Beleid voor duurzame opwek met windenergie gemeente Dinkelland.pdf

Beleid voor duurzame opwek met windenergie gemeente Dinkelland

Door: Team duurzaamheid gemeente Dinkelland Datum: 21 november 2023 Versie: 0.6

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Samenvatting ........................................................................................................................................... 4 1. Aanleiding ...................................................................................................................................... 7 2. Situatieschets ................................................................................................................................ 8 2.1. Landelijke ontwikkelingen in de routekaart ................................................................................... 8 3. Landelijk beleid .............................................................................................................................. 9 3.1. Barro en NOVI ............................................................................................................................... 9 3.2. Landelijke normen ......................................................................................................................... 9 3.3. Elektriciteitswet en de Energiewet .............................................................................................. 11 4.

Beleid Provincie Overijssel .......................................................................................................... 12 4.1. Ruimtelijke randvoorwaarden ...................................................................................................... 12 Gebiedskenmerken ........................................................................................................................ 13 Ecologisch onderzoek .................................................................................................................... 13 4.2. PS motie Grip op Wind en voorgenomen beleid provincie Overijssel ........................................ 13 Provincie ziet meeste potentie voor windenergie in vier grote clustergebieden ............................ 14 Rolopvatting provincie Overijssel ................................................................................................... 14 4.3. Windladder Provincie Overijssel 2021 ........................................................................................ 15 5. Zoekgebieden windenergie gemeente Dinkelland ...................................................................... 16 5.1. Concept Windbeleid Noordoost Twente (2020) ..........................................................................

16 Erfmolens ....................................................................................................................................... 17 Clustering en nadere detaillering zoekgebieden ............................................................................ 18 Traktaat van Meppen ..................................................................................................................... 18 5.2. Alleen windturbines in zoekgebied Denekamp-Noord Deurningen ............................................ 18 6. Geluid .......................................................................................................................................... 20 6.1. Monitoren en handhaven van geluid ........................................................................................... 20 7. Overige omgevingseisen voor windturbines ............................................................................... 22 7.1. Slagschaduw ............................................................................................................................... 22 7.2. Obstakelverlichting ...................................................................................................................... 22 7.3. Externe veiligheid ........................................................................................................................ 22 7.4.

Minimale afstand 2x de tiphoogte windturbine met minimum 400 meter .................................... 23 7.5. Ecologie ....................................................................................................................................... 23 7.6. Lichtschittering (beperken van reflectie) ..................................................................................... 24 8. Ruimtelijke kaders windturbines .................................................................................................. 25 9. Lokaal Eigendom ......................................................................................................................... 26 9.1. Streven naar 100% lokaal eigendom .......................................................................................... 26 10. Rollen gemeente ......................................................................................................................... 30 11. Communicatie en participatie ...................................................................................................... 31 Integrale aanpak ............................................................................................................................. 31 Blijf in gesprek ................................................................................................................................

31 Klankbordgroep .............................................................................................................................. 32 Participatie ...................................................................................................................................... 32 12.

Vervolgproces ............................................................................................................................. 35 Evaluatie over twee jaar ................................................................................................................. 35

Bijlage 1: Gezamenlijke uitgangspunten uit themasessie raad ............................................................. 36

Gezamenlijke uitgangspunten ............................................................................................................. 36 Lokale initiatieven zijn in de lead .................................................................................................... 36 Stilste types windturbines ............................................................................................................... 36 Stilstandvoorziening slagschaduw ................................................................................................. 36 Stilstandvoorziening vogels ............................................................................................................ 37 Matrix bestuurlijke keuzes ................................................................................................................... 37 Geluidsnormen en afstandsnormen ............................................................................................... 37 Clustering ....................................................................................................................................... 38 Mix van zon en wind .......................................................................................................................

38 Toelichting scenario’s ......................................................................................................................... 38 Bijlage 2: Geluid en windturbines .......................................................................................................... 40 Beschikbare informatie geluid van windturbines ................................................................................. 40 Type norm ........................................................................................................................................... 41 Dosishinderrelatie ............................................................................................................................... 42 Afstandsnorm of gebiedsgerichte normering ...................................................................................... 44 Laagfrequent geluid en infrageluid ..................................................................................................... 44 (Extreme) amplitudemodulatie ............................................................................................................ 45 Rekenmethode ....................................................................................................................................

46 Gezondheid ......................................................................................................................................... 46 Keuze normstelling ............................................................................................................................. 47 Tonaal geluid....................................................................................................................................... 47 Bijlage 3: Ontwikkelvarianten ................................................................................................................ 49 Variant 1: Initiatieven faciliteren .......................................................................................................... 49 Variant 2: Initiatieven stimuleren ......................................................................................................... 49 Variant 3: Ontwikkelen via een maatschappelijke tender ................................................................... 49 Variant 4: Ontwikkelen met een gebiedsovereenkomst ..................................................................... 51 Variant 5: Overheid als (mede) initiatiefnemer ................................................................................... 52

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

3/54

Samenvatting De gemeente Dinkelland wil zich inzetten om klimaatverandering zoveel mogelijk te voorkomen. Daartoe heeft ze onder andere ingestemd met de Regionale Energiestrategie Twente 1.0. De gemeente Dinkelland heeft in Noordoost Twente verband een bod uitgebracht van 225 GWh. De enige bewezen technieken die ingezet mogen worden, zijn zon en windenergie. Er is geen concrete verdeling vastgesteld in de mix van zon/ en windenergie in dit bod tot 2030, maar als invulling zou het indicatief kunnen gaan om 63 hectare zon op dak, 100 hectare zonnevelden en 9 (moderne) windturbines. In het Collegeakkoord 2022-2026 is opgenomen dat de gemeente Dinkelland in 2030 55% van de energievoorziening duurzaam moet zijn opgewekt. Om dat te halen is deze doelstelling 40% voor 2026. Daarnaast is opgenomen dat het windbeleid wordt vastgesteld conform de routekaart wind, waarbij rekening wordt gehouden met het onderzoek van het RIVM en de regelgeving van het kabinet. Het streven in het collegeakkoord is een maximale participatiegraad van inwoners en omgeving bij grootschalige energieprojecten. Op 18 juli 2023 hebben Gedeputeerde Staten besloten om het windbeleid aan te scherpen. Ze wil op provinciaal niveau meer sturen op (grotere) clusters. Daarbuiten wil de provincie alleen nog clusters van minimaal 4 turbines toestaan. In de gemeente is geen groot clustergebied.

Voor het halen van de RES-ambitie in 2030 en het borgen van de kwaliteit van het landschap (voorkomen van versnippering) wil de provincie niet alleen ruimte voor grote clusters creëren die optimaal ingevuld worden, maar ook dat deze gebieden op korte termijn in ontwikkeling komen. Gegeven het feit dat het hier gaat om grote (gemeentegrensoverschrijdende) clusters ziet de provincie een belangrijke rol voor haarzelf weggelegd. Bij de uitvoering gaat de provincie van een faciliterende overheid naar een stimulerende overheid en waar nodig een ontwikkelende overheid. Daarom wil de provincie sturen op de manier waarop de bijbehorende gebiedsprocessen en ontwikkeling plaatsvindt. De manier waarop de provincie in de verschillende clusters nader gaat sturen werkt zij verder uit in het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE). Dit wordt naar verwachting begin 2024 vastgesteld. Grootschalige duurzame energieproductie heeft impact op de fysieke ruimte. Windturbines zijn bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar. Het doel van dit windbeleid is het geven van ruimtelijke kaders ten opzichte van een zorgvuldige en afgewogen realisatie van windturbines. Negatieve effecten worden met deze kaders zoveel mogelijk beperkt of voorkomen en kansen worden zoveel mogelijk gestimuleerd. In dit windbeleid worden zoekgebieden aangewezen. Hier kunnen onder voorwaarden windturbines ontwikkeld worden.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

4/54

Binnen de zoekgebieden moet onder andere worden voldaan aan landelijke wet- en regelgeving. Dit leidt tot afstanden van windturbines tot andere functies. Gemeente Dinkelland houdt als afstand tot windturbines1 aan:  Panden: 80 meter  Hoogspanningsinfrastructuur: 1) de maximale werpafstand bij nominaal toerental of 2) de tiphoogte, waarbij de grootste afstand geldt.  Buisleidingen gasinfrastructuur: In overleg met Gasunie. Indicatief is de ashoogte + 1/3e wieklengte  Rijkswegen: halve rotordiameter (wieklengte)  Overige verharde wegen: minimaal 20 meter  Laagvliegroutes: minimaal halve rotordiameter (wieklengte) Bovenstaande minimale afstanden tot andere functies zorgen ervoor dat er slechts op enkele locaties binnen de zoekgebieden windturbines gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast stelt de gemeente Dinkelland nog de volgende voorwaarden aan eventuele ontwikkeling van windturbines in de zoekgebieden:  Windturbines mogen alleen worden geplaatst in het zoekgebied Denekamp-Noord Deurningen. Dit gebied is op de kaart met rode grenzen aangegeven.  Een cluster bestaat uit minimaal 4 windturbines.  Naar schatting leveren 4 windturbines 60 tot 80 GWh aan elektriciteit. Dat is 27 tot 35% van het bod van Noordoost Twente in de RES Twente 1.0.

De exacte opbrengst is afhankelijk van de uiteindelijke hoogte van de turbines (met name de grootte van de rotorbladen) en het aantal turbines. De concept milieunormen van het Rijk van oktober 2023 leiden wellicht tot lagere windturbines, vanwege de afstandsnorm van tweemaal de tiphoogte. Dit uitgangspunt is in het lokale windbeleid overgenomen. Dit betreft concept milieunormen, die onder meer door de consultatie en parlementaire behandeling nog aangepast kunnen worden.  De afstand tot woonkernen (rand bebouwde kom) bedraagt minimaal 1.000 meter.  De tiphoogte van de windturbine moet tenminste 140 meter bedragen. Op die manier zijn zo min mogelijk windturbines nodig om de gegeven doelstelling van de duurzaam op te wekken elektriciteit te realiseren.  Een minimale afstand van 2 maal de tiphoogte van de turbine met een minimum van 400 meter van het hart van de windturbine tot aan geluidsgevoelige objecten, zoals woningen.  Ten aanzien van geluidsproductie geldt dat de windturbines een zo laag mogelijke geluidsproductie moeten hebben (as low as reasonably achievable, ALARA). Een specifieke normering voor een lokaal plan kan niet in beleid worden vastgesteld, maar dient per specifiek plan gewogen te worden. Hierbij gelden, op basis van de in de bijlage opgenomen motivering, de volgende grenswaarden voor windturbines en windparken:  Het Lden bedraag niet meer dan 45 dB.

 Het Lnight bedraagt niet meer dan 39 dB.  Het LAeq,15 min bedraagt niet meer dan 43 dB(A) tussen 23.00 uur en 07.00 uur.  Het laagfrequente geluid vanwege windturbines (windpark) voldoet aan de Vercammen-curve. De specifieke norm voor een concreet plan moet aan deze voorwaarden voldoen. Daarnaast moet bij ieder plan een afweging gemaakt worden hoe de afname van het aantal gehinderden bij een lagere normstelling (Lden en samenhangende Lnight en LAeq,15min) zich verhoudt tot de energieopbrengst.

1 Bij de verfijning van de zoekgebieden zijn indicatief vaste afstanden gehanteerd (op basis van dezelfde uitgangspunten).

Omdat echter nog niet bekend welk exacte type windturbines er eventueel gerealiseerd gaan worden (en welke afmetingen deze hebben) zijn hier geen vaste afstanden opgenomen.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

5/54

Daarnaast verwerkt de gemeente de volgende voorwaarden aan ieder vast te stellen plan voor windturbines:  De exploitant toont vooraf aan dat het plan voldoet aan de vastgestelde normstelling.  Na realisatie voert de exploitant bronmetingen uit en bepaalt aan de hand daarvan of wordt voldaan aan de normstelling. Indien dat niet het geval is, neemt de exploitant maatregelen om aan de norm te voldoen.  De exploitant toont jaarlijks aan dat in het voorafgaande jaar is voldaan aan de normstelling en registreert hiervoor alle benodigde data (o.a. windsnelheid op ashoogte, windrichting, draaimodus).  In de omgeving van een windturbine vindt monitoring plaats die als doel heeft hinderklachten te relateren aan de akoestische situatie tijdens deze klachten. Daarnaast is het doel van deze monitoring om vroegtijdig afwijkingen in de geluidemissie te registreren.  Als er landelijk een strengere norm komt dan in het gemeentelijk windbeleid, volgt de gemeente Dinkelland de landelijke norm.  Ter bescherming van onze inwoners mogen windturbines in de gemeente Dinkelland geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen (voor slagschaduwgevoelige objecten houdt de gemeente Dinkelland dezelfde objecten aan als de geluidsgevoelige objecten).

Maar omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten als er slagschaduw ontstaat, is enige slagschaduw tijdens het stilzetten niet geheel te voorkomen.  De meeste hoge windturbines die nu geplaatst zijn hebben constante obstakelverlichting in verband met veiligheid voor het vliegverkeer. Momenteel is altijd knipperende verlichting nog verplicht. Er wordt onderzoek gedaan naar naderingsdetectie voor vliegtuigen, dimmen bij goed zicht en permanente verlichting in plaats van knipperen. Indien het in de (nabije) toekomst juridisch mogelijk is om obstakelverplichting niet toe te staan, zal de gemeente Dinkelland verder in het proces bij een eventuele vergunningverlening permanente obstakelverlichting verbieden.  Een windturbine is maximaal 25 jaar toegestaan, gerekend vanaf de start van de exploitatie van de windturbines.  De gehele installatie moet na afloop aantoonbaar worden verwijderd en gerecycled.  Na beëindiging moeten de gronden in de oorspronkelijke staat worden terug gebracht.  Detailafspraken (waaronder bankgaranties voor verwijdering) worden voorafgaand aan de vergunningverlening in een anterieure overeenkomst met de gemeente vastgelegd. Bij plaatsing van windturbines in het zoekgebied is, naast deze kaders, ook landelijke/provinciale regelgeving van toepassing.

 Als een geluids- en/of slagschaduwgevoelige object een functionele binding heeft met een windturbine, volgen we voor dit object de regels die het Rijk hanteert/gaat hanteren. Een turbine bij een woning met functionele binding hoeft niet te voldoen aan de hierboven beschreven geluids-, slagschaduw- en afstandseis. Aan overige eisen, zoals de in paragraaf 7.3 beschreven veiligheidsnorm moet wel voldaan worden. Het vereiste van een functionele binding houdt in dat een gebouw een functie moet hebben ten behoeve van de goede werking van de windturbine en dus een ondersteunende bijdrage daaraan moet leveren. Per windpark/project mag maximaal 1 geluids- en/of slagschaduwgevoelig object aangeduid worden als object met functionele binding. De gemeente Dinkelland streeft naar zoveel mogelijk lokaal eigendom (100%), met een minimumpercentage van 51%. Concreet betekent dit, dat na vaststelling van het windbeleid afspraken worden gemaakt met een vertegenwoordiging van de directe omgeving, lokale ondernemers en de lokale samenleving (via lokale overheden en lokale energie coöperaties) over wat het streven naar 100% lokaal eigendom exact inhoudt en wordt de omgeving ten behoeve van een model voor vergoedingen en zeggenschap gedefinieerd.

In overleg met de omgeving en ter nadere uitwerking kiest Dinkelland voor een rol van de gemeente die passend is om bovenstaande doelstelling van onder andere 100% lokaal eigendom te kunnen bereiken. Daarom stelt de gemeente voor de zoekgebieden een verkenner in om samen met betrokkenen in het gebied tot een mogelijk ontwikkelmodel voor de windturbines te komen.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

6/54

1. Aanleiding De gemeente Dinkelland wil zich inzetten om klimaatverandering zoveel mogelijk te voorkomen. In Nederland is in 2019 het Klimaatakkoord ondertekend. Sindsdien werken 30 regio’s aan een Regionale Energiestrategie (RES). In elke RES brengt de betreffende regio een bod uit op welke wijze wordt bijgedragen aan het Klimaatakkoord. De gemeente Dinkelland valt onder de RES Twente en heeft in Noordoost Twente verband een bod uitgebracht van 225 GWh. De enige bewezen technieken die ingezet mogen worden, zijn zon- en windenergie. Hierbij wordt binnen de RES Twente 1.0 gestreefd naar een verhouding van 40/60 voor zon/wind. Er is geen concrete verdeling vastgesteld in de mix van zon- en windenergie in dit bod tot 2030, maar als invulling zou het indicatief kunnen gaan om 63 hectare zon op dak, 100 hectare zonnevelden en 9 (moderne) windturbines.2 Begroting 2023 In de begroting 2023 is opgenomen dat in 2030 50% van de energievoorziening duurzaam moet zijn opgewekt (en in 2050 volledig). In lijn daarmee is het doel in de begroting om 40% van het energiegebruik duurzaam op te wekken in 2026. Ook is opgenomen dat benodigd beleid ten behoeve van (grootschalige) duurzame opwek, waaronder het windbeleid, wordt vastgesteld.

Collegeakkoord 2022-2026 In het Collegeakkoord 2022-2026 is opgenomen dat de gemeente Dinkelland in 2030 55% van de energievoorziening duurzaam moet zijn opgewekt. Om dat te halen is deze doelstelling 40% voor 2026. Daarnaast is opgenomen dat het windbeleid wordt vastgesteld conform de routekaart wind, waarbij rekening wordt gehouden met het onderzoek van het RIVM en de regelgeving van het kabinet. Het streven in het collegeakkoord is een maximale participatiegraad van inwoners en omgeving bij grootschalige energieprojecten. Concept Windbeleid Noordoost Twente (2020) en routekaart In november 2020 heeft het College van B&W ingestemd met het Concept Windbeleid Noordoost Twente en voor inspraak ter inzage gelegd. Gemeente Dinkelland zet maximaal in op zon op dak, maar dat zal niet voldoende zijn om de ambities te realiseren. Samen met inwoners, bedrijven en organisaties wil de gemeente Dinkelland invulling geven aan de energieopgave voor 2030, waarbij ook vooruitgekeken wordt naar de periode na 2030. Om te komen tot de daadwerkelijke vaststelling van wind- en zonneveldenbeleid heeft de gemeente Dinkelland in januari 2022 de routekaart wind en zon vastgesteld. Inmiddels is duidelijk dat twee processtappen niet worden ingevuld voor 1 januari 2024.

We willen als gemeente zelf de regie houden over de ontwikkelingen binnen onze gemeentegrenzen, daarvoor is het aan te bevelen om windbeleid vast te stellen. Te meer omdat de provincie volgens de Elektriciteitswet bevoegd gezag is voor windturbines (vanaf 5 MW, zijnde 1-2 grote windturbines). Als de gemeente onvoldoende ruimtelijke mogelijkheden biedt voor de ontwikkeling van windturbines, kan de provincie de regie alsnog nemen en de ontwikkeling van windturbines binnen provinciale kaders mogelijk maken op het grondgebied van de gemeente Dinkelland. Grootschalige duurzame energieproductie heeft impact op de fysieke ruimte. Windturbines zijn bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar. Het doel van dit windbeleid is het geven van ruimtelijke kaders ten opzichte van een zorgvuldige en afgewogen realisatie van windturbines. Negatieve effecten worden met deze kaders zoveel mogelijk beperkt of voorkomen en kansen worden zoveel mogelijk gestimuleerd.

2 Uitgangspunt hierbij vormen windturbines met een tiphoogte van 240 meter.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

7/54

2. Situatieschets Het Concept Windbeleid Noordoost Twente (d.d. 04/11/20) heeft vele zienswijzen en reacties opgeleverd na de terinzagelegging. Op 25 januari 2022 heeft de gemeenteraad van Dinkelland via een amendement aan de gemeente opdracht gegeven om een vaste route te volgen naar het vaststellen van het windbeleid en de evaluatie van het zonneveldenbeleid. Hoe deze route verloopt, is vastgelegd in de ‘Opzet routekaart zon en wind’. Deze routekaart gaat niet over de inhoud van het beleid, maar brengt wel in beeld welke inhoudelijke stappen worden genomen op weg naar besluitvorming.

2.1.

Landelijke ontwikkelingen in de routekaart

In de routekaart zijn ook landelijke ontwikkelingen als processtap opgenomen:  de onderzoeksresultaten van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM);  ‘heldere’ afstandsnormen vanuit het Rijk, zoals toegezegd in het regeerakkoord. RIVM onderzoek Op basis van de verkenning van opties voor gezondheidsonderzoek (RIVM, 2022) hebben de ministeries van EZK, VWS en IenW gekozen voor twee onderzoeken: 1. een blootstelling-responsrelatie-onderzoek, uitgevoerd door het RIVM en 2. een historisch cohortonderzoek, uitgevoerd door Nivel Ad 1) Inhoud en status van het blootstelling-responsrelatie-onderzoek van het RIVM: Het RIVM gaat in opdracht van de ministeries van EZK en IenW een zogeheten blootstelling-responsrelatieonderzoek (BR) uitvoeren gericht op de Nederlandse situatie. In dit BR worden geluidniveaus van windturbines (de ‘blootstelling’) gekoppeld aan de mate van hinder en slaapverstoring (de ‘respons’) bij omwonenden. Een BR kan behulpzaam zijn bij het schatten van de omvang van de hinder rondom te vervangen of nieuw te plaatsen windturbines. Het onderzoek start in 2024. De resultaten worden in 2026 verwacht. Ad 2) Inhoud en status van het historisch cohortonderzoek, uitgevoerd door Nivel: Momenteel wordt in opdracht van het ministerie van VWS een historisch cohortonderzoek uitgevoerd.

Dit is een verkennend onderzoek op basis van bestaande gezondheidsregistraties van omwonenden nabij windturbines. Dat wil zeggen informatie over een bepaalde periode in het recente verleden. Deze huisartsgegevens worden met elkaar vergeleken, om zo in kaart te brengen of er gezondheidsklachten zijn die vaker voorkomen in de buurt van windturbines en als die turbines draaien. Het onderzoek loopt nog, het eindrapport van dit onderzoek verschijnt naar verwachting eind 2023 (status per 14/11/2023) Het Rijk wacht voor het opstellen van nieuw landelijke richtlijnen niet op de uitkomsten van nu lopend gezondheidsonderzoek3. Het Rijk gebruikt voor het opstellen van de nieuwe landelijke normen de veelheid aan wetenschappelijke kennis, die al beschikbaar is. Het is daarom ook niet verstandig om als gemeente wel op de uitkomsten van deze onderzoeken te wachten. Daarnaast worden de uitkomsten van het BR van het RIVM pas in 2026 verwacht. Als we daar op zouden wachten is de kans groot dat de provincie dan de regie op windprojecten weer op zich zal nemen, de provincie heeft aangegeven de gemeente tot 1 januari 2024 de tijd te geven om lokaal windbeleid vast te stellen.

3 Bron:

https://helpdeskwindopland.nl/vraag++antwoord/default.aspx#question=2519496,2519510,2519506,2519507, 2519508,2519498,2519499,2519505,2519509,2519511

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

8/54

3. Landelijk beleid 3.1.

Barro en NOVI

Het omgevingsbeleid van het Rijk wordt in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) vormgegeven. Het Barro richt zich op een groot schaalniveau en is als gevolg daarvan ook van een zeker (hoog) abstractieniveau, zodat hieruit geen concrete beleidskaders voortkomen voor de ontwikkeling van een windpark. In de NOVI schetst het Rijk een lange termijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van een duurzame leefomgeving in Nederland. Daarbij wordt een integrale benadering voorgesteld, samen met andere overheden en maatschappelijke organisaties en met meer regie vanuit het Rijk. In de NOVI worden de nationale belangen en opgaven in de fysieke leefomgeving vertaald naar prioriteiten, waarbij prioriteit 1 van de NOVI luidt: ‘Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie’. Ten aanzien van de productie van duurzame energie (door windturbines, eventueel in combinatie met zonnevelden) wordt in het NOVI een voorkeur voor grootschalige clustering van duurzame energieproductie meegegeven. Daarbij is het wel van belang dat er een afweging wordt gemaakt tegenover andere relevante waarden zoals landschap, nationale veiligheid, natuur, cultureel erfgoed, water, bodem en draagvlak. Een natuurinclusief ontwerp en beheer van het windpark is hierbij van belang om verstoring of aantasting van natuur en biodiversiteit zoveel mogelijk te voorkomen.

Ook moeten bewoners van een gebied worden betrokken, participeren in het project en waar mogelijk meeprofiteren.

3.2.

Landelijke normen

Landelijk geldende normen voor windparken ten aanzien van geluid, slagschaduw en veiligheid waren voorheen opgenomen in het Activiteitenbesluit milieubeheer. De Raad van State heeft op 30 juni 2021 uitgesproken dat de normen vanuit het Activiteitenbesluit niet gehanteerd mogen worden voor een clustering van minimaal 3 windturbines. Voor windparken van 1 of 2 windturbines gelden de landelijke milieunormen nog wel. Door het wegvallen van de landelijke milieunormen moeten initiatieven voor windparken van 3 of meer windturbines momenteel getoetst worden aan lokaal op te stellen normen. Deze situatie blijft in stand tot het Rijk nieuwe landelijke milieunormen voor windturbines heeft vastgesteld. Vanuit overige wetgeving en beleidsregels gelden veiligheidseisen voor windturbines die zich doorgaans vertalen naar minimaal aan te houden adviesafstanden tussen windturbines en objecten, zoals wegen, hoogspanningskabels en buisleidingen. Omdat deze wetgeving en beleidsregels niet in het Activiteitenbesluit milieubeheer zijn opgenomen blijven deze wel in stand. De Handreiking Risicozonering Windturbines geeft een overzicht. Daarnaast kan de luchtvaart hoogtebeperkingen voor windturbines opleveren. De Viewer Bouwhoogtebeperkingen Luchtvaart geeft hierin inzicht.

Concept milieunormen Rijk (oktober 2023) Op 12 oktober 2023 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) concept milieunormen voor windturbines gepubliceerd. Deze zijn in concept en worden nog ter consultatie en ter parlementaire behandeling voorgelegd, waardoor deze nog kunnen wijzigen. Naar verwachting worden de nieuwe landelijke normen in de loop van 2024 vastgesteld.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

9/54

In hoofdlijnen zijn dit de concept milieunormen voor windturbines: 1. Afstandsnorm (hier bestond eerder geen norm voor) Minimaal 2 x tiphoogte tussen de windturbine en een windturbinegevoelig gebouw (= woonfunctie, zorgfunctie met bedden, onderwijsfunctie, kinderopvangfunctie met bedden).  Hiervan mag worden afgeweken bij zwaarwegende economische belangen of zwaarwegend ander maatschappelijk belang. Dat moet dan lokaal goed gemotiveerd worden. 2. Geluidsnormen Standaardwaarde is 45 dB Lden (gedurende de dag) en 39 dB Lnight (avond en nacht); grenswaarden zijn 47 dB Lden en 41 dB Lnight.  Lagere dan de standaardwaarde mag, indien daar aanleiding voor is op grond van cumulatie met geluid van andere windturbines of vanwege de bijzondere aard van het gebied (bijvoorbeeld een stiltegebied).  Hoger tot 47 dB Lden en 41 dB Lnight mag onder beperkte voorwaarden.  Er is sprake van een (straf)toeslag van 5 dB op deze waarden bij vaststellen van tonaal geluid vanuit de windturbine(s). 3. Slagschaduw Maximaal 6 uur per jaar, niet meer dan 20 minuten per dag voor zover een slagschaduwgevoelig gebouw is gelegen op een afstand kleiner dan 12 x rotordiameter. Bij kans op langer is stilstandvoorziening verplicht. De tijd die nodig is om de stilstandvoorziening in werking te stellen, telt niet mee voor de bepaling van de norm. 4. Obstakelmarkering en -verlichting: a.

Obstakelmarkering: windturbines (bovenste deel mast, gondel en wieken) moeten in wit zijn uitgevoerd b. Obstakelverlichting:  Overdag en schemer: wit en flitsend  's Nachts: rood, flitsend of vast  Verplicht: o bij turbine hoger dan 150 m tiphoogte o bij turbine in hoogtebeperkingsgebied Schiphol o bij turbine vanaf hoogte van 100 m tiphoogte in laagvlieggebieden o bij turbine vanaf hoogte van 100 m tiphoogte binnen 120 meter afstand van aangewezen autosnelwegen of waterwegen  Er gelden regels over waar de verlichting moet zijn geplaatst op de turbine en (bij windparken) op welke turbines.  Hiervan afwijken met behulp van naderingsdetectie van vliegtuigen kan als minister van I en W (ILT) daar toestemming voor geeft. 5. Lichtschittering Lichtschittering moet worden voorkomen door gebruik niet-reflecterende coating of verf. Deze normen worden ook van toepassing op windprojecten van 1-2 turbines. Functionele Binding Als een geluids- en/of slagschaduwgevoelige object een functionele binding heeft met een windturbine, volgen we voor dit object de regels die het Rijk hanteert/gaat hanteren. Een turbine bij een woning met functionele binding hoeft niet te voldoen aan de hierboven beschreven geluids-, slagschaduw- en afstandseis. Aan overige eisen, zoals de in paragraaf 7.3 beschreven veiligheidsnorm moet wel voldaan worden.

Het vereiste van een functionele binding houdt in dat een gebouw een functie moet hebben ten behoeve van de goede werking van

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

10/54

de windturbine en dus een ondersteunende bijdrage daaraan moet leveren. Per windpark/project mag maximaal 1 geluids- en/of slagschaduwgevoelig object aangeduid worden als object met functionele binding. De volledige teksten van de concept- milieunormen zijn opgenomen op het platform participatie 4.

3.3.

Elektriciteitswet en de Energiewet

De Elektriciteitswet (E-wet) uit 1998 regelt de productie, het transport en de levering van elektriciteit. In artikel 9 van de E-wet is bepaald dat de gemeente bevoegd gezag is voor windparken tot 5 MW. De provincie is bevoegd gezag voor windparken tussen de 5 en 100 MW. Het Rijk is bevoegd gezag voor windparken vanaf 100 MW. Het gaat hierbij om bevoegdheden met betrekking tot vergunningverlening en coördinatie van het proces tot het oprichten van windturbines. De rijksoverheid werkt aan een wetsvoorstel voor de nieuwe Energiewet, die de Elektriciteitswet en de Gaswet vervangt. Daarnaast wordt met de nieuwe Energiewet nieuwe Europese regelgeving geïmplementeerd en invulling gegeven aan afspraken uit het Klimaatakkoord uit 2019. De bevoegdheid voor windparken tot 15 MW komt in de nieuwe wet bij de gemeente te liggen (2-3 windturbines). Tussen 15 en 100 MW blijft deze bij de provincie. Hetzelfde geldt voor windparken boven 100 MW; die blijft bij het Rijk. Het wetsvoorstel voor de nieuwe Energiewet is op 12 juni 2023, na akkoord van de Koning, formeel ingediend bij de Tweede Kamer. Wanneer de nieuwe wet in werking treedt, is nog onbekend. Op 5 september 2023 is dit onderwerp niet controversieel verklaard door de commissie Economische Zaken en Klimaat, waardoor de procedure tot behandeling door kan gaan.5

4 https://www.platformparticipatie.nl/windturbinesleefomgeving/ontwerpbesluit-windturbines-

leefomgeving/documenten-ontwerpbesluit-windturbinesleefomgeving/default.aspx#folder=2566926 5 (Bron: www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?cfg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel%3A3 6378#wetgevingsproces)

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

11/54

4. Beleid Provincie Overijssel Het provinciale beleid omtrent windturbines in Overijssel is vastgelegd in de Omgevingsvisie, de Omgevingsverordening en het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE). In de provinciale Omgevingsvisie is de provinciale ambitie vastgelegd van een betrouwbare, duurzame en betaalbare energievoorziening met beperking van uitstoot van broeikasgassen. Daarbij zet de provincie in op een transitie waarin aan de ene kant bespaard wordt op energie door het terugdringen van het energieverbruik en het efficiënter gebruik van energie. Aan de andere kant zal er in de opwekking van energie een omslag gemaakt moeten worden van afhankelijkheid van fossiele brandstoffen naar het steeds verder vergroten van het aandeel hernieuwbare energie in de energievoorziening (energie uit bronnen, zoals de zon, wind, biomassa en ondergrond). Overijssel wil bijdragen aan een klimaatneutraal Nederland in 2050. In West-Overijssel is in de Regionale Energie Strategie (RES) de ambitie geformuleerd om 1,794 TWh aan duurzame energie op te wekken in 2030. Het RES-gebied Twente heeft als ambitie om 1,5 TWh duurzame elektriciteit duurzaam op te wekken in 2030. Om die ambitie te kunnen realiseren (3,3 TWh duurzame energie in 2030) zal er ruimte gemaakt moeten worden voor wind- en zonne-energie, naast de inzet op energiebesparing en het verbeteren van systeemefficiëntie.

In het PPE stelt de provincie bij plannen en projecten te sturen op een verhouding van 60% wind en 40% zon op subregionaal niveau. Bij het vergroten van het aandeel hernieuwbare energie geldt voor windenergie dat de provincie in ieder geval de bestuurlijke afspraken met het Rijk over het realiseren van windenergie op land wil nakomen. Belemmeringen voor het oprichten van windturbines worden zoveel mogelijk opgeheven. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) wordt door de provincie niet langer aangemerkt als uitsluitingsgebieden voor windenergie. Een generiek verbod op windenergie op voorhand binnen het NNN doet volgens de provincie geen recht aan de noodzaak om binnen heel Overijssel op zoek te gaan naar mogelijkheden om lokaal duurzame energie op te wekken. Voor het Nationaal Landschap Noordoost Twente heeft eerder een herijking van de status uitsluitingsgebied windenergie plaatsgevonden, waarbij zoekgebieden windenergie zijn aangewezen.. De Nationale Landschappen blijven uitsluitingsgebied windenergie, maar in de Omgevingsverordening is geregeld dat het generieke verbod op windenergie niet geldt voor de zoekgebieden die door de gemeenten in Noordoost Twente zijn aangewezen. Deze gebieden zijn opgenomen in de kaart van de Omgevingsverordening.

Hierbij stelt de provincie de voorwaarden dat dit noodzakelijk moet zijn voor de opgave van duurzame energieopwekking met wind en dat de landschappelijke inpassing conform de aanwezige gebiedskenmerken is verzekerd. Voor de zoekgebieden windenergie Noordoost Twente geldt naast de algemene kaders voor sturing op ruimtelijke kwaliteit, de aanvullende eis dat de windturbines in clusters gerealiseerd moeten worden van minimaal 3 windturbines. Dit heeft de provincie overgenomen uit het Concept Windbeleid Noordoost Twente (2020).

4.1.

Ruimtelijke randvoorwaarden

Dat de zoekgebieden binnen het Nationaal Landschap Noordoost Twente en het NNN niet langer worden aangemerkt als uitsluitingsgebieden windenergie betekent niet dat de plaatsing van windturbines overal zondermeer is toegestaan. Na het schrappen van het generieke verbod op het plaatsen van windturbines, blijven de andere provinciale beleidskaders van toepassing. Dit betekent dat locaties die vallen binnen de begrenzing van het NNN, beoordeeld moeten worden op de voorwaarden die de regeling voor het NNN voor nieuwe ontwikkelingen stelt. Verder zal bij de plaatsing van windturbines recht gedaan moeten worden aan normerende en richtinggevende uitspraken die in de Catalogus Gebiedskenmerken over het landschap worden gedaan. Op de plaatsing van windturbines is altijd de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving van toepassing.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

12/54

Gebiedskenmerken Het oprichten van windturbines is, behalve in uitsluitingsgebieden windturbines, in principe toegestaan op grond van het provinciale beleid. Of medewerking kan worden verleend aan een initiatief wordt beoordeeld met behulp van het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie. Een belangrijk punt daarin is de vraag hoe de plaatsing van een windturbine zich verhoudt tot de gebiedskenmerken die van toepassing zijn op de specifieke lokale situatie. Er zal sprake moeten zijn van een goede landschappelijke inpassing op basis van de aanwezige gebiedskenmerken. Deze verplichting vloeit voort uit het bepaalde in titel 2.1 van deze verordening (sturen op ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en sociale kwaliteit) waarbij in artikel 2.1.5 is geregeld hoe onderbouwd moet worden dat een initiatief bijdraagt aan het versterken van ruimtelijke kwaliteit. Door het schrappen van het generieke verbod op het plaatsen van windturbines binnen het NNN, wordt op initiatieven voor windenergie binnen net NNN het ruimtelijke afwegingskader van de Catalogus Gebiedskenmerken van toepassing. In de Catalogus Gebiedskenmerken werden tot dusver nog geen expliciete uitspraken gedaan over de inpassing van windturbines in het landschap.

Omdat de Catalogus Gebiedskenmerken, ook door de toenemende vraag naar duurzame energie, nog belangrijker wordt voor de vraag of windturbines kunnen worden toegestaan, is het ruimtelijke afwegingskader aangevuld met uitspraken over de impact van windturbines op de verschillende landschapstypen en de wijze waarop deze impact door een zorgvuldige landschappelijke inpassing kan worden verkleind.

Ecologisch onderzoek Ecologisch onderzoek zal bij vergunningverlening nodig zijn om aan te tonen dat de oprichting van de windturbines niet zal leiden tot significante effecten op beschermde natuurwaarden.

4.2.

PS motie Grip op Wind en voorgenomen beleid provincie Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel hebben op 21 juni 2023 de motie Grip op Wind aangenomen, waarin ze Gedeputeerde Staten oproepen om:  Regie te nemen en richting te geven op het aandeel windenergie conform RES 1.0;  Om vóór 1 juli 2023 een besluit te nemen over een ruimtelijk afwegingskader (beleidsregel) voor windenergie en dat te baseren op:  het clusteren op provinciaal niveau van windturbines;  de overige ruimtelijke ontwerpprincipes uit de RES 1.0, het Fundament voor de nieuwe Omgevingsvisie en de kaders van het Provinciaal Programma Energiestrategie;  het inperken van de mogelijkheden voor individuele turbines (minder dan 4 turbines) buiten de gebieden die in aanmerking komen voor clustering.  Ernaar te streven dat minimaal 50% lokaal eigendom bij nieuwe en lopende initiatieven voor windturbines is gegarandeerd. De provincie heeft bepaald dat het provinciaal programma energiestrategie (PPE) van kracht blijft en aangevuld wordt met de uitwerking van de hieronder beschreven ruimtelijke kaders. Dit wordt in een nieuw PPE vastgelegd, welke naar verwachting begin 2024 aan PS ter besluitvorming wordt voorgelegd. De provincie wil windturbines zoveel mogelijk in grootschalige clusters, binnen landschappen die zich daarvoor lenen, worden geplaatst.

De provincie acht zich daardoor niet langer verplicht mee te werken aan verspreid liggende, losse windturbines in de andere landschappen. De windladder heeft een voorkeursvolgorde qua locaties en type opstellingen.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

13/54

De provincie legt in het voorgenomen beleid vast: 1. De gebieden die geschikt zijn voor grootschalige clustering 2. Alleen nog mee te werken aan windturbines in trede 1-3 van de windladder, zowel binnen als buiten de gebieden voor grootschalige clustering. 3. In principe niet meer mee te werken aan initiatieven uitsluitend in trede 4 en 5, tenzij onderdeel van een cluster van 4 (of meer) 4. Buiten de gebieden die voor grootschalige clustering in aanmerking komen, in principe alleen nog mee te werken aan initiatieven van 4 of meer windturbines. Deze initiatieven moeten tevens voldoen aan de ruimtelijke ontwerpprincipes (trede 1-3 van de windladder).

Provincie ziet meeste potentie voor windenergie in vier grote clustergebieden De provincie wil bijdragen aan de wettelijke doelstelling en de afspraken uit het Klimaatakkoord en de RES nakomen. Dit heeft volgens de provincie wel als gevolg dat gemeenten in de gebieden voor grootschalige clustering een aandeel windenergie gaan leveren dat groter is dan hun individuele bod uit de RES 1.0. Op basis van de zoekgebieden van gemeenten, projecten die daarin tot ontwikkeling komen en de voorkeursgebieden voor grootschalige clustering van windenergie uit het Fundament voor de nieuwe Omgevingsvisie ziet de provincie vier gebieden met de meeste potentie. Dit zijn de gebieden waar de provincie de regie neemt (en buiten deze gebieden geldt de clustereis van 4). Tegelijkertijd is het aantal bestaande initiatieven, de omvang van deze initiatieven en het tempo van ontwikkeling van de initiatieven in deze gebieden te beperkt voor de doelrealisatie in 2030. Om doelrealisatie (2 TWh aan windenergie) in zicht te houden is het van belang deze gebieden zo optimaal mogelijk in te vullen. Elk gebied heeft zijn eigen aanpak. In het definitieve beleid in het PPE werkt de provincie dit verder met de betrokken gemeenten uit. De provincie ziet voor windturbines beperkt ruimte buiten de clustergebieden, waar minimaal 4 turbines kunnen worden geplaatst.

Doelrealisatie zal dus grotendeels binnen de grootschalige clusters moeten worden bereikt.

Rolopvatting provincie Overijssel GS van Overijssel heeft op 18 juli 2023 het ‘Voorgenomen beleid regie op (clustering) wind’ aan PS gestuurd. Voor het halen van de RES-ambitie in 2030 en het borgen van de kwaliteit van het landschap (voorkomen van versnippering) wil de provincie niet alleen voor ruimte voor grote clusters creëren die optimaal ingevuld worden, maar ook dat deze gebieden op korte termijn in ontwikkeling komen. Omdat elk gebied en situatie uniek is verschilt het per gebied op welke manier ontwikkelingen plaats kunnen vinden. Gegeven het feit dat het hier gaat om grote (grensoverschrijdende) clusters ziet de provincie een belangrijke rol voor haarzelf weggelegd. Bij de uitvoering gaat de provincie van een faciliterende overheid naar een stimulerende overheid en waar nodig een ontwikkelende overheid en gaat sturen op de manier waarop de bijbehorende gebiedsprocessen en ontwikkeling plaatsvindt. De manier waarop de provincie in de verschillende clusters nader gaat sturen werkt zij verder uit in het PPE. Te denken valt aan de volgende mogelijkheden:  Proactief in behandeling nemen van initiatieven die door de gemeente niet binnen een redelijke termijn in behandeling worden genomen, dan wel dat niet binnen een redelijke termijn een ontwerp-vergunning ter inzage wordt gelegd. 

Optimalisatie van de aangewezen clusters, zowel in ruimtelijke benutting als in tempo van de ontwikkeling. Hiertoe behoort tot de provinciale gereedschapskist onder andere: o

Het maken van een uitnodigingskader/ maatschappelijke tender

o

Actief grondbeleid om te komen tot een optimale invulling van een cluster.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

14/54

Figuur 1: in blauw weergegeven zijn de clusters uit het voorgenomen beleid regie op (clustering) wind van provincie Overijssel.

4.3.

Windladder Provincie Overijssel 2021

Provincie Overijssel heeft op verzoek van Provinciale Staten de Windladder 2021 opgesteld en gepubliceerd. Deze is op 9 november 2021 vastgesteld door Gedeputeerde Staten en is gebaseerd op het provinciale beleid uit de Omgevingsvisie en afspraken uit de RES-sen van Twente en West Overijssel. De Windladder verduidelijkt de huidige (on)mogelijkheden en provinciale voorkeuren voor windprojecten. In de ladder zijn de volgende voorwaarden samengevat, welke tezamen een ruimtelijk beeld van de voorkeursgebieden en voorkeursopstellingen weergeven:  Voorkeursvolgorde in opstellingen (vastgesteld in RES 1.0)  Uitsluitingsgebieden (uit Omgevingsvisiebeleid)  gebieden met hoge economische, ecologische of landschappelijke waarden (uit Omgevingsvisie en catalogus gebiedskenmerken). Opstellingsvoorbeelden die aansluiten bij het landschap (opgenomen in RES Twente 1.0). De verschillende treden van de ladder staan hieronder beschreven: 1. Grote clusters: voorkeur wordt gegeven aan grote clusters en energieland-schappen in hoogveenontginningen, veenkoloniaal landschap, jonge heide- en broekontginningslandschappen. 2. Kleinere groepen: gebieden en projecten in jong ontginningslandschap en ‘oud’ land in Twente en Salland.

Hier dienen lijnen en groepen windturbines gebundeld te worden met infrastructuur, gecombineerd worden met andere opgaven zoals zon en/of een windbos, nabij het elektriciteitsnet en diens gebruikers. 3. Solitaire molens: individuele dorpsmolens die niet interfereren met grote clusteropstellingen en windbakens op bedrijventerreinen. 4. Terughoudend met alle opstellingen: gebieden die vanwege economische, ecologische en/of landschappelijke waarden worden uitgesloten.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

15/54

5. Zoekgebieden windenergie gemeente Dinkelland 5.1.

Concept Windbeleid Noordoost Twente (2020)

In het Concept Windbeleid Noordoost Twente (2020) zijn zoekgebieden voor grote windturbines (tiphoogte meer dan 100 meter) gedefinieerd. De zoekgebieden zijn tot stand gekomen na een bureaustudie van landschapskenmerken en locatiebezoek door landschapsdeskundigen vanuit het bureau H+N+S. De onderbouwing van de totstandkoming van de mogelijke herdefiniëring van de grenzen van het nationaal landschap is terug te vinden in de rapportage ‘herdefiniëren grens nationaal landschap.pdf’ van H+N+S. Er is gekeken naar de soorten landschappen. In de volgende type landschappen zijn grote windturbines NIET toegestaan:  Stuwwalgebieden  Essenlandschappen  Oude Hoevelandschappen met essen  Beschermde Natura2000  Historische landgoederen Waar kunnen WEL grote windturbines worden ingepast in het landschap:  Alleen in de hieronder aangegeven zoekgebieden (met rode gestippelde cirkels) aan de randen van het plangebied Noordoost Twente of windturbines tot maximaal 100 meter binnen de paars gestippelde cirkel, vanwege de hoogtebeperking door de aanwezigheid van de radar op vliegveld Twente.  Dit betreffen gebieden met als landschapstype jonge ontginningslandschappen en/of gebieden met stedelijke invloeden zoals bedrijventerreinen of Duitse bestaande windturbines.  In nieuw aan te planten bosgebieden, waarbij de locatie maatwerk betreft.

 Nabij de A1, op specifieke locaties waar de studie van Rijkswaterstaat ruimte biedt (aansluitend aan industrieterreinen of de bebouwde kom). Dit resulteert voor de gemeente Dinkelland in de volgende zoekgebieden die in het grensgebied liggen van het Nationaal landschap Noordoost Twente.

Figuur 2: rode cirkels geven de zoekgebieden wind weer uit het Concept windbeleid NOT uit 2020.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

16/54

De zoekgebieden die in bovenstaande figuur met rode cirkels zijn weergegeven, heeft de provincie ook overgenomen in haar Omgevingsverordening. Dat wil zeggen dat de provincie eventuele vergunningaanvragen voor windturbines daaraan zal toetsen. De met rode cirkels aangegeven zoekgebieden wil de gemeente Dinkelland handhaven als zoekgebieden voor windturbines met een tiphoogte van minstens 100 meter. In het paarse zoekgebied, gelegen langs de A1, is de middelgrote windturbine toegestaan. De grote windturbines zijn in dit paarse zoekgebied niet mogelijk in verband met de hoogtebeperking van de radar op Airport Twente. Onderstaande kaart geeft weer hoe deze zoekgebieden uit het concept windbeleid NOT uit 2020 er meer in detail in Dinkelland uit zien. Voor de paars weergegeven gebieden geldt een hoogtebeperking van 100 meter tiphoogte vanwege Airport Twente. De rode gebieden hebben geen hoogtebeperking:

Figuur 3: zoekgebieden wind in de gemeente Dinkelland uit Concept windbeleid NOT (2020).

Erfmolens Bij kleinschalige initiatieven met een erfmolen, die alleen voorzien in de eigen energiebehoefte van de initiatiefnemer, zijn de richtlijnen die in deze notitie staan beschreven niet van toepassing. In dat geval is het reguliere gemeentelijke ruimtelijke toetsingskader van toepassing.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

17/54

Clustering en nadere detaillering zoekgebieden In het Concept Windbeleid Noordoost Twente (2020) was opgenomen dat grote windturbines alleen in clusters van 3 gerealiseerd mochten worden. De afgelopen periode zijn de zoekgebieden nader geanalyseerd. Een gespecialiseerd adviesbureau heeft in beeld gebracht hoeveel windturbines er binnen de zoekgebieden mogelijk zouden zijn, daarmee rekening houden met beperkingen die gelden vanuit wet- en regelgeving. De gemeente Dinkelland houdt als afstand tot windturbines6 aan:  Panden: 80 meter  Hoogspanningsinfrastructuur: 1) de maximale werpafstand bij nominaal toerental of 2) de tiphoogte, waarbij de grootste afstand geldt.  Buisleidingen gasinfrastructuur: In overleg met Gasunie. Indicatief de ashoogte + 1/3e wieklengte  Rijkswegen: halve rotordiameter (wieklengte)  Overige verharde wegen: minimaal 20 meter  Laagvliegroutes: minimaal halve rotordiameter (wieklengte)

Traktaat van Meppen Naast bovenstaande is in de gemeente Dinkelland het Traktaat van Meppen van toepassing. Dit verdrag uit 1824 bepaalt dat binnen 377 meter van de landsgrens geen bouwwerken zijn toegestaan, zoals windturbines. De provincie heeft in haar Provinciale Programma Energiestrategie opgenomen dit Traktaat niet van toepassing is bij windturbines, echter aan Duitse zijde van de grens willen de Stadt Nordhorn en de Landkreis Grafschaft Bentheim dit traktaat wellicht wel voor windturbines van toepassing verklaren. Op dit moment moeten we daarom nog wel rekening houden met deze zone. Wellicht dat op termijn dit Traktaat alsnog niet van toepassing wordt verklaard voor windturbines en ontwikkeling van windturbines in deze zone mogelijk wordt. De bovenstaande minimale afstanden tot andere functies zorgen ervoor dat er slechts op enkele locaties binnen de zoekgebieden windturbines kunnen worden gerealiseerd en dat clusters van 3 windturbines niet of zeer beperkt mogelijk zijn, ook vanwege de vereiste onderlinge afstand tussen windturbines (om het wind afvangen te beperken).

5.2.

Alleen windturbines in zoekgebied Denekamp-Noord Deurningen

Zoals bovenstaand beschreven stuurt de provincie in haar nieuwe voorgenomen beleid sterk op (gemeentegrensoverschrijdende) clustering. In Dinkelland heeft de provincie Overijssel geen gebieden voorzien die passen bij het grootschalige cluster. Buiten de grootschalige clusters stelt de provincie als eis dat windturbines in een cluster van minimaal vier turbines gerealiseerd worden. In het zoekgebied Saasveld is deze clustering naar verwachting niet mogelijk. Vandaar dat we ons richten op het zoekgebied Denekamp-Noord Deurningen. Hier lijkt een clustering van vier turbines mogelijk. Wel gelden in dit gebied nog beperkingen door het Traktaat van Meppen, waardoor binnen 377 m van de landsgrens geen turbines gebouwd mogen worden. De provincie onderzoekt momenteel de mogelijkheden om deze beperking niet van toepassing te laten zijn. Daarnaast geldt hier nog een beperking voor de laagvliegroute van Twente airport, hiervoor is eventueel een ontheffing aan te vragen bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

6 Bij de verfijning van de zoekgebieden zijn indicatief vaste afstanden gehanteerd (op basis van dezelfde uitgangspunten).

Omdat echter nog niet bekend welk exacte type windturbines er eventueel gerealiseerd gaan worden (en welke afmetingen deze hebben) zijn hier geen vaste afstanden opgenomen.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

18/54

Verder gelden hier nog beperkingen vanuit het Natuurnetwerk Nederland (NNN), waarvan de provincie heeft aangegeven dat hier eventueel windturbines gerealiseerd zouden kunnen worden als er voldaan wordt aan een aantal voorwaarden, waarvan de exacte invulling maatwerk per project is. Bovenstaande leidt tot 1 zoekgebied voor windturbines, namelijk Denekamp-Noord Deurningen. Dinkelland hanteert een minimale tiphoogte van 140 meter, zodat we met zo min mogelijk turbines zoveel mogelijk duurzame energie opwekken.

Figuur 4: zoekgebied wind Denekamp-Noord Deurningen 2023.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

19/54

6. Geluid Windturbines zijn een bron van geluid. Geluid kan hinder veroorzaken en gevolgen hebben voor de gezondheid. De gemeente Dinkelland wil de gezondheid van bewoners beschermen. Tegelijk is het van belang dat de gemeente, waar dat verantwoord en mogelijk is, bijdragen levert aan de afspraken die in de RES Twente zijn vastgelegd. Deze twee belangen maken dat een zorgvuldige afweging nodig is van de gezondheidseffecten en afspraken om duurzame energie op te wekken. In bijlage 2 is deze afweging voor geluid voor het windbeleid opgenomen. Een specifieke normering voor een lokaal plan kan niet in beleid worden vastgesteld, maar dient per specifiek plan gewogen te worden. Hierbij gelden, op basis van de in de bijlage opgenomen motivering, de volgende grenswaarden voor windturbines en windparken:  Het Lden bedraag niet meer dan 45 dB.  Het Lnight bedraagt niet meer dan 39 dB.  Er is sprake van een (straf)toeslag van 5 dB op deze waarden bij vaststellen van tonaal geluid vanuit de windturbine(s)  Het LAeq,15 min bedraagt niet meer dan 43 dB(A) tussen 23.00 uur en 07.00 uur.  Het laagfrequente geluid vanwege windturbines (windpark) voldoet aan de Vercammen-curve. De specifieke norm voor een concreet plan moet aan deze voorwaarden voldoen.

Daarnaast moet bij ieder plan een afweging gemaakt worden hoe de afname van het aantal gehinderden bij een lagere normstelling (L den en samenhangende Lnight en LAeq,15min) zich verhoudt tot de energieopbrengst. Daarnaast verwerkt de gemeente de volgende voorwaarden aan ieder vast te stellen plan voor windturbines:  De exploitant toont vooraf aan dat het plan voldoet aan de vastgestelde normstelling.  Na realisatie voert de exploitant bronmetingen uit en bepaalt aan de hand daarvan of wordt voldaan aan de normstelling. Indien dat niet het geval is, neemt de exploitant maatregelen om aan de normstelling te voldoen.  De exploitant toont jaarlijks aan dat in het voorafgaande jaar is voldaan aan de normstelling en registreert hiervoor alle benodigde data (o.a. windsnelheid op ashoogte, windrichting, draaimodus).  In de omgeving van een windturbine vindt monitoring plaats die als doel heeft hinderklachten te relateren aan de akoestische situatie tijdens deze klachten. Daarnaast is het doel van deze monitoring om vroegtijdig afwijkingen in de geluidemissie te registreren. Het Rijk werkt aan een nieuwe normering voor windturbineparken. Zoals al beschreven zijn 12 oktober 2023 de concept milieunormen door het ministerie van I&W gepresenteerd.

Deze liggen momenteel ter consultatie voor, definitieve vaststelling van de milieunormen wordt in de loop van 2024 verwacht Indien de nieuwe normering daartoe de mogelijkheid biedt zal de gemeente het huidige beleid blijven volgen voor de vaststelling van normen bij nieuwe windparken, mits het beleid strenger is dan de landelijke norm. Indien de landelijke norm strenger is, zal de gemeente de landelijke norm gaan volgen. Zie ook de bijlage ‘Windturbines en geluid’ voor een nadere toelichting op de termen Lden, Lnight en LAeq.

6.1.

Monitoren en handhaven van geluid

De exploitant moet bij de aanvraag van de vergunning rekenkundig aantonen dat kan worden voldaan aan de per plan vastgestelde norm. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de methode uit Bijlage 4 van de Activiteitenregeling.

Beleid voor duurzame opwek windenergie, d.d. 21/11/23

20/54

Na realisatie van het plan dient de exploitant het daadwerkelijke geluidsvermogen vast te stellen door middel van bronmetingen conform de methode uit de bijlage van de Activiteitenregeling. Op basis van deze metingen dient de exploitant aan te tonen dat wordt voldaan aan de vastgestelde norm. De exploitant registreert gedurende het jaar de windsnelheden op ashoogte en de modus waarin de windturbine draait. Hiermee bepaalt de exploitant of is voldaan aan de vastgestelde norm. Hierover rapporteert de exploitant jaarlijks. Deze verplichting geldt voor de Lden, de Lnight en de LAeq,15 min. De norm voor laagfrequent geluid wordt enkel gebruikt om handhavend op te treden bij klachten over laagfrequent geluid. De gemeente vereist monitoring in de omgeving van het plan bij of in de richting van woningen, verdeeld over de verschillende windrichtingen. Deze metingen gebruikt de gemeente om hinderklachten te kunnen relateren aan de akoestische situatie op dat moment. Ook wordt dit systeem gebruikt om eventuele afwijkingen in de geluidemissie vroegtijdig te signaleren.