2023-73 Regioplan Twentse Koers 2024-2026 (bijlage 1).pdf

Er is behoefte aan een structuur waarin huisartsen en medewerkers uit het sociaal domein elkaar sneller en beter kunnen vinden; Ondanks vele raakvlakken, kent samenwerking tussen huisartsen en het sociaal domein obstakels. Dit komt onder andere door andere financiering, ‘eigen’ beleidstaal en onvoldoende kennis over elkaars werkterrein.

Bovenstaande bevindingen zijn de aanleiding geweest voor de leden van de stuurgroep om een project te starten waarbij de samenwerking tussen huisartsen en gemeenten verder wordt vormgegeven.

Onze aanpak In opdracht van het ministerie van VWS is in 2022 binnen Twentse Koers een actieonderzoek uitgevoerd rond het vraagstuk van geldzorgen onder patiënten die de huisartsenpraktijk bezoeken. Ook zijn ervaringen opgehaald. Na het project ‘Geldzorgen in de huisartsenpraktijk’, is op 1 januari 2023 de pilot ‘SamSam’ gestart. Het doel van dit project is om eerder de juiste zorg op de juiste plek te bieden bij zowel financiële, leefstijl gerelateerde als psychosociale problematiek. Door een medewerker van het sociaal domein aan een huisartsenpraktijk (HAP) te koppelen, willen we inwoners die nu bij de huisarts komen voor (achterliggende) sociaal maatschappelijke vraagstukken, sneller naar passende ondersteuning of begeleiding binnen het brede sociaal domein leiden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan vraagstukken als geldzorgen, eenzaamheid, mentale gezondheid, problemen op werk of school en leefstijl gerelateerde vraagstukken. Signalering en doorgeleiding op het gebied van laaggeletterdheid, LVB, digitale vaardigheid en andere vaardigheden zijn hierbij ook van belang. Welzijn op Recept (WoR) heeft, mede door IZA en GALA en het landelijke programma Meer Tijd Voor de Patiënt (MTVP, tussen zorgverzekeraars, VWS en huisartsen), vanaf het voorjaar in 2023 een prominente plek gekregen binnen het sociaal domein en de huisartsenzorg. Het is één van de vijf zogenaamde ketenaanpakken.

De projecten SamSam en WoR komen sterk overeen en gaan om deze reden in Twente samen onder de naam WoR, waarbij we steeds kijken naar lokaal passende invulling. 54

twentsekoers.nl In Twente nemen momenteel al 30 huisartspraktijken/groepspraktijken in vijf gemeenten (Enschede, Hengelo, Almelo, Borne en Hof van Twente) deel aan dit project. Het streven is dit de komende drie jaar verder uit te breiden naar alle Twentse gemeenten en huisartsenpraktijken, in lijn met de opgave als ketenaanpak. Hierbij kijken we naar wat lokaal werkt, waar we van elkaar kunnen leren en waar we hen kunnen ondersteunen. We bespreken inrichtingskeuzes en de effecten daarvan voor de benodigde uitvoeringsmiddelen.

Inwonerparticipatie Vanzelfsprekend informeren we inwoners die deelnemen aan dit project, doordat zij door hun huisarts worden doorverwezen. Zij worden achteraf ook actief gevraagd naar hun ervaringen. In een latere fase van dit project willen we meer inzetten op bredere informatie aan inwoners en patiënten, zodat zij ook zelf eenvoudiger de toegang weten te vinden naar deze voorzieningen zonder tussenkomst van de huisarts.

Effect voor de inwoner De inwoner ontvangt sneller de juiste ondersteuning en de gezondheid wordt versterkt. Er is tijdig aandacht voor het achterliggende probleem, wat demedicaliserend werkt. Daarnaast doen zij minder beroep op huisartsenzorg, waardoor huisartsen relatief meer patiënten kunnen behandelen. Hierdoor blijft huisartsenzorg toegankelijk voor inwoners die op dat moment écht zorg nodig hebben. Dit betekent naar verwachting op termijn dat het aantal inwoners waarvoor geen huisarts beschikbaar is daalt. Door sneller door te verwijzen én de doorverwijzing te laten plaatsvinden door iemand die het brede sociaal domein goed kent, worden inwoners doorverwezen naar de meest passende ondersteuning. Dit komt de gezondheid en het welzijn van de inwoner ten goede. Maar ook de betaalbaarheid van zorg en ondersteuning, doordat het tijdig oplossen van vraagstukken in het sociaal domein dure en niet effectieve (medische) zorg voorkomt. We benutten de verbindingen die vanuit welzijn gelegd worden en de reeds bestaande (informele) ondersteuningsmogelijkheden die lokaal voor inwoners beschikbaar zijn.

Raakvlakken met andere regionale plannen Het project ‘Welzijn op Recept’ heeft raakvlakken met verschillende themalijnen en projecten binnen Twentse Koers, zoals de themalijnen preventie en gezondheid en mentale gezondheid.

55

twentsekoers.nl

Project | Jongeren en schulden Doel In Twente streven we naar een betere financiële situatie van Twentse jongeren. We richten ons op het verlagen van het percentage jongeren dat moeite heeft met maandelijks rondkomen (nu 19%) naar minimaal het landelijk gemiddelde van 13%. Tegelijkertijd willen we de sociaal economische status van jongeren in Twente verhogen, zodat het minimaal op gelijke hoogte komt met het nationale gemiddelde. Ook werken we aan het verminderen van het aantal jongeren dat met schulden kampt en streven we naar het verminderen van het aantal jongeren die als geldezel worden ‘geronseld’.

Aanleiding Het aantal jongeren met geregistreerde schulden stijgt fors. Dit komt onder andere door de mogelijkheden van online gokken en achteraf betalen. Jongeren met schulden worden in hun toekomst perspectief belemmerd en komen daardoor niet verder in hun leven. Jongeren hebben een andere schuldenaanpak nodig, waarbij het cruciaal is dat de begeleiding aansluit bij de ‘leefwereld’ van de jongere. In Twente werken we de komende jaren aan een methodiek – middels intensieve begeleiding en het snel bieden van perspectief – die specifiek bijdraagt aan het terugdringen van het aantal jongeren met schulden. Dit kan, afhankelijk van lokale keuzes, leiden tot inzet van het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) of een vergelijkbare methodiek. In Enschede en Almelo zijn ze reeds gestart met een vergelijkbare methodiek gericht op jongeren.

Onze aanpak JPF of een vergelijkbare methodiek bieden een integrale benadering. Het project ‘Jongeren en schulden’ is gericht op jongeren van 18 tot en met 27 jaar die problematische schulden hebben en hulp nodig hebben op meerdere leefgebieden. Deze jongeren vallen vaak buiten de reguliere schuldhulpverlening, omdat zij geen stabiel inkomen hebben, verschillende type problemen ervaren (waaronder LVB) en ze niet weten waar hulp te zoeken. Vanuit de methodiek, gericht op de jongere doelgroep, worden niet alleen de schulden van de jongeren aangepakt, maar krijgen jongeren ook intensieve begeleiding ‘op maat’ gedurende twee jaar. De focus van dit traject ligt niet op het zo snel en veel mogelijk aflossen van de schulden, maar op het creëren van toekomstperspectief voor de jongeren. Dit doen we door het bieden van goede begeleiding. We hebben specifiek aandacht voor de leefwereld van de jongeren door te kijken welke professionals (zoals jongerenwerkers/-coaches) we betrekken, maar ook hoe we de aandacht van jongeren kunnen ‘vangen’. Social media inzetten is daarbij belangrijk. Het aanbod voor jongeren moet aanspreken. Vanuit Twentse Koers brengen we de verschillende varianten in beeld. We faciliteren bij de bredere uitrol van de methodiek in Twente en het onderlinge leerproces, kennisdeling en evaluatie, zodra gemeenten en hun partners met de methodiek zijn gestart.

Daarnaast willen we in Twente de samenwerking met partners versterken op het gebied van ondermijning. Dit doen we om te voorkomen dat (kwetsbare) jongeren als geldezel worden geronseld. Meer preventief willen we ons ook inspannen om geldzorgen onder jongeren te voorkomen. Financiële educatie is daarbij cruciaal. Dit onderdeel komt terug bij het project ‘Kinderarmoede’.

Inwonerparticipatie We willen jongeren actief bevragen op hun behoeftes rondom dit onderwerp. Dit kan bijvoorbeeld via de onderwijsinstellingen (ROC van Twente, Hogeschool Saxion, etc.). Om het maatschappelijk

56

twentsekoers.nl effect van de verschillende methodieken inzichtelijk te krijgen, willen we deelnemers in de jongerenaanpak volgen in hun traject.

Effect voor de inwoner Het project 'Jongeren en schulden' zorgt voor een positieve ontwikkeling op bijna alle leefgebieden van de jongere inwoner van Twente, bijvoorbeeld verminderen van stress, saneren van schulden, het vinden van passend werk en/of een opleiding en een verbetering van het sociale netwerk. Uit resultaten van eerdere pilots in Nederland is gebleken dat het levensgeluk van de jongeren wordt vergroot en het gemiddelde maatschappelijke rendement 8500 euro per deelnemende jongere is.

Raakvlakken met andere regionale plannen Dit project heeft raakvlakken met de projecten ‘Bereik vergroten aanpak geldzorgen’, ‘kinderarmoede’ en ‘Kansrijke start en kansrijk opgroeien’ (themalijn Preventie en gezondheid) van Twentse Koers. Daarnaast zoeken we naar afstemming en verbinding met het Toekomstplan voor Jongvolwassenen als onderdeel van de Twentse Belofte en de Samenwerkingsagenda Jeugd.

57

twentsekoers.nl

Project | Kinderarmoede Doel In Twente willen we de kinderarmoede aanpakken. Hierbij werken we aan drie doelen: 1) We willen meer gezinnen met kinderarmoede identificeren door een effectieve screening te ontwikkelen en gebruiken; 2) We streven naar het verminderen van armoede en het voorkomen van bijkomende problemen bij deze gezinnen; 3) We willen op basis van bestaand onderzoek achterhalen waar en waarom kinderarmoede ontstaat. Vervolgens kijken we gericht naar waar we risicofactoren kunnen aanpakken.

Aanleiding Kinderarmoede gaat veel verder dan alleen financiële beperkingen. Het heeft diepgaande gevolgen voor kinderen, ouders en de samenleving als geheel. Het veroorzaakt gevoelens van schaamte, stress en uitsluiting bij kinderen, wat kan leiden tot problemen zoals somberheid, overgewicht, lagere schoolprestaties en achterstand in gezondheidsontwikkeling op verschillende vlakken. Het belemmert hun deelname aan activiteiten en veroorzaakt sociale isolatie. Vanwege de impact op individuen en de bredere samenleving moet kinderarmoede worden aangepakt. Want kinderarmoede onderdrukt onder andere de mentale groei, beïnvloed de toekomstige productiviteit en het welzijn en houdt armoede van generatie op generatie in stand. In 2019 hebben de 14 Twentse gemeenten de Alliantie Kinderarmoede getekend en daarmee uitgesproken zich te willen inzetten voor het terugdringen van kinderarmoede in Twente.

Onze aanpak De aanpak van kinderarmoede is complex en vereist meer dan alleen financiële hulp. Een kind is onderdeel van een gezin, waardoor we ook ouders/verzorgers willen bereiken. We moeten diepgewortelde problemen aanpakken en een omgeving creëren waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. In dit project willen we daarom de samenwerking tussen verschillende organisaties stimuleren om: vroegtijdig signalen van kinderarmoede te herkennen bij kinderen en hun ouders, gegevens te delen en een gezamenlijk protocol te ontwikkelen voor het aanpakken van kinderarmoede. Verder willen we inzetten op de scholing van professionals en vrijwilligers, zodat zij kinderarmoede sneller kunnen herkennen. Maar ook scholing van kinderen en jongeren zelf in omgaan met geld willen we oppakken. Dit doen we in afstemming met gemeenten, zodat dit goed aansluit op de reeds aanwezige lokale inspanningen. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden voor het aanpakken van risicofactoren die reeds in onderzoeken naar voren zijn gekomen voor het ontstaan van kinderarmoede en intergenerationele armoede. Informatie over schoolverzuim en vanuit opvoedondersteuning zijn bijvoorbeeld aanleiding om verder in gesprek te gaan over bestaanszekerheid met ouders/verzorgers. Samenwerking met instellingen, zoals scholen, zorgprofessionals (o.a.

de afdeling jeugdgezondheid van GGD Twente, geboortezorg, gezinsbegeleiding, huisartsen), welzijnsorganisaties en andere lokale professionals (waaronder bij gemeenten), is essentieel om kinderarmoede te identificeren en passende steun te bieden, maar ook om het ontstaan van kinderarmoede te voorkomen. Hierbij zijn ook signalering en doorgeleiding op het gebied van laaggeletterdheid, laaggecijferdheid, digitale vaardigheid en andere basisvaardigheden van belang. We hebben ook aandacht voor verenigingen voor sport- en cultuur om hen inzicht te geven in wat zij met signalen van kinderarmoede kunnen doen. Vanuit Twentse Koers jagen we aan, ondersteunen we kennisdeling en faciliteren we regionale samenwerking. Zo creëren we een gecoördineerde aanpak om kinderarmoede doeltreffend te 58

twentsekoers.nl bestrijden. Tot slot willen we ook over de overgang naar financiële zelfstandigheid (met het bereiken van 18 jaar) communiceren. Er zijn bijvoorbeeld al eerste ervaringen in Twente met het versturen van een verjaardagskaart waarin de jeugdige ook gewezen wordt op financiële regelingen en consequenties.

Inwonerparticipatie We hebben een belangrijke rol in het verschaffen van de juiste informatie over vroegsignalering. Daarnaast willen we in dit project een inwoners klankbordgroep instellen die we kunnen raadplegen, maar die ons ook kan adviseren in de screening en bejegening (stress sensitieve dienstverlening). In dit project hebben we te maken met veel verschillende professionals van verschillende vindplaatsen van huishoudens met geldzorgen. We streven daarom naar een breed panel, van zowel ouders/verzorgers als kinderen (jongeren), die kan adviseren op het brede werkgebied van betrokken organisaties.

Effect voor de inwoner Doordat we inzetten op vroegsignalering en geprotocolleerde opvolging, kunnen we kinderen en hun ouders/verzorgers eerder signaleren, waardoor zij sneller passende hulp ontvangen. Door het aanpakken van de risicofactoren, ontstaat (naar verwachting) minder kinderarmoede op termijn. Hierdoor nemen de kansen van het kind in de maatschappij toe, kan het kind zich op alle levensgebieden beter ontwikkelen en heeft het kind een beter toekomstperspectief.

Raakvlakken met andere regionale plannen Het project ‘Kinderarmoede’ heeft raakvlakken met de projecten ‘Kansrijke start en kansrijk opgroeien’, ‘Gezonde koers voor kinderen’ (beide vallen onder de themalijn ‘preventie en gezondheid’), ‘Welzijn op recept’, ‘Bereik vergroten aanpak geldzorgen’ en ‘Jongeren en schulden’ van Twentse Koers. Ook liggen er kansen voor verbinding met de Samenwerkingsagenda Jeugd.

59

twentsekoers.nl

Project | Bereik vergroten aanpak geldzorgen Doel Met het project ‘Bereik vergroten aanpak geldzorgen’ streven we ernaar beginnende geldzorgen en schulden in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren en aan te pakken en de daaruit voortkomende problematiek en diepgaande schulden te voorkomen. We willen de mogelijkheden om vroegsignalering van geldzorgen te verbreden (zoals naar verwachting met hypotheekachterstanden en achterstanden in gemeentelijke belastingen) adopteren en gemeenten en uitvoerders faciliteren bij het inrichten van de uitvoering hierop. Op basis van vroegsignalering kijken we met inwoners naar een toekomstbestendig bestaan: voorkomen dat er opnieuw geldzorgen ontstaan, door integraal te kijken naar onderliggende problematiek en de mogelijkheden voor inkomensverruiming (werk dan wel gebruik maken van alle inkomensondersteunende regelingen). Daarnaast zetten we in op datagedreven innovaties om het bereik van inwoners te vergroten.

Aanleiding 18% van de Twentenaren heeft de afgelopen twaalf maanden moeite gehad om rond te komen van het huishoudinkomen. Mensen die moeite hebben om rond te komen, kunnen daardoor niet meer alle rekeningen betalen. Het is van groot belang om de inwoners die moeite hebben de rekeningen te betalen zo snel mogelijk in beeld te krijgen. Sinds 1 januari 2021 kunnen gemeenten mensen eerder helpen die door schulden in de problemen dreigen te komen. Dat is mogelijk door een wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wsg). Bepaalde instanties mogen sindsdien gemeenten waarschuwen, als zij zien dat hun klanten hun rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. Dit is een vervolg van de pilot ‘vroegsignalering van schulden’ die in het voorjaar van 2019 in heel Twente is gestart, in samenwerking met Twentse Koers. Deze signaalpartners geven gemeenten als uitvoerders van schuldhulpverlening veel informatie. Maar we willen meer inwoners helpen, een beter beeld hebben van betalingsachterstanden die er zijn en inwoners ‘beter’ vinden door gebruik te maken van online zoekgedrag van inwoners. Uit onderzoek van de VNG blijkt dat bij vroegsignalering van schulden vaak al sprake is van oplopende financiële zorgen en armoede.

We willen nóg eerder inwoners zien te bereiken, door online beter aan te sluiten bij hun zoekgedrag. Waar inwoners vaak een grote drempel ervaren bij het fysiek zoeken naar hulp, kent internet deze drempels niet. Hier kunnen we gebruik van maken.

Onze aanpak In 2019 zijn we in Twente samen met ongeveer 40 (vaste lasten) partners gestart met het initiatief ‘Vroegsignalering van schulden’ door middel van een regionaal convenant. Ons doel was om schulden in een vroeger stadium te ontdekken en aan te pakken. Vanaf 2021 is deze aanpak structureel geworden met de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Zodra een melding van een betalingsachterstand binnenkomt, neemt de gemeente contact op met de betrokken inwoner en biedt deze ondersteuning aan. Tegelijkertijd kijken we hierbij naar andere problemen die mogelijk bijdragen aan de schulden. Denk hierbij aan eenzaamheid, laaggeletterdheid of problemen met werk. Samen met de inwoner stellen we een plan op en bieden we zorg en ondersteuning waar nodig. Door deze vroege aanpak voorkomen we dat schulden problematisch worden en intensieve hulp nodig is. Vanuit Twentse Koers stimuleren we ‘onderling leren’. Daardoor kunnen we het bereik van vroegsignalering verbeteren. We willen door van elkaar te leren ook meer zicht krijgen op het benutten van de mogelijkheden die inwoners met geldzorgen zelf hebben in probleembegrip, acceptatie, het bespreekbaar maken en zelf actief bijdragen aan het vinden van oplossingen.

60

twentsekoers.nl In Twente blijven we ons inzetten voor verdere optimalisatie en ontwikkeling van vroegsignalering. We onderzoeken hoe we het aantal partners dat signalen aan gemeenten kan geven uit kunnen breiden, afhankelijk van de resultaten van lopende landelijke proefprojecten. Denk hierbij aan organisaties als hypotheekverstrekkers, DUO en gemeentelijke belastingdienst. Daarnaast streven we ernaar om werkgevers meer bewust te maken van geldzorgen bij medewerkers en de mogelijkheden die er zijn om dit te signaleren en bespreekbaar te maken. Verder zien we mogelijkheden om, naast de eerder genoemde samenwerking met huisartsen, ook ander zorgpersoneel meer bewust te maken van geldzorgen van patiënten en het belang van vroegsignalering en ketensamenwerking hierbij. Inwoners hebben nu vaak te maken met een informatiedoolhof aan regelingen. Om het bereik van die regelingen te vergroten willen we onderzoeken hoe marketingtechnieken ons kunnen helpen. Dit zou zich kunnen vertalen in een gerichte aanpak van datagedragen communiceren – met behulp van Artificial Intelligence (AI), Google Ads – om gezinnen met geldzorgen naar de juiste instanties en regelingen te leiden. Gemeente Enschede heeft hier ervaring mee opgedaan. Vanuit Twentse Koers willen dit breder uitrollen en monitoren. Ook onderzoeken we hoe we inwoners sneller de weg kunnen wijzen door middel van ChatGPT.

Online zoekgedrag van inwoners en mogelijkheden van ChatGPT kunnen we gericht inzetten op het gebied van armoede en schulden. Hiermee vergroten we ons bereik van het aantal inwoners met geldzorgen. Tot slot houden we de politieke ontwikkelingen met betrekking tot vereenvoudiging van sociale zekerheid en het Meerjarenplan voor de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden in de gaten. Vanuit Twentse Koers hebben we hierin een signalerende en faciliterende rol naar onze eigenaren en partners.

Inwonerparticipatie Vroegsignalering van geldzorgen is een thema dat we al sinds de start van de Twentse samenwerking hebben opgepakt. In de doorontwikkeling van dit project willen we vanuit inwonersperspectief ophalen hoe we hier uitvoering aan zouden moeten geven, zodat we het grootste effect kunnen behalen. We denken daarbij aan inwonerparticipatie op het gebied van digitale toegankelijkheid, laaggeletterdheid en bejegening (stress sensitieve dienstverlening). Deze raadpleging wordt per in te zetten deelspoor nader uitgewerkt.

Effect voor de inwoner Als we vroegsignalering van geldzorgen via meer signaalpartners en/of (online) vindplaatsen kunnen uitbreiden, kunnen we eerder of met een uitgebreider beeld, met meer inwoners in contact komen. We kunnen hen daardoor eerder een passend hulpaanbod doen. Dit voorkomt dat inwoners langer dan nodig met geldzorgen blijven rondlopen of de weg naar ondersteuning (nog) niet weten te vinden. Daarnaast willen we, waar mogelijk met AI, niet-gebruik van inkomensondersteunende regelingen terugdringen, waardoor het besteedbaar inkomen van inwoners wordt verruimd. Als de bestaanszekerheid, door de interventies gericht op vergroten van het bereik, wordt versterkt, is de verwachting (zie uitkomsten regiobeeld) dat zorggebruik afneemt, inwoners een betere gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en eenzaamheidsgevoelens afnemen.

Raakvlakken met andere regionale plannen Het project heeft raakvlakken met de projecten ‘Kinderarmoede’, ‘Jongeren en schulden’ en ‘Maatwerk Multiproblematiek’ van Twentse Koers.

61

twentsekoers.nl

Project | Collectieve zorgverzekering – gemeentepolis Doel In Twente streven we ernaar om een aantrekkelijke Gemeentepolis voor minima beschikbaar te hebben die: • • • •

Toegankelijk is voor inwoners die er gebruik van mogen en willen maken; Passend bij de zorgvraag van inwoners in Twentse gemeenten is; Gericht is op preventie en gezondheid; Betaalbaar is voor inwoners met inkomensondersteuning.

Tegelijkertijd willen we het aantal inwoners dat zorg mijdt verminderen en het aantal inwoners dat in aanmerking komt voor de Gemeentepolis goed informeren en begeleiden bij de keuze voor een Gemeentepolis of andere verzekering. Verder willen we de aanspraken van gemeenten duidelijk definiëren ten opzichte van andere minimaregelingen. Hiervoor is het belangrijk dat duidelijk wordt waar en wanneer in het proces gemeenten invloed kunnen uitoefenen op de samenstelling van de Gemeentepolis. Voor gemeenten willen we vanuit Twentse Koers de onderhandeling en contractering stroomlijnen en vereenvoudigen samen met Menzis.

Aanleiding Gezondheids- en zorgbeleid heeft invloed op armoede en armoedebeleid heeft invloed op gezondheid. Toch zijn deze beleidsterreinen grotendeels gescheiden. De Gemeentepolis bevindt zich op het snijvlak van het armoede- en gezondheids- en zorgbeleid. De Gemeentepolis is een gemeentelijke collectieve zorgverzekering binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw), gericht op inwoners met een laag inkomen en een vaak hoge zorgvraag. Doel van het instrument is garanderen dat inwoners met een laag inkomen toegang hebben tot goede zorg en ze (financieel) te ondersteunen. In 1997 begon de eerste samenwerking tussen gemeente en zorgverzekeraar die zou uitgroeien tot de Gemeentepolis. Met de verschillende doorontwikkelingen in de loop van de jaren, vervult deze ook vandaag de dag een belangrijke rol ten aanzien van de (betaalbaarheid van) zorg voor een grote groep inwoners. In Twente bieden alle gemeenten samen met Menzis een gemeentepolis aan.

Onze aanpak De Gemeentepolis kan mensen met een beperkte financiële redzaamheid helpen bij het voorkomen van geldzorgen door onderverzekering en wanbetaling. Daarnaast gaat de Gemeentepolis gezondheidsproblemen tegen die kunnen ontstaan door zorgmijding. Bij het kiezen van een passende zorgverzekering, kan (onafhankelijke) begeleiding van de gemeente aan inwoners belangrijk zijn. Bij die begeleiding is het van belang aandacht te hebben voor ondersteuningsbehoeften en signalering en doorgeleiding op het gebied van laaggeletterdheid, digitale vaardigheid en andere basisvaardigheden. Met het project ‘collectieve zorgverzekering’ willen we de onderhandelingen voor de Gemeentepolis namens alle 14 Twentse gemeenten stroomlijnen en vereenvoudigen. Het overleg waarbinnen het gesprek over de Gemeentepolis plaatsvindt is het Ambtelijk Overleg Bestaanszekerheid, georganiseerd vanuit Twentse Koers. Met deze groep kijken we naar het formeren van een werkgroep en een eventuele stuurgroep rondom dit thema. We zorgen ook voor betrokkenheid van het Ambtelijk Overleg Twentse Koers om samenhang met de andere projecten te bewaken. Twentse Koers faciliteert in voorzitterschap en de secretarisrol, planning van het proces en inzage in keuzes en advisering.

De werkgroep houdt zich bezig met een analyse van de garantvergoedingen in Twente per kostensoort, het inventariseren van pakketwensen en het onderzoeken van keuzemogelijkheden voor gemeenten en haar inwoners. Dit doen we zodat de Gemeentepolis goed bij de behoeften van de 62

twentsekoers.nl inwoners aansluit en gemeenten helder hebben wat de inhoud van de polis elk jaar is. We willen gefundeerd keuzes kunnen maken, inclusief de consequenties voor het gemeentelijk minimabeleid, zoals vergoedingen (bijv. mondzorg) vanuit bijzondere bijstand. Verschillende noodfondsen in de gemeenten en bijzondere bijstand uitgaven verschaffen ons informatie over de behoeften van onze inwoners. Tot slot willen we meer zorgprofessionals informeren over de meerwaarde van de collectieve zorgverzekering. Natuurlijk streven we ernaar om de Gemeentepolis nauw te laten aansluiten op de behoeften van de inwoners van Twente en dat er tijdige en heldere afspraken worden gemaakt tussen de gemeenten en zorgverzekeraar(s).

Inwonerparticipatie We informeren inwoners over de mogelijkheden van de Gemeentepolis. Daarnaast willen we met betrokken partijen (BS&F en Menzis) kijken naar de mogelijkheden voor het raadplegen van gebruikers t.a.v. tevredenheid en pakketwensen.

Effect voor de inwoner Een goed afgestemde Gemeentepolis biedt inwoners met een laag inkomen en een hoge zorgvraag de mogelijkheid om hoogwaardige en passende zorg te ontvangen tegen een betaalbare prijs. Dit draagt bij aan de verbetering van de gezondheid van de Twentse bevolking. Want inwoners hebben toegang tot de benodigde zorg, zonder deze te mijden vanwege financiële zorgen. Dit leidt tot een winwinsituatie, waarbij de gezondheid en het financiële welzijn van inwoners worden beschermd, terwijl de gemeenschap als geheel profiteert van een gezondere en meer stabiele samenleving.

Raakvlakken met andere regionale plannen Het project ‘Collectieve zorgverzekering’ heeft raakvlakken met het project ‘Bereik vergroten aanpak geldzorgen’ en verschillende projecten binnen de themalijn ‘gezondheid en preventie’ van Twentse Koers.

63

twentsekoers.nl

Project | Maatwerk multiproblematiek Doel Met het project ‘Maatwerk Multiproblematiek’ streven we naar het bekend maken met en het toepassen van methodieken bij complexe multiprobleemcasuïstiek in Twente. ‘Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek’ (PMM) helpt professionals van gemeenten en landelijke uitvoeringsorganisaties maatwerk te bieden bij vastgelopen multiproblematiek. De landelijke hulpstructuur is toepasbaar voor een specifieke groep huishoudens in Twente, die worstelen met complexe problemen. Daarnaast zijn er andere methoden beschikbaar, zoals de Doorbraakmethode of de Omgekeerde Toets. We willen er in Twente aan bijdragen dat iedere gemeente (en hun partners) met ondersteuning een oplossing vindt voor complexe multiprobleemsituaties bij inwoners die dreigen vast te lopen. Een doorbraak wordt geforceerd, er wordt integraal gewerkt en inwoners ontvangen passende ondersteuning op maat.

Aanleiding Professionals bij gemeenten en hun partners moeten inwoners met complexe en urgente sociale problemen goed en snel kunnen helpen. Gelukkig lukt dat bijna altijd. Maar in ongeveer 5% van de gevallen lukt dat niet. De complexiteit van het systeem staat dan in de weg en professionals lopen dan vast in de complexiteit en veelheid van wetten, regels, schotten en domeinen. Ook in Twente zien we gezinnen waar meerdere problematieken spelen, waarbij vele verschillende hulpverleners betrokken zijn en zowel de gezinnen als de hulpverleners soms door de bomen het bos niet meer zien. In die gevallen is PMM beschikbaar om professionals bij gemeenten en landelijke uitvoeringsorganisaties te helpen als zij vastlopen bij het ondersteunen van inwoners en zij lokaal of regionaal niet tot een oplossing komen.

Onze aanpak Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek is een landelijke hulpstructuur voor complexe multiproblematiek in het sociaal domein. Binnen PMM werken de ministeries van SZW, BZK, JenV, OCW, VWS, Financiën (Toeslagen) samen met vele gemeenten en landelijke uitvoeringsorganisaties, zoals de Belastingdienst, CAK, CJIB, DUO, SVB en UWV. In enkele Twentse gemeenten hebben we al succesvol ervaring opgedaan met de Doorbraakmethode, waarbij op maat gemaakte ondersteuning wordt geboden om inwoners te helpen hun problemen te overwinnen en hun toekomstperspectief te verbeteren. Vanuit Twentse Koers willen we regionaal bijdragen aan een adequate werkmethode die gemeenten met samenwerkingspartners kunnen toepassen om oplossingen te vinden voor multiprobleemhuishoudens. Dit doen we door te faciliteren in de aansluiting en bekendheid met PMM en de verschillende instrumenten die zijn ontwikkeld waar gemeenten (gratis) gebruik van kunnen maken. Het gaat bijvoorbeeld om het Landelijk Maatwerkregister, het Landelijk Maatwerkloket Multiproblematiek, het Landelijk Escalatie Team en de Overbruggingsprocedure. We onderzoeken welke gemeenten (kosteloos) willen deelnemen en welke gemeenten andere methodieken reeds succesvol toepassen. We helpen gemeenten in de voorbereiding om deelname aan PMM geregeld te krijgen. Verder brengen we een leercyclus op gang om onderling van elkaar te leren.

We organiseren enkele regionale (intervisie)sessies om de Twentse professionals in het sociaal domein bekend te maken met de diverse instrumenten vanuit PMM. Daarnaast willen we faciliteren in het onderling leren van elkaar en de verbinding stimuleren met de andere projecten en fondsen. 64

twentsekoers.nl Van elkaar leren zorgt ervoor dat expertise voor alle inwoners en professionals in de regio beschikbaar komt. We verkennen de mogelijkheid een ring van zorgprofessionals in te stellen die beschikbaar zijn voor consultatie, advies en begeleiding. Vanuit regionale sessies kunnen we bovendien systeemproblematiek duiden en kenbaar maken bij Ministeries en andere landelijke partijen. We houden nadrukkelijk de ontwikkelingen rond de Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) in de gaten, omdat de verwachting is dat de Wams het werk van maatwerkprofessionals zal versterken en vergemakkelijken. PMM is niet de enige hulpstructuur die werkt. Het is afhankelijk van verschillende factoren (beleid, regelingen, doelgroepen, voorkeuren) welke methodiek lokaal het beste werkt en welke fondsen reeds beschikbaar zijn. Focus bij maatwerk is: Aansluiten bij wat iemand wil en integraal kijken naar oplossingen. De werkwijze waarmee dit gebeurt (zoals PMM, Doorbraakmethode, Omgekeerde Toets) is ondergeschikt. We willen in Twente het gesprek voeren over maatwerk voor inwoners. We kijken naar inbreng van inwoners zelf en personen die inwoners daarin (onafhankelijk) bijstaan zoals cliëntondersteuning, Jouw Ingebrachte Mentor (JIM) en gezinsregisseur. Daarnaast kijken we naar hoe we expertise van lokale professionals optimaal kunnen benutten.

Denk daarbij aan expertise vanuit de eerstelijnszorg, LVB- en GGZ organisaties, ondersteuning aan migranten en andere organisaties. We verkennen hoe we de toepassing van PMM en andere maatwerkmethodes in Twente kunnen monitoren en ervaringen van huishoudens en professionals kunnen ophalen om de toepassing voortdurend te verbeteren. We willen inzicht krijgen in signalen richting het Rijk, maar ook regionaal en lokaal inzicht krijgen in welke vormen van ondersteuning nu ontbreken en waar wel behoefte aan is2.

Inwonerparticipatie We informeren inwoners niet actief over de mogelijkheden van PMM. Deze aanpak is van toepassing op een specifieke groep huishoudens met vaak complexe multiproblematiek. Het gaat om een manier van werken van professionals en de mogelijkheid landelijk op te schalen om tot oplossingen te komen.

Effect voor de inwoner De aanpak ‘Maatwerk Multiproblematiek’ zorgt voor meer effectieve en doelgerichte ondersteuning voor huishoudens met uiteenlopende problemen. Dit betekent dat inwoners die te maken hebben met financiële stress, huisvestingskwesties, gezondheidsproblemen en meer, toegang krijgen tot passende en op maat gemaakte oplossingen. De verwachting is dat effecten een groot bereik hebben, zoals: stabiliteit brengen, zelfredzaamheid vergroten en levenskwaliteit verbeteren, waaronder een verbeterde mentale gezondheid (minder stress en zorgen). Bovendien leidt de focus op kennisdeling en samenwerking tussen professionals tot een leerproces en daardoor een meer geïntegreerd en efficiënt zorgsysteem. Inwoners gaan daardoor op termijn profijt ondervinden van een betere coördinatie tussen verschillende hulpverleningsinstanties en een snellere en meer holistische benadering van hun behoeften.

2

In de uitwerking van dit regioplan zijn verschillende suggesties gedaan zoals huiswerkbegeleiding/verlengde schooldag voor kinderen uit huishoudens met lage inkomens, de introductie van gezinsverzorgers in gezinnen met meervoudige problematiek, de invoering van stadspassen voor inkomensondersteuning, één loket voor alle inkomensondersteunende regelingen en een automatisch recht voor bepaalde groepen.

65

twentsekoers.nl

Raakvlakken met andere regionale plannen Het project ‘Maatwerk Multiproblematiek’ heeft raakvlakken met de projecten ‘Welzijn op recept’, ‘Bereik vergroten aanpak geldzorgen’, ‘Jongeren en schulden’ en ‘Kinderarmoede’ van Twentse Koers. Ook zijn er raakvlakken met de themalijn ‘mentale gezondheid’ zoals het project ‘(onafhankelijke) cliëntondersteuning. Daarnaast zoeken we naar afstemming en verbinding met het Toekomstplan voor Jongvolwassenen als onderdeel van de Twentse Belofte en de Samenwerkingsagenda Jeugd.

66

twentsekoers.nl

67