CConstaterende datDinkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027 Dinkelland definitief

Commissie Sociaal Domein & Bestuur 3 november 2026, gemeente DinkellandBij agendapunt: 3: Voorstel inzake vaststellen begroting 2027 gemeente Dinkelland49.732 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 6

Herziene Richtlijn Stedelijk Afvalwater De Europese wetgeving voor afvalwater is in 2024 vernieuwd via de herziene Richtlijn Stedelijk Afvalwater. Deze wet verplicht EU-landen om stedelijk afvalwater strenger te zuiveren, microverontreinigingen (zoals medicijnresten en microplastics) te verwijde- ren, en in te zetten op energieneutrale rioolwaterzuiveringen en waterhergebruik. Deze wetgeving moet nog geïmplementeerd worden in de Nederlandse wetgeving en voor gemeenten komt er mogelijk een planverplichting. De focus zal vooral komen te liggen op emissies uit ondergrondse afval- en hemelwatervoorzieningen. De komende 2 jaar zal er meer duidelijk worden wat dit gaat betekenen. We spelen hier al op in door bijvoorbeeld onderzoek uit te voeren naar verkeerde aansluitingen op onze stelsels (vrijverval en drukriool), na te denken over hoe om te gaan met afvalwater in het bui- tengebied en door het verbeteren van het monitoren van onze riooloverstorten.

Groen en speelvoorzieningen Beleid en beheer We beheren de groen- en speelvoorzieningen niet alleen om deze veilig en netjes te houden, maar ook om bij te dragen aan een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbe- stendige leefomgeving. Groen helpt bij het opvangen van de gevolgen van klimaat- verandering, versterkt de biodiversiteit en maakt de openbare ruimte prettiger om in te wonen, werken en recreëren. Daarom kijken we bij het beheer niet alleen naar de technische staat van het groen, maar ook naar de bijdrage die het levert aan de maatschappelijke doelen van de gemeente. Hierbij zoeken we steeds naar een goede balans tussen kwaliteit, risico’s en kosten. Staat van onderhoud De groen- en speelvoorzieningen verkeren over het algemeen in een goede staat en voldoen aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Tegelijkertijd vragen klimaatverande- ring, droogte, wateroverlast en het verlies aan biodiversiteit om een andere manier van inrichten en beheren. De opgave verschuift daarom van het behouden van de be- staande kwaliteit naar het toekomstbestendig ontwikkelen en beheren van de groene leefomgeving. Wij onderhouden het groen op basis van beeldkwaliteit. De beeldkwali- teitsniveaus zijn vastgesteld door de raad. 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 76 In het algemeen is kwaliteitsniveau C het gewenste niveau. Voor hotspots is kwaliteitsniveau B vastgesteld.

Ontwikkelingen In 2026 hebben wij een digitale tool geïmplementeerd welke de medewerkers van de buitendienst helpt goed rekening te houden met beschermde soorten tijdens o.a. maaiwerkzaamheden. Hierdoor verminderen we het risico op overtreding van regels voor Natuurbescherming binnen de Omgevingswet. De komende jaren werken we ver- der aan de ontwikkeling van een duurzame en toekomstbestendige openbare ruimte. Daarbij zetten we in op klimaatbestendig bomenbeheer, versterking van de biodiversi- teit, toekomstbestendige speelvoorzieningen, datagedreven beheer en een integrale planning van werkzaamheden. Deze ontwikkelingen vragen om een andere manier van beheren, waarbij duurzaamheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en een efficiënte inrich- ting van de openbare ruimte steeds meer met elkaar worden verbonden. Door beheer en vervanging integraal te plannen en gebruik te maken van actuele data, kunnen we werkzaamheden beter op elkaar afstemmen en voegen we meerwaarde toe aan de kwaliteit van de openbare ruimte.

Gebouwen Beleid, onderhoud en beheer De directe taak betreft het beheer en (groot) onderhoud van de gemeentelijke gebou- wen. Daar waar het gaat om het energiegebruik en het dagelijks onderhoud is Noaber- kracht verantwoordelijk voor de gemeentelijke accommodaties. Het groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is opgenomen in de Meerjaren Onderhouds Plan (MOP) wat onderdeel uitmaakt van de nota gemeentelijke gebouwen. Deze nota is op 25 november 2025 door de raad vastgesteld. De MOP is opgesteld volgens NEN2767 en is gericht op de instandhouding van kwaliteitsniveau 3 (op een schaal van 1 tot 6). De MOP heeft een inventarisatie-cyclus van 4 jaar en de administratieve actualisatie is elk jaar. Op grond van de hieruit voortvloeiende planning wordt de reserve voor het groot onderhoud op peil gebracht. Het jaarlijks onderhoud gebeurt waar mogelijk in overleg met de gebruiker/be- heerder van het betreffende pand (check op nut en noodzaak). Ontwikkelingen In de gemeente Dinkelland realiseren we twee schoolgebouwen voor primair onder- wijs. Voor het gemeentehuis in Denekamp staat een renovatie van de installatie in de planning. Het doel is om deze zo duurzaam mogelijk uit te voeren, onderdelen die aangepakt worden zijn: verlichting, klimaatinstallatie, koeling en verwarming en aanver- wante bouwkundige werkzaamheden. Dekking hiervoor is opgenomen in de Meerjaren Onderhouds Plan.

Civiele kunstwerken Beleid en beheer In het Beleidsplan civiele kunstwerken 20252029 is vastgelegd hoe wij het beheer en onderhoud van onze kunstwerken vormgeven. Op basis van ‘goed rentmeesterschap’ streven we met toepassing van risicogestuurd beheer naar minimaal een redelijke conditie (conditiescore 3), waarbij de veiligheid en beschikbaarheid is geborgd, wordt voldaan aan vigerende wet- en regelgeving en middelen verantwoord worden uitgege- ven. In het beleidsplan zijn de onderhouds- en vervangingskosten in beeld gebracht en deze zijn verwerkt in deze begroting. Staat van onderhoud Het onderhoud van de kunstwerken behoeft aandacht en zorg. Uit de resultaten van de meest recente algemene inspectie (uitgevoerd in 2023) blijkt dat de kunstwerken over het algemeen in een redelijke staat zijn. Als er gekeken wordt naar de staat per type, dan zijn de stalen bruggen over het algemeen in een redelijke staat, de betonnen objecten in een goede tot redelijke staat, met uitschieters naar slecht, en de houten objecten in een redelijke staat. In 2025 hebben we het nodige onderhoud op basis van voornoemde inspectie uitgevoerd, waarmee de algemene staat van onderhoud is verbeterd. Naar verwachting wordt in 2028 een nieuwe algemene inspectie uitgevoerd.

Ontwikkelingen Voor het onderhoud en de vervangingen willen wij meer gebruik maken van kennis uit de markt. Daarom bereiden wij het ‘programmatisch werken’ voor, waarin wij met 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 77 marktpartijen in een meerjarig bouwteamverband het onderhoud en de vervangingen willen voorbereiden en uitvoeren. De aanbesteding voor dit bouwteam verwachten wij in 2027 te kunnen houden. Openbare verlichting Beleid en beheer Wij beheren de openbare verlichting volgens de principes van strategisch asset- management. Uitgangspunt is bewust verlichten: openbare verlichting wordt alleen toegepast waar dit noodzakelijk is voor de verkeersveiligheid, sociale veiligheid of de kwaliteit van de openbare ruimte. Daarbij maken we een integrale afweging tussen prestaties, risico’s, duurzaamheid en kosten. Besluitvorming vindt plaats op basis van de gehele levenscyclus van de installatie, waarbij veilig, betrouwbaar, duurzaam en doelmatig beheer centraal staat.

Staat van onderhoud Ongeveer 86% van de openbare verlichtingsinstallatie is inmiddels is voorzien van energiezuinige ledverlichting. De technische kwaliteit van het areaal bewaken we door planmatig onderhoud, storingsregistratie en jaarlijkse veiligheidsinspecties van een representatieve steekproef van lichtmasten. Op basis van inspectieresultaten en areaalgegevens actualiseren we periodiek de meerjarige onderhouds- en vervangings- opgave. De resterende conventionele verlichting vervangen we gedurende de planpe- riode planmatig. Ontwikkelingen In het voorjaar van 2027 leggen wij het Beleidsplan Openbare Verlichting 20272037 ter besluitvorming aan de raad voor. De komende jaren geven we verder uitvoering aan de vervanging van de resterende conventionele verlichting en de verdere ver- duurzaming van het areaal. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden van slimme openbare verlichting, zoals dimregimes en andere Smart City-toepassingen, mits deze aantoonbaar bijdragen aan verkeersveiligheid, duurzaamheid en doelmatig beheer. We actualiseren het meerjarig investeringsprogramma jaarlijks op basis van inspectieresul- taten, areaalontwikkelingen en nieuwe beleidsontwikkelingen, zodat we tijdig kunnen inspelen op toekomstige vervangings- en investeringsopgaven.

Afvalvoorzieningen Beleid en beheer De gemeente heeft op grond van de Wet milieubeheer de wettelijke zorgplicht om huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen en inwoners in staat te stellen verschillende afvalstromen gescheiden aan te bieden. Om hier op een doelmatige en toekomstbe- stendige wijze invulling aan te geven, beschikt de gemeente over een netwerk van ondergrondse inzamelvoorzieningen voor restafval, PMD, glas en Groente, Fruit- en Etensresten (GFE). Ondergrondse containers leveren een belangrijke bijdrage aan een duurzame en efficiënte afvalinzameling. Zij vergroten de toegankelijkheid van geschei- den inzameling, verbeteren de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen, beperken de hoeveelheid restafval en dragen daarmee bij aan de gemeentelijke en landelijke doelstellingen op het gebied van circulariteit en grondstoffenbeheer. Staat van onderhoud De ondergrondse inzamelvoorzieningen voor restafval, PMD, glas en GFE zijn eigen- dom van ROVA. Het beheer, onderhoud en de vervanging maken onderdeel uit van de dienstverleningsovereenkomst tussen de gemeente en ROVA. Wij sturen vanuit onze opdrachtgeversrol op een doelmatige, betrouwbare en toekomstbestendige uitvoering van deze wettelijke inzameltaak.

Ontwikkelingen Op 1 januari 2026 is de nieuwe samenwerkingsovereenkomst tussen de VNG, ge- meenten en Verpact (het verpakkende bedrijfsleven) ingegaan. In deze overeenkomst zijn onder meer afspraken gemaakt over de kwaliteit van het ingezamelde verpak- kingsafval (PMD) gemaakt. Verspreid over de gemeente zijn ondergrondse containers geplaatst voor de inzameling van PMD. Uit de monitoring van de kwaliteit van het in- gezamelde PMD blijkt dat een deel van het via deze brengvoorzieningen ingezamelde materiaal niet voldoet aan de kwaliteitseisen die Verpact stelt voor recycling. In de sa- 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 78 menwerkingsovereenkomst is afgesproken dat gemeenten en inzamelaars onderzoe- ken op welke locaties brengvoorzieningen kunnen worden aangepast of uitgefaseerd wanneer de vereiste kwaliteit structureel niet wordt gehaald. We volgen deze ontwik- keling samen met ROVA en beoordelen welke gevolgen dit heeft voor de bestaande ondergrondse PMD-containers en de toekomstige inrichting van de inzamelstructuur.

Financieel Structurele financiële onderhoudsgelden gebruiken we in beginsel voor het reguliere en ‘groot’ onderhoud voor wegen en groen. Onderhouds- en vervangingsinvesteringen voor riolering dekken we uit voorziening Riolering. Als gevolg van afstemming van onderhouds- of vervangingsmaatregelen is het mogelijk om structurele onderhoudsgel- den aan te vullen met incidentele middelen op grond van investeringen of met mid- delen uit de rioolheffing. Ook andere interne en externe bronnen van financiering zijn mogelijk, bijvoorbeeld middelen uit de reserves of bijdragen van externe partijen. Wegen Het regulier onderhoud wordt uitgevoerd, zoals aangegeven in het Meerjaren Onder- houds Plan, dat jaarlijks wordt geactualiseerd. Binnen dit programma wordt rekening gehouden met een percentage voor onvoorziene omstandigheden en tegenvallers. Riolering en Water De financiële uitgangspunten zijn opgenomen in het WRP 20252030. Er wordt gewerkt volgens onderstaande principes: • Investeringen, zoals rioolvervanging, pompkelders en andere betonwerken, worden geactiveerd en afgeschreven over 50 jaar[MR1] . • Investeringen met kortere levensduurverwachting, zoals relinen, pompen en elektronica, worden geactiveerd en afgeschreven over 15 jaar.

• Door de inhaalslag in de investeringsopgave, de hogere inflatie en de stijgende kosten van beheer en onderhoud is een geleidelijke stijging van de rioolheffing noodzakelijk om de rioleringszorg ook op lange termijn kostendekkend uit te kunnen voeren. Groen en speelvoorzieningen Klimaatadaptief en biodivers beheer vraagt om een andere manier van werken dan traditioneel groenbeheer. Op sommige onderdelen is het onderhoud intensiever en daardoor duurder, zoals het onderhouden van vaste plantenborders of de bestrijding van de invasieve Japanse duizendknoop. Daarnaast is de gemeente op grond van de Omgevingswet verplicht om bij beheer en onderhoud rekening te houden met beschermde planten- en diersoorten. Daarom werken we volgens de Gedragscode Soortenbescherming. De uitvoering hiervan neemt kosten met zich mee. Zonder voldoende budget komt de naleving van deze wettelijke verplichtingen onder druk te staan. Dus om gemeentelijke ambities voor een toekomstbestendige leefomgeving waar te maken, moeten de beheerbudgetten aansluiten bij de gekozen beheer- strategie. Alleen dan kunnen de gewenste kwaliteit en duurzaamheid van de openbare ruimte worden gerealiseerd.

Tegelijkertijd staat de gemeente voor een groeiende financiële opgave. Naast de hogere kosten voor klimaatadaptief en biodivers beheer blijven ook vervanging en onderhoud van andere kapitaalgoederen noodzakelijk. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van investeringen en een doelmatige inzet van de beschikbare middelen. Gebouwen Voor het groot onderhoud van de gebouwen staat de Reserve Groot onderhoud gemeentelijke gebouwen ter beschikking. Via de P&C Cyclus wordt verantwoording afgelegd over de onderhoudsstaat van de gemeentelijke gebouwen. Civiele kunstweken We voeren het onderhoud en de vervangingen uit binnen de vastgestelde budgetten. Daarbij wordt over de jaren gebruik gemaakt van verevening middels de Reserve We- gen en kunstwerken. Voor 2027 verwachten we dat de voorziene gemiddelde jaarlijkse onttrekking uit de Reserve wegen en kunstwerken voldoende is voor het uit te voeren onderhoud.

651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 79 Openbare verlichting De kosten voor beheer, onderhoud, inspecties en storingsafhandeling worden gedekt vanuit de exploitatiebegroting. Vervangingen vinden plaats op basis van een meerjarig investeringsprogramma, waarbij wordt gestuurd op de totale levensduurkosten van de installaties. Door werkzaamheden waar mogelijk te combineren met andere projecten in de openbare ruimte en verder in te zetten op ledverlichting en slimme regeltech- nieken worden de beheer- en exploitatiekosten beheersbaar gehouden. Wel wordt rekening gehouden met stijgende elektriciteitsprijzen, netbeheerkosten en prijsontwik- kelingen van materialen en aannemersdiensten Afvalvoorzieningen Het beheer, onderhoud en de vervanging van de ondergrondse inzamelvoorzieningen zijn ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met ROVA voor de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen. De uitvoering vindt plaats binnen de overeengekomen kwaliteitsafspraken. De kosten worden volledig gedekt uit de opbrengsten van de afvalstoffenheffing.

Reserves en voorzieningen Voor het onderhoud en de vervangingen van onze kapitaalgoederen maken wij gebruik van reserves en voorzieningen om jaarlijkse schommelingen in de kosten te vereve- nen. In de reguliere P&C-cyclus wordt gerapporteerd over dotaties en onttrekkingen uit deze reserves en voorzieningen. Wij kennen de volgende voorzieningen en reserves: • Reserve wegen en kunstwerken • Voorziening riolering • Reserve onderhoud en vervanging openbaar groen en speeltoestellen • Voorzieningen afval • Reserve groot onderhoud gebouwen FINANCIERING | Renterisiconorm | (bedragen x €1 mln) ALGEMEEN | Begrotingstotaal 2027 | 99,0 De wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) bevordert een solide finan | -Vastgesteld percentage | 20% cieringswijze bij openbare lichamen. Het doel hiervan is het vermijden van grote | Renterisiconorm | 19,8 fluctuaties in de rentelasten. De wet kent een onderscheid tussen regels voor korte | Renterisico (volume renteherzieningen en aflossingen) | 2,1 financiering (kasgeldlimiet) en regels voor lange financiering (renterisiconorm). Het | Ruimte | 17,7 onderscheid is gelegd bij 1 jaar. In 2027 is er voldoende ruimte binnen de norm. KASGELDLIMIET EN KORTE FINANCIERING De kasgeldlimiet vormt de bovengrens waarmee een tijdelijk liquiditeitstekort gefinan | -Leningen cierd kan en mag worden met een kortlopende geldlening (korter dan 1 jaar).

| Als hetOnderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van de geldleningen in 2027: liquiditeitstekort een structureel karakter draagt moet een langlopende geldlening | Leningen (opgenomen) | (bedragen x €1 mln) worden aangetrokken. Indien voor het derde achtereenvolgende kwartaal de | Beginstand per 1 januari 2027 | 13,3 kasgeldlimiet wordt overschreden moet de toezichthouder hiervan op de hoogte | Bij: | nieuwe leningen t.b.v. investeringen | 0 worden gesteld. Ook moet de kwartaalrapportage en een plan om binnen de | Af: | reguliere aflossingen | 2,1 kasgeldlimiet te blijven ter goedkeuring worden voorgelegd aan de toezichthouder. | vervroegde aflossingen | 0 De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal. | Eindstand per 31 december 2027 | 11,2 Een kasgeldlimiet van € 8,5 miljoen betekent dat Dinkelland in 2027 tot een bedrag | Algemene ontwikkelingen van € 8,5 miljoen met kort geld (looptijd < 1 jaar) mag financieren. | Geldleningen In 2027 zullen geen renteherzieningen plaatsvinden. De reguliere aflossingen in 2027 Kasgeldlimiet | (bedragen x €1 mln)zijn € 2,1 miljoen en de rentelasten € 215.000. Begrotingstotaal 2027 | 99,0 Vastgesteld percentage | 8,50% | Rentevisie, liquiditeit en schatkistbankieren Kasgeldlimiet | 8,5 | De gemeente Dinkelland heeft gekozen voor spreiding in de financieringsmogelijkheden.

Door een actuele liquiditeitsplanning kan worden ingespeeld op eventuele tekorten Renterisiconorm en lange financiering | of overschotten in de toekomst. Zo wordt door het aantrekken van langlopende De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het risico van een rente | -geldleningen ingespeeld op eventuele liquiditeitstekorten voor de lange termijn. wijziging. Jaarlijks mogen de renterisico’s uit hoofde van renteherziening en herfinan | -De marktrente voor langlopende geldleningen is op dit moment 3,64%. Eventuele voor | - ciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Er mag dus maar 1/5e deel | ziene tekorten op de korte termijn worden opgevangen door het aantrekken van de totale begroting aan rentegevoeligheid onderhevig zijn. | van geldleningen van één maand. Het tarief ligt rond de 2,49%. 80 Eventuele liquiditeitsoverschotten worden als gevolg van schatkistbankieren auto | -EMU-Saldo matisch afgeroomd naar onze bankrekening bij het Ministerie. Hiervoor ontvangt de | Het EMU-saldo is in grote lijnen in onderstaande tabel opgenomen: gemeente creditrente. Het huidige rentetarief bedraagt 2,44%.

EMU-saldo | Jaarrekening Begroting Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Verdere beleidsuitgangspunten | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 We passen totaalfinanciering toe | voor Bij de financiering van de gemeentelijke activiteiten wordt de gemeente als één geheel | 1 | Exploitatiesaldobestemming | 2.071 | -5.397 | -11.385 | -415 | -98 | 484 beschouwd. We spreken van totaalfinanciering of integrale financiering. Dat houdt in | 2 | Mutatie (im)materiële dat bij het bepalen van de financieringsbehoefte alle inkomsten en uitgaven betrok | -vaste activa | 285 | 5.891 | 5.891 | -785 | -644 | -637 ken worden, zowel reguliere activiteiten als projecten. Door totaalfinanciering worden | 3 | Mutatie voorzieningen | 619 | 18 | 1.364 | 18 | -4 | -426 de rentekosten geminimaliseerd. Leningen worden op de meest optimale momenten | Mutatie voorraden 4 | (incl. bouwgronden in | 1.436 | 697 | 697 | -5.579 | -2.221 | -1.122 aangetrokken, rekening houdend met de gemeentelijke rentevisie, de Wet Fido, de | exploitatie) kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

| Eventuele boekwinst 5 | bij verkoop effecten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en (im)materiële vaste We rekenen reële rente toe aan de taakvelden | activa Voor de begroting 2027 rekenen wij rente toe aan de taakvelden. Daarbij wordt uitge | - | EMU-saldo | 3.173 | -11.968 | -16.610 | 5.966 | 2.763 | 1.817 gaan van de werkelijke kosten van geldleningen. Op basis hiervan is voor 2027 een omslagrente van 0,5% vastgesteld. Deze omslagrente wordt toegepast bij de toereke | - ning aan de verschillende taakvelden en geldt tevens voor de grondexploitaties. | Het EMU-saldo kan gezien worden als een extra financieel kengetal, naast de andere Voor de kostenonderbouwing van leges, heffingen en nieuwe investeringen wordt een | vijf verplichte financiële kengetallen zoals de solvabiliteit en de (netto) schuldquote. Het andere systematiek gehanteerd: hierbij sluiten we aan bij de renteontwikkeling op de | EMU-saldo heeft een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht in het bedrijfsle | - kapitaalmarkt. Op die manier worden de rentekosten zo realistisch en transparant | ven. Het negatieve EMU-saldo over 2027 geeft aan dat we als gemeente in 2027 meer mogelijk toegerekend. Voor het jaar 2027 gaan we uit van 3%.

| verwachten uit te geven (reële transacties) dan dat we verwachtten te ontvangen. Het is echter wel van belang om het EMU-saldo in de juiste context te zien. Gemeenten maken voor hun boekhouding gebruik van het ‘gemodificeerde stelsel van baten en lasten’. Hierdoor zegt het EMU-saldo van één jaar relatief weinig, omdat de uitgaven voor investeringen bijvoorbeeld in één jaar leiden tot een uitgave, maar in de exploita | - tie via de kapitaallasten leiden tot meerjarige lasten. Of dat toevoegingen aan voor | - zieningen ten laste van het resultaat gaan, maar pas bij besteding van de voorziening leiden tot een uitgave. Daarnaast worden de onttrekkingen aan reserves niet meege | - nomen in dit saldo.

81 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 82 VERBONDEN PARTIJEN ALGEMEEN Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft, hetzij uit hoofde van ver- tegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld en dat niet verhaalbaar is, of waarvoor aan- sprakelijkheid bestaat, indien de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Het aangaan van banden met verbonden derde partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Het is een manier om een bepaalde publieke taak uit te voeren.

Op 26 februari 2019 heeft uw raad het Beleidskader verbonden partijen 2019 vastgesteld. In dit beleidskader zijn de volgende punten verder uitgewerkt: 1. Afwegingskader deelname verbonden partijen 2. Bestuurlijke rollen (eigenaar en opdrachtgever) 3. Toezicht op verbonden partijen 4. Informatievoorziening aan de raad Door het vaststellen van het Beleidskader verbonden partijen 2019 beschikt de ge- meente over een afwegingskader voor toekomstige besluitvorming over toe- en uittre- den bij verbonden partijen. Daarnaast geeft dit beleidskader aan hoe de gemeente grip op verbonden partijen wil vormgeven en welke rollen de gemeente daarbij heeft. Deze paragraaf is om twee redenen voor u van belang. Op de eerste plaats voeren verbonden partijen vaak beleid uit dat de gemeente in principe zelf ook kan doen. De gemeente blijft de uiteindelijke verantwoordelijkheid houden voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Er blijft dus voor u nog steeds een kader stellende en controlerende taak over bij die programma’s. De tweede reden betreft de kosten – het budgettaire beslag- en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen.

De risicoanalyse van de verbonden partijen is dit jaar wederom uitgevoerd met behulp van het pakket Naris Self Assesment. Hierbij werken we samen met de gemeente Almelo, Hengelo en Enschede. De risico’s voor de verbonden partijen worden geïn- ventariseerd met behulp van een gestandaardiseerde vragenlijst. De vragen worden samengevat in acht indicatoren, die gezamenlijk een beeld geven van het risicoprofiel. De indicatoren zijn: directie/bestuur, eigenaarsbelang, marktomgeving, flexibiliteit, contracten, opdrachtgeversrelatie, gouvernance, control en kwaliteit. Het financieel belang is gebaseerd op een brede definitie. Dat betekent dat er onder meer rekening wordt gehouden met de exploitatiebijdrage, de boekwaarde van aandelen, dividen- den, subsidies, afgenomen werkzaamheden en verstrekte leningen en garanties. De verbonden partijen waarbij de gemeente een groot financieel belang heeft en die een hoge risicoscore kennen, vormen een belangrijk risico voor de gemeente. De verbonden partijen, waarbij de gemeente Dinkelland betrokken is, zijn hieronder opgenomen in een tweetal overzichten. Hierbij is een onderscheid gemaakt in privaat- rechtelijke en publiekrechtelijke verbonden partijen. Actualiteit Energiecoöperatie Noordoost Twente De Energiecoöperatie Noordoost Twente is in 2026 geliquideerd.

Twenteboard Twenteboard is voornemens om de stichting en de BV te laten fuseren waarbij de BV ophoudt te bestaan en er dus alleen nog een Stichting Twenteboard overblijft. Het voornemen is dat de akte op 30 december 2026 wordt gepasseerd, waarbij terug- werkende kracht tot 1 januari ervoor zorgt dat 2026 als één financieel en bestuurlijk consistent jaar kan worden verantwoord. Publiekrechtelijk Begrote | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Verbonden | financiële | eigen | eigen | vreemd | vreemd | resultaat | Risico’s | Toezicht partij | Portefeuillehouder | Vorm van belang | Omvang belang | bijdrage | vermogen | vermogen | vermogen | vermogen | 2027 | -regime 2027 | 1/1/2027 | 31/12/2027 | 1/1/2027 | 31/12/2027 Noaberkracht | Burgemeester | GR: | Stemrecht: 50%: Dinkelland | Joosten | bedrijfsvoeringsorganisatie | Financieel: 56,35% | 27.376.000 | 3.683.000 | 2.348.000 | 5.205.000 | 7.591.000 | 0 Gemiddeld | Hoog Tubbergen Stemrecht: Veiligheidsregio | Burgemeester | openbaar lichaam | iedere gemeente één stem | 2.454.000 | 3.469.000 | 3.774.000 | 83.620.000 | 91.220 | 0 Gemiddeld | Hoog Twente | Joosten | GR: | Financieel: maatstaven gemeentefonds Stemrecht: Samen | Twente | Wethouder | openbaar lichaam | iedere gemeente één stem | 1.954.000 | 3.447.000 | 3.455.000 | 20.923.000 | 19.120.000 | 0 Gemiddeld | Hoog Olde Meule | GR: | Financieel: aantal inwoners en

aantal jeugdigen Omgevings- | Wethouder | Stemrecht: dienst | Twente | Olde Kalter | GR: openbaar lichaam | iedere gemeente één stem | 1.462.000 | 902.000 | 902.000 | 2.607.000 | 2.327.000 | 0 Gemiddeld | Hoog Financieel: afname van uren Stemrecht: Stadsbank | Wethouder | openbaar lichaam | iedere gemeente één stem | 186.000 | n.n.b. | 1.787.000 | n.n.b. | 8.296.000 | 0 | Laag Gemiddeld Oost Nederland | Olde Meule | GR: | Financieel: bekostigingssystematiek Recreatieschap | Wethouder | GR: bedrijfsvoeringsorga | - | Stemrecht: Twente | Olde Meule | nisatie | iedere gemeente één stem | 184.000 | 2.419.000 | 2.374.000 | 4.763.000 | 5.126.000 | 0 Gemiddeld Gemiddeld Financieel: inwoneraantal Stemrecht: iedere gemeente één stem per 20.000 inwoners (of een Crematoria | Wethouder | openbaar lichaam | gedeelte daarvan) | 20.000 | 2.579.000 | 2.398.000 | 0 | 0 | 34.000 Gemiddeld Gemiddeld Twente | De Way | GR: | Financieel: o.b.v. gemiddeld aan | - tal crematies per gemeente over de voorgaande 4 jaar De werkzaamheden die de Beschermd | Wethouder | centrumgemeente Enschede Wonen | Olde Meule | GR: centrumregeling | uitvoert zijn nader omschreven | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. en vastgelegd in een dienstverle | - ningsovereenkomst (DVO).

Energie voor | Stemrecht: in het Opdrachtgever | - Noordoost | Wethouder | regeling zonder meer | soverleg is de stemverhouding | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Twente | Olde Kalter | GR: | tussen deelnemende partijen gelijk verdeeld. AB: Raadslid | Elke vertegenwoordiger in het Tijkotte en | AB heeft 1 stem. Het aantal burgemeester | vertegenwoordigers dat een lid Euregio | Joosten | Nederlands-Duitse GR | kan afvaardigen is afhankelijk | 8.000 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. Gemiddeld | Laag Euregioraad: | van de jaarlijkse bijdrage en die Raadslid | Tijkotte | bijdrage is afhankelijk van het aantal inwoners. 83 Privaatrechtelijk Omvang | Begrote financiële | Eigen vermogen | Eigen | Vreemd | Vreemd vermo- | Resultaat Verbonden partij | Portefeuillehouder | Vorm van belang | belang | opbrengst 2027 | 1/1/2025* | vermogen | vermogen | gen 31/12/2025* | 2025* | Risico’s | Toezicht-regime 31/12/2025* | 1/1/2025* Stichting Participatie | Burgemeester | - Noaberkracht | Joosten | Stichting | N.v.t. | 69.000 | 200.000 | 200.000 | 1.416.000 | 1.075.000 | 0 | Gemiddeld | Gemiddeld Twenteboard | Wethouder Olde Kalter | Stichting | N.v.t.

| 275.000 | 36.000 | 35.000 | 0 | 0 | 1.000 | Hoog | Hoog Cogas | BurgemeesterJoosten | NV | 9,10% | 463.000 | 150 miljoen | 157 miljoen | 107 miljoen | 105 miljoen | 11,4miljoen | Laag | Gemiddeld Enexis | Wethouder | miljoen | 5.411 miljoen | 5.949 miljoen | 7.627 miljoen | 400 mil | - Olde Kalter | NV | 0,06% | 65.000 | 5.538 | joen | Laag | Gemiddeld Twence | Wethouder De Way | BV | 4,23% | 281.000 | 166 miljoen | 174 miljoen | 174 miljoen | 170 miljoen | 15,1miljoen | Laag | Gemiddeld Wadinko | Burgemeester | miljoen | 87 miljoen | 10 miljoen | 10 miljoen | 3,5 miljoen | Gemid- Joosten | NV | 3,89% | 46.000 | 85 | deld | Gemiddeld BNG | Wethouder De Way | NV | 0,03% | 21.000 | 4.777 miljoen | 4.863 miljoen | 123.164 | miljoen | 174 mil | - miljoen | 110.701 | joen | Laag | Laag ROVA | Wethouder De Way | NV | 260 aandelen B | 65.000 | 44 miljoen | 46 miljoen | 64 miljoen | 64 miljoen | 5,1 miljoen | Laag | Gemiddeld *= o.b.v. jaarrekeningen 2025 84 GRONDBELEID | stikstofdossier en juridische vertragingen. Ook netcongestie, waardoor nieuwe woon | - INLEIDING EN SAMENVATTING | wijken niet op het elektriciteitsnetwerk aangesloten kunnen worden, zorgt steeds vaker Samenvatting (financiële) resultaten Grondbeleid | voor vertraging. Deze problematiek kan ook gevolgen hebben voor de toekomstige In de paragraaf Grondbeleid geven we een doorkijk in het te voeren grondbeleid voor |

resultaten van het grondbedrijf. De ontwikkelingen in de markt monitoren wij continu en het komende jaar en naar de toekomst. | Als uitgangspunt streven we een bouwkavel | -verwerken wij indien nodig in de ramingen van de projecten. productie van ongeveer 50 gemeentelijke woningbouwkavels en ongeveer 50 woning | -Door de ambities omtrent betaalbaar wonen, groen, water en duurzaamheid komt het bouwkavels door de particuliere/private sector na. | Als verkoopresultaat voorzien wefinancieel haalbaar maken van nieuwe gebiedsontwikkelingen verder onder druk te voor 2027 31 woningbouwkavels en 1 bedrijfskavel. Het verloop van de boekwaarde in | staan.

2027 ziet er als volgt uit: GRONDBELEID Boekwaarde 01-01-2027 | € 2,5 mln1.1 Algemeen Uitgaven/investeringen (voornamelijk kosten bouw- en woonrijp maken) | + € 4,9 mlnHet grondbeleid van de gemeente Dinkelland is vastgelegd in de Nota Grondbeleid Opbrengsten (kavelverkopen) | - € 3,1 mln | die door de raad in 2016 is vastgesteld. In deze Nota zijn de beleidskaders vastgelegd Winstneming 2027 | € 0,4 mln | voor de wijze waarop de gemeente de gewenste verandering van het grondgebruik Boekwaarde 31-12-2027 | € 4,7 mlnen de beleidsdoelen wil realiseren. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan de beleidsvelden wonen en werken. Met de keuze tussen actief grondbeleid en facilite | - De boekwaarde neemt als gevolg van de start van het bouwrijp maken van diverse | rend grondbeleid geeft de gemeente aan, hoe zij de regie op de gewenste ruimtelijke plannen en waarbij de opbrengsten voor een deel in 2028 worden verwacht toe tot | invulling wil bereiken. We bieden een geactualiseerde Nota Grondbeleid in 2027 ter € 4,7 miljoen. | vaststelling aan de raad aan. Voor het kunnen opvangen van de conjuncturele- en projectrisico’s van het grondbe | -1.2 Doel grondbeleid drijf is een bedrag benodigd van € 1,3 miljoen, het zogenaamde weerstandsvermogen.

| In de huidige Nota Grondbeleid is het doel van het gemeentelijk grondbeleid als volgt Voor de toekomst is het van groot belang om de woningbouwproductie (o.a. aantallen | geformuleerd: en typologieën) blijft voldoen aan het woningbouwprogramma. Hier zetten wij ons | Grondbeleid kan hiermee worden gedefinieerd als het beleid dat zich richt op een grondbeleid actief op in. Dit kunnen wij als gemeente niet alleen en dit vraagt om een | efficiënt en rechtvaardig verloop van activiteiten op de grondmarkt, met het oog op het goede samenwerking met andere partners, waaronder het Rijk, Provincie, corporaties | realiseren van publieke doelstellingen zoals bevordering van het maatschappelijk ruim | - en ontwikkelaars, maar ook particuliere initiatiefnemers. | tegebruik, het bevorderen van een rechtvaardige verdeling van kosten en opbrengsten bij locatieontwikkeling en het verhogen van de kwaliteit van het ruimtegebruik, de De woning- en vastgoedmarkt laat nog steeds een grote vraag naar woningen zien. | zeggenschap voor de burger en marktwerking op de grondmarkt. De bouw van nieuwe woningen heeft echter te maken met een aantal problemen.

Grote bottlenecks voor de woningbouw zijn onder andere de hoge bouwkosten, het 85 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 86 1.3 Keuze voor grondbeleid De vorm van grondbeleid (actief, faciliterend of mogelijk een mengvorm) kiezen we afhankelijk van de situatie. Ons uitgangspunt is hierbij actief grondbeleid, tenzij dit op basis van factoren als grondposities, gemeentelijke doelstellingen, mogelijkheid tot sturing, risicoprofiel, verwacht financieel resultaat en/of benodigde deskundigheid onwenselijk of niet goed mogelijk is. 1.4 Financieel beleid Grondbedrijf Het voeren van (actief) grondbeleid brengt risico’s met zich mee. Door een voorzichtig en behoudend financieel beleid te voeren, houden we de kans op negatieve financiële verrassingen zo klein mogelijk. Dit financieel beleid zetten we ook voor de komende jaren voort. We streven voor grondexploitaties voor nieuwe gebiedsontwikkelingen naar financieel sluitend, waarbij tijdens de realisatie het eindresultaat verder wordt geoptimaliseerd. We merken dat dit uitgangspunt hoe langer hoe meer onder druk komt te staan. Door de ambities, extra opgaven voor water, groen en energie en het aandeel betaalbare woningen, maken het lastiger om tot een financieel sluitende grondexploitatie te komen voor de nieuwe gebiedsontwikkelingen.

1.5 Grondprijsbeleid Grondprijzen stellen we op basis van een onafhankelijk en marktconform taxatierapport vast middels de Grondprijsbrief. Door het vaststellen van marktconforme grondprijzen voorkomen we tevens een vermeende staatssteun. 1.6 Risicomanagement Bij grondexploitaties lopen gemeenten risico’s. Het financiële risico voor gemeenten is bij actief grondbeleid over het algemeen groot, omdat dit gemoeid gaat met omvangrij- ke gemeentelijke (voor)investeringen, die pas later door de inkomsten uit grondverkoop worden afgedekt. Het financiële risico is voor de gemeente bij faciliterend grondbe- leid relatief beperkt, omdat de gemeente uitsluitend kosten verhaalt op particuliere ontwikkelaars. Het regelmatig en systematisch onderzoeken en kwantificeren van de risico’s die de financiële haalbaarheid van een project bedreigen en het formuleren en toepassen van maatregelen, waarmee deze risico’s zo doeltreffend mogelijk beheerst kunnen worden, noemen we risicomanagement. Binnen de algemene reserve houden we een buffer aan om deze risico’s te kunnen opvangen, indien deze zouden optreden (het benodigde weerstandsvermogen).

1.7 Resultaten van het grondbedrijf Alle financiële resultaten van de grondexploitaties (winstnemingen en verliesvoorzie- ningen) en afwaarderingen van grondaankopen brengen we rechtstreeks ten laste/ten gunste van de algemene reserve. Voor een aantal specifieke risico’s berekenen we een weerstandvermogen. Deze maakt deel uit van het algemene weerstandsvermogen van de hele gemeente. 1.8 Verantwoording over het gevoerde grondbeleid Voor het afleggen van verantwoording over het grondbeleid en de financiële effecten ervan sluiten we aan bij de reguliere planning en control momenten. Begroting In de begroting geven we een doorkijk in het te voeren grondbeleid voor het komende jaar en naar de toekomst. Daarnaast actualiseren we de prognose van de projecten (inkomsten en uitgaven). De resultaten hiervan zijn terug te vinden in paragraaf 3.1 van deze paragraaf Grondbeleid 2027. Tussentijdse Rapportage Grondbedrijf (Programmajournaal) Tussentijds actualiseren we de grondexploitaties met het doel om te bezien in welke mate de prognoses omtrent inkomsten en uitgaven in de diverse complexen naar verwachting gerealiseerd gaan worden. Het moment van actualisatie vindt plaats in het derde kwartaal als onderdeel van het programmajournaal.

BESPIEGELEN OP DE GROND- EN VASTGOEDMARKT Lokaal De vraag naar woningen in de gemeente Dinkelland is in 2026 nog onverminderd groot. Als gemeente streven we naar het verkopen van gemiddeld 50 woningbouwka- vels per jaar. Bij deze doelstelling betrekken we de woningbouwcorporatie actief om | B. Ruilgronden Materieel Vast | Actief (MVA) de taakstellingen binnen de sociale huursector ook op korte termijn te kunnen verwe | -Dit gaat om gronden die niet of nog niet in ontwikkeling worden gebracht of worden zenlijken. Voor 2027 verwachten we 31 woningbouwkavels te verkopen: 3 kavels in | afgestoten. Diepengoor (Denekamp) en 28 kavels in De Wieffer Deurningen. En 1 bedrijfskavel op het bedrijventerrein De Mors V.

| 2.2 Bouwgronden in Exploitatie (gemeentelijke grondexploitaties, ofwel BIE’s) In 2026 worden twee woningbouwcomplexen Brookhuis Ootmarsum en De Lenne Voor de (nabije) toekomst verwachten wij dat de vraag naar woningen groot blijft, maar | Saasveld en bedrijventerrein De Mors IV afgesloten. Het aantal BIE’s binnen het de nieuwbouwproductie heeft te maken met diverse problemen waardoor de productie | grondbedrijf bedraagt op 112027 9 woningbouwcomplexen en 1 bedrijventerrein. Naar kan tegenvallen. Met name de huidige grote onzekerheid in het stikstofdossier en de | verwachting kan dit in 2027 worden uitgebreid met een woningbouwcomplex De Duus lange planningsprocedures bij de energienetbeheerders (stroom en water) kunnen | Ootmarsum en een bedrijventerrein in Weerselo.

aanzienlijke vertragingen gaan opleveren. In totaal hebben we in onze grondexploi | - taties per 01012027 nog ongeveer 6,0 hectare woningbouwgrond voor ongeveer 307 | 2.2.1 Kosten en opbrengsten 2027 woningen in de pijplijn en 1,6 hectare bedrijfskavels. Daarnaast proberen we de ko | -In onderstaand overzicht zijn de totale kosten en opbrengsten van alle gemeentelijke mende jaren met de recente aankopen in Ootmarsum en Rossum het aanbod verder te | grondexploitaties opgenomen, uitgesplitst naar de geraamde kosten en opbrengsten vergroten. We zijn actief om een nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen in de kernen | en de verwachte inkomsten en uitgaven voor 2027 (exclusief winstneming). Weerselo en Denekamp. De eerdergenoemde stikstofproblematiek verwachten we ook voor de bedrijventerreinen. Daarnaast speelt hier ook nog de aansluitingen op het | Kosten 2027 (bedragen x € 1000) | Raming energienetwerk een extra vertragende factor.

| Bouw- en woonrijp maken | 4455 Plankosten en beheerskosten | 412 FINANCIËLE POSITIE GRONDBEDRIJF | Overige en rente | 13 2.1 Inleiding | Totale kosten | 4880 Om het feitelijke (eind)resultaat van het grondbedrijf over 2027 te kunnen bepalen, is het nodig dat voor de onderstaande drie groepen projecten/gronden wordt stilgestaan bij de afzonderlijke resultaten van deze categorieën: | Opbrengsten 2027 (bedragen x € 1000) | Raming Opbrengsten woningbouw | 2723 A. Bouwgronden in Exploitatie (BIE) | Opbrengsten bedrijventerreinen | 399 Dit zijn gronden die het grondbedrijf actief transformeert naar bouwgrond. Uw raad | Totale opbrengsten | 3122 heeft hiervoor een grondexploitatiecomplex (ruimtelijk plan) met een grondexploitatie | - begroting vastgesteld. Voor deze begroting hebben wij alle lopende grondexploitatiebe | - grotingen weer geactualiseerd. 87 Kosten | 2.2.3 Resultaat afgesloten complexen De hoge kosten in 2027 worden veroorzaakt door de start van het bouwrijp maken van | Per 31122027 kunnen de grondcomplexen Spikkert en Denekamp Oost 1e fase wor | - Rossum Noord, Bögelscamp, Diepengoor, De Wieffer en Koninksweg alsmede het | den afgesloten met een voordelig resultaat van € 96.000. woonrijp maken van het Spikkert en Denekamp Oost 1e fase.

Opbrengsten woningbouw | 2.2.4 Getroffen verliesvoorziening BIE’s We verwachten in 2027 te starten met de kaveluitgiftes Rossum Noord 2e fase, Dene | -Als we op een BIE een tekort verwachten, dan treffen wij direct een voorziening ter kamp Oost fase 2B, Bögelscamp en Koninksweg. Hiervan verwachten we de kavelop | -grootte van het verwachte tekort na realisatie, ofwel het tekort op eindwaarde. Naar brengsten in 2028. Dit in verband met de optietermijn van 6 maanden tot het moment | verwachting worden in 2027 geen complexen met een verliesvoorziening afgesloten. van de aktepassering/moment van betaling. Voor de start van de kaveluitgiftes in Diepengoor (3 kavels) en De Wieffer (28 kavels) verwachten we de inkomsten in 2027. | 2.3 Overige gronden/ Complex Ruilgronden Algemeen 2.2.2 Winstnemingen | Onder deze categorie vallen alle strategische gronden en ruilgronden. Deze gronden De BBV schrijft voor dat eerder dan bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijds | maken geen onderdeel uit van een BIE.

winst genomen moet worden. Indien met voldoende zekerheid vaststaat dat er sprake is van een positief resultaat ofwel winst, moet deze worden genomen. Hierbij wordt ook | Ontwikkeling boekwaarde (MVA) rekening gehouden met de risico’s die specifiek samenhangen met de nog te realise | -Dit onroerend goed wordt op termijn in ontwikkeling gebracht dan wel verkocht of ge | - ren kosten en opbrengsten van de individuele grondexploitaties. | ruild. Gronden die in het verleden verworven zijn, zijn volgens de BBV uitgesplitst in: In 2027 worden er binnen de grondexploitaties kosten en opbrengsten gerealiseerd | • | “Warme gronden”, waarvan wordt voorzien dat deze binnen afzienbare termijn tot en zijn de ramingen van toekomstige kosten en opbrengsten geactualiseerd. Dit leidt | ontwikkeling worden gebracht (bijvoorbeeld als nieuw woningbouwgebied of bedrij | - ertoe dat er op diverse complexen met een positief resultaat winst dient te worden | venterrein) en waarvoor een operationele grondexploitatie zal worden opgesteld. genomen. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de complexen waar | Deze gronden mogen gewaardeerd worden tegen de toekomstige bestemming.

(tussentijds) winst kan worden genomen per 31122027. De tussentijdse winstnemingen | • | “Agrarische gronden”, deze moeten gewaardeerd worden tegen de (markt)waarde brengen we ten gunste van de algemene reserve. Dit betreft een bedrag van in totaal | in het economische verkeer volgens de huidige bestemming. € 327.000. In de volgende tabel is een samenvattend overzicht opgenomen van de boekwaarden Winstraming complexen (bedragen x € 1000) | Ramingen oppervlakten van de gronden, zoals hiervoor omschreven. Denekamp Oost 2e fase | 10 Tilligte Noord | 5Ontwikkeling boekwaarde | Oppervlakte 01-01-2027 | Boekwaarde 01-01-2027 | Boekwaarde per m2 Deurningen De Wieffer | 226Warm | 141.566 m2 | 5.502.354 | € 38,87 De Mors V | 86Agrarisch | 302.816 m2 | 1.748.501 | € 5.77 Totale kosten | 327Totale | 444.382 m2 | 7.250.855 | € 16,32 88 2.4 Te verwachten resultaten van het grondbedrijf | 3.2 Uitgangspunten De bedragen zijn in eerdere paragrafen toegelicht, en in onderstaand overzicht samen | -Kostenstijging vattend opgenomen. | Totaalresultaat € 423.000 voordelig.

| Kijkend naar het verleden, dan komt het gemiddelde langjarig kostenstijgingspercentage • | 3.2.2 Winstnemingen € 327.000 | voor de grond, weg- en waterbouw uit op circa 3%. Voor de toekomstige jaren rekenen we • | 3.2.3 | Afsluitingen € 96.000 | met een verwachte kostenstijging bouw- en woonrijp maken van gemiddeld 3% op jaarbasis. • | 3.2.4 Vrijvallen verliesvoorzieningen n.v.t. | Opbrengstenstijging De grondprijzen die in de grondexploitaties zijn opgenomen zijn actueel en marktcon | - 2.5 Weerstandsvermogen | form volgens de meest recente grondprijsbrief 2026. Gelet op de verwachte ontwikke | - Voor het grondbedrijf zijn een aantal risico’s becijferd: | lingen op de woning- en vastgoedmarkt, houden we mede uit het voorzichtigheidsprin | - • | Vertraging in de gronduitgifte; | cipe geen rekening met een toekomstige opbrengstenstijging van de bouwgrond. • | Rentestijging; | Rente • | Extra kostenstijging bouw- en woonrijp maken; | De grondexploitaties rekenen we door met een toekomstig rentepercentage van 0,5% • | Tegenvallers bouw- en woonrijp maken.

| (omslagrente voor het grondbedrijf). De disconteringsvoet, ofwel de rente waarmee het Het totaal van deze risico’s hebben we becijferd op € 0,9 miljoen. Veiligheidshalve | exploitatieresultaat op eindwaarde naar de waarde per heden wordt gebracht (=start | - wordt een veiligheidsmarge van 40% gehanteerd. Daarmee komt het benodigde | waarde), is conform de landelijke BBV-regelgeving 2,0%. weerstandsvermogen uit op € 1,3 miljoen. Het grootste risico binnen het grondbedrijf is | Looptijd en blijft de post bouw- en woonrijp maken. De hoogte hiervan is sterk afhankelijk van | Om risico’s die samenhangen met een zeer lange looptijd te beperken, is het uitgangs | - de conjuncturele omstandigheden. Vanaf 2027 is hiervoor een totaalraming van € 10,1 | punt dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal 10 jaar bedraagt. miljoen geraamd. Hierin is rekening gehouden met een jaarlijkse kostenstijging van | Gemotiveerd kan hiervan worden afgeweken. 3%. De onderliggende ramingen worden jaarlijks geactualiseerd en geïndexeerd om het financiële risico zo klein mogelijk te houden.

| 3.3 Programma De grondexploitaties (BIE’s) voorzien in de uitgifte van gronden voor woningen en be | - PROGNOSE 2027 EN VOLGENDE JAREN | drijven. Hierna wordt ingegaan op de programmering van de uitgifte van gemeentelijke 3.1 Inleiding | bouwterreinen bedoeld voor woningbouw respectievelijk bedrijventerreinen. Alle grondexploitaties zijn doorgerekend met de gerealiseerde kosten en opbrengsten | Prognose uitgifte gemeentelijke woningbouwkavels en bedrijfskavels uit 2026 en de nog te verwachten kosten en opbrengsten na 2026. Hiermee worden | In totaal voorzien de huidige gemeentelijke grondexploitaties (harde plannen) in de de te verwachten eindresultaten opnieuw berekend. Deze eindresultaten zijn tevens | bouw van circa 307 woningen. Het betreft de uitgifte van bouwgrond, de oplevering van van belang om de hoogte van de winstnemingen in 2026 en 2027 te kunnen bepalen. | de woningen is gemiddeld één tot twee jaar later. In dit overzicht is de plancapaciteit In dit deel wordt ingegaan op de ontwikkelingen van het grondbedrijf, resulterend in de | van De Duus Ootmarsum nog niet opgenomen. Zodra de raad de grondexploitatie, prognose van de financiële positie van het grondbedrijf 2027. | naar verwachting in 2027, heeft vastgesteld, zal een aanzienlijk aantal woningbouw- kavels aan het onderstaande overzicht worden toegevoegd.

89 Vastgestelde complexen woningbouw | Te verwachten kosten en opbrengsten 2027 Aantallen kavels | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | Totaal | Complexen | bouw- en | Plan- | Beheers- woonrijp | kosten | kosten | Rente | Totaal kosten | Opbrengsten Rossum Noord 2e fase | 0 | 39 | - | 0 | 0 | 0 | 39Spikkert | 650 | 5 | 1 | -3 | 652 | 0 Denekamp Oost 2e fase | 0 | 80 | 25 | 18 | 0 | 15 | 138Denekamp Oost 1e fase | 665 | 5 | 2 | -4 | 668 | 34 Bögelscamp | 0 | 38 | 24 | 0 | 0 | 0 | 62 Rossum Noord 2e fase | 1253 | 55 | 15 | -4 | 1318 | 1960 Tilligte Noord | 0 | 6 | 6 | 7 | 7 | 0 | 26Denekamp Oost 2e fase | 2355 | 195 | 65 | -26 | 2589 | 5292 Diepengoor | 3 | 0 | - | 0 | 0 | 0 | 0 | Bögelscamp | 2279 | 110 | 15 | -11 | 2392 | 3224 Deurningen De Wieffer | 28 | 0 | - | 0 | 0 | 0 | 28Tilligte Noord | 364 | 140 | 40 | -4 | 540 | 2430 Saasveld Koninksweg | 0 | 11 | - | 0 | 0 | 0 | 11Diepengoor | 97 | 15 | 13 | 5 | 130 | 154 Totalen | 31 | 174 | 55 | 25 | 7 | 15 | 307Deurningen De Wieffer | 1333 | 30 | 10 | -1 | 1372 | 2509 Saasveld Koninksweg | 394 | 18 | 8 | 4 | 423 | 642 Vastgestelde complexen bedrijventerreinen | De Mors V | 757 | 125 | 13 | -8 | 887 | 1996 Te verkopen m2’s | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | Totaal Totalen | 10147 | 698 | 180 | -53 | 10972 | 18240 De Mors V | 0 | 3194 | 3194 | 3194 | 3194 | 3194 | 15970 Totalen | 0 | 3194 | 3194 | 3194 | 3194 | 3194 |

15970 | 3.4 Resultaat Grondexploitaties met een winstverwachting en voorzienbaar tekort In onderstaand overzicht zijn de (eind)resultaten van de gezamenlijke grondexploita | - Bouw- en woonrijp maken | ties vermeld, waarbij een onderscheid is gemaakt tussen grondexploitaties met een Voor alle grondcomplexen hebben we de ramingen bouw- en woonrijp maken opnieuw | verwacht positief en een verwacht negatief eindresultaat. De grondexploitaties met een geactualiseerd en op prijspeil 2026 geraamd. Voor de verwachte uitgaven in de ko | - | verwacht positief resultaat hebben een gezamenlijk geprognosticeerd resultaat van mende jaren hebben we de bedragen geïndexeerd met een parameter voor kostenstij | - | afgerond € 5,201 miljoen op eindwaarde. Dit bedrag zal in de loop der jaren via tussen | - ging. Daarbij hebben we aansluiting gezocht bij een langjarig CBS gemiddelde vanuit | tijdse winstneming ten gunste van de algemene reserve worden gebracht. de gww-sector. De grondexploitatie met een verwacht negatief exploitatieresultaat, laat een totaal Opbrengsten | exploitatietekort van € 0,627 miljoen (op eindwaarde) zien. Hiervoor zijn reeds een De nog te verkopen bouwkavels hebben we doorgerekend op basis van de grondprijzen | tweetal verliesvoorzieningen getroffen. Jaarlijks zal de hoogte van de verliesvoorzienin | - uit de Grondprijsbrief 2026.

| Te verwachten kosten en opbrengsten vanaf 2027: | gen worden afgestemd op het dan berekende exploitatietekort. 90 Positieve exploitatieresultaten | Negatieve exploitatieresultaten | 3.5 Resultaat Materieel Vaste Activa (complex Ruilgronden) Raming | Voorzieningen per 01-01-2027 | Raming | De MVA | gronden kennen een boekwaarde van € 7,3 miljoen per 112027, waarvoor Spikkert | -2 | Diepengoor | 570geldt dat bij het openen van een grondexploitatie deze gronden worden overgeheveld Denekamp Oost 1e fase | -94 | Saasveld Koninksweg | 56naar het betreffende complex. In zijn algemeenheid geldt, dat de boekwaarde is afge | - Rossum Noord 2e fase | -307 | Totalen | 627stemd op de waarde in het huidige economische verkeer (MVA) of tegen rendabele Denekamp Oost 2e fase | -1998 | inbrengwaarden in geval van een toekomstige grondexploitatie (warme gronden).

Bögelscamp | -496 Tilligte Noord | -1249 | Ontwikkeling boekwaarde | Oppervlakte 01-01-2027 | Boekwaarde 01-01-2027 | Boekwaarde per m2 Deurningen De Wieffer | -287 | Warm | 141.566 m2 | 5.502.354 | € 38,87 De Mors V | -769 | Agrarisch | 302.816 m2 | 1.748.501 | € 5.77 Totalen | -5201 | Totale | 444.382 m2 | 7.250.855 | € 16,32 Een – betekent een positief resultaat in bovenstaande tabel | Weerstandsvermogen Het risicoprofiel blijft voorlopig hoog. Dit wordt met name veroorzaakt door de vertra | - Winstnemingen | gingen in de woningbouwproductie. Maar ook door politieke, economische en (inter) Voor het bepalen van de winst hebben we de Percentage of Completion (PoC)-me | -nationale ontwikkelingen zijn de financiële onzekerheden toegenomen. We houden re | - thode gebruikt. Dit betekent dat winst geleidelijk wordt genomen naarmate het project | kening met een bedrag van € 1,3 miljoen als weerstandsvermogen per 112027 (zie ook vordert. Daarbij kijken we naar: | paragraaf 2.5). • | welk deel van de totale verwachte opbrengsten al is gerealiseerd; en • | welk deel van de totale verwachte kosten al is gemaakt.

Deze percentages vermenigvuldigen we met elkaar en passen we toe op het verwach | - te positieve eindresultaat: Winstneming = % gerealiseerde opbrengsten × % gerealiseerde kosten × verwacht eindresultaat Omdat de verkoop van kavels, de kosten en het verwachte eindresultaat gedurende het project kunnen veranderen, kan de winstneming per jaar verschillen. 91 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 92 BEDRIJFSVOERING Voor de gemeenten Dinkelland en Tubbergen is de bedrijfsvoering binnen Noaber- kracht georganiseerd. De begroting 2027 van Noaberkracht is, na een zienswijzepro- cedure bij beide gemeenteraden, in september 2026 door het bestuur van Noaber- kracht vastgesteld.

FRAUDERISICO’S De gemeente is zelf verantwoordelijk voor fraudebestrijding. Vanwege de maatschap- pelijke functie is het van belang om dit intern en extern zichtbaar en transparant te maken. Daarom voeren we sinds 2018 een fraude-risicoanalyse uit. In het kader van de jaarlijkse herijking van deze fraude-risicoanalyse hebben we dit jaar opnieuw een inventarisatie uitgevoerd op de (mogelijk) aanwezige frauderisico’s en de getroffen beheersmaatregelen. Naar aanleiding van deze inventarisatie hebben we gekeken naar de opzet, bestaan en werking van beheersing en getroffen bijsturingsmaatregelen van de toprisico’s met de risico-inschatting ‘hoog’ en de toprisico’s met een gemiddeld risico. Aan de hand van deze analyse kunnen wij de beheersbaarheid van de frauderi- sico’s binnen onze organisatie vergroten en deze aandacht geven tijdens de controle- werkzaamheden. De specifieke fraude-risico’s met verhoogde aandacht nemen we op in de fraude-ri- sicoanalyse. In de scope van de belangrijkste frauderisico’s vallen onder andere subsidies, inkopen, sociaal domein, uitkeringen, aanbestedingen, M&O etc. Mochten er gedurende het boekjaar fraude-risico’s opspelen, dan worden deze met een eventue- le toelichting verantwoord in de financiële overzichten. Met betrekking tot de recente herijking van de fraude-risicoanalyse kunnen we concluderen dat er geen materiële fraudes zijn geconstateerd.

CONTINUÏTEIT De begroting is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële-verhoudingswet verankerd. Om die reden is de continuïteit van de gemeente in voldoende mate gewaarborgd. Te- vens zijn in de jaarrekening of andere besluiten geen stellige voornemens om majeure aanpassingen te doen in beleid, taken, activiteiten of locaties die mogelijk materiele effecten hebben op vermogen of resultaat. OPENBAARHEID WET OPENBAARHEID De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden en heeft als doel een transparanter en actief openbaar makende overheid. Aandacht voor de open-over- heid is van belang. We zien dat inwoners steeds meer transparantie vragen. Ook zijn er steeds vaker publiek beladen dossiers en is de complexiteit daarvan groot. De drie voornaamste verplichtingen uit de wet zijn actieve openbaarmaking (informatie uit eigen beweging openbaar maken), passieve openbaarmaking (informatie verstrek- ken naar aanleiding van een (Woo-)verzoek) en de informatiehuishoudingsplicht. De actieve openbaarmaking is verdeeld in informatie categorieën, welke weer verdeeld zijn in tranches. Tranche 1 is reeds in 2024 in werking getreden. Tranche 2, 3 en 4 worden verwacht in 2027.

In 2027 gaan we verder met de uitvoering van het plan van aanpak open overheid, waarin de drie belangrijkste verplichtingen uit de Woo zijn opgenomen. In 2027 gaan we verder met de uitvoering van het plan van aanpak open overheid, waarin de drie belangrijkste verplichtingen uit de Woo zijn opgenomen. De regie ligt bij een stuur- groep en de uitvoering bij een kernteam. 6. Financiële begroting OVERZICHT BATEN EN LASTEN Overzicht baten en lasten per programma inclusief mutaties reserves Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Bedragen * € 1000 | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo Begroting Sociaal en gezond samenleven | 15.468 | 45.442 | 29.974 N | 14.481 | 47.564 33.082 N | 12.849 | 44.964 32.115 N | 7.500 | 40.658 33.158 N | 7.407 | 39.760 32.352 N | 7.497 | 39.794 32.296 N Duurzaamheid en toekomstbestendige | 4.524 | 4.658 | 134 | N 9.073 | 10.083 | 1.011 | N 5.736 | 5.668 | 68 | V 3.706 | 3.712 | 6 | N 3.705 | 3.715 | 11 | N 3.712 | 3.724 | 11 | N leefomgeving Ruimte, wonen en leefbare kernen | 8.999 | 9.771 | 772 | N | 11.100 | 12.189 | 1.089 N | 5.851 | 8.760 | 2.909 N | 7.895 | 9.893 | 1.998 N | 4.166 | 6.256 | 2.090 N 3.836 | 5.948 | 2.112 | N Openbare ruimte, verkeer en mobiliteit, | 6.039 | 10.712 |

4.674 N 5.839 | 10.851 | 5.012 N 6.314 | 11.668 | 5.353 N 5.364 | 10.757 | 5.393 N | 5.494 | 10.904 | 5.410 N | 5.554 | 10.980 | 5.426 N water en klimaat Buitengebied, | recreatie en transitie landelijk | 54 | 569 | 515 | N | 139 | 585 | 446 | N | 415 | 1.281 | 866 | N | 0 | 248 | 248 | N | 0 | 248 | 248 | N | 0 | 248 | 248 | N gebied Economie, werk en regionale ontwikkeling | 708 | 1.155 | 447 | N | 736 | 1.078 | 341 | N | 1.596 | 1.692 | 95 | N | 551 | 1.287 | 736 | N | 551 | 1.289 | 738 | N | 551 | 1.292 | 740 | N Veiligheid en weer | - baarheid | 26 | 4.766 | 4.740 N | 45 | 4.875 | 4.830 N | 415 | 5.598 | 5.183 N | 20 | 5.155 | 5.135 N | 20 | 5.159 | 5.139 N | 20 | 5.166 | 5.146 N Bestuur, organisatie en dienstverlening | 4.185 | 18.061 13.876 N | 11.252 | 26.201 | 14.948 N | 1.825 | 18.094 | 16.269 N 1.203 | 16.227 | 15.024 N | 1.089 | 16.025 14.936 N | 1.025 | 16.276 | 15.251 N Financien in meerja | - renperspectief | 63.173 | 8.041 | 55.132 V | 65.742 | 4.982 | 60.759 V | 64.424 | 737 | 63.687 V 63.847 | 1.808 | 62.039 V 64.386 | 3.124 | 61.262 V 66.735 | 4.642 | 62.093 V Begroting - Totaal | 103.175 | 103.175 | 0 | V | 118.408 | 118.408 | 0 | V | 99.426 | 98.461 | 965 | V | 90.086 | 89.745 | 341 | V | 86.819 | 86.481 | 338 | V | 88.931 | 88.069 | 862 | V Totaal | 103.175 | 103.175 | 0 | V | 118.408 | 118.408 | 0 | V | 99.426 | 98.461 | 965 | V | 90.086 | 89.745 | 341 |

V | 86.819 | 86.481 | 338 | V | 88.931 | 88.069 | 862 | V 93 Overzicht baten en lasten per programma exclusief mutaties reserves Programmaplan zonder overhead bedragen * €1000 | Rekening Begroting Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma’s Begroting Sociaal en gezond samenleven | 30.154 | N | 33.151 | N | 38.485 | N | 33.901 | N | 32.990 | N | 32.997 | N Duurzaamheid en toekomstbestendige leefomgeving | 638 | N | 1.396 | N | 1.799 | N | 6 | N | 11 | N | 11 | N Ruimte, wonen en leefbare kernen | 1.822 | N | 1.340 | N | 4.024 | N | 1.998 | N | 1.800 | N | 1.790 | N Openbare ruimte, verkeer en mobiliteit, water en klimaat | 6.264 | N | 5.466 | N | 7.158 | N | 6.080 | N | 6.096 | N | 6.071 | N Buitengebied, recreatie en transitie landelijk gebied | 456 | N | 585 | N | 1.241 | N | 248 | N | 248 | N | 248 | N Economie, werk en regionale ontwikkeling | 737 | N | 717 | N | 793 | N | 736 | N | 738 | N | 740 | N Veiligheid en weerbaarheid | 4.740 | N | 4.855 | N | 5.578 | N | 5.135 | N | 5.139 | N | 5.146 | N Bestuur, organisatie en dienstverlening | 3.920 | N | 3.844 | N | 4.284 | N | 3.035 | N | 2.902 | N | 3.013 | N 1. Overhead | 10.656 | N | 11.314 | N | 11.512 | N | 11.315 | N | 11.436 | N | 11.593 | N Financien in meerjarenperspectief | 6.824 | N | 1.166 | N | 625 | N | 1.706 | N | 3.058 | N | 4.553 | N 1. Lokale heffingen |

7.661 | V | 7.851 | V | 8.101 | V | 8.459 | V | 8.747 | V | 9.049 | V 2. Algemene uitkeringen | 52.238 | V | 52.611 | V | 54.205 | V | 53.404 | V | 53.657 | V | 55.627 | V 3. Dividend | 1.553 | V | 971 | V | 962 | V | 919 | V | 919 | V | 919 | V 4. Saldo financieringsfunctie | 504 | V | 525 | V | 883 | V | 1.002 | V | 1.038 | V | 1.091 | V 6. Onvoorzien | V | 34 | N | 40 | N | 40 | N | 40 | N | 40 | N Programma’s Begroting - Totaal | 4.255 | N | 1.909 | N | 11.385 | N | 415 | N | 98 | N | 484 | V Programma’s Mutaties reserves - Totaal | 4.255 | V | 1.909 | V | 12.350 | V | 756 | V | 436 | V | 378 | V Resultaat | 0 | V | 0 | V | 965 | V | 341 | V | 338 | V | 862 | V 94 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA Sociaal en gezond samenleven | Openbare ruimte, verkeer en mobiliteit, water en klimaat Bedragen * €1000 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Bedragen * €1000 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 6.479 | 6.757 | 6.770 | 6.797 | Baten | 4.510 | 4.677 | 4.808 | 4.909 Lasten | 44.964 | 40.658 | 39.760 | 39.794 | Lasten | 11.668 | 10.757 | 10.904 | 10.980 Saldo van baten en lasten | 38.485 N | 33.901 N | 32.990 N | 32.997 N | Saldo van baten en lasten | 7.158 N | 6.080 N | 6.096 N | 6.071 N Mutatie reserve beschikking | 6.370 | 743 | 638 | 701 | Mutatie reserve beschikking | 1.804 | 687 |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.dinkelland.nl/api/v1/meetings/1058/documents/25823