, gebiedsgericht en integraal. We nemen daarbij de werkwijze van de dorpsondersteuner in Saasveld als basis. Daarbij positioneren we de kernondersteuner als spil in de kernen op basis van de behoefte in de kernen, met korte lijnen naar Schakel.

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door pro-actief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We verbeteren de aandacht en regelingen voor mantelzorgers.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Dorpsondersteuner Naast de al aanwezige dorpsondersteuners in Saasveld, Deurningen, Weerselo, Noord-Deurningen, Lattrop-Breklenkamp en Tilligte is ook een dorpsondersteuner van start gegaan in Rossum, Volthe en Lemselo. Voor de kern Denekamp zijn gesprekken gestart met geïnteresseerde inwoners. In meerdere bijeenkomsten van het Lerend Netwerk rondom de dorpsondersteuner zijn inwoners, professionals (waaronder SWTD en Wijkracht) en de gemeente gezamenlijk aan de slag gegaan met thema's als eigenaarschap, samenwerking en doelgroepen. De dorpsondersteuner werkt in nauwe samenwerking met inwoners en zorgt er als spil in de kernen voor dat signalen en hulp- en ondersteuningsvragen van inwoners, zowel collectief als individueel, eerder op de juiste plaats terechtkomen. Daardoor worden inwoners sneller geholpen en kan duurdere zorg voorkomen worden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de kernen en het sluit ook aan bij de transitie die we in willen zetten, van maatwerk naar preventie en vrij toegankelijke (voorliggende) voorzieningen, gebiedsgericht en dichtbij de inwoners. Waar de dorpsondersteuner gericht is op ‘achter de voordeur’ zorgt ons buurtman/vrouw voor de verbinding met het dorp/de kern als geheel via de kern-/dorpsraad. Versterken jeugdpreventie Het project versterken Jeugdpreventie is opgeleverd in 2024.

Binnen dit project is in beeld gebracht op welke wijze we binnen onze gemeente kinderen en hun ouders/verzorgers snel, dichtbij en direct passend kunnen helpen bij een hulpvraag. Er zijn vier Quick-wins gestart en voortgezet namelijk: steungezinnen, scheidingsadviesteam, outreachend jongerenwerk en aanvullend preventief jeugdaanbod KIES (Kind in echtscheiding). Samenwerkingspartners, zoals het onderwijs, kinderopvang, praktijkondersteuner-jeugd huisartsen, SWTD, Wijkracht, fysiotherapie, en GGD zijn betrokken en positief over de uitkomsten.

26

Innovatiegarage De 'innovatiegarage' richt zich op het verbeteren en slimmer organiseren van de ketenprocessen van de ouderenzorg. Dit hebben wij samen met de gemeente Oldenzaal, gemeente Losser, gemeente Dinkelland en gemeente Tubbergen, Menzis, Thoon, Mediant, Medisch Spectrum Twente, Roessingh en meerdere zorgpartijen gedaan. De ketenprocessen zijn inmiddels geoptimaliseerd. Versterken vrij toegankelijke (voorliggende) voorzieningen De kulturhusen uit de gemeente Dinkelland hebben een convenant getekend. In dit convenant geven de kulturhusen aan dat zij graag een bijdrage willen leveren aan het versterken van het preventieve aanbod en de algemene voorzieningen in de kulturhusen. Er wordt periodiek met de kulturhusen gesproken over hoe lokaal invulling kan worden gegeven aan dit convenant. Inmiddels zijn er bijvoorbeeld in meerdere kulturhusen inloopuren voor ouderen gestart. Mantelzorg Steeds meer inwoners verlenen mantelzorg en voelen een toenemende mantelzorgdruk. Daarom willen wij inzicht in op welke wijze de ondersteuning verbeterd kan worden om daarmee het aanbod aan te laten sluiten op de behoefte. In 2024 zijn we daarom gestart met het in beeld brengen van het aanbod aan mantelzorgondersteuning en de behoefte aan mantelzorgondersteuning. Hiervoor zijn bijeenkomsten georganiseerd met de mantelzorgers en werksessies met professionals.

Daarnaast is een enquête onder de inwoners uitgezet in samenwerking met Mantelzorg NL waarvan de uitkomsten medio maart 2025 input bieden voor de vervolgstappen. Woonzorgvisie In 2024 is de woonzorgvisie voor de gemeente Dinkelland samen met inwoners, zorg- en welzijnsorganisaties en de woningcorporatie ontwikkeld. De woonzorgvisie wordt in het eerste kwartaal van 2025 als onderdeel van de Omgevingsvisie vastgesteld. Vervolgens vindt er nog een vertaling plaats van de gesignaleerde behoeften naar woon- en beheersvormen in het Volkshuisvestingsprogramma. Daarmee wordt voor een belangrijk deel invulling gegeven aan de nagestreefde integrale benadering.

Actielijn 2 Gezond in je lijf en in je hoofd Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcoholgebruik. Wij willen dat alle inwoners zich bewust zijn van het belang van een gezonde leefstijl. Daarom stimuleren we sport en beweging op basis van maatwerk voor verschillende leeftijdsgroepen. Ook zetten we in op vitale voorzieningen en verenigingen, cultuurbeleving, persoonlijke ontwikkeling en een veilige en gezonde leefomgeving.

Ons doel We leveren, in samenwerking met onze inwoners en partners, een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

27

Hoe leverden wij een bijdrage aan Gezond in je lijf en in je hoofd? •

Van inzicht naar strategische sport en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Bevorderen van gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag met het bevorderen van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik. We brengen het aanbod voor deze doelgroepen in beeld. Daarna ontwikkelen we samen met de betrokken partners en naar behoefte van de samenleving meer/ betere (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

•

Efficiënter en effectiever gebruik van voorzieningen. We zetten in op vitale verenigingen, efficiënter en effectiever gebruik van bestaande voorzieningen en toegankelijke en betaalbare voorzieningen op het gebied van sport en cultuur.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoeringsagenda's sport en gezondheid In vervolg op de in 2023 vastgestelde gezondheidsnota en sportnota is in 2024 een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin zijn de ambities uit de nota's vertaald naar concrete doelen en projecten. Dit is uitgezet in een planning voor de komende jaren. De uitvoeringsagenda's dienen als basis voor de werkzaamheden van buurtsportcoaches (waarvan het aanbestedingstraject is gestart) en bieden handvatten voor gebiedsgerichte inzet. GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) Na een start in 2023 met het Gezond en Actief Leven Akkoord is in 2024 verder uitwerking gegeven aan de verschillende onderdelen binnen het akkoord. De keten rondom valpreventie is opgezet en via een subsidieregeling zijn fysiotherapeuten in staat gesteld om interventies aan te bieden. De financiële middelen hiervoor worden vanuit het Rijk via een Brede SPUK beschikbaar gesteld. Naast valpreventie is ook een start gemaakt met de ketenaanpakken rondom gezond gewicht en welzijn op recept. Ondersteuningsnetwerk Gebiedsgerichte ondersteuning wordt steeds essentiëler om preventief te kunnen werken aan de gezondheid en vroegtijdig te kunnen signaleren en doorverwijzen waar nodig. Op verschillende terreinen bieden we ondersteuning zoals dorpsondersteuners, sociaal werkers, buurtsportcoaches enz.

We zijn in 2024 gestart met het in beeld brengen van de diverse ondersteuningsnetwerken om de samenwerking te kunnen verbeteren en de opdrachten naar de uitvoerende partijen te kunnen verduidelijken. Fit & Vitaal Dinkelland! Via verschillende mediakanalen wordt inhoud gedeeld op het gebied van sport & bewegen, cultuur en allerlei andere thema’s rondom het sociaal domein en positieve gezondheid, onder de noemer Fit & Vitaal Dinkelland! Op de website is ook een overzicht gemaakt van het sport-, cultuur- en beweegaanbod in de gemeente. De sport- en preventiecoördinator (voorheen sportconsulent) is een belangrijke schakel bij het inspelen op de behoeften vanuit de samenleving en staat in nauw contact met verenigingen om bij te dragen aan vitale en toekomstbestendige verenigingen. Tevens is gewerkt aan een integraal communicatieplan zodat iedereen (gemeente en partners) positieve gezondheid op dezelfde manier verwoordt en verkondigt (een integrale kernboodschap).

28

JOGG kansrijke omgeving JOGG (het leveren van een bijdrage aan het gezonder maken van de leefomgeving en het bevorderen van de gezonde leefstijl voor kinderen) is opgenomen in de nieuwe gezondheidsnota en sportnota. De JOGG regisseur heeft ingezet op het versterken van het netwerk met het onderwijs en de kinderopvang, toevoegen van kennis vanuit de Gezonde School (GGD) en daarmee uitbreiden van inzet op gezonde leefstijlthema's. Het beleid op waterdrinken ligt in eigenaarschap op 5 van de 13 scholen en één basisschool heeft de intentie uitgesproken in schooljaar '25-'26 te starten. In het onderwijs en met de kinderdagopvanglocaties is ingezet op bewegen gedurende de opvang-/ schooldag. Op alle basisscholen zijn beweegboxen uitgedeeld die een bijdrage leveren aan anders, meer en vaker bewegen. Op alle Partou dagopvanglocaties is een beweegprogramma opgenomen in het beleid om kinderen meer en vaker te laten bewegen gedurende de dag. Daarnaast zijn er diverse activiteiten ingezet door samenwerking tussen partners en gemeente (JOGG regisseur en buurtsportcoaches) die bijdragen aan bewustwording van een gezonde leefstijl. Ook werd er vanuit JOGG samengewerkt met andere domeinen. Bijvoorbeeld bij fysieke projecten, om te beoordelen welke ruimte er is voor een gezondere omgeving. De JOGG projectleider was gesprekspartner in diverse projecten in de openbare ruimte.

Bijvoorbeeld als het gaat over de aanleg van watertappunten in alle kernen, herinrichting van een bestaande woonwijk (Veldkamp-Borchert) en mee beoordelen van speelplekken in diverse wijken en op schoolpleinen (Rossum en Ootmarsum). Tevens hebben we JOGG geëvalueerd en onder meer het contract met het landelijke programma JOGG verlengd. De resultaten en aanbevelingen uit de evaluatie zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda.

Actielijn 3 Iedereen doet mee Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk meedoet aan de maatschappij. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te doen en zich te ontwikkelen. We zien daarbij vooral een opgave op het gebied van eenzaamheid en armoede. Wij willen vroeger zicht krijgen op gevallen van –verborgen- armoede en dreigende armoede, eenzaamheid, uitsluiting en isolatie. Dit door preventief te werken en proactief onze rol te pakken. Ook zetten we in op een betere benutting van bestaande mogelijkheden en faciliteiten voor jongeren en senioren voor ontmoeting en deelname aan activiteiten. We zorgen ervoor dat het voor onze inwoners gemakkelijker wordt om de weg te vinden naar diensten en algemene voorzieningen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusieve samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op inwoners in armoede en eenzaamheid.

29

Hoe leverden wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen doet mee? •

Van inzicht naar een strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van armoede en eenzaamheid per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Op basis hiervan stellen we een inclusieve agenda op, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Ondersteunen van initiatieven. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving.

•

Preventief en proactief. We gaan samenlevingsgericht, proactief in gesprek met organisaties en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen, over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut, toegankelijk zijn en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Leefbaarheidsfonds Via het Leefbaarheidsfonds zijn meerdere initiatieven mogelijk gemaakt, waarbij de nadruk ligt op preventie, samenwerking en sociale cohesie. Gehonoreerde aanvragen leveren een bijdrage aan een gezondere en inclusievere samenleving en zijn met name gericht op kwetsbare inwoners. Door gebiedsgericht te werken worden op deze wijze ook algemene voorzieningen in nabijheid gerealiseerd, waarbij oog is voor het efficiënter en effectief benutten van bestaande voorzieningen als Kulturhusen en MFA's. Tevens is een tussentijdse evaluatie van het Leefbaarheidsfonds uitgevoerd met als belangrijkste conclusie dat het zowel vanuit het perspectief van de gemeente als vanuit de samenleving goed wordt gewaardeerd. Armoede In 2024 zijn een Kadernota Armoede en Schulden en een uitvoeringsplan opgesteld. Hierin zijn de ambities uit de nota's vertaald naar concrete doelen en projecten. Dit is uitgezet in een planning voor de komende jaren. Eén van de projecten waarvan de voorbereiding in 2024 is gestart, is het Jongeren Perspectief Fonds (JPF). De JPF-aanpak zorgt ervoor dat jongeren schulden(zorg) vrij zijn én werken aan hun perspectief. In 2024 is ook in samenwerking met de Stadsbank Oost Nederland het product ‘nazorg’ opgezet. Dit betekent dat er extra aandacht wordt besteed aan de uitstroom.

Er wordt zoveel mogelijk maatwerk geleverd om de inwoner passend te ondersteunen.

Actielijn 4 Iedereen is veilig Dinkelland is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Dit willen we graag zo houden. Bij veiligheid spelen diverse vraagstukken: woonoverlast, (jeugd-)criminaliteit, verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Dit complexe terrein kent dus veel vraagstukken, partijen en instrumenten en dus ook vele verbindingen met ander gemeentelijk en regionaal beleid. We brengen focus aan op en geven de speerpunten van ons beleid vorm. We luisteren daarbij naar signalen uit de samenleving. We willen dat al onze inwoners veilig kunnen wonen, leven en werken.

30

Ons doel Wij willen één van de veiligste gemeenten van Nederland blijven. Wij hebben vertrouwen in onze huidige aanpak en in de cultuur die onze inwoners in zich dragen. Wij willen de komende periode de nadruk leggen op een viertal overstijgende thema’s, gebaseerd op de laatste burgerpeiling veiligheid (2021). In 2026 kijken we terug op: •

Een meer integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken

•

Een strategisch meerjarenperspectief op het thema veiligheid

•

Uitlijning van onze lokale inspanningen met regionale inspanningen

Hoe leverden we een bijdrage aan Iedereen is veilig We willen als gemeente als volgt werken aan het perspectief op integrale veiligheid: •

Strategische agenda. Wij sturen op strategisch niveau. De uitkomsten van de burgerpeiling Veiligheid zijn leidend bij het vormen van onze strategische agenda. Wij zijn koersvast in het volgen van deze agenda en gebruiken onze koers om ook deze vraagstukken op andere overlegtafels te agenderen (veiligheidspartners).

•

Rollen en bevoegdheden. Wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).

Wat hebben we daarvoor gedaan? Onze ambitie om het thema veiligheid integraler te benaderen heeft in 2024 geleid tot de vaststelling van een Integraal Veiligheidsplan (IVP). Het IVP is het instrument van de gemeente waarmee we aangeven op welke wijze we invulling geven aan onze regierol op openbare orde en veiligheid. Eveneens geven we aan waar de prioriteiten liggen. Dit is vertaald naar lokale beleidsprioriteiten voor de komende jaren. Dat zijn: 1. Ondermijning en gedigitaliseerde criminaliteit 2. Maatschappelijke onrust en migratie 3. Zorg en Veiligheid Het IVP legt daarnaast de basis om in Noordoost Twents verband toe te werken naar gezamenlijke prioriteiten.

31

Financiën Iedereen Gezond Werkbudget Iedereen Gezond In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”. Het budget interventieplan (mantelzorgbeleid) is hieraan toegevoegd waardoor het totaalbudget uitkomt op €250.000.

Voor de jaarschijf 2024 was €50.000 beschikbaar gesteld. In 2024 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2024 Projectondersteuning, bijeenkomsten en materiaal

€ 19.750

Projectgeld kernondersteuner In de begroting 2024 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Voor de jaarschijf 2024 was €12.500 beschikbaar gesteld. Dit bedrag is volledig uitgegeven aan activiteitengeld voor de kernen.

32

Leefbaarheidsfonds In de begroting 2024 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Naar aanleiding van een amendement is dit budget opgehoogd met €350.000 tot €500.000.

Voor de jaarschijf 2024 was € 190.000 beschikbaar gesteld. In 2024 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2024 Inloop niet geïndiceerde ouderen - Stichting Exploitatie Multi Functionele Accommodatie

€ 68.000

Subsidie Leefbaarheidsfonds Ontmoetingshuis Lattrop - Stichting Behoud Cultureel Erfgoed Lattrop-Breklenkamp

€ 65.000

Overige subsidies onder de € 10.000

€ 46.500

Totaal

€179.500

33

(Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

50

50

0

Lasten

891

754

518

236

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-891

-704

-468

236

Onttrekkingen aan reserves

694

495

307

-188

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-197

-209

-161

49

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Werkbudget (voordeel €50.000) Er is een werkbudget beschikbaar gesteld voor de gehele coalitieperiode, dit bedrag is gereserveerd in de reserve. Jaarlijks wordt er bij de begroting een inschatting gemaakt van de kosten voor het komende jaar. In de begroting 2024 is € 50.000 uit de reserve gehaald als budget voor 2024. De werkelijke kosten bedroegen € 19.750, dit had grotendeels te maken met te weinig beschikbare capaciteit om projecten op te starten. Het restant is teruggestort in de reserve om uit te geven in 2025. Daarnaast hebben we in 2024 € 50.000 aan inkomsten ontvangen voor de lokale inzet Twentse Koers. Dit budget kunnen we inzetten om bijvoorbeeld projectleiders te werven om projecten op te starten. Dit budget wordt overgeheveld naar 2025. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekking voor Preventieve ondersteuning na beëindiging NPO €84.000(zie voorstel budgetoverheveling), werkbudget gezondheid voor €50.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en armoedebeleid €50.000 (zie voorstel budgetoverheveling).

Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2024 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

34

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. We moeten anders omgaan met energie en grondstoffen en ons maximaal inzetten om een energietransitie tot stand te brengen gericht op het terugdringen van het verbruik van grondstoffen en het stimuleren van het hergebruik. We doen dit proactief en we doen het samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We bundelen als Noordoost-Twentse gemeenten de krachten in de Energie van Noordoost-Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat er in 2030 55% minder CO2 uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. In lijn met die doelstellingen stellen wij ons voor gemeente Dinkelland de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden.

Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken Doelstellingen realiseren we via een soort “oploopmodel” en het principe van de Trias Energetica: 1. Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten maximaal in op energie besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen en door inwoners en bedrijven daartoe te stimuleren en te faciliteren en door initiatieven op dit terrein te ondersteunen. 2. Maximaal gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water, bodem). We richten ons op de opgave die noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak, aangevuld met de noodzakelijke mix van wind en/of zon op land. We stimuleren en faciliteren gebouweigenaren om warmte duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Dinkelland. We benutten kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bv waterstof of geothermie) voordoen. 3. Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen.

Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

35

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij een proactieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema's als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw.

Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

36

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. •

Actielijn 1 Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken

•

Actielijn 2 Opwek - Duurzame energievoorziening

•

Actielijn 3 Duurzame mobiliteit

De drie actielijnen vormen samen een specificatie van paragraaf 3.1 Klimaat en duurzaamheid: er tegenaan! uit het college- en raadsakkoord. Paragraaf 3.2 Groen en Bloemen uit het collegeakkoord vindt zijn uitwerking via het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (basisbegroting). In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •

Versnel verduurzamen van (sociale huur)woningen, bijvoorbeeld door een revolverend fonds voor particulieren

•

Plan van aanpak en financiële onderbouwing voor de verduurzaming van schoolgebouwen

•

Haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van energieopslag

•

Mogelijkheden van subsidies voor klimaatadaptieve maatregelen voor particulieren verkennen, i.s.m. het waterschap

•

Gebruik maken van subsidie ten behoeve van de waterstofhub

37

Actielijn 1 Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook gemeente Dinkelland, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven proactief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen.

Hoe leverden we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken Informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners In 2024 is ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. De website is vernieuwd en verbeterd en functioneert nu onder de naam www.energieloketten.nl/dinkelland. Vanuit het energieloket zijn er 86 afspraken ingepland met energiecoaches en -adviseurs die onze inwoners verder helpen met verduurzamen. Daarnaast is een mobiel energieloket van Noordoost Twente gerealiseerd, die vanaf september 2024 ingezet is bij markten en evenementen. Inwoners hebben afgelopen jaar veel gebruik gemaakt van de isolatiesubsidie van €750. Vanwege de grote vraag is er in 2024 opnieuw budget beschikbaar gesteld. De financiële regelingen en de diverse beschikbare subsidies zijn middels een infographic inzichtelijk gemaakt voor verschillende doelgroepen binnen onze gemeente en zijn bekend gemaakt via de verschillende mediakanalen. Via de nieuwsbrieven duurzaamheid en mailingen zijn inwoners en andere direct geïnteresseerden herhaaldelijk op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden.

Wijkaanpak - warmtetransitie In het voorjaar van 2024 hebben inwoners van Tilligte en Weerselo opnieuw de warmtescan van hun woning ontvangen en zijn er informatiebijeenkomsten georganiseerd. De notitie vervolg Warmtetransitie is in 2024 vastgesteld met daarin de aanpak voor de warmtetransitie en de wijkaanpak tot en met het vaststellen van het verplichte Warmteprogramma in 2026/2027. In de notitie is onder andere een gereedschapskist samengesteld met instrumenten die de gemeente kan gebruiken om de inwoners te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning. De gereedschapskist is in Weerselo omgezet naar een stappenplan/checklist voor inwoners om hun woning collectief en/of individueel te kunnen verduurzamen. Specifieke aandacht is uitgegaan naar de buurtaanpak in drie wijken, namelijk Reestman, De Voortmors en De Gunne. Om inwoners te ondersteunen in de uitvoering van de checklist en om de buurtaanpakken kracht toe te zetten, zijn we bezig geweest met het (door)ontwikkelen van de Groene Cheque, en de regelingen Duurzame Buurtinitiatieven en Groene Deal. Deze instrumenten kunnen inwoners en organisaties begin 2025 gebruiken om hun duurzame doelen te realiseren.

In het Reestman zijn de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek naar een bronnet gedeeld en is als vervolgstap besloten om een haalbaarheidsonderzoek naar individuele en collectieve technieken - waaronder warmtenetten - voor heel Weerselo uit te laten voeren. Er is ook een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de realisatie van een warmtenet in Borchert en Veldkamp. Conclusie is dat er geen tot zeer beperkte kostenvoordelen te behalen zijn wanneer de werkzaamheden van een warmtenet gecombineerd worden met de herinrichting van Borchert en Veldkamp. De werkzaamheden voor de herinrichting worden daarom voortgezet. 38

Plan van aanpak energiearmoede en lokaal isolatieplan Het plan van aanpak energiearmoede is vastgesteld. We ondersteunen inwoners met energiearmoede en koopwoningen tot 1973 met isolatiemaatregelen tot een maximumbedrag van € 2.100. Inmiddels zijn 47 huisbezoeken geweest en hebben 41 huishoudens een bespaarplan met eventuele opdracht ontvangen. Hiervan zijn 21 huishoudens overgegaan tot opdracht en uitvoering. Mijande maakt ook gebruik van de subsidiegelden om energiearmoede te bestrijden binnen de desbetreffende doelgroep. In 2024 hebben zij 193 huurders met advies en/of een maatregelenpakket ondersteund. Ook hebben de 4 Noordoost Twentse gemeenten een lokaal isolatie plan vastgesteld. Daarmee wordt invulling gegeven aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) om slecht geïsoleerde woningen met een laag energielabel te laten isoleren. In het voorstel zijn 3 acties uitgewerkt, te weten de isolatiesubsidie, het hulploket en de doe-het-zelf aanpak. De eerste twee zijn inmiddels in uitvoering, de laatste gaat begin 2025 van start. Duurzaamheidsfonds voor particulieren Er is in beeld gebracht welke regelingen er voor particulieren zijn om het verduurzamen van woningen te versnellen met als uitgangspunt haalbaar en betaalbaar. De Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) is daaruit naar voren gekomen als beste toepasbaar op de gewenste doelgroep.

Deze is verder uitgewerkt en in de commissievergadering van januari 2024 inhoudelijk behandeld. Door tussenkomst van de VNG is behandeling in de raad uitgesteld en zijn gesprekken gevoerd met de VNG. Het voorstel is in september 2024 opnieuw behandeld, maar verworpen waarbij wel een motie is aangenomen waarin het college is opgeroepen om met een alternatief te komen. Op basis van deze motie is opnieuw naar de inventarisatie gekeken van de verschillende mogelijkheden voor duurzaamheidsregelingen. Op 10 december 2024 zijn deze toegelicht in een themabijeenkomst aan de gemeenteraad. Op basis van de uitkomsten wordt een verdiepingsslag gemaakt op mogelijke regelingen, waarbij we kijken of en hoe de knelpunten op deze regelingen kunnen worden ondervangen en wat hiervan de (financiële) consequenties zijn. Verduurzaming bedrijven Voor het stimuleren van bedrijven bij het verduurzamen van hun onderneming is een digitaal loket geopend via www.dinkelland.nl/duurzaam-ondernemen met informatie over regelingen en subsidies, voorbeelden en ervaringen ten aanzien van verduurzamingsmogelijkheden voor bedrijven. Daarnaast zijn er samen met de provincie en de netbeheerder sprintsessies georganiseerd om problemen omtrent de energiehuishouding en netcongestie in kaart te brengen op lokale bedrijventerreinen. Op basis daarvan wordt er samen met de aanwezige bedrijven gekeken of er door bv.

samenwerking concrete oplossingen kunnen worden gevonden voor eventuele energieproblemen op de bedrijventerreinen.

Aangenomen moties en amendementen Moties Motie - Klimaatprogramma l (LD-PD-VVD) In de raadsvergadering van 18 juni 2024 is de motie - Klimaatprogramma l (LD-PD-VVD) aangenomen met elf stemmen voor en zes tegen. De motie draagt op om: Uiterlijk het eerste kwartaal 2025 de raad een voorstel ter besluitvorming voor te leggen waarbij: 1. Concrete kaders waarbinnen de klimaatvisie kan worden uitgevoerd worden vastgesteld. 2. De vastgestelde kaders te hanteren bij de tweejaarlijkse evaluatie van het klimaatprogramma, Er is op de volgende wijze uitvoering gegeven aan de motie: Het voorstel ‘Kaders Klimaatprogramma 2024 – 2050’ wordt begin november behandeld door het college, waarna het ter besluitvorming richting de raad gaat. Stand van zaken: De motie is afgehandeld.

39

De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2024 Motie Faciliteren gebouwgebonden bekostingsinstrument Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) In de raadsvergadering van 24 september 2024 is de motie Faciliteren gebouwgebonden bekostingsinstrument Gemeentelijke Verduurzamingsregeling (GVR) aangenomen met achttien stemmen voor en twee stemmen tegen. De motie draagt het college op om: Met een alternatief voorstel te komen die de mogelijkheid biedt om woningen van deze groep (bedoeld in de GVR) inwoners te verduurzamen. Op 3 december 2024 heeft een themabijeenkomst plaatsgevonden in aansluiting op deze motie. Op basis hiervan wordt een voorstel verder uitgewerkt. Stand van zaken: De motie is in behandeling. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2024

Actielijn 2 Opwek - Duurzame energievoorziening In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn met die doelstellingen stellen wij ons voor gemeente Dinkelland de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Hier willen we samen met inwoners, organisaties en andere gemeenten invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente.

Ons doel We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn hiermee is voor de gemeente Dinkelland de doelstelling om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026.

Hoe leverden we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening Windbeleid Het windbeleid is op 19 december 2023 door de raad vastgesteld. Door onder andere strengere geluids- en afstandsnormen en aanvullende voorwaarden voor windturbines in Dinkelland, heeft de provincie Overijssel kenbaar gemaakt dat zij dit beleid niet haalbaar acht. Wel heeft de provincie Overijssel de gemeente de mogelijkheid geboden om programmeringsafspraken te maken voor de maximale hoeveelheid op te wekken windenergie in Dinkelland. De gemeente Dinkelland heeft van deze mogelijkheid afgezien waarna de provincie heeft vastgesteld dat er in Dinkelland maximaal 80 GWh aan windenergie opgewekt mag worden. De provincie heeft het gebied vanaf medio oktober 2024 tot 15 februari 2025 opengesteld voor de inschrijving van initiatieven. RES 2.0 In 2024 is gewerkt aan de RES 2.0 in opvolging van de RES 1.0. Vanwege het ontbreken van bindende afspraken heeft de RES 2.0 een ander karakter waardoor deze Energie Strategie Twente (EST) is genoemd. De EST is een lichtere variant van de RES met vooral afstemming op thema’s en kansen voor samenwerking daarin.

Inzet vanuit Dinkelland in 2024 -in nauwe samenwerking met de andere Noordoosttwentse gemeenten- is daarbij geweest dat de RES 1.0 zorgvuldig wordt afgehecht en de kaders voor de Energiestrategie Twente worden bepaald door een heldere keuze en beschrijving van onderwerpen, rollen en verantwoordelijkheden van betrokken RES-partijen. Om vervolgens de inhoud van de Energiestrategie Twente te kunnen invullen. Dit is als zienswijze door gemeente Dinkelland ingebracht als reactie op de conceptversie van de EST. Momenteel wordt gewerkt aan nadere vormgeving van zowel afspraken als inhoud van de EST, hetgeen richting zomer 2025 moet resulteren in een nieuwe conceptversie.

40

Biogas De 4 gemeenten van Noordoost Twente hebben besloten om niet deel te nemen in Boerengas BV. De kennis die is opgedaan wordt gebruikt in de vervolgfase om een krachtige impuls te geven aan de ontwikkeling van biogasprojecten. In het najaar 2024 is gestart met een inventarisatie bij geïnteresseerde boeren over op welke wijze de gemeente kan ondersteunen bij de ontwikkeling van biogas/groen gas projecten. In het voorjaar van 2025 volgen hieruit de conclusies met een advies voor een vervolg. Geothermie De kansen voor diepe geothermie bevinden zich in de Tubbergen formatie (zandlaag uit het Carboon tijdperk). Deze aardlaag is in het noorden van Twente aangetroffen en is dus ook aanwezig in Noordoost Twente. Geothermie is één van de mogelijke alternatieve oplossingen voor de levering van duurzame energie, naast andere duurzame energiebronnen. Deze techniek gaat echter gepaard met significante investeringen, risico’s en technische uitdagingen, maar vooral ook onbekendheid. Traditionele geothermie is eerder al onhaalbaar gebleken in Twente. Echter een nieuwe innovatieve techniek, Low Unit Cost (LUC)geothermie is wellicht wel kansrijk. Er is daarom besloten een seismologisch onderzoek uit te voeren en de operationele haalbaarheid te onderzoeken. Na een eventuele positieve uitslag zal aanvullend onderzoek en wellicht een proefboring noodzakelijk zijn.

Circulaire economie Begin 2024 heeft het College van B&W ingestemd met het procesvoorstel circulaire economie om als gemeente samen met een voorbereidingsgroep (gemeente en afgevaardigden van lokale partijen) een koersdocument met actieprogramma voor de circulaire economie in Dinkelland op te stellen. Hiervoor zijn verschillende werksessies gehouden waarin de contouren gevormd zijn voor het ambitieplan. Eind 2024 heeft het College van B&W het regionaal koersdocument ‘Circulaire Economie voor Twentse gemeenten’ vastgesteld. Met het vaststellen van het regionaal koersdocument committeert de gemeente zich aan het behalen van drie regionale doelstellingen voor de transitie naar een circulaire economie. Klimaatprogramma Het Klimaatprogramma 2024-2050 is in juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn de opgaven en ambities vastgelegd die we hebben ten aanzien van de uitvoering van het Klimaatakkoord inclusief een uitvoeringsprogramma. In november 2024 zijn door de raad ook de kaders voor het klimaatprogramma vastgesteld. Deze concrete kaders worden gehanteerd bij de tweejaarlijkse evaluatie en actualisatie van het uitvoeringsprogramma van het klimaatprogramma.

Aangenomen moties en amendementen Moties Motie Klimaatprogramma ll (VVD-LD) In de raadsvergadering van 18 juni 2024 is de motie Klimaatprogramma ll (VVD-LD) met elf stemmen voor en zes stemmen tegen aangenomen. De motie draagt het college op om: •

Het College van Gedeputeerde Staten en de Provinciale Staten van Overijssel op te roepen een pas op de plaats te maken met de uitvoering van het windbeleid door vooralsnog geen vergunningen te verlenen voor de plaatsing van windturbines in Overijssel in navolging van het hoofdlijnenakkoord en in afwachting van de definitieve plannen van de nieuwe regering.

•

Het College van Gedeputeerde Staten en de Provinciale Staten van Overijssel op te roepen om de behandeling van alle lopende initiatieven te staken totdat de landelijke normen voor en de effecten van windturbines bekend zijn.

41

•

Om samenwerking en draagvlag in Twente te zoeken en waar mogelijk te bevorderen om als alternatief voor windturbines te gaan voor verschillende alternatieve vormen van duurzame opwek van energie.

•

Het onder 1, 2 en 3 genoemde bij alle gemeenteraden in Overijssel onder de aandacht te brengen met het verzoek deze oproep te ondersteunen en het Provinciaal Bestuur hiervan in kennis te stellen.

Zolang in afwachting van de definitieve plannen van de nieuwe regering nog duidelijk is welke regelgeving gaat gelden, tegen initiatieven die niet binnen het huidige gemeentelijk (wind)beleid passen alle rechtsmiddelen te gebruiken om deze tegen te gaan. Er is op de volgende wijze uitvoering gegeven aan de motie: Het College van Gedeputeerde Staten (GS) is per brief verzocht een pas op de plaats te maken met de uitvoering van het windbeleid door vooralsnog geen vergunningen te verlenen voor de plaatsing van windturbines in Overijssel in navolging van het hoofdlijnenakkoord en in afwachting van de definitieve plannen van de nieuwe regering. In deze brief is de GS daarnaast opgeroepen om de behandeling van alle lopende initiatieven te staken totdat de landelijke normen bekend zijn voor - en de effecten van windturbines bekend zijn. Deze brief is ook gestuurd aan Provinciale Staten van Overijssel en onder de aandacht gebracht van alle gemeenten in Overijssel met het verzoek deze te steunen en het provinciaal bestuur hiervan op de hoogte te stellen. Verder wordt al enige tijd in onder andere RES-Twente verband gewerkt aan alternatieven vormen van opwek voor duurzame energie, ook voor de periode na 2030. Het laatste punt van de motie roept op om tegen initiatieven die niet passen binnen het huidige gemeentelijke windbeleid alle rechtsmiddelen te gebruiken om deze tegen te gaan.

Er zijn momenteel nog geen initiatieven bij de gemeente bekend. De provincie is bevoegd gezag als het gaat over windturbines. De provincie is op 16 oktober jl. gestart met de aanmeldperiode voor initiatiefnemers om een aanvraag voor windturbines te doen. Voor de gemeente Dinkelland heeft de provincie hierover opgenomen: ‘In Dinkelland zijn geen afspraken gemaakt. Dit betekent dat de provincie een maximum voor de gemeente heeft vastgesteld. Voor Dinkelland is het maximum 80 GWh (ongeveer 4 turbines). De aanmeldperiode is van 16 oktober 2024 tot 15 februari 2025.’ Binnenkort komen we met een update over hoe het vervolg van de procedure voor windturbines in Dinkelland eruitziet. Stand van zaken: De motie is afgehandeld. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2024

42

Actielijn 3 Duurzame Mobiliteit Ons doel Beter organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leverden we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (Maatschappelijk verantwoord) Inkopen Mobiliteitsplan Een eerste aanbesteding is afgerond. Drie brandstof auto’s zijn vervangen voor elektrische varianten. Als vervolg is gestart met het mobiliteitsplan 2.0 waarin ook de mobiliteitsbewegingen van Noaberkracht tegen het licht worden gehouden. Laadinfrastructuur De behoefte aan laadpalen tot en met eind 2025 is afgestemd met de kernraden en alle gewenste locaties voor openbare laadpalen in de gemeente zijn doorgegeven. Zonnepanelen op parkeerplaatsen De kaders voor realisatie van zonnepanelen op parkeerplaatsen zijn opgenomen in een notitie. Hierin is ook een inventarisatie naar de mogelijke (openbare) parkeerplaatsen opgenomen. Hierbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden voor de realisatie van laadpunten. Er is gestart met de inventarisatie van de geschiktheid van verschillende locaties. Eén locatie is reeds verder uitgewerkt en hiervoor is een subsidieaanvraag gedaan.

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.500.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

Voor de jaarschijf 2024 was oorspronkelijk €290.000 beschikbaar gesteld. In het programmajournaal hebben we dit verhoogd tot het bedrag van de gehele coalitieperiode van €1.306.000. Het in 2024 afgesplitste deel voor het NOT energieloket 3.0 van de jaarschijf 2024 is teruggestort in dit budget. Dit energieloket komt hieronder terug in de (te verwachten) uitgaven als onderdeel van de “Bijdrage samenwerking EvNOT 2024 t/m 2026”. In verband met de te verwachten kosten voor de warmtetransitie is een budget van €399.000 voor de wijkaanpak afgesplitst. Uit te geven in de jaren 2024 t/m 2026.

43

Naast de notitie warmtetransitie is ook het regionaal koersdocument “Circulaire Economie voor Twentse gemeenten” vastgesteld. Hiervoor splitsen we een budget af van €25.000, te besteden in de jaarschijven 2024 en 2025. In september hebben we ingestemd met het laten uitvoeren van een seismische bodemanalyse om de mogelijkheden van "Low Unit Cost geothermie" in de omgeving van Denekamp te onderzoeken. Hiervoor hebben we €110.000 afgesplitst van dit budget.

In 2024 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2024 Realisatie laadvoorzieningen gemeentewerf

44

Haalbaarheidsonderzoek Warmtenet Borchert Veldkamp

17

Inhuurkosten GEO vanuit Noaberkracht

8

Klimaatneutraal gas gemeentehuis

2

Afwikkeling EvNOT Oldenzaal (t/m 2023)

-20

Afwikkeling aanhanger EvNOT

-7

Dienstverleningsovereenkomst Noaberkracht

-4

Totaal uitgaven 2024

40

Op basis van het klimaatprogramma Dinkelland 2024-2050 hadden we in het programmajournaal 2024 en in de begroting 2025 toegezegd in het najaar 2024 nader inzicht te geven in de te verwachte uitgaven. Met als doel het begrote bedrag voor 2024 bij te stellen en de jaarschijf 2025 te kunnen vullen. Dat is ons niet gelukt. De in bovenstaande grafiek weergegeven “verwachte uitgaven” betreffen:

44

Verwachte uitgaven 2025 en 2026: Inrichting mobiliteit Noaberkracht

51

Bijdrage ODT

35

Boerengas

20

Sprintsessies Energiegebruik bedrijventerreinen

25

Warmtescans 2023 en 2024 kostprijsverhogende BTW

10

Soorten managementplan / kosten SMP Dinkelland

8

Bronnenonderzoek Weerselo

60

Cofinanciering Zonnecarport Sportcomplex Dorper Esch

443

Samenwerking EvNOT Begrote bijdrage over 2025 en 2026 (op basis begroting 2025)

150

Verantwoording over de jaarschijf 2024 van de afgesplitste budgetten: Begroot

Werkelijk

Stimuleringsregeling energietransitie (groene cheque)

30

22

Wijkaanpak

399

8

Circulaire economie

25

9

Uitvraag onderzoek Geothermie omgeving Dinkelland

110

0

45

Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

Voor de jaarschijf 2024 was oorspronkelijk €50.000 beschikbaar gesteld. In het programmajournaal hebben we dit verhoogd tot het bedrag van de gehele coalitieperiode van €181.000. Er is €12.000 uitgegeven in 2024.

Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is voor de uitvoeringskosten een bedrag van €800.000 (in 4 jaarschijven van €200.000) beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022–2026”.

De benodigde capaciteit financieren we in eerste instantie uit een Specifieke uitkering van het Rijk. De Tijdelijke regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” die bedoeld is voor het binnenhalen van nieuwe collega’s of externe deskundigen met kennis van klimaat en energie. De meerkosten komen ten laste van de “Uitvoeringskosten”.

46

Jaarschijf 2023 Het voor de jaarschijf 2023 beschikbaar gestelde bedrag van €200.000 is overgeheveld naar Noaberkracht omdat de uitvoeringskosten binnen Noaberkracht worden gemaakt en ook daar worden verantwoord. De gemeente Tubbergen heeft eenzelfde bedrag overgeheveld naar Noaberkracht. In de jaarverantwoording 2023 van Noaberkracht is bij de resultaatbestemming besloten om een deel van de personele inzet in het kader van duurzaamheid ten laste te brengen van de uitvoeringskosten duurzaamheid. Het betrof hier een bedrag van € 142.000. De resterende €258.000 is als onderdeel van de resultaatbestemming ultimo 2023 gestort in de reserve. Inmiddels blijkt dat Noaberkracht over het jaar 2024 een beroep moest doen van €139.000 op deze gereserveerde uitvoeringskosten duurzaamheid. Het hierna resterende bedrag van € 119.000 vloeit terug naar de beide gemeenten (aandeel Dinkelland € 59.500). Jaarschijf 2024 Voor de jaarschijf 2024 is €200.000 beschikbaar gesteld. De totale capaciteitskosten over 2024 bedroegen €599.000. €529.000 konden we toerekenen aan de specifieke uitkering "CDOKE". Noaberkracht kon, zoals hiervoor vermeld, de overige €70.000 dekken uit het restant van de jaarschijf 2023. Daarom hebben we in 2024 géén beroep op het voor dat jaar beschikbaar gestelde bedrag gedaan.

Restanten jaarschijven 2023 en 2024 betrekken bij de perspectiefnota 2026 Het resterende bedrag over 2023 van €119.000 kan van Noaberkracht terug naar de beide gemeenten (aandeel Dinkelland € 59.500). Samen met het volledig overgebleven budget over 2024 van €200.000 kunnen we €259.500 betrekken bij de perspectiefnota 2026.

Gemeentelijke isolatiesubsidie Aanvullend aan de door het Rijk verstrekte subsidies voor isolatie van woningen hebben we, naar aanleiding van een motie, een gemeentelijke subsidieregeling gefinancierd uit de algemene middelen.

Van het in 2024 beschikbaar gestelde plafond van €210.000 is in 2024 €45.000 verstrekt.

47

Subsidies Hieronder een overzicht van de in 2024 lopende subsidie. Deze middelen lopen over meerdere jaarschijven.

•

Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project;

•

Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project.

•

(Cumulatieve) besteding: Subsidiabele uitgaven;

•

Welke subsidies zijn definitief vastgesteld.

De subsidie “Zonnecarport Sportcomplex Dorper Esch Denekamp” loopt van juli 2024 t/m februari 2026. Hiertegenover ligt aan onze kant een forse verplichting tot cofinanciering. Specifieke uitkeringen van het Rijk Hieronder een overzicht van de in 2024 lopende “Specifieke uitkeringen van het Rijk”. Deze middelen lopen vaak over meerdere jaarschijven.

•

Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project;

•

Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project.

•

(Cumulatieve) besteding: Subsidiabele uitgaven;

48

•

Welke subsidies zijn definitief vastgesteld.

De “Regeling reductie energieverbruik woningen” die actief was in de jaren 2022 en 2023 is begin 2024 door penvoerder gemeente Oldenzaal afgewikkeld. In de grafiek staan “0” bedragen voor de besteding 2024 en de toegezegde cofinanciering. Het toegekende bedrag voor de “tijdelijke” regeling “Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” is beschikt over de jaren 2023 tot en met 2025. De voor de jaarschijf 2023 en 2024 beschikbaar gestelde bedragen zijn op €34.000 na geheel besteed. Dat bedrag blijft beschikbaar. Daarnaast is voor 2025 een sterk verhoogd jaarbedrag van €866.000 beschikbaar. De cofinanciering is “0”. De regeling energiearmoede, gestart in 2023, loopt door in 2025. Er is géén verplichting tot cofinanciering (“0”). De “Lokale aanpak isolatie” is in december 2023 toegekend en loopt door t/m 2026. Er is géén verplichting tot cofinanciering (“0”). De “Lokale aanpak isolatie 2e tranche” is in november 2024 toegekend en loopt door t/m 2027. Er is géén verplichting tot cofinanciering (“0”).

(Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

3.372

1.510

-1.863

Lasten

937

5.596

1.914

3.682

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-937

-2.224

-405

1.819

Onttrekkingen aan reserves

670

1.957

136

-1.821

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-267

-267

-269

-2

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor programmagelden duurzaamheid voor €762.000 (zie voorstel budgetoverheveling), onderzoek geothermie omgeving Denekamp voor €110.000, Wijkaanpak €391.000 (zie voorstel budgetoverheveling), uitvoeringskosten €200.000 (zie voorstel budgetoverheveling), Motie isolatiesubsidie voor €165.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en een werkbudget voor €169.000 (zie voorstel budgetoverheveling). Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2024 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

49

Programma Leefbare kernen Inleiding Leefbare kernen Het leven van onze inwoners speelt zich grotendeels af in de kernen waarin ze wonen. Daar moet het goed zijn qua wonen, werken en sociaal leven. Deze elementen moeten in balans zijn. Voldoende woningbouwmogelijkheden biedt kansen om binnen onze gemeente te blijven wonen. Inwoners met een sterke verbondenheid aan hun kern leveren een grote bijdrage aan het sociale- en verenigingsleven. De combinatie met voldoende werkgelegenheid biedt vervolgens perspectief op een krachtige kern, waar onze inwoners graag verblijven en onderdeel van willen zijn. In het bijzonder kijken wij hierbij naar de kansen voor onze jeugd. De vitaliteit van Dinkelland in de toekomst wordt immers in belangrijke mate bepaald door de mogelijkheden die jongeren hebben op het gebied van wonen, werken, recreëren en vrijetijdsbesteding. We realiseren ons dat het leefbaar houden van de kernen een doorlopende inspanning vraagt. In de huidige 4 jaar zullen we vooral inzetten op de meerjarige woningbouwprogrammering, het vitaal houden van verblijfsgebieden en het stimuleren van een gezond ondernemersklimaat. We vertalen onze ambities naar 2 actielijnen: •

Voor iedereen een passende woning

•

Voldoende ruimte voor de economie en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen

In dit programma maken we ook de afweging hoe om te gaan met de unaniem aangenomen verzamelmotie met betrekking tot de onderwerpen: •

Naar behoefte realiseren van alternatieve woonvormen

•

Inzetten van de sociale hypotheek voor maatschappelijke voorzieningen

•

Realiseren van openbare watertappunten in de kernen (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

•

Actieplan voor het bestrijden van invasieve exoten (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

•

Waar nodig het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom basisscholen en schoolfietsroutes, met name in het buitengebied (relatie met programma Openbare ruimte & Mobiliteit)

Actielijn 1 Voor iedereen een passende woning Er is een grote behoefte aan passende woningen. Ook in Dinkelland is de vraag groter dan het aanbod. De meest urgente woningbehoefte ligt bij starters en senioren. Daarop zijn onze nieuwbouwinspanningen vooral gericht. Ons doel is om de huidige onbalans tussen vraag en aanbod van passende woningen te beperken en op te heffen. Kernen zijn verschillend in de behoefte aan woningen. Daarom zijn we in gesprek om te kijken wat bij elke kern past. We willen diversiteit in woningbouw. Het gaat hierbij om huur en koop voor verschillende doelgroepen. Daarbij zien we ook een toename van de vraag naar flexibele woningbouw. We willen inzetten op een actief grondbeleid en creatieve oplossingen onderzoeken voor financiering van plannen, zodat nieuwe woningen voor meer doelgroepen beschikbaar en betaalbaar worden.

50

Ons doel Wij willen sturen op een meerjarige woningbouwprogrammering. Via ons grondbedrijf treden wij op als ontwikkelaar. Via ons ruimtelijk en planologisch instrumentarium faciliteren wij particuliere initiatiefnemers en projectontwikkelaars. Wij willen het grootste gedeelte van de geprognosticeerde woningbehoefte tot 2030 de huidige bestuursperiode realiseren. Wij stellen op basis van de “harde plancapaciteit” concrete doelen over hoeveel kavels/woningen wij periodiek op de markt brengen (of laten brengen). In 2026 kijken we terug op een woonbeleid dat uitvoeringsgericht is geweest, waarbij: •

in elke kern nieuwe mogelijkheden voor woningbouw zijn ontstaan, passend bij de lokale behoefte;

•

wij de doorstroming in de kernen op gang hebben gebracht;

•

wij een bijdrage hebben geleverd aan een betere betaalbaarheid van woningen;

•

wij een begin hebben gemaakt met de woningvraag van de toekomst, 2030 en verder, uitgaande van opgaven voortkomend uit vergrijzing, veroudering van woningen en verduurzaming;

•

een aanbod met flexibele woonproducten hebben gerealiseerd voor mensen met een urgente woonvraag.

Hoe leverden we een bijdrage aan Voor iedereen een passende woning In 2024 hebben wij belangrijke stappen gezet om het woningtekort in te lopen. Naast een continue woningbouwproductie en actief grondbeleid hebben wij een doeltreffend volkshuisvestingsprogramma neergelegd. Onze volkshuisvestelijke opgaven gaan over het vinden van balans tussen beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. •

Strategische grondaankopen: in elke kern blijven we aansturen op het bieden van een goed perspectief op nieuwe woningbouwmogelijkheden. Zowel door inbreiding als uitbreiding. In de meeste kernen hebben we inmiddels een strategische grondpositie ingenomen. In de kernen waar we nog geen positie hebben, worden gesprekken gevoerd om tot verwerving te komen.

•

Betaalbaarheid: in het kader van betaalbaarheid hebben we in onze uitgifteplannen aangestuurd op meer sociale woningbouw en betaalbare woningen. We hebben de verdeling 30-40-30 (sociaalbetaalbaar-vrij) zoveel mogelijk gehanteerd, tenzij specifiek maatwerk nodig was door lokale omstandigheden (behoefte) of een (te) beperkte omvang van het plangebied. In ons volkshuisvestingsprogramma hebben wij in de klasse 'betaalbaar' een extra laag aangebracht dat 10% van de nieuwbouwwoningen als 'goedkope koop' moet worden geclassificeerd (tot €275.000).

•

Afstemming woningbouwvereniging: we hebben doorlopend afstemming met onze woningbouwvereniging. We hebben verkennende gesprekken gevoerd over de beschikbare investeringsruimte om het sociale woningbouwbestand te vergroten en om te investeren in tijdelijke woningbouwvormen. We hebben eveneens afstemming gevonden over de toekomstige woningbouwproductie van reguliere huurwoningen. We hebben als prestatieafspraak staan dat de woningbouwvereniging 137 nieuwe huurwoningen gaat opleveren. Deze opgave hebben wij in het bestuurlijk overleg verhoogd met 163 woningen, waardoor wij sturen op een opgave van 300 sociale huurwoningen.

•

Woonzorgbeleid: in het verlengde van de woonvisie is het woonzorgbeleid vastgesteld. Sociaaldemografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en meer kleine huishoudens, hebben een sterke invloed op de woning- en zorgmarkt. Daarom willen we vanuit verschillende beleidsterreinen tot passende oplossingen komen. Een integrale woonzorgvisie biedt daarbij uitkomst.

•

Actualisatie woningbouwprogrammering: we actualiseren periodiek ons woningbouwprogramma, waarbij wij onze woningbouwproductie hebben gemaximaliseerd binnen de regionale afspraken. In

51

ons volkshuisvestingprogramma sturen we op het realiseren van 1133 woningen tot 2032. Hiervan hebben wij 82% reeds weggezet in een bestemmingsplan, principeverzoek of planvoornemen. •

Versnelling: We hebben een concreet planvoornemen vastgesteld om 150 goedkope woningen gerealiseerd te krijgen in Weerselo (Weerselerbeek) en Denekamp (Denekamp Oost 2A en 2B). We hebben in Ootmarsum een omvangrijke grondpositie ingenomen waarin we meerjarig kunnen voorzien in de woningbehoefte. Het project is gestart en wordt uitgewerkt tot een stedenbouwkundig plan.

•

De taakstelling voor huisvesting van statushouders is een volkshuisvestelijk taak. Wij integreren deze opgave in onze uitgifteplannen door een gestandaardiseerd woonproduct, gebaseerd op de omvang van de taakstelling, gerealiseerd te krijgen.