Begroting 2027 Dinkelland definitief
Tekst van het document
vorige paragrafen, ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: We realiseren ons echter ook dat we in deze begroting nog niet alle punten uit het Herzien meerjarig saldo (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030raadsakkoord en het collegeprogramma 2026 2030 financieel hebben vertaald. Dit past Herzien meerjarig saldo startpunt begroting 2027 | 161 | -774 | -719 | -456ook binnen de punten 59 en 61 van het raadsakkoord en het collegeprogramma. Daar Totaal maatregelen dekking collegeprogramma | 350 | 510 | 590 | 670wordt namelijk aangegeven dat we verantwoord omgaan met financiële middelen, met een gedegen balans tussen ambities en een gezonde financiële positie. Daarnaast Totaal collegeprogramma | -379 | -474 | -474 | -474 | wordt onder punt 61 aangegeven dat er een jaarlijkse evaluatie van het raadsakkoord Totaal mutaties bestaand beleid | 834 | 1.079 | 941 | 1.122plaatsvindt, ter voorbereiding op de perspectiefnota.
Herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid | 965 | 341 | 338 | 862 De inhoud van deze twee punten heeft geleid tot de begroting 2027 zoals die er nu Een blik op het geactualiseerde herziene meerjarige saldo wijst uit dat we de gemeen | -in financiële zin ligt, met een nadrukkelijke link naar de komende perspectiefnota. In teraad een structureel sluitende meerjarenbegroting voorleggen. Dit betekent dat we | de aanloop naar deze perspectiefnota werken we aan een evaluatie van (de punten met deze begroting 2027, inclusief de meerjarenbegroting 2028 2030 op een realis | -uit) het raadsakkoord, waarbij u als raad zult worden betrokken en de gelegenheid 18 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 19 zult krijgen input te leveren ter voorbereiding op (het opstellen van) de perspectiefno- ta 2028. Vooruitlopend daarop geven wij u als college al wel een drietal inhoudelijke beleidsterreinen mee die wij als college nader gaan uitwerken en voornemens zijn te betrekken bij het opstellen van de perspectiefnota 2028. Het betreft hier de volgende drie inhoudelijke richtingen: • Volkshuisvesting • Koers Sociaal Domein Vitaal, veerkrachtig en verbonden • Samen werken aan een sterk vrijetijdslandschap VOLKSHUISVESTING De afgelopen jaren is stevig ingezet op het vergroten van de mogelijkheden voor woningbouw. Met onze actieve grondpolitiek heeft de gemeente gericht gewerkt aan
het verkrijgen van ontwikkellocaties in alle kernen. Daarmee is een belangrijke basis gelegd om de woningbouwproductie de komende jaren op peil te houden en waar mogelijk te versnellen. Daarbij heeft het college al middelen beschikbaar gekregen voor het versnellen van de woningbouw, het bevorderen van doorstroming en het verbinden van woningbouw aan de vitaliteit van onze kernen. Hiermee wordt invulling gegeven aan belangrijke onderdelen van het Volkshuisvestingsprogramma 2025-2029. Het oplossen van de onbalans tussen woningvraag en -aanbod blijft de komende jaren een belangrijke opgave. Wij willen daarom, wanneer zich de komende jaren binnen het meerjarig financieel perspectief ruimte voordoet, deze ruimte benutten voor een aan- vullende impuls aan volkshuisvesting. Bij de volgende perspectiefnota werken wij deze denkrichting verder uit, wat naar verwachting leidt tot extra inzet van middelen. Zoals het zich nu laat aanzien, biedt het herziene meerjarige saldo voldoende ruimte voor extra inzet op de volkshuisvestelijke opgave. De toe te kennen middelen zijn daarbij bedoeld voor maatregelen die bovenop de reeds beschikbare middelen nodig zijn om de woningbouwopgave en de huisvesting van aandachtsgroepen verder te brengen.
Daarbij gaat het om het realiseren van voldoende betaalbare en passende woningen en om het vergroten van het aanbod voor aandachtsgroepen. Denk hierbij aan starters, senioren, mensen met een zorg- of ondersteuningsbehoefte, statushouders, mensen die uitstromen uit zorg of maatschappelijke opvang, kwetsbare jongeren en inwoners met een beperking. Ook andere groepen met een specifieke woonbehoefte kunnen hierbij worden betrokken. Het additionele budget kan onder meer worden ingezet voor het financieel mogelijk maken van woningbouwprojecten die zonder aanvullende gemeentelijke inzet onvoldoende van de grond komen, het realiseren van innovatieve woonvormen, het toevoegen van betaalbare en zorggeschikte woningen en het onder- steunen van initiatieven die bijdragen aan de huisvesting van aandachtsgroepen. De bij de perspectiefnota nader uit te werken inspanningen volgen daarmee de noodzakelijke beleidsontwikkelingen op basis van hoofdstuk 8 van het Volkshuisvestingprogramma.
KOERS SOCIAAL DOMEIN VITAAL, VEERKRACHTIG EN VERBONDEN Dinkelland staat de komende jaren voor een samenhangende maatschappelijke op- gave op het gebied van het sociaal en gezond samenleven. Vergrijzing, toenemende mentale druk, complexere zorgvragen, migratie en druk op bestaanszekerheid leiden tot een veranderende ondersteuningsvraag. Tegelijkertijd nemen de kosten toe en staan de beschikbaarheid van professionals en mantelzorgers onder druk. De afgelo- pen jaren hebben we ingezet op een beweging naar de voorkant: het versterken van de sociale basis, preventie en ondersteuning dichtbij inwoners. We willen problemen waar mogelijk voorkomen, vroegtijdig ondersteunen en inwoners helpen om vitaal, veerkrachtig en verbonden samen te leven. We kijken daarbij naar wat inwoners in ver- schillende levensfasen nodig hebben: kansrijk en gezond opgroeien, als volwassene in balans kunnen leven en vitaal ouder worden.
De afgelopen periode hebben we volop ingezet om de sociale basis te versterken en het ondersteuningsnetwerk te voorzien van de juiste expertise zoals Wijk GGD, POH JGGZ en dorpsondersteuners. De komende periode staat in het teken van het creëren van gebiedsgerichte ondersteuningsnetwerken dat leidt tot sterke lokale teams zoals de hervormingsagenda jeugd voorschrijft. Tegelijkertijd vraagt het sociaal domein om samenhang tussen zorg, welzijn, participatie, wonen en leefomgeving. Niet alleen ondersteuning aan het individu maar juist inzetten op een sociale en gezonde fysieke leefomgeving is de ontwikkeling voor de toekomst. De gemeente neemt hierin steeds meer een regisserende en verbindende rol. We willen meer gebiedsgericht werken 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 20 en domeinoverstijgend samen met inwoners, maatschappelijke en medische partners en regionale netwerken. Dit vraagt om Samen slimmer werken, datagedreven sturen en goede communicatie om ondersteuning toegankelijk en nabij te organiseren en de beschikbare middelen zo effectief mogelijk in te zetten. Een duurzame beweging naar preventie vraagt daarbij om langjarige keuzes en voldoende capaciteit. Wij willen daar- om, wanneer zich de komende jaren binnen het meerjarig financieel perspectief ruimte voordoet, deze ruimte benutten voor een aanvullende impuls aan de koers sociaal
domein. Bij de volgende perspectiefnota betrekken wij daarom deze denkrichting om hiermee uitvoering te geven aan de doelstellingen van de Koers Sociaal Domein Vitaal Veerkrachtig en Verbonden. SAMEN WERKEN AAN EEN STERK VRIJETIJDSLANDSCHAP Het landschap van Noordoost Twente is ons economische én maatschappelijke goud. Natuur, cultuurhistorie, kernen, ondernemerschap en recreatie vormen samen een aantrekkelijk vrijetijdslandschap waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Die kwaliteit willen we als Dinkelland behouden en gericht versterken. Daarom werken de vier gemeenten in Noordoost Twente samen aan bestemmingsmanagement. We kijken daarbij verder dan het aantrekken van bezoekers. We sturen op een bestemming die van waarde is voor inwoners en ondernemers met een goede balans tussen leefbaarheid, economische vitaliteit en landschappelijke kwaliteit. We borgen dit door bestemmingsontwikkeling en bestemmingspromotie met elkaar te verbinden. Met beleid, projecten, samenwerking, promotie en kennis uit monitoring en onderzoek sturen we op kwaliteit, spreiding en draagkracht. Zo zorgen we voor meer dynamiek waar het kan en rust waar het moet: de juiste activiteit en de juiste bezoeker op de juiste plek. Vier programmalijnen vormen hiervoor de basis: 1.
Landschap en cultuur als uithangbord We versterken de beleving van landschap, erfgoed en de eigen identiteit van Noordoost Twente. Deze kwaliteiten zijn leidend voor productontwikkeling, routes, ontvangstlocaties en promotie. 2. Onweerstaanbaar aanbod We werken samen met ondernemers en maatschappelijke partners aan een on- derscheidend, kwalitatief en toekomstbestendig recreatief aanbod dat past bij de schaal en identiteit van het gebied. 3. Regionale samenwerking De veertien Twentse gemeenten trekken gezamenlijk op en verbinden onderne- mers, Tourist Info-organisaties en regionale partners. Binnen Twente bundelen we kennis, middelen en ambities en versterken we onze gezamenlijke slagkracht om de vrijetijdssector te laten floreren. 4. Actief bestemmingsmanagement Met monitoring, onderzoek en data volgen we bezoekersstromen, economische effecten en de impact op de leefomgeving. Die inzichten gebruiken we om gericht en adaptief te sturen op kwaliteit, spreiding en draagkracht. De basis staat. Noordoost Twente is inmiddels de derde grootste toeristische bestem- ming in Overijssel. De komende jaren komt het aan op keuzes maken. Niet alles kan overal en tegelijkertijd. Vanuit deze vier programmalijnen bepalen we gezamenlijk waar we willen versterken, ontwikkelen, promoten en waar behoud en rust vooropstaan.
Zo bouwen we als Dinkelland gericht verder aan een vitaal en aantrekkelijke regio. Bij de volgende perspectiefnota komen wij met een nadere uitwerking van deze vier pro- grammalijnen om hiermee ons aantrekkelijke vrijetijdslandschap verder te versterken. 9. Voorgesteld wordt in te stemmen met de drie benoemde en toegelichte inhoude- lijke richtingen op het terrein van Volkshuisvesting, Koers Sociaal Domein Vitaal, veerkrachtig, verbonden en Samen werken aan een sterk vrijetijdslandschap en de nadere uitwerking daarvan te betrekken bij het opstellen van de perspectiefnota 2028. 8. INCIDENTEEL BESCHIKBARE ALGEMENE MIDDELEN WAARONDER DE | Bij/af: resultaten grondcomplexen 2025 | -621.000 (BELANGRIJKSTE) RESERVES | Af: afboeken boekwaarde oude audiovisuele apparatuur | -81.000 INLEIDING | Bij saldo PJ 2026 | 899.000 In deze paragraaf zoeken we aansluiting bij de gepresenteerde cijfers uit de begroting | Bij: voordelig saldo begroting 2027 | 965.000 2026. Met deze cijfers als uitgangspunt gaan we daarna de mutaties benoemen en | Herziene stand algemene reserve tussenrapportage | 9.379.000 toelichten, zodat het meest recente beeld van de incidenteel beschikbare algemene | Benodigde weerstandscapaciteit o.b.v. ratio 1,4 | 5.600.000 middelen, waaronder de (belangrijkste) reserves ontstaat. Zoals aangegeven, nemen | Surplus | 3.779.000
we cijfers uit de begroting 2026 als vertrekpunt. Dit betekent ook dat we een aantal mutaties uit de financiële tussenrapportage nogmaals meenemen in de weergave van | De eerste vier mutaties uit het programmajournaal 2025, de jaarverantwoording het verloop van de betreffende reserves. | 2025 van Noaberkracht en de jaarverantwoording 2025 van de gemeente Dinkelland spreken voor zich en zijn terug te vinden in de betreffende documenten. De positieve Beschikbare algemene incidentele middelen | € | mutatie vanuit het programmajournaal 2026 betreft het voordeel vanuit het betreffende Algemene reserve - weerstandscapaciteit 1,4 | 5.600.000programmajournaal, waarin ook de verschillende mutaties uit de financiële tussenrap | - Reserve Incidenteel Beschikbare | Algemene Middelen | 8.260.500portage 20262030 zijn opgenomen. Reserve collegeakkoord 20222026 | 4.076.000 Met het vervangen van de (oude) audiovisuele apparatuur in de raadszaal dient de nog Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen begroting 2026 | 17.936.500 resterende boekwaarde van de oude apparatuur te worden afgeboekt. In de raadsver | - gadering van mei 2026 is hierover een besluit genomen. Het betreft hier een nog reste | - Bij de stand van Reserve Incidenteel Beschikbare | Algemene middelen is rekening | rende boekwaarde van € 81.000.
| Tot slot is het voordelige saldo van de jaarschijf 2027 gehouden met de zogenaamde claims voor het uitwerken van de moties Legtenbergs | -uit deze begroting 2027, ten bedrage van € 965.000, gestort in de algemene reserve. traat en Itterbergstraat voor een bedrag van € 2.750.000. De feitelijke stand van deze | Het ontstaan van dit voordelige saldo is in de opbouw van dit hoofdstuk beschreven en reserve komt dus uit op een bedrag van € 11.010.500. | toegelicht. ALGEMENE RESERVE | De berekening van de benodigde weerstandscapaciteit komt uit op een bedrag van Rekening houdend met een aantal mutaties op grond van bestaand beleid en een aan | -€ 4 miljoen. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,4 komt dit neer op een beno | - tal specifieke raadsbesluiten ontstaat het volgende beeld van de algemene reserve: | digd bedrag aan weerstandsvermogen van € 5.600.000. Voor een toelichting op de benodigde weerstandscapaciteit wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsver | - Algemene reserve | €mogen en risicobeheersing. Uitgaande van de in deze begroting bepaalde weerstands | - Stand begroting 2026 | 5.600.000capaciteit en de daaraan gekoppelde ratio van 1,4, moet de stand van de algemene Bij: Tussenrapportage Noaberkracht 2025 | 95.000reserve ten minste € 5.600.000 zijn. Conform bestaand beleid wordt het meerdere (het Bij: jaarverantwoording 2025 Noaberkracht |
226.000zogenaamde surplus) “afgeroomd” en gestort in de Reserve Incidenteel Beschikbare Bij: Jaarverantwoording 2025 | 2.296.000Algemene Middelen. 21 10. Voorgesteld wordt in te stemmen met het verloop en de opzet van de algemene | Claims RIBAM reserve en het surplus op de algemene reserve ten bedrage van € 3.779.000 “af te | Naast de daadwerkelijke besluiten om middelen aan de RIBAM te onttrekken hebben romen” en te storten in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. | we voor een tweetal zaken een zogenaamde “claim” op deze reserve gelegd. Het betreft hier de volgende twee “claims”: RESERVE INCIDENTEEL | BESCHIKBARE | ALGEMENE MIDDELEN (RIBAM) De middelen in deze reserve zijn niet voorzien van welke bestemming dan ook en zijn | Claims | € dus vrij besteedbaar. Een eventueel beroep op de middelen uit deze reserve is alleen | Af: uitwerken moties Legtenbergstraat en Motie Itterbergstraat | -2.750.000 mogelijk via een raadsbesluit. De gemeenteraad heeft als hoogste orgaan van de ge | -Totaal claims | -2.750.000 meente immers het budgetrecht. Sinds het vaststellen van de begroting 2026 hebben zich de volgende mutaties (via raadsbesluit) voorgedaan: | Herziene stand RIBAM na claims | 6.079.500 Besluiten en voorstellen RIBAM | 11. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties en de claims op RIBAM | € Stand P-nota 2026 |
11.010.500de Reserve Incidenteel Beschikbare | Algemene Middelen. Bij: storting vrijval reserve collegeakkoord c.a. | 1.783.000 Bij: surplus algemene reserve | 3.779.000 | RESERVE COLLEGEAKKOORD 2022-2026 Af: Begroting 2026 - overbrengen archieven naar archiefbewaarplaats | -30.000Zoals gemeld en beschreven in de financiële tussenrapportage 20262030 en formeel Af: MFA Saasveld | -3.800.000 | vastgesteld in het programmajournaal 2026 is de reserve collegeakkoord opgeheven. Bij: onderuitputting kredieten 2025 | 24.000Dit heeft geleid tot een storting van € 1.667.000 in de reserve verplichtingen voor | - Af: verschillende maatregelen uit raadsakkoord/collegeprogramma | -3.937.000 | gaand dienstjaar ter dekking van de aangegane verplichtingen en tot een vrijval van Herziene stand RIBAM na raadsakkoord/collegeprogramma | 8.829.500€ 1.783.000 die is toegevoegd aan de RIBAM.
De aangegeven vrijval vanuit de reserve collegeakkoord is uitvoerig beschreven en | HERZIENE STAND | ALGEMENE INCIDENTELE MIDDELEN toegelicht in de financiële tussenrapportage en in formele zin opgenomen in het program | -Rekening houdend met de aangegeven en toegelichte mutaties op de genoemde majournaal 2026. Het surplus op de algemene reserve is toegelicht onder de algemene | reserves ontstaat het volgende beeld van de algemene incidentele middelen: reserve en behoef hier geen verdere toelichting. Datzelfde geldt feitelijk ook voor de vol | - gende drie mutaties die reeds zijn benoemd in de financiële tussenrapportage 20262030 | Beschikbare algemene incidentele middelen | € met daarbij de kanttekening dat de bijdrage MFA | Saasveld uiteraard is voorzien van een | Algemene reserve - weerstandscapaciteit 1,4 | 5.600.000 separaat raadsbesluit (januari 2026).De onttrekking aan de RIBAM voor de verschillende | Reserve Incidenteel Beschikbare | Algemene Middelen | 6.079.500 maatregelen uit het raadsakkoord/collegeprogramma ten bedrage van € 3.937.000 is in | Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen begroting 2027 | 11.679.500 paragraaf 2 van dit hoofdstuk en onder de verschillende programma’s uitvoerig toegelicht.
22 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 23 INLEIDING Ieder programma in de programmabegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen: • Portefeuillehouder(s) • Algemeen: algemene omschrijving van het programma • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we ervoor doen? • Wat mag het kosten? • Ontwikkelingen • Begroting: overzicht baten en lasten • Meerjarig financieel beeld: terugkijken en vooruitkijken 4. Programmabegroting 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 24 PROGRAMMA SOCIAAL EN GEZOND SAMENLEVEN PORTEFEUILLEHOUDER(S) Wethouders Richard de Way, Manon Olde Meule en Rob Olde Kalter ALGEMEEN Dinkelland staat de komende jaren voor een samenhangende maatschappelijke op- gave op het gebied van het sociaal en gezond samenleven. Vergrijzing, toenemende mentale druk, complexere zorgvragen, migratie en druk op bestaanszekerheid leiden tot een veranderende ondersteuningsvraag. Tegelijkertijd nemen de kosten toe en staan de beschikbaarheid van professionals en mantelzorgers onder druk.
Daarom zetten we in op een beweging naar de voorkant: het versterken van de sociale basis, preventie en ondersteuning dichtbij inwoners. We willen problemen waar moge- lijk voorkomen, vroegtijdig ondersteunen en inwoners helpen om vitaal, veerkrachtig en verbonden samen te leven. Noaberschap, informele netwerken, sport, cultuur, welzijn, onderwijs en publieke gezondheid vormen daarbij belangrijke pijlers. We kijken daarbij naar wat inwoners in verschillende levensfasen nodig hebben: kansrijk en gezond opgroeien, als volwassene in balans kunnen leven en vitaal ouder worden. Dat vraagt om samenhang tussen zorg, welzijn, participatie, wonen en leefom- geving. De gemeente neemt hierin steeds meer een regisserende en verbindende rol. We werken gebiedsgericht en domeinoverstijgend samen met inwoners, maatschappe- lijke en medische partners en regionale netwerken. Samen slimmer werken, datage- dreven sturen en goede communicatie helpen ons om ondersteuning toegankelijk en nabij te organiseren en de beschikbare middelen zo effectief mogelijk in te zetten. Een duurzame beweging naar preventie vraagt daarbij om langjarige keuzes en voldoende capaciteit. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.
Sneller signaleren en ondersteunen We signaleren en ondersteunen sneller bij armoede, schulden, verslaving en mentale problemen. Door meer in te zetten op preventie worden problemen eerder herkend en organiseren we ondersteuning dichterbij. Daarmee willen we dure zorg voorkomen en mantelzorgers ontlasten. Door deze focus krijgen we meer grip op de maatschappelijke kosten. 2. Voorkomen en terugdringen van middelengebruik en eenzaamheid We zetten in op het voorkomen en terugdringen van middelengebruik bij jongeren en van eenzaamheid, met extra aandacht voor jongeren en ouderen. Bij ouderen hebben we ook aandacht voor dementie en willen we een dementievriendelijke(re) gemeente zijn. 3. Betere toegankelijkheid van zorg We verbeteren de toegankelijkheid van zorg met herkenbare en laagdrempelige toegangspunten. Daarbij verminderen we de versnippering tussen organisaties en Noaberkracht. Uitwisseling van informatie tussen interne en externe organisaties moet mogelijk zijn. We streven naar één gezin, één plan en één regisseur. 4. Ondersteuning van vrijwilligers, mantelzorgers en verenigingen We versterken en ondersteunen vrijwilligerswerk, mantelzorgers en verenigingen, onder andere door de inzet van onze dorpsondersteuners, consulenten en het Leef- baarheidsfonds. 5.
Opvang van asielzoekers en huisvesting van statushouders We voldoen aan de geldende wet- en regelgeving, waaronder de Spreidingswet, voor de opvang van asielzoekers en het huisvesten van statushouders. Daarvoor werken we waar mogelijk samen met onze buurgemeenten. 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 25 6. Directe participatie van asielzoekers en statushouders We bevorderen dat asielzoekers en statushouders vanaf hun aankomst in Dinkelland direct deelnemen aan de samenleving. Vanaf dag één doen zij mee op het gebied van werk, taal en participatie. De inburgering start zo snel mogelijk om de stap naar de arbeidsmarkt te verkleinen. Hierbij werken we onder meer samen met ondernemers en zetten we in op versnelde huisvesting voor statushouders. We passen daarbij de uitgangspunten van de Participatiewet toe. 7. Jeugdvoorzieningen en activiteiten We behouden, ontplooien en versterken jeugdvoorzieningen en activiteiten voor 12- tot 18-jarigen in alle kernen. 8. Cultuur, tradities, Twentse taal en identiteit We koesteren onze cultuur, tradities, Twentse taal en Twentse identiteit, bijvoorbeeld door het organiseren van activiteiten en evenementen gemakkelijker te maken. Hier- voor herijken we ons evenementenbeleid. 9.
Werken moet lonen We richten gemeentelijke regelingen waar mogelijk zo in dat iemand er financieel niet op achteruitgaat door te gaan werken. Als extra inkomsten toch tot een financiële ach- teruitgang leiden, bieden we maatwerk. Daarnaast bieden we de doelgroep laagdrem- pelige toegang tot onder andere sport en cultuur. We benutten bestaande regelingen maximaal. 10. Behoud van kleine scholen We zetten ons in voor het behoud van de kleine scholen. WAT GAAN WE ERVOOR DOEN? 1. Sneller signaleren en ondersteunen • We versterken de voorliggende voorzieningen door het vaststellen van een koersdocument voor het Sociaal Domein. • We geven op basis van de beschikbare capaciteit uitvoering aan de Kadernota Armoede en Schulden 2024–2028. • We dragen bij aan het Transformatieplan Mentaal Gezond Twente. • We voeren de Wet Suïcidepreventie uit. 2. Voorkomen en terugdringen van middelengebruik en eenzaamheid • We gaan aan de slag met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) in een integrale vorm, gericht op het bevorderen van een gezonde leefomgeving. 3. Betere toegankelijkheid van zorg • We starten met een herinrichting van onze lokale toegang, zodat inwoners sneller en een voudiger passende ondersteuning krijgen en de samenwerking tussen de toegang, sociale basis en specialistische ondersteuning wordt versterkt. 4.
Ondersteuning van vrijwilligers, mantelzorgers en verenigingen • We zetten in op sportstimulering door middel van de buurtsportcoaches. • We continueren het Leefbaarheidsfonds. • We continueren de inzet van dorpsondersteuners. 5. Opvang van asielzoekers en huisvesting van statushouders • We bereiden alle gemeentelijke opgaven op het gebied van migratie voor, stellen hiervoor plannen op en geven hieraan uitvoering. Dit betreft ook de opgaven uit de Spreidingswet. Voor de benodigde ondersteuning maken we externe kosten, waarvoor we een budget ramen. Daarnaast zoeken we actief naar mogelijkheden om bij deze opgaven samen te werken met onze buurgemeenten. 6. Directe participatie van asielzoekers en statushouders | 10. Behoud van kleine scholen • We werken het uitgangspunt ‘meedoen vanaf dag één’ | uit, zodat asielzoekers en | • We stellen in 2026 een Integraal Huisvestingsplan (IHP) vast en geven hieraan statushouders die zich in Dinkelland vestigen zo snel mogelijk kunnen deelnemen | uitvoering. aan de samenleving.
| • We stemmen met schoolbesturen af over de kwaliteit van het onderwijs en de functie • We maken en voeren plannen uit die zijn gericht op een snelle start met taal, werk, | van scholen voor de leefbaarheid in kleine kernen. Dit is mede van belang vanwege onderwijs en maatschappelijke participatie. Dit doen we in samenwerking met | verwachte wijzigingen in de systematiek van het Rijk, waarbij mogelijk wordt overge ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere partners. | gaan van een leerlingennorm naar een afstandsnorm. • Voor versnelde huisvesting zetten we onder andere in op zelfstandige, tijdelijke of | • Vanuit het Volkshuisvestingsprogramma dragen we bij aan voldoende woonaanbod semipermanente huisvestingsvormen die specifiek op deze doelgroep zijn gericht. | voor jongeren en gezinnen. 7. Jeugdvoorzieningen en activiteiten | WAT MAG HET | KOSTEN? • Voor 2027 vinden hier, buiten de reguliere werkzaamheden, geen extra acties op plaats. | Wat het mag kosten (bedragen x € 1.000) | Inc. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitvoering divers beleid waaronder Financieel gezond, 8. Cultuur, tradities, Twentse taal en identiteit | eenzaamheid, dementie, mantelzorg en vrijwilligersbeleid | 56 | 50 | 50 | 50 | 50 • We verankeren de streektaal en identiteit in cultuur, onderwijs en communicatie.
| - Inzet stelpost taakmutatie algemene uitkering | 0 | -28 | -28 | -28 | -28 • We maken de | Twentse taal zichtbaar in de publieke ruimte. | Suïcidepreventie | 0 | 30 | 30 | 30 | 30 • We continueren de subsidieregeling voor cultuurparticipatie en culturele evenementen. | - Inzet stelpost suïcidepreventie | 0 | -5 | -12 | -12 | -12 • We wijzen een bestuurlijk ambassadeur voor de | Twentse taal aan. | Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) | 0 | 90 | 90 | 90 | 90 • We stellen een Uitvoeringsprogramma Cultuur op en voeren dit uit. | Doorontwikkelen brede lokale toegang | 225 | 0 | 0 | 0 | 0 Onderzoek herijking ondersteuningsnetwerk | 100 | 0 | 0 | 0 | 0 9. Werken moet lonen | Migratieopgave (waaronder spreidingswet) | 120 | 0 | 0 | 0 | 0 • We stellen een nieuwe regeling op voor het vrijlaten van inkomsten in het kader van de | Structureel inzetten op capaciteit voor directe participatie | 150 | 150 | 150 Participatiewet in balans. | van asielzoekers en statushouders in de volle breedte | 100 | 50 • We onderzoeken alle minimaregelingen op mogelijke armoedevaleffecten. | Verankeren van streektaal en identiteit in cultuur, onderwijs en communicatie | 15 | 0 | 0 | 0 | 0 • We vereenvoudigen de toegang tot minimaregelingen. Zichtbaar maken van de | Twentse taal in de publieke ruimte | 40 | 0 | 0 | 0 | 0 • We continueren de meedoenregelingen, onder andere voor sport en cultuur.
Totaal | 656 | 187 | 280 | 280 | 280 26 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 27 ONTWIKKELINGEN Publieke gezondheid De opgaven binnen de publieke gezondheid nemen toe door vergrijzing, gezondheids- verschillen en een groeiend aantal inwoners met mentale en chronische gezondheid- sproblemen. In 2027 actualiseren we ons lokale gezondheidsbeleid op basis van de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025–2028 en geven we uitvoering aan de af- spraken uit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord, gericht op de beweging van zorg naar gezondheid en preventie. De Wet integrale suïcidepreventie verplicht gemeenten daarnaast tot een structurele en samenhangende aanpak van suïcidepreventie, als onderdeel van het bredere beleid voor mentale gezondheid. Hierbij werken we nauw samen met de GGD, zorg, onderwijs, welzijn en andere lokale en regionale partners. Sport en bewegen Sport en bewegen krijgen een steeds belangrijkere rol bij het bevorderen van gezond- heid, participatie en sociale samenhang. Vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsak- koord verbinden we sport en bewegen sterker met preventie, welzijn en zorg, onder meer bij valpreventie, overgewicht, mentale gezondheid en gezond ouder worden.
Vanaf 2027 verandert bovendien de landelijke financiering van buurtsportcoaches en sportaccommodaties en krijgt het lokale Sportakkoord een structureler vervolg. Tegelijk vragen de vitaliteit van sportverenigingen en de betaalbaarheid, verduurzaming en toekomstbestendigheid van sportvoorzieningen blijvend aandacht. Welzijn en sociale basis Een sterke sociale basis is essentieel om inwoners vroegtijdig te ondersteunen, onder- linge betrokkenheid te versterken en zwaardere zorg waar mogelijk te voorkomen of uit te stellen. Door vergrijzing, langer thuis wonen en toenemende druk op mantelzorgers en vrijwilligers groeit het belang van toegankelijke voorzieningen, ontmoeting, so- ciaal werk en ondersteuning dichtbij. Vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord versterken we de samenwerking tussen zorg, welzijn en de samenleving. Daarnaast starten we met de herinrichting van onze lokale toegang, waarbij we de ondersteuning integraler en gebiedsgerichter organiseren en de rollen van sociaal werk, dorpsonders- teuners, consulenten en andere partners verduidelijken.
Cultuur Cultuur draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling, ontmoeting, leefbaarheid en sociale samenhang. We zetten daarom in op een toegankelijk en toekomstbestendig cultureel aanbod en ondersteunen cultuureducatie, cultuurparticipatie en het lokale verenig- ingsleven. De bibliotheek ontwikkelt zich verder als brede maatschappelijke voorzien- ing voor lezen, basisvaardigheden, digitale inclusie, ontmoeting en een leven lang ontwikkelen. We bereiden ons voor op de voorgenomen wettelijke zorgplicht voor een volwaardige bibliotheekvoorziening. Tegelijk vragen stijgende kosten, vrijwilligersprob- lematiek en de veranderende financiering van cultuurcoaches vanaf 2027 aandacht voor de continuïteit en betaalbaarheid van het lokale cultuuraanbod. Wmo De druk op de Wmo neemt toe door vergrijzing, een groeiende ondersteuningsvraag, arbeidsmarktkrapte en stijgende kosten. Het Rijk werkt aan vervanging van het abonnementstarief door een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage; de invoering en financiële gevolgen zijn nog onzeker, omdat parlementaire besluitvorm- ing nog moet plaatsvinden. Daarnaast bereiden we het afschaffen van huishoudelijke ondersteuning als maatwerkvoorziening binnen de Wmo voor. Daarbij onderzoeken we hoe deze ondersteuning toegankelijk en betaalbaar kan worden georganiseerd voor inwoners die hier niet zelf in kunnen voorzien.
Onderwijs We werken samen met kinderopvang, scholen, GGD Twente en jeugdhulppartners aan gelijke ontwikkelkansen voor kinderen en jongeren. In 2027 geven we uitvoering aan het nieuwe vve-beleidsplan en versterken we via de Lokale Educatieve Agenda de doorgaande ontwikkellijn, de warme overdracht en de aanpak van onderwijsachter- standen. Daarnaast zetten we de regionale pilots voort waarin jeugdhulp binnen het speciaal onderwijs meer collectief en vroegtijdig wordt georganiseerd. Op basis van de resultaten bepalen we hoe deze ondersteuning structureel wordt ingericht. 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 28 Onderwijshuisvesting Goede, gezonde en toekomstbestendige schoolgebouwen zijn een belangrijke voorwaarde voor kwalitatief onderwijs. De Wet planmatige aanpak onderwijshuisves- ting verplicht gemeenten tot het vaststellen van een integraal huisvestingsplan en maakt renovatie expliciet onderdeel van de gemeentelijke verantwoordelijkheid. Met dit plan (IHP) brengen we de toekomstige behoefte aan onderwijshuisvesting en de noodzakelijke investeringen voor de komende jaren in beeld, zodat we gericht kunnen werken aan kwalitatief goede, toekomstbestendige en passende schoolgebouwen.
Daarbij vinden we het noodzakelijk dat de financiële gevolgen van het IHP structureel binnen de meerjarenbegroting kunnen worden gedragen. Om dit mogelijk te maken, wordt gewerkt met een planning waarbij de investeringen over verschillende perioden, vanaf 2030, worden gefaseerd. Daarbij geldt nadrukkelijk als randvoorwaarde dat de uitvoering van het IHP alleen haalbaar is als de structurele financiële ruimte voor onderwijshuisvesting de komende jaren geleidelijk kan worden verruimd. Zonder deze verruiming bestaat het risico dat niet alle ambities en noodzakelijke investeringen uit het IHP binnen de beschikbare financiële kaders kunnen worden gerealiseerd. In 2027 bereiden we de uitvoering hiervan voor en werken we samen met schoolbesturen aan een meerjarige en doelmatige aanpak van nieuwbouw, renovatie en onderhoud. Daar- bij houden we rekening met leerlingenontwikkelingen, duurzaamheid, toegankelijkheid, binnenklimaat en de financiële haalbaarheid.
Migratie en inburgering Gemeenten blijven voor grote en deels onvoorspelbare opgaven staan rond de opvang, huisvesting en integratie van nieuwkomers. In 2027 voeren we onze wettelijke taken voor asielopvang en de huisvesting van statushouders uit en werken we aan een goede aansluiting op onderwijs, zorg, werk en participatie. De beëindiging van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïense ontheemden per 5 maart 2027 vraagt om voorbereiding op een nieuwe verblijfsstatus en de gevolgen daarvan voor opvang en gemeentelijke voorzieningen. Daarnaast geven we verder uitvoering aan de Wet inburgering 2021, waarbij we taal, participatie en werk zoveel mogelijk met elkaar verbinden. Afhankelijk van de gemeentelijke besluitvorming werken we verder aan een lokale opvangvoorziening voor asielzoekers.
Participatie We willen dat zoveel mogelijk inwoners naar vermogen kunnen werken en deelnemen aan de samenleving. In 2027 implementeren we de volgende wijzigingen uit de Partici- patiewet in balans, met meer ruimte voor vertrouwen, maatwerk, stabiele inkomsten en maatschappelijke participatie. Daarnaast versterken we samen met Ontplooj, Stichting Participatie Noaberkracht en regionale partners de sociale infrastructuur voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij werk en ontwikkeling. De dienstverlening van het Regionaal Werkcentrum verbinden we met onze lokale toegang, zodat inwoners en werkgevers via een herkenbare route passende ondersteuning ontvangen. Bestaanszekerheid, armoede en schulden Financiële problemen hebben grote gevolgen voor gezondheid, welzijn en deelname aan de samenleving. In 2027 geven we verder uitvoering aan het beleid voor armoede en schulden, met bijzondere aandacht voor vroegsignalering, verborgen armoede en het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van inwoners. We houden mini- maregelingen toegankelijk en doelmatig, vereenvoudigen waar mogelijk de toegang en onderzoeken hoe armoedevaleffecten kunnen worden beperkt, zodat werken blijft lonen. Daarnaast versterken we het debiteuren- en invorderingsbeleid, waarbij tijdige en zorgvuldige invordering wordt gecombineerd met het voorkomen van problema- tische schulden.
Jeugd We willen dat kinderen en jongeren veilig, gezond en kansrijk opgroeien en dat pas- sende ondersteuning tijdig en dichtbij beschikbaar is. In 2027 geven we verder uitvoe- ring aan de Hervormingsagenda Jeugd en de Twentse Prioritaire Agenda Jeugdzorg 2026–2032. Daarbij versterken we de lokale toegang en sociale basis, zetten we in op normaliseren en brede vraagverheldering en organiseren we specialistische jeugdhulp zoveel mogelijk ambulant en in de leefomgeving van het gezin. Regionaal werken we aan een robuuste jeugdregio, toekomstbestendige pleegzorg en gezinshuizen, minder afhankelijkheid van residentiële jeugdhulp en betere samenwerking en sturing op kwa- liteit, beschikbaarheid en kosten.
BEGROTING 2027: OVERZICHT | BATEN EN LASTEN | MEERJARIG FINANCIEEL | BEELD: | TERUGKIJKEN EN VOORUITKIJKEN Programma Sociaal en gezond samenleven * €1000 | Lasten | Baten | SaldoBedragen x €1.000 | Rekening Begroting Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Onderwijshuisvesting | 1.114 | 0 | -1.114 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 1.687 | 32 | -1.655 | Programma Sportbeleid en activering | 397 | 2 | -396 | Sociaal en gezond | 45.442 | 47.564 | 44.964 | 40.658 | 39.760 | 39.794 Sportaccommodaties | 4.143 | 1.369 | -2.775 | samenleven Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 285 | 13 | -273 Musea | 264 | 6 | -258 Cultureel erfgoed | 73 | 0 | -73 Media | 527 | 0 | -527 Samenkracht en burgerparticipatie | 6.836 | 38 | -6.798 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 156 | 0 | -156 Inkomensregelingen | 5.369 | 4.837 | -532 WSW en beschut werk | 2.343 | 69 | -2.274 Arbeidsparticipatie | 1.335 | 0 | -1.335 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 1.592 | 14 | -1.579 Huishoudelijke hulp (WMO) | 3.422 | 100 | -3.322 Begeleiding (WMO) | 2.176 | 0 | -2.176 Dagbesteding (WMO) | 886 | 0 | -886 Jeugdhulp ambulant lokaal | 40 | 0 | -40 Jeugdhulp ambulant regionaal | 4.470 | 0 | -4.470 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 1.794 | 0 | -1.794 PGB WMO | 47 | 0 | -47 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | 317 | 0 | -317
Jeugdbescherming | 348 | 0 | -348 Jeugdreclassering | 13 | 0 | -13 Coördinatie en beleid WMO | 2.257 | 0 | -2.257 Coördinatie en beleid Jeugd | 1.455 | 0 | -1.455 Volksgezondheid | 1.617 | 0 | -1.617 Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) | 44.964 | 6.479 | -38.485 Mutaties reserves | 0 | 6.370 | 6.370 Mutaties reserves | 0 | 6.370 | 6.370 Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties) | 44.964 | 12.849 | -32.115 29 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 30 PROGRAMMA DUURZAAMHEID EN TOEKOMSTBESTENDIGE LEEFOMGEVING PORTEFEUILLEHOUDER(S) Wethouders Rob Olde Kalter en Richard de Way (afval) ALGEMEEN Dinkelland werkt aan een toekomstbestendige leefomgeving. Energie bepaalt steeds meer wat mogelijk is in onze gemeente en vormt een randvoorwaarde voor goed wonen en ondernemen. Klimaatverandering, energiezekerheid, schaarste van grond- stoffen en biodiversiteit hebben directe gevolgen voor wonen, werken en leven. We zoeken naar slimme, haalbare en lokaal gedragen oplossingen en streven naar een gemeente die steeds meer in haar eigen energiebehoefte kan voorzien. We werken aan een integraal energiesysteem voor elektra én warmte, met een passende mix van lokale energiebronnen en ruimte voor opwek én opslag. Voor de opwek van energie kijken we naar alternatieve energiebronnen en verkennen de kansen voor geothermie, waterstof en groen gas (biogas).
Een goede samenwerking met lokale en regionale stakeholders is essentieel in de transitie naar een toekomstbestendige leefomgeving. Samenwerking met inwoners, bedrijven, coöperaties en regionale partners (Energie van Noordoost Twente, RES, Provincie Overijssel, netbeheerders). We stimuleren en faciliteren lokale energie-initi- atieven, lokale energiecoöperaties en zetten in op het faciliteren van maximaal lokaal maatschappelijk eigendom. Naast technische oplossingen zijn betaalbaarheid, sociale haalbaarheid en draagvlak bepalend voor het succes van de transitie. Niet iedereen heeft dezelfde mogelijkhe- den om te verduurzamen. Daarom zetten we in op een gebieds- en doelgroepgerichte aanpak, duidelijke communicatie en ondersteuning van ondernemers en inwoners, met name op de inwoners die te maken hebben met energiearmoede en de inwoners in slecht geïsoleerde woningen. In 2024 heeft de gemeenteraad het Grondstoffenplan vastgesteld. We willen de hoeveelheid restafval verder verminderen, meer grondstoffen gescheiden inzamelen en de kwaliteit en hoogwaardige verwerking daarvan verbeteren. Daarmee dragen we bij aan de beweging naar een circulaire economie en blijven we zoeken naar mogelijkheden om de afvalinzameling ver- der te verbeteren. Voor de inzameling van huishoudelijk afval werken we samen met ROVA.
Inwoners kunnen daarnaast gebruikmaken van het gemeentelijke afvalbrengpunt in Tubbergen en particuliere afvalbrengpunten in Tilligte en Denekamp. Kringloopbedrijf De Beurs zamelt textiel en kringloopgoederen in en haalt tegen een kostendekkend tarief grof huishoudelijk afval aan huis op.De gemeente neemt steeds meer een regisserende rol en verbindt duur- zaamheid met andere opgaven, zoals wonen, openbare ruimte, gezondheid en leefbaarheid. Mogelijk vanuit een integrale gebiedsgerichte aanpak. Hierdoor ontstaan nieuwe kansen. Zo bouwen we stap voor stap een leefbaar, duurzaam en toekomstbestendig Dinkelland. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 11. Energiemix Een mix van lokale en alternatieve energiebronnen en energiedragers (zoals geother- mie, biogas, zon, wind, waterstof, etc.) met als doel om te beschikken over voldoende eigen (in de gemeente) opgewekte energie. Daarbij stellen we ook een warmtepro- gramma op. 12. Verduurzamen Ondersteuning aan inwoners bij verduurzaming, vooral bij inwoners met beperkte eigen middelen. Daarbij geldt het uitgangspunt dat iedereen moet kunnen profiteren en meedoen. Daarvoor stimuleren we energieopslag en lokale initiatieven en ondersteu- nen we lokale energiecoöperaties. We blijven zoeken naar lokale en regionale samen- werking. De samenwerking in “Energie van NOT” zetten we voort. 13.
Soortenmanagementplan De actualisering en implementatie van het soortenmanagementplan om beschermde diersoorten (zoals vleermuizen, vogels en insecten) te beschermen en tegelijkertijd uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen binnen de bebouwde kom te versnellen. 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 31 14. Groen Toepassing van meer groen in de kernen op bijvoorbeeld pleinen en op plaatsen waar de openbare ruimte is “versteend”. Daarmee willen we de hittestress tegengaan en de leefbaarheid verhogen. Daarnaast hebben we aandacht voor creatieve oplossingen en groen bij particuliere nieuwbouw. 15. Afvalinzameling Verbetering en vereenvoudiging van afvalinzameling; onder meer door onderzoek te laten doen naar (gedeeltelijke) na-scheiding. 16. Afvalverwerking Het behouden van ons belang in afvalverwerker Twence. 17. Duurzame mobiliteit Het uitbouwen van onze voorbeeldfunctie als het gaat om duurzame mobiliteit, bijvoor- beeld bij de vervanging van vervoermiddelen voor de buitendienst. 18. Huishoudelijk afval kleine ondernemer De verkenning van de mogelijkheden om huishoudelijk afval in te zamelen bij kleine ondernemers. WAT GAAN WE ERVOOR DOEN? 11.
Energiemix • We evalueren en actualiseren het uitvoeringsprogramma van het klimaatprogram- ma 2024-2050 Dinkelland; • We verkennen mogelijkheden voor efficiënte inzet van verschillende (lokale) bronnen; • We maken een warmteprogramma waarin per wijk richting wordt gegeven aan de warmtetransitie voor de komende 10 jaar aan de hand van de meest kansrijke warmtestrategieën per wijk en handelingsperspectieven om te verduurzamen. • We zetten het onderzoek naar middeldiepe geothermie voort; • We verkennen mogelijkheden voor aansluiting bij een nog te vormen coalitie biogas op regionaal niveau; • Op verzoek van de raad bestrijden we de komst van windturbines tenzij wordt voldaan aan ons windbeleid, waarbij we tegelijkertijd inzetten op zoveel mogelijk lokaal maatschappelijk eigendom in het geval de windturbines toch komen; • We volgen de ontwikkelingen rondom nieuwe energietechnieken en spelen in op kansen waar deze zich voordoen (waterstof, kernenergie); • We stimuleren en faciliteren initiatieven ten behoeve van het voorkomen van netcongestie en bevorderen van energiezekerheid, het stimuleren van de balans in vraag en aanbod van energie; • We faciliteren en stimuleren slimme oplossingen in het verduurzamen van bedrij- ven en bedrijventerreinen; • We verkennen de mogelijkheden om ruimte te creëren voor opwek én opslag van
energie en verkennen mogelijkheden om energie integraal in te bedden in ruimte- lijke plannen; • Met een lokaal ambitieplan circulaire economie concretiseren we het Regionaal Koersdocument; • Met lokale en regionale stakeholders werken we aan een regionaal energiesys- teem waarbij we zoveel mogelijk regie willen houden op lokale ontwikkelingen. 12. Verduurzamen • We informeren, adviseren en ontzorgen inwoners bij het verduurzamen van hun woning, door inzet van het energieloket (informatievoorziening), het hulploket (adviseren) en door het aanbieden van concrete instrumenten en handelingsper- spectieven (ontzorgen); • Doelgroepgericht ondersteunen we inwoners bij het verduurzamen van wonin- gen met specifieke aandacht voor de inwoners in energiearmoede en inwoners in slecht geïsoleerde woningen o.a. vanuit de Lokale Aanpak Isolatie (vanuit het Nationaal Isolatieplan) en Regeling Energiearmoede; • We versterken en professionaliseren de samenwerking met lokale energiecoöpe- raties en werkgroepen; • We faciliteren het creëren van zoveel mogelijk lokaal maatschappelijk eigendom in energieprojecten. 13. Soortenmanagementplan | 18.
Huishoudelijk afval kleine ondernemer • | Het concept-soortenmanagementplan stellen we deze periode vast en we nemen | • | Een eerste verkenning wijst uit dat deze wens op dit moment in strijd is met de bijbehorende maatregelen om beschermde diersoorten te beschermen en om | Wet milieubeheer en de Wet Markt en Overheid. Mocht de rijksoverheid de wetge | - tegelijkertijd de uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen binnen de bebouwde | ving op dit punt aanpassen, dan starten we een nadere verkenning. kom te versnellen. WAT MAG HET | KOSTEN? 14. Groen • | Dit punt werken we uit in programma Openbare Ruimte, verkeer en mobiliteit, | (bedragen x € 1.000) | Inc. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 water en klimaat onder punt 32 van het raadsakkoord. | Inzetten op een mix van lokale en alternatieve energie | - bronnen en energiedragers | 35 | 55 | 55 | 55 | 55 15. Afvalinzameling | Inzet rijksvergoeding CDOKE | 0 | -55 | -55 | -55 | -55 • | Sinds 1 januari 2026 is het uitgangspunt in de afspraken tussen gemeenten en | Voortzetten samenwerking Energie van NO | Twente | 0 | 300 | 300 | 300 | 300 het verpakkend bedrijfsleven: bronscheiding waar het kan, nascheiding waar het | Vaststellen en uitvoeren lokaal ambitieplan circulaire economie | 90 | 40 | 40 | 40 | 40 moet. De wens van de raad nemen we mee bij de herziening van het Grondstof | - fenplan (start 2029).
| Inzet rijksvergoeding CDOKE | 0 | -340 | -340 | -340 | -340 Algemene personele inzet op dit thema | 0 | 100 | 100 | 100 | 100 16. Afvalverwerking | Inzet rijksvergoeding CDOKE | 0 | -100 | -100 | -100 | -100 • | Dit uitgangspunt nemen we over en vereist geen nadere actie van onze zijde. | Procesgeld juridische procedures windturbines is gemaximeerd op 1 ton, hiervan is nog € 75.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 beschikbaar in de bestaande begroting 17. Duurzame mobiliteit • | We geven het goede voorbeeld door onze eigen mobiliteit verder te verduurzamen | Ondersteuning aan inwoners bij verduurzaming, vooral bij inwoners met beperkte eigen middelen | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 en mee te doen aan deelvervoerconcepten; | Inzet rijksvergoeding CDOKE | 0 | -200 | -200 | -200 | -200 • | Vervanging van voertuigen en materieel van de buitendienst doen we op geplande | Uitvoering soortenmanagementplan | 400 | 45 | 45 | 45 | 45 momenten. Bij elke vervanging streven we naar verduurzamingsmogelijkheden.
| Totaal | 725 | 45 | 45 | 45 | 45 Hiervoor is geen extra ureninzet vereist. De verduurzaming vindt zoveel mogelijk plaats binnen de bestaande budgetten. Waar dieselverbruik onvermijdelijk is, zijn er mogelijkheden om over te stappen op een diesel met minder CO2-uitstoot, namelijk HVO. Hier is nog geen rekening mee gehouden in de begroting 32 ONTWIKKELINGEN | afvalverbrandingsinstallaties wordt geleidelijker ingevoerd. Daarmee worden de CO2-heffing op verbranden afval | financiële gevolgen voor de afvalsector en daarmee voor gemeenten beperkt ten In juni 2025 heeft de | Tweede Kamer ingestemd met een motie om de nationale | opzichte van de eerdere plannen. De voorstellen moeten nog door de | Tweede en CO2-heffing voor industrie af te schaffen. Op dit moment is niet duidelijk of dit ook voor | Eerste Kamer worden behandeld. De uiteindelijke gevolgen voor de afvalstoffenheffing Afval Energie Centrales (AEC’s) zoals | Twence, geldt. Vooralsnog houdt ROVA | in dezijn daarom nog niet volledig duidelijk. dienstverleningsovereenkomst nog rekening met de heffing. De heffing is onderdeel van het verwerkingstarief restafval in de dienstverleningsovereenkomst met ROVA. De | Invoering GRIP wagen heffing loopt op van € 3 per ton uitgestoten CO2 in 2026 tot € 26 in 2030.
| In 2027 voeren wij de GRIP | wagen in. Dit is een mobiel grondstoffen inleverpunt van ROVA | waar inwoners kleine hoeveelheden afval en grondstoffen gescheiden Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen | kunnen inleveren, zoals klein chemisch afval, elektrische apparaten, metalen en Op 1 januari 2026 is de nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen in werking | harde kunststoffen. Invoering volg uit het gemeentelijke Grondstoffenplan. De getreden. Op basis van deze overeenkomst ontvangen wij een vergoeding voor het | wagen verlaagt de drempel om afval goed te scheiden en voorkomt dat waardevolle inzamelen van verpakkingsafval (de “oranje” container). De hoogte van de vergoe | -grondstoffen of gevaarlijke stoffen in het restafval terechtkomen. Daarnaast geven ding wordt bepaald aan de hand van een kwaliteitsstaffel. Hoe beter de kwaliteit van | ROVA-medewerkers voorlichting over afvalscheiding en hergebruik. De GRIP-wagen het ingezamelde PMD, hoe hoger de inzamelvergoeding. Wij zijn niet ontevreden | vormt daarmee een laagdrempelige aanvulling op het milieubrengstation. over de kwaliteit van het ingezamelde PMD maar het kan beter. Vanaf het 2e kwar | - taal van 2027 zet ROVA | “wegen op de zijlader” in. Hierbij weegt het inzamelvoertuig | Wijziging verwerkingstarieven Twence de PMD-containers voor lediging.
| Te zware containers zijn vervuild en worden niet | De huidige verwerkingstarieven van | Twence voor de verwerking van fijn- en grof geleegd. Wij verwachten daardoor een kwaliteitsverbetering die een hogere inzamel | -huishoudelijk afval en gft gelden tot en met 30 juni 2027. De | Algemene Vergadering vergoeding met zich meebrengt. Hierdoor kan de inzet van “wegen op de zijlader” | van | Aandeelhouders van | Twence Holding b.v. (AvA) heeft op 16 april 2026 ingestemd kostenneutraal plaatsvinden. | met de tarieven voor de periode juli 2027-juli 2032. Het verwerken van restafval en gft is onderdeel van de dienstverleningsovereenkomst met ROVA. De nieuwe tarieven Plastic-heffing | worden verwerkt in de DVO ROVA | 2027.
Het kabinet heeft besloten de eerder voorgenomen circulaire plasticheffing (polymerenheffing) niet in te voeren, onder meer vanwege de gevolgen voor de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven. Hierdoor ontstaat voor het Rijk een structurele budgettaire derving van circa € 567 miljoen. Eerder was voorzien deze derving onder meer op te vangen door een forse verhoging van de afvalstoffen- belasting en de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties. In het Belastingplan 2027 heeft het kabinet dit pakket aangepast. De verhoging van de afvalstoffenbelasting wordt deels teruggedraaid en de aanscherping van de CO2-heffing voor 33 Begroting 2027: overzicht baten en lasten Programma Duurzaamheid en toekomstbestendige leefomgeving * €1000 | Lasten | Baten | Saldo Afval | 2.625 | 2.982 | 357 Milieubeheer | 2.969 | 883 | -2.086 Begraafplaatsen en crematoria | 54 | 5 | -49 Wonen en bouwen | 20 | 0 | -20 Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) | 5.668 | 3.869 | -1.799 Mutaties reserves | 0 | 1.867 | 1.867 Mutaties reserves | 0 | 1.867 | 1.867 Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties) | 5.668 | 5.736 | 68 Meerjarig financieel beeld: terugkijken en vooruitkijken Bedragen x €1.000 | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma Duurzaamheid en toekomstbestendige | 4.658 | 10.083 |
5.668 | 3.712 | 3.715 | 3.724 leefomgeving 34 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 35 PROGRAMMA RUIMTE, WONEN EN LEEFBARE KERNEN PORTEFEUILLEHOUDER(S) Wethouders Richard de Way en Rob Olde Kalter ALGEMEEN De gemeente zet in op het versnellen van de woningbouw, met aandacht voor betaal- baarheid en een passend aanbod voor de verschillende kernen. De focus ligt daarbij op starters, senioren en het bevorderen van doorstroming, zodat wonen bijdraagt aan de leefbaarheid en vitaliteit van de kernen. Ook zetten we in op verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en levensloopbestendig wonen. Een goede samenhang tussen wonen en voorzieningen zoals zorg, onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting is daarbij belangrijk. Door beperkte middelen maken we binnen het ruimtelijk domein scherpe keuzes, waarbij vitaliteit, ontwikkelpotentieel en maatschappelijke impact lei- dend zijn. Gebiedsgericht werken helpt om wonen, voorzieningen, mobiliteit en sociale opgaven integraal af te wegen. Strategisch grondbeleid en samenwerking met woning- corporaties en andere partners zijn essentieel om tempo, regie en kwaliteit in de woningbouw te behouden. WAT WILLEN WE BEREIKEN? 19. Versnelling woningbouw Versnelling van woningbouw in alle kernen, waarbij ook aandacht blijft voor meer be- taalbare woningen voor starters en senioren. 20.
Bouwen lokale behoefte Bouwen naar lokale behoefte en noodzaak voor behoud van vitaliteit (per kern maat- werk). Daarvoor wordt het volkshuisvestingsbeleid geactualiseerd. 21. Stimulering doorstroming Stimulering van doorstroming. Dat doen we onder meer door onderzoek naar en toepassing van nieuwe woonvormen, zoals meer-generatie hofjes, mantelzorgwonin- gen (ook zonder medische indicatie) en geclusterde woonvormen. Hierbij wordt ook semipermanente bouw betrokken. Ook kijken we naar het splitsen, optoppen of delen van bestaande woningen. 22. Behoud voorzieningen Behoud en versterking van voorzieningen en ontmoetingsplekken; daarvoor stellen we een integraal strategisch accommodatiebeleid op. 23. Actualisering Inbreidingsbeleid Actualiseren van de “Nota inbreidingslocaties” om meer ruimte voor woningbouw te verkrijgen (ook aan de randen van kernen), met oog voor behoud/versterking van groe- ne functies in de kernen. 24. Doelgroepenbeleid Regie op woningbouw en doelgroepenbeleid binnen de wettelijke mogelijkheden (met zoveel mogelijk voorrang voor eigen inwoners). 25. Starterswoningen Waarborgen dat er voldoende aanbod aan starterswoningen is én blijft. Daarvoor on- derzoeken we instrumenten om nieuw toegevoegde goedkope en betaalbare woningen in Dinkelland te behouden voor de lokale vraag. 26.
Toewijzing kavels Onderzoeken van alternatieven voor de huidige lotingsystematiek van toewijzing van kavels. Bij grondverwerving hanteren we een actieve grondpolitiek. 27. Toewijzing sociale huurwoningen Onderzoek naar de mogelijkheden om binnen het toewijzingsbeleid van de woningcor- poraties, inwoners van Dinkelland meer kans te geven om een sociale huurwoning in de kern of gemeente te kunnen huren. 28. Regionale Ontwikkelstrategie Passend bij onze gemeente bijdragen aan de Regionale Ontwikkelstrategie Twente (ROS). 29. Informatievoorziening Periodieke informatievoorziening aan de gemeenteraad (gekoppeld aan de P&C cy- clus) over de voortgang van de woningbouwambities. 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 36 WAT GAAN WE ERVOOR DOEN? 19. Versnelling van woningbouw in alle kernen, waarbij ook aandacht blijft voor meer betaalbare woningen voor starters en senioren.
• De basisinspanning is gericht op het bieden van perspectief voor woningbouw- plannen in iedere kern. Versnelling zien we als een aanvullende ambitie waarvoor gericht extra inzet wordt gepleegd. Daarbij zetten we vooral in op extra projectlei- ding die de versnelling van een aantal kansrijke plannen sneller tot uitvoering kan brengen. In 2027 geven we extra prioriteit aan de versnelling van drie kansrijke woningbouwplannen: Denekamp Oost 2B, Weerselo Weerselerbeek en Ootmar- sum De Duus. Daarbij werken we waar mogelijk met parallelle planvorming, zodat verschillende benodigde stappen en procedures gelijktijdig kunnen worden opge- pakt en de doorlooptijd van deze plannen verder kan worden verkort. • We onderzoeken of het Delegatiebesluit Omgevingswet kan worden verruimd, zodat het college binnen door de gemeenteraad vastgestelde kaders omgevings- plannen voor versnelling van woningbouw kan vaststellen. Daarbij kijken we naar een delegatie voor woningbouwontwikkelingen die passen binnen de Omgevings- visie en het Volkshuisvestingsprogramma en voldoen aan vooraf bepaalde voor- waarden, bijvoorbeeld ten aanzien van locatie, omvang, woningbouwcategorieën en ruimtelijke inpassing. De raad houdt daarbij de regie op de hoofdlijnen en stelt de kaders waarbinnen het college kan handelen. 20. Bouwen naar lokale behoefte en noodzaak voor behoud van vitaliteit (per kern maatwerk).
Daarvoor wordt het volkshuisvestingsbeleid geactualiseerd. • Bouwen voor lokale behoefte is speerpunt van beleid. We actualiseren het volks- huisvestingsprogramma (VHP) als dynamisch document. Eind 2026 is het Volks- huisvestingsprogramma reeds geactualiseerd en op onderdelen verder uitgewerkt. Daarbij zijn verschillende thema’s concreet toegevoegd, waaronder doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad, de inzet van de realisatiestimulans, sturing op vrije kaveluitgifte en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Met deze aanvullingen, inclusief de meegegeven richting uit het raadsakkoord, is het VHP verder aangescherpt als instrument om meer grip te krijgen op de woning- bouwopgave en beter te sturen op de gewenste ontwikkeling van het woningaan- bod. Wij verwachten in 2027 geen concrete actualisatie.
• De benadering van volkshuisvesting als instrument om vitaliteit en leefbaarheid te behouden vraagt om een strategische aanpak omdat het gaat om de relatie tussen demografie, draagvlak voor voorzieningen, een bevolkingsstrategie en een bijbehorende volkshuisvestelijke aanpak. Ons voornemen is om dit te combineren met het gebiedsgericht werken. In 2027 beginnen we door per kern de ontwikke- ling van de bevolking, de woningbehoefte en het draagvlak voor voorzieningen in samenhang in beeld te brengen. Deze analyse vormt de basis voor een gebieds- gerichte aanpak waarin woningbouw wordt ingezet om de vitaliteit en leefbaarheid van de kernen te behouden en waar mogelijk te versterken. Daarbij kijken we niet alleen naar de kwantitatieve woningbehoefte, maar ook naar de gewenste samenstelling van de woningvoorraad en de relatie met voorzieningen, zoals onderwijs, zorg, sport en ontmoeting. We maken daarbij onderscheid tussen vraag en behoefte. Vraag gaat over wat mensen nu zoeken; behoefte gaat over wat er op termijn nodig is. 21. Stimulering van doorstroming. Dat doen we onder meer door onderzoek naar en toepassing van nieuwe woonvormen, zoals meer-generatie hofjes, mantel- zorgwoningen (ook zonder medische indicatie) en geclusterde woonvormen. Hierbij wordt ook semipermanente bouw betrokken. Ook kijken we naar het splitsen, optoppen of delen van bestaande woningen.
• Doorstroming bevorderen is onderdeel van ons volkshuisvestelijk beleid. Toepas- sing van nieuwe woonvormen inclusief semipermanente bouw laten we onderdeel uitmaken van ons volkshuisvestelijk beleid. In 2027 zetten we een eerste concrete stap om doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. We brengen in beeld welke nieuwe woonvormen in Dinkelland kansrijk zijn, zoals meer-generatiehofjes, mantelzorgwoningen zonder medische indicatie en geclusterde woonvormen. Ook onderzoeken we de mogelijkheden van semipermanente bouw. Op basis van deze verkenning bepalen we waar aanpassing van beleid of regelgeving nodig is en waar kansrijke initiatieven kunnen worden ondersteund. Waar mogelijk faciliteren we in 2027 concrete pilots of initiatieven, zodat ervaring wordt opgedaan met deze woonvormen. Dit doen we samen met de woningcorporatie. 651 2 3 4 Begroting 2027 I Gemeente Dinkelland 37 22. Behoud en versterking van voorzieningen en ontmoetingsplekken; daarvoor stellen we een integraal strategisch accommodatiebeleid op.
• We stellen deze raadsperiode strategisch beleid maatschappelijk vastgoed op. In 2027 stellen we een startnotitie op voor het integraal strategisch accommodatie- beleid. Met deze startnotitie brengen we de aanleiding, opgaven, uitgangspunten en aanpak voor het beleid in beeld. Dit is nodig om tot een samenhangende visie op het maatschappelijk vastgoed en de voorzieningenstructuur te komen, waarbij leefbaarheid en financiële haalbaarheid in samenhang worden afgewogen. De startnotitie vormt daarmee de basis voor het in deze raadsperiode op te stellen strategisch beleid voor maatschappelijk vastgoed. 23. Actualiseren van de “Nota inbreidingslocaties” om meer ruimte voor woning- bouw te verkrijgen (ook aan de randen van kernen), met oog voor behoud/ver- sterking van groene functies in de kernen. • We evalueren het inbreidingsbeleid op basis waarvan we bepalen op welke wijze actualisatie wenselijk is. De evaluatie in reeds in 2026 gestart, zodat het beleid in 2027 geactualiseerd kan worden vastgesteld. Hieraan wordt reeds uitvoering gegeven. 24. Regie op woningbouw en doelgroepenbeleid binnen de wettelijke mogelijkhe- den (met zoveel mogelijk voorrang voor eigen inwoners).