Verkeersplan Alton met bijlagen.pdf

Rapport Projectnummer: 368769 Referentienummer: SWNL0262489 Datum: 17-06-2020

Verkeersplan Altongebied Toekomstige ontsluiting van het Altongebied: visie, opgaven en maatregelen

Definitief

Opdrachtgever: Gemeente Heerhugowaard Postbus 390 1700 AJ HEERHUGOWAARD

Sweco De Holle Bilt 22 3732 HM De Bilt Postbus 203 3730 AE De Bilt

T +31 88 811 66 00 www.sweco.nl

Sweco Nederland B.V. Handelsregister 30129769 Statutair gevestigd te De Bilt

Linda van Soerland Teammanager Mobiliteit West T +31 88 811 51 14 M +31 6 58 87 40 45

Verantwoording Titel

Verkeersplan Altongebied

Subtitel

Toekomstige ontsluiting van het Altongebied: visie, opgaven en maatregelenToekomstige ontsluiting van het Alton-gebied: visie, opgaven en maatregelen

Projectnummer

368769

Referentienummer

SWNL0262489

Revisie

D1

Datum

17-06-2020

Auteur

Niels Heeres Wouter van Haperen Peter van Halteren Linda van Soerland

E-mailadres

linda.vansoerland@sweco.nl

Gecontroleerd door

Inge Mijnders

Paraaf gecontroleerd

Goedgekeurd door

Linda van Soerland

Paraaf goedgekeurd

2 (71)

Inhoudsopgave Samenvatting .................................................................................................................... 5 1

Introductie .......................................................................................................... 9

1.1

Inleiding ............................................................................................................... 9

1.2

De opgave ........................................................................................................... 9

1.3

Het onderzoeksgebied ....................................................................................... 10

1.4

Aanpak verkeersplan ......................................................................................... 11

1.5

Proces en samenwerking ................................................................................... 12

1.6

Leeswijzer ......................................................................................................... 12

2

Korte schets van het Altongebied en ontwikkelkaders.................................. 14

2.1

Huidige structuur Altongebied ............................................................................ 14

2.2

Toekomstvisie Altongebied ................................................................................ 15

2.3

Functioneren transport sierteeltsector ................................................................ 17

2.4

Beleidskaders .................................................................................................... 17

2.5

Conclusie .......................................................................................................... 21

3

Huidige verkeerssituatie.................................................................................. 22

3.1

Externe en interne bereikbaarheid ..................................................................... 22

3.2

Verkeersintensiteiten ......................................................................................... 25

3.3

Fiets- en openbaar vervoervoorzieningen .......................................................... 25

4

Knelpunten en kansen ..................................................................................... 26

4.1

Bereikbaarheid .................................................................................................. 26

4.2

Verkeersveiligheid ............................................................................................. 29

4.3

Duurzaamheid ................................................................................................... 29

5

Toekomstbeeld 2040........................................................................................ 34

5.1

Ruimtelijke ontwikkeling Alton ............................................................................ 34

5.2

Mobiliteitspatronen in de toekomst ..................................................................... 34

5.3

Externe bereikbaarheid in de toekomst .............................................................. 35

5.4

Fasering van het toekomstbeeld ........................................................................ 37

6

Opgaven verkeersplan .................................................................................... 39

6.1

De opgaven per vervoermodaliteit ...................................................................... 39

6.2

Voorliggende opgaven in een overzicht .............................................................. 42

7

Van opgaven naar maatregelen ...................................................................... 45

7.1

Aanpak oplossingenfase .................................................................................... 45

7.2

Verkenning kansrijke maatregelen ..................................................................... 45

7.3

Zeef op maatregelen .......................................................................................... 48

7.4

Voorkeursmaatregelenpakket en toets op opgaven ............................................ 51

8

Voorkeursmaatregelenpakket ......................................................................... 53

8.1

Korte termijn ...................................................................................................... 53

3 (71)

8.2

Middellange termijn............................................................................................ 59

8.3

Lange termijn..................................................................................................... 63

8.4

Kostenraming .................................................................................................... 67

9

Conclusie en aanbevelingen ........................................................................... 70

9.1

Conclusie .......................................................................................................... 70

9.2

Aanbevelingen ................................................................................................... 70

Bijlage 1 Verkeerscijfersinventarisatie .......................................................................... 73 Bijlage 2 Bepalen verkeersgeneratie.............................................................................. 75 Bijlage 3 Achtergrondanalyse verkeersveiligheid ......................................................... 81 Bijlage 4 Duurzaamheid .................................................................................................. 87 Bijlage 5 Opbrengst brainstorm startbijeenkomst ........................................................ 89 Bijlage 6 Kostenramingen .............................................................................................. 91 Bijlage 7 Schetsontwerpen ............................................................................................. 92 Bijlage 8 Overzicht nieuwbouw Amigoplant Alton II ..................................................... 93

4 (71)

Samenvatting De gemeente Heerhugowaard werkt samen met provincie Noord-Holland, het Ontwikkelingsbedrijf Noord Holland-Noord en ondernemersvereniging OVAL aan de revitalisering van het glastuinbouwgebied Alton. Alton is één van de drie glasconcentratiegebieden in Noord-Holland Noord en ligt in het noorden van de gemeente Heerhugowaard. Met de vestiging van nieuwe bedrijven en de herstructurering van bestaand glastuinbouwgebied, alsmede door de trends en ontwikkelingen in de bedrijfsvoering, wordt een toename van vervoersbewegingen en -stromen voorzien. Samen met de gemeente, de ondernemersvereniging en de provincie is een verkeersplan opgesteld. Het verkeersplan Alton is opgesteld om een beeld te geven van de ontwikkelingen in en om het Altongebied en de invloed die deze ontwikkelingen hebben op de interne en externe bereikbaarheid. Door nu een verkeersplan op te stellen met een overzicht van maatregelen en een toekomstbeeld 2040 kan mobiliteit gebruikt worden om het Altongebied in de toekomst goed te kunnen laten functioneren. Voor dit toekomstbeeld zijn maatregelen benoemd voor de korte, middellange en lange termijn. Hiervoor zijn globale schetsen en kostenramingen opgesteld om een beeld te krijgen van de investeringen in de toekomst.

Wel is duidelijk geworden dat niet alle maatregelen al het detailniveau hebben dat nodig is om exact invulling te kunnen geven in het totaal pakket maatregelen voor het toekomstbeeld. Toekomstbeeld Het Altongebied groeit de komende jaren. Dat betekent dat er zorgvuldig naar de bereikbaarheid, veiligheid en duurzaamheid gekeken moet worden omdat deze elementen nu niet optimaal zijn en bij groei onder druk komen te staan. De externe- en interne bereikbaarheid kan beter, de huidige wegen en toegangen zijn niet geschikt om de groei van het gebied optimaal te faciliteren op de bestaande wegen en veilig te laten verlopen. Het gebied transformeert als gevolg van trends en ontwikkelingen in de sector van een traditioneel glastuinbouwgebied met primaire teelt tot een modern agribusinesspark met een scala aan bedrijfsactiviteteiten. Het betreft schaalvergroting van bedrijven, ketenintegratie, value added logistics, directe levering aan eindgebruikers en aanvoer externe CO 2. In de toekomst blijft het vervoer van de producten van en naar Alton - net als nu - grotendeels afhankelijk van de bereikbaarheid per vrachtverkeer. Een belangrijke pijler van het toekomstbeeld is dan ook de wens om de (vracht)verkeersontsluiting in alle vier de hoeken van het Altongebied te realiseren.

Met deze ontsluiting worden namelijk drie doelen bereikt: • Dit zorgt ervoor dat er alternatieven zijn wanneer een van de toegangsopties minder of niet toegankelijk is, bijvoorbeeld door piekbelasting of door een ongeval. • Dit zorgt voor een spreiding van het verkeer over het wegennetwerk (van, naar en binnen het Altongebied), waarbij niet één locatie (bijvoorbeeld de Pannekeetweg) onevenredig belast wordt. • Hierdoor worden verkeersstromen zo direct mogelijk gebundeld op hoogwaardige infrastructuur, namelijk de provinciale wegen, in plaats van veel lange verplaatsingen op interne infrastructuur en binnen het gebied, zodat menging van het vrachtverkeer met langzaam verkeer ook beperkt wordt.

5 (71)

Naast een goede en veilige bereikbaarheid voor vrachtverkeer moet het Altongebied bereikbaar blijven met de auto. Veel personeel gebruikt de auto om hun werk te bereiken en zal dit blijven doen als er niet hard ingezet wordt om het fiets- en OV-gebruik te stimuleren. Deze doelen sluiten aan bij de hogere beleidsdoelen van de gemeente. Allereerst een goede bereikbaarheid, door goed gebruik te maken van de capaciteit van het hele wegennetwerk en door alternatieve routes te bieden. Daarnaast een zo verkeersveilig mogelijke opbouw van het wegennet, onder andere door zwaar verkeer zo snel mogelijk te scheiden van kwetsbare verkeersdeelnemers. Tot slot wordt een bijdrage geleverd aan de doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid doordat het verkeer zo direct mogelijk wordt ontsloten op de hoofdinfrastructuur; dit zorgt voor minder uitstoot ten opzichte van indirecte routes door het Altongebied. Opgaven Per modaliteit zijn vervolgens opgaven geformuleerd. Het vrachtvervoer kenmerkt zich door piekmomenten, die naar verwachting in de toekomst niet verdwijnen. Bij drukte ontstaan onveilige situaties door onder andere parkeren in de bermen. Bovendien ontstaat terugslag van het verkeer bij de toegangswegen en dus een slechte bereikbaarheid op specifieke momenten.

De lange-termijn-opgave voor het vrachtvervoer is gericht op directe aansluitingen op het hoofdwegennet en verminderen van de interactie met fietsverkeer binnen het Altongebied zelf. Het autoverkeer dient bij voorkeur beperkt te worden om meer ruimte te bieden aan fiets en openbaar vervoer voor woon-werkverkeer enerzijds en noodzakelijk vrachtverkeer voor producten anderzijds. Dit betekent dat het aanbod van fiets- en OV-faciliteiten verbeterd moet worden. Dit houdt in een verbetering van de infrastructuur, zoals vrijliggende fietspaden op belangrijke routes, alsmede beter aanbod van openbaar vervoer en aanvullende faciliteiten om OV- en fietsgebruik te stimuleren, bijvoorbeeld in mobiliteitshubs. De investeringen in de fietsstructuur binnen het Altongebied zijn ook gunstig voor ontbrekende schakels in het regionale fietsnetwerk. Maatregelen in de tijd Met de voorziene verkeersgroei van de huidige 1.350 verkeersbewegingen (auto, vrachtauto en fiets) per etmaal tot rond de 1.950 verkeersbewegingen in heel Alton in 2025 in ogenschouw genomen is de interne verkeersstructuur naar verwachting voldoende toekomstvast, op voorwaarde dat invulling gegeven wordt aan de directe afwikkeling van het verkeer van en naar de hoofdinfrastructuur (de provinciale wegen N242, N194 en N241) en met de aanleg van een centraal vrachtwagenparkeerterrein.

Wel moeten, met name rond de drukkere invalswegen van het Altongebied, daar waar mogelijk, vrijliggende fietsvoorzieningen worden aangelegd om een beter, meer herkenbaar en veiliger netwerk te krijgen. Ook is de afwikkeling op de huidige Pannekeetweg richting de aansluiting op de N242 nu niet optimaal. Dit wegvak zal, zolang de overige ontsluitingen van Alton nog niet gereed, druk blijven, waardoor ook hier (tijdelijke) maatregelen om de doorstroming te verbeteren nodig zijn. Voor de lange termijn zal de trajectsudie uitwijzen of en zo ja, welke maatregelen nodig zijn. Voor de korte termijn is een studie nodig of op de middellange termijn al (tijdelijke) maatregelen genomen kunnen worden om de te verwachtten druk op dit punt te minimaliseren. Het is niet verstandig om hier grote, kostbare ingrepen te doen zonder het totaalbeeld van de lange-termijn-oplossing op de verschillende locaties goed in beeld te hebben.

6 (71)

Voor de opgaven op de korte en middellange termijn moet voor de interne bereikbaarheid vooral gekeken worden naar maatregelen ter verbetering van de veiligheid en optimalisatie van de huidige functionele wegenstructuur, bijvoorbeeld door het aanleggen van bermverharding. Het instellen van eenrichtingsverkeer voor de Schoutenbosweg west is opgenomen als maatregel voor de korte termijn. Het ingestelde eenrichtingsverkeer op de Schoutenbosweg kan komen te vervallen wanneer het gewenste eindbeeld is gerealiseerd en directe verbindingen van en naar de hoofdinstrastructuur (N242/N194/N241) zijn aangelegd. Veel maatregelen zijn aan de hand van de Ladder van Verdaas bedacht en getoetst aan de opgaven. Met de stakeholders zijn vervolgens voorkeurspakketten samengesteld. De maatregelen in de voorkeurspakketten zijn nodig om te komen tot het toekomstbeeld 2040. Als uit monitoring en studie blijkt dat het Altongebied ook functioneert zonder een of meerdere van de genoemde maatregelen, is aanleg van alle oplossingsrichtingen natuurlijk overbodig. Geadviseerd wordt om als lange-termijn-oplossing alle voorgestelde oplossingsrichtingen te bestuderen die leiden tot het toekomstbeeld 2040 en op basis van de uitkomsten een planning op te stellen welke van de maatregelen als eerste noodzakelijk is.

De uitkomsten van de monitoring van de maatregelen, zoals gerealiseerd op de middellange termijn, zijn hier dan input voor. Wellicht geven de studies en de monitoring uiteindelijk een uitkomst waardoor een afweging gemaakt kan worden of het toekomstbeeld nog aangepast moet worden en dus een aantal lange-termijn-maatregelen niet of anders wordt uitgevoerd.

Voorkeursmaatregelenpakket Korte termijn (0 – 2 jaar) 1. Toevoegen van fietssuggestiestroken 2. Toevoegen van bermverharding 3. Toevoegen plateau’s op kruisingen 4. Instellen verbod vrachtverkeer Plaetmanstraat in relatie met de doortrekking Altonstraat 5. Aanpassingen van de toegangswegen N242 – Pannekeetweg - N242 – Schoutenbosweg – Noordscharwouderpolderweg - Altonstraat 6. Verbeteren oversteekplekken voor fietsers en voetgangers 7. Instellen eenrichtingsverkeer (inrijverbod vrachtverkeer Schoutenbosweg richting N242) 8. Afstemmen van de gewenste aan- en afrijdroutes 9. Introduceren werkgeversaanpak 10. Introduceren fiets van de zaak 11. Realiseren van fietsvoorzieningen bij bedrijven 12. Stimuleren Carpoolen 13. Introduceren bedrijfsbussen 14. Verbeteren openbaar vervoer (bijvoorbeeld buurtbus) 15. Introduceren deelfietsen 16. Afstemmen van de leveringsprocessen van de bedrijven

7 (71)

Voorkeursmaatregelenpakket Middellange termijn (3 – 5 jaar) 17. Doortrekken Altonstraat in noordelijke richting (interne ontsluiting ontwikkelgebied) 18. Aanleggen ontsluitingsstructuur Alton III (interne ontsluiting ontwikkelgebied) 19. Introduceren verbod parkeren in de berm (i.c.m. maatregel 20) 20. Aanleggen centraal parkeerterrein voor bestemmingsverkeer 21. Introduceren consolidatiepunt voor afstemmen en verdelen vrachtbewegingen 22. Plaatsen elektrische laadvoorzieningen (i.c.m. maatregelen 20 of 21) 23. Verbeteren bereikbaarheid voor individuele gebruikers in aansluiting op OV-net (‘mobiliteitshub’) 24. Plaatsen slimme verkeerslichten N242

Oplossingsrichtingen Lange Termijn Lange termijn (6 – 10 jaar) 25. Aanpassing aansluiting Schoutenbosweg/N242 26. Aansluiting Hasselaarsweg/Pannekeetweg - N242 27. Aansluiting Altonstraat – Laanderweg – Verlaat (in vervolg op maatregel 17) 28. Aansluiting ‘Verlengde Vaandeldrager’ – N194 (in vervolg op maatregel 18) 29. Aanleg maatregelen uit trajectstudie N242 (knelpunten doorstroming) 30. Interne fietsroutes optimaliseren en aansluiten op regionaal netwerk 31. Aanleg fietsverbinding (tunnel) tussen Alton I en Alton II 32. Aanleg fietsverbinding Vaandeldrager (i.c.m. maatregel 28 en 30)

8 (71)

1

Introductie

1.1 Inleiding In het noorden van de gemeente Heerhugowaard ligt het glastuinbouwconcentratiegebied Alton. Van oudsher lag de focus in dit gebied op de rozenteelt, maar dat is nu verschoven naar overige sierteelt, zaadteelt en groenten. De gemeentelijke structuurvisie uit 2012 1 omschrijft welke ontwikkelrichting de gemeente op wil met het gebied: Het Altongebied is als herstructureringsgebied opgenomen in de provinciale structuurvisie. Gemeente, provincie en ondernemers willen de herstructurering graag hand in hand laten gaan met verduurzaming van de energie-infrastructuur. Naast het produceren van glastuinbouwproducten kan de productie van duurzame energie een belangrijke rol gaan spelen. Hierdoor zal het gebied een kwaliteitsslag maken, hetgeen zal leiden tot een fors verbeterd vestigingsklimaat voor ondernemers. In het kader van de revitalisering van het gebied hebben de gemeente en partners de Gebiedsvisie Alton en buitengebied, inclusief uitvoeringsagenda (2017), opgesteld en een Gebiedsakkoord Alton en omliggend buitengebied (2019) gesloten. Verduurzaming en innovatie van het Altongebied staan in deze documenten centraal. Een aantal belangrijke stappen in de verduurzaming is inmiddels gezet.

Zo wordt nu al ingezet op het concentreren van glastuinbouwbedrijven, aangezien dit leidt tot vermindering van geluids- en verkeersoverlast in het buitengebied en ook schaalvergroting van een collectieve (duurzame) energieinfrastructuur mogelijk maakt. Om de verplaatsing van bedrijven naar glastuinbouwconcentratiegebieden te bevorderen heeft provincie Noord-Holland een verplaatsingsregeling gemaakt. Dit heeft geleid tot de vestiging van nieuwe bedrijven in het gebied en verduurzaming van een aantal bestaande bedrijven. Met de (voorziene) aansluiting van meerdere bestaande bedrijven en van nieuwe vestigers in het gebied is begin 2019 het Altongebied aangesloten op het warmtenet van afval- en energiebedrijf HVC uit Alkmaar. 1.2 De opgave Goede bereikbaarheid vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de revitalisering van het Altongebied. Als gevolg van de revitalisering wordt een toename van het aantal transportbewegingen verwacht (zie bijlage 2 over de verkeersgeneratie). Dat vraagt om een bijpassende verkeersstructuur die zorgt voor goede bereikbaarheid van het gebied van buiten de regio Heerhugowaard-Alkmaar, goede aansluiting van het gebied op de omliggende verkeersstructuur en goede interne bereikbaarheid. De opgave is om te komen tot een strategisch verkeersplan voor een bereikbaar, veilig en duurzaam Altongebied.

Dit verkeersplan moet bestaan uit een gewenst toekomstbeeld voor de ontsluiting en bereikbaarheid van het gebied voor alle modaliteiten en een set bijbehorende maatregelen voor de korte en middellange termijn en oplossingsrichtingen voor de lange termijn om te komen tot het toekomstbeeld 2040. Voor de maatregelen en oplossingsrichtingen moeten globaal de (ruimtelijke) impact en de kosten in beeld worden gebracht.

1

Heerhugowaard, Stad van Kansen - Structuurvisie 2020

9 (71)

Het doel is om te komen tot toekomstbestendige oplossingen, waarbij aangesloten wordt op de actuele thema’s voor wat betreft bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid en waarin gekeken wordt naar kansen in het gebied waar op aangehaakt kan worden (bijvoorbeeld ten aanzien van groen of klimaatadaptatie). Het is duidelijk dat het gewenste toekomstbeeld niet in één keer gerealiseerd is. Dit is een proces van stappen: de maatregelen in de tijd zijn momenten die stapsgewijs leiden tot een definitieve eindsituatie in de lijn van het toekomstbeeld. Ook is duidelijk dat er nog verdiepende studies nodig zijn om invulling te geven aan de maatregelen, zeker die voor de lange termijn. 1.3 Het onderzoeksgebied Het primaire onderzoeksgebied voor het verkeersplan is opgenomen in figuur 1-1. Dit is het gebied waarbinnen primair naar maatregelen wordt gezocht. Voor het in kaart brengen van de verkeerskundige opgaven moet echter breder worden gekeken. Het onderzoek beschouwt de bereikbaarheid van het Altongebied daarom vanuit verschillende schaalniveaus: • Vanuit een bovenregionale bereikbaarheid. • Vanuit de toegankelijkheid van het gebied vanuit de directe omgeving. • De interne bereikbaarheid. Deelgebied Alton I ligt ten oosten van het spoor dat het gebied doorkruist en is het oudste gedeelte.

Deelgebied Alton II is gelegen aan de westzijde van het spoor en is een voormalig uitbreidingsbied. Alton III ligt zuidelijk van de Hasselaarsweg.

• Figuur 1-1 Onderzoeksgebied verkeersplan Altongebied

10 (71)

1.4 Aanpak verkeersplan Om te komen tot een verkeersplan voor het Altongebied is een aanpak in drie fasen gevolgd.

Figuur 1-2 Stappenplan verkeersplan Alton

Fase 1 heeft als doel het concretiseren van de opgaven voor het verkeersplan voor het Altongebied. In deze fase zijn de uitgangspunten voor het onderzoek gedefinieerd en is een knelpunten- en kansenanalyse uitgevoerd. Daarnaast is vastgesteld welke ruimtelijke en verkeerskundige ontwikkelingen, alsmede welke beleidsvorming een rol spelen bij het Altongebied. Dit zijn de randvoorwaarden geweest om een toekomstbeeld 2040 te bepalen. Fase 1 eindigt met het op een rij zetten van de voorliggende opgaven voor het Altongebied om te komen tot het opgestelde toekomstbeeld. Het doel van fase 1-2 is om op basis van het toekomstbeeld een voorkeurspakket met maatregelen voor de toekomstige bereikbaarheid van het Altongebied op te stellen. Dit voorkeurspakket geeft invulling aan de opgaven binnen de thema’s verkeersveiligheid en duurzaamheid. In deze fase zijn op basis van de zogenaamde Ladder van Verdaas (Mobiliteitsladder) en met behulp van de methode divergeren-convergeren verschillende oplossingsrichtingen voor het Altongebied onderzocht. Alle maatregelen zijn getoetst aan de voorliggende opgaven voor Alton. Er is in breed overleg gediscussieerd welke maatregelen op voorhand niet kansrijk zijn; de rest van de maatregelen is opgenomen in het voorkeursmaatregelenpakket. Voor de lange termijn zijn oplossingsrichtingen opgenomen om te komen tot het toekomstbeeld.

Wellicht blijkt uit studie dat niet alle lange-termijn-maatregelen ook daadwerkelijk gerealiseerd hoeven te worden om te komen tot een acceptabele toekomstsituatie.

11 (71)

In fase 3 zijn de maatregelen uit het voorkeursmaatregelen nader toegelicht en waar mogelijk uitgewerkt in een schetsontwerp, inclusief SSK-kostenraming. De maatregelen zijn geordend in drie plantermijnen: korte, middellange en lange termijn waarbij de lange termijn nog bestaat uit mogelijke oplossingsrichtingen. De ruimtelijke impact en kostenidicatie van mogelijke oplossingen voor de nu opgenomen lange-termijn-maatregelen zijn opgenomen. 1.5 Proces en samenwerking Voor het opstellen van het verkeersplan heeft Sweco intensief samengewerkt met betrokken partijen. Het verkeersplan is een gezamenlijke inspanning van gemeente Heerhugowaard, provincie Noord-Holland, ondernemersvereniging OVAL en Ontwikkelingsbedrijf Noord Holland-Noord NV. De partijen hebben gezamenlijk de onderzoekstappen doorlopen. Gezamenlijk is vastgesteld wat het toekomstbeeld is voor wat betreft de verkeerssituatie in en naar het Altongebied, en welke maatregelen daarbij passend zijn. 1.6 Leeswijzer Dit rapport begint met de bevindingen van fase 1, in Hoofdstuk 2 t/m 6. Hoofdstuk 2 beschrijft de strategische en beleidsmatige uitgangspunten van het onderzoek. Hoofdstuk 3 geeft inzicht in de huidige verkeerssituatie in (de omgeving van) het Altongebied. In hoofdstuk 4 volgt een analyse van knelpunten en kansen aan de hand van de thema’s bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid.

Op basis van de opgedane inzichten en rekening houdend met de relevante ontwikkelkaders geeft hoofdstuk 5 een schets van het toekomstbeeld 2040 voor het Altongebied. In hoofdstuk 6 is dit vertaald naar concreet voorliggende opgaven. Hoofdstuk 7 geeft inzicht in de wijze waarop oplossingen en maatregelen in fase 2 zijn verkend. Eerst is een groslijst van maatregelen opgenomen die op basis van ‘een zeef’ is getrechterd naar kansrijke maatregelen. Het rapport sluit af met hoofdstuk 8, hierin is de uitwerking van de maatregelen in fase 3 opgenomen.

12 (71)

FASE 1 Concretiseren opgave verkeersplan

13 (71)

2

Korte schets van het Altongebied en ontwikkelkaders

2.1 Huidige structuur Altongebied Alton is het oudste glasconcentratiegebied van Noord-Holland Noord. Het gebied is in de jaren zestig en tachtig van de vorige eeuw in twee fasen ontwikkeld (Alton I en II). Het gebied kenmerkt zich door een relatief kleine schaalgrootte. Het Atlongebied is onderdeel van de Greenport Noord-Holland Noord. De kassen in het gebied (links in figuur 2-1) zijn geordend in blokverkaveling, die voortvloeit uit het oorspronkelijke polderlandschap. Het landschap bestaat van oorsprong uit geometrische verkaveling van de polder Heerhugowaard (onder andere Alton I) en de wat kleinschaliger en organische structuur van de Noordscharwouderpolder (Alton II). Deze polder is in de jaren 1960 via ruil-verkaveling heringericht. Toen is ook de Noordscharwouderpolderweg aangelegd. De kassen ten oosten van deze weg hebben een andere oriëntatierichting dan de kassen ten westen daarvan.

Figuur 2-1 Stedenbouwkundige structuur Altongebied (Bron: Gebiedsvisie Alton en buitengebied 2017) En de vastgestelde glastuinbouwgrens voor het Altongebied (Provinciale ruimtelijke verordening, 2018)

De woonkavels met bijbehorende woningen (3) zijn gepositioneerd in een lint langs de interne wegen. De Noordscharwouderpolderweg kan gezien worden als de groene ruggengraat (4) die met enkelzijdige laanbeplanting de waterberging ten zuiden verbindt met de plas in het noorden. Verder wordt de landschappelijke structuur bepaald door de verschillende rechtlijnige sloten die parallel langs de wegen en kavels lopen (5). Aan de Altonstraat en de Noordscharwouderpolderweg liggen respectievelijk 15 en 13 woningen, die ook via deze wegen ontsloten worden. De Altonstraat heeft meer de uitstraling van een werkstraat dan de Noordscharwouderpolderweg. Bij de laatste heeft de straat een groener profiel en is het oppervlak verharde erven langs de weg relatief kleiner.

14 (71)

2.2 Toekomstvisie Altongebied Het Altongebied is van oudsher een sierteeltgebied met een sterke focus op rozenteelt. Na een periode van achteruitgang en slechte marktomstandigheden, wordt er sinds enige jaren gewerkt aan revitalisering van het gebied. Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord is in 2013 als gebiedscoördinator aangesteld en de glastuinbouwondernemers hebben zich eind 2015 verenigd in de Ondernemingsvereniging Alton (OVAL). Mede door ontwikkelingen van onder andere het warmtenet in combinatie met betere marktomstandigheden is de belangstelling voor vestiging in het Altongebied toegenomen. Deze ontwikkelingen hebben in 2017 geleid tot de Gebiedsvisie Alton en buitengebied, inclusief uitvoeringsagenda met als tijdscope 2030. De toekomstvisie voor Alton is gebaseerd op drie duidelijke lijnen met als overeenkomstige focus het concentreren van glastuinbouw in het gebied: • Het accommoderen van toonaangevende bestaande bedrijven in Alton met groeiambities. • Het aantrekken van nieuwe bedrijven in nicheteelten in sierteelt en groenteteelt. • Het faciliteren van reeds in Alton gevestigde bedrijven die willen stoppen. Om de gebiedsvisie te kunnen realiseren is een uitvoeringsagenda nodig. De benodigde afspraken hiervoor zijn verwoord in het Gebiedsakkoord Alton en omliggend buitengebied, ondertekend door de stakeholders in januari 2019.

De huidige omvang van het gebied is circa 240 hectare groot (bruto), waarvan op dit moment circa 110 hectare bebouwd is met glastuinbouwbedrijven en de overige terreinen nog bestaan uit weiland of andere bedrijvigheid. Op basis van de totale invulling met glastuinbouw, exclusief de wegen en sloten, is er 192 hectare netto uit te geven glastuinbouwgebied. Op basis van deze ‘eindomvang’ van Alton zijn dan ook de verkeersbewegingen bepaald. In 2017 is een inventarisatie uitgevoerd door STIVAS naar het ruimtegebruik, zie figuur 4. Er is een ruimtevraag naar glastuinbouwgrond door uitbreiding van bestaande bedrijven en door verplaatsers van elders. Uit de inventarisatie blijkt een ruimtebehoefte van 40 tot 65 hectare binnen vijf tot tien jaar. Een deel van deze ruimte (maximaal 26 hectare) kan worden gevonden binnen het gebied, door bedrijven die stoppen en door herstructurering. Dit betekent een aanvullende behoefte van 14 tot 39 hectare. De visie noemt twee uitbreidingslocaties (zie figuur 4): • Ontwikkelruimte A: 14 hectare ten zuiden van Alton I (benoemd als locatie Alton III); • Ontwikkelruimte B: 21,5 hectare tussen Alton I en de Laanderweg. De genoemde kaart in figuur 4 is niet volledig actueel maar gebaseerd op de situatie van mei 2017. Ondertussen hebben er al wat verplaatsingen en uitbreidingen plaatsgevonden en zijn wat bedrijven van eigenaar verwisseld of gestopt.

Een van de afspraken uit het Gebiedsakkoord is het opstellen van een verkeersplan voor het Altongebied, met aandacht voor de bereikbaarheid en verkeersveiligheid. De vestiging van nieuwe bedrijven in het Altongebied en de schaalvergroting leiden tot een toename in transportbewegingen. De huidige wegstructuur is daar niet op ingericht en de aansluiting op de regionale infrastructuur (N242) is beperkt. Daarnaast speelt verkeersveiligheid een rol bij de aanwezigheid van fietsers op de rijbaan binnen het gebied. Het verkeersplan moet de groei van het verkeer kunnen faciliteren en/of alternatieven bieden voor de reguliere wijze van transport van goederen en reizen van werknemers. Er lijken voldoende maatregelen genomen te kunnen worden om de groei van Alton te kunnen faciliteren.

15 (71)

Op basis van de nu voorgestelde maatregelen passen de ingeschatte verkeersintensiteiten. Het verkeersplan doet geen uitspraak over welke maatregelen genomen moeten worden als de verkeersintensiteiten, door nu niet te voorspellen ontwikkelingen, hoger worden en de verkeersstructuur daar niet meer passend voor is.

Figuur 2-2 Bestaande situatie (mei 2017) en ontwikkelkaart Alton

16 (71)

Ook is er sprake van een toekomstige realisatie van een geothermiedoublet en de benodigde aanvoer van CO2 bij aansluiting op het warmtenet dat zou kunnen leiden tot een toename in transportbewegingen. De verkeersgeneratie van de geothermielocatie is beoordeeld in de MER-beoordeling voor deze ontwikkeling. Deze notitie stelt vast dat in de winningsfase sprake zal zijn van een ‘verwaarloosbare verkeersproductie’. Gedurende de realisatiefase (boorfase) zal er wel sprake zijn van zwaar verkeer. Ontwikkelingen in omgeving Altongebied Niet alleen in het Altongebied, maar ook rondom het Altongebied vinden ontwikkelingen plaats. Duidelijk is dat deze ontwikkelingen consequenties hebben voor de verkeerssituatie in en rond het Altongebied. Ook deze ontwikkelingen zijn mede bepalend voor de opgaven of randvoorwaarden in dit verkeersplan. Het betreft de volgende ontwikkelingen: • Realisatie van het opstelterrein van ProRail ten westen van het ontwikkelgebied Alton III. • In woonkern De Noord vindt nieuwbouw plaats van circa 55 woningen op een voormalig glastuinbouwperceel.

•

2.3 Functioneren transport sierteeltsector De Ondernemersvereniging Alton heeft in haar visie op het verkeersonderzoek een aantal belangrijke uitgangspunten meegegeven voor de sierteeltsector passend bij de verschillende type glastuinbouwbedrijven in het Altondgebied en de verscheidenheid aan producten die hier geteeld worden (presentatie 26 februari 2020): • Het betreft producten die zo snel mogelijk naar de klant toe moeten, omdat ze anders bederven (vervoer per boot of trein is traag en vereist extra overslag). • Ieder product heeft zijn eigen condities waaronder het vervoerd moet worden (het combineren van verschillende producten in één vracht is vanwege deze vervoerscondities niet mogelijk). • De producten hebben zeer uiteenlopende bestemmingen door heel Europa. • De volumes van het vervoer naar één bestemming zijn klein – het zijn vooral veel bestemmingen. Dit betekent dat de (koel)vrachtwagen het beste vervoermiddel voor de afvoer van de producten uit het Altongebied is en ook blijft in de toekomst. Wel gaan vrachtwagens misschien op andere brandstrof rijden (electriciteit, waterstof, groengas), maar de verwachting is dat dit voor 2030 niet op grote schaal gebeurt.

2.4 Beleidskaders De beleidsuitgangspunten komen voort uit een aantal vastgestelde documenten en visies over het Altongebied (vanuit de bedrijven in het gebied, vanuit de gemeente en vanuit andere partijen in de regio). In deze paragraaf worden de relevante documenten en visies toegelicht. 2.4.1 Beleid gemeente Heerhugowaard De gemeente zet sterk in op verduurzaming. Heerhugowaard wil zichzelf positioneren als toekomstbestendige, duurzame, gezonde stad en wil in 2030 energieneutraal zijn. Daarnaast werkt Heerhugowaard aan een klimaatrobuuste stad.

17 (71)

Mobiliteitsbeleid Het mobiliteitsbeleid van de gemeente is volop in ontwikkeling. Het verduurzamen van de mobiliteitsbehoefte gebeurt door het optimaal inzetten van duurzame ketenmobiliteit. De vervoersketen wordt verduurzaamd door het overstappen naar een duurzame combinatie van verschillende vervoersvormen/vervoersmodaliteiten rekening houdend met de duurzaamheidsscore hiervan. Verder kunnen - zeker op korte termijn - door het gebruik van duurzame alternatieven voor fossiele brandstoffen verschillende manieren van vervoer verduurzaamd worden. De gemeente ziet het gebruik van elektrische auto’s gestaag toenemen, in mindere mate ook het gebruik van auto’s op waterstof. Verwacht wordt dat het gebruik van elektrische auto’s de komende jaren verder zal toenemen. Ook voor andere vormen van transport komen steeds meer duurzame alternatieven beschikbaar. Het is van belang bij ontwikkelingen met deze trends rekening te houden, bijvoorbeeld door het voorzien in (of voorbereiden van) voldoende oplaadmogelijkheden, inclusief de bijbehorende ondergrondse infrastructuur. Niettemin staat de inzet op duurzame ketenmobiliteit centraal en wordt actief gezocht naar een zo hoog mogelijke duurzaamheidsscore. Het is daarom ook van belang andere vormen van mobiliteit aan te bieden en te stimuleren.

Tevens blijft gemeente Heerhugowaard inzetten op het leidend zijn van een ’Duurzaam Veilige’ weginrichting en het principe van ’het juiste verkeer op de juiste weg’. Een invulling hiervan kan zijn dat vrachtverkeer zo snel mogelijk op wegen van zogenoemde hogere orde moet rijden, in dit geval de N242, de N241 en de N194 richting de rijkswegen, deze maatregel zien we dus ook terug in het toekomstbeeld voor Alton. Hierdoor wordt tevens invulling gegeven aan de duurzaamheidsgedachte, de uitstoot neemt af, er wordt immers gestreeft om het aantal kilometers vrachtverkeer binnen het Altongebied te verminderen. Duurzaamheid Ook het duurzaamheidsbeleid van de gemeente is volop in ontwikkeling; dit in samenhang met de gemaakte afspraken in het Klimaatakkoord. De klimaatverandering wordt (mede) bepaald door menselijk handelen. Zo zorgt het verbranden van fossiele brandstoffen voor een verhoging van broeikasgassen. Dit effect kan worden tegengegaan door enerzijds de energievraag te beperken en anderzijds te zorgen voor andere, duurzame energiebronnen. Gemeente Heerhugowaard heeft de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Naast het opstellen van de Regionale Energie Strategie (RES) met de regio werkt de gemeente aan een Lokale Energie Strategie (LES). Doel van de LES is om de gemeentelijke doelstellingen verder te concretiseren en richting te kunnen geven aan lopende initiatieven.

Klimaatbestendigheid Het klimaat verandert en dat is van invloed op ons dagelijks leven en onze leefomgeving. Een van de effecten van klimaatverandering is een veranderend neerslagpatroon: hevigere buien tegenover langere perioden van droogte. Een ander effect van klimaatverandering is een verhoging van de temperatuur. De grote oppervlakte aan verharding en bebouwing en de aanwezige menselijke activiteiten zorgen ervoor dat de effecten in de bebouwde omgeving groter zijn dan daarbuiten, het zogenaamde hitte-eilandeffect. Bij (her)ontwikkeling van gebieden moet hier aandacht aan worden besteed, bijvoorbeeld door in het ontwerp rekening te houden met retentie van hemelwater en vertraagde afvoer.

18 (71)

Biodiversiteit De biodiversiteit staat wereldwijd en zeker ook in Nederland onder druk. Door gemeente Heerhugowaard wordt het belang van biodiversiteit onderschreven en wordt zoveel als mogelijk ruimte geboden aan flora en fauna. Alleen het vergroenen van de stad is niet voldoende. Het gaat ook over een weloverwogen en gevarieerde beplantingskeuze en ecovriendelijke onderhoudssystemen. Voor wat betreft het Altongebied, met zijn specifieke gebruik voor de teelt van gewassen, moet zorgvuldig omgegaan worden met de frequentie van maaien en nieuwe beplanting in de openbare ruimte vanwege de gevoelige gewassen in de kassen. Zorgvuldige invulling van de buitenruimte en kritisch nadenken bij de toevoeging van ’groen’ vanwege bovenstaand issue is hierbij uitgangspunt. Circulaire economie De circulaire economie gaat uit van maximalisering van herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en minimalisering van waardevernietiging. Circulair bouwen is een voorbeeld van circulair denken en handelen. Ook in de weg- en waterbouw wordt hier aandacht aan besteed. 2.4.2 Regionaal beleid Mobiliteitsbeeld regio Alkmaar Gemeente Heerhugowaard werkt samen met omliggende gemeenten (regio Alkmaar) aan het verbeteren van mobiliteit en de bereikbaarheid van de regio. Gezamenlijk hebben de gemeenten uit de regio het Ontwikkelbeeld Mobiliteit regio Alkmaar opgesteld.

Kern van dit ontwikkelbeeld is de vaststelling dat de regio Alkmaar steeds meer verweven raakt met de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De regio is een draaischijf voor zowel personenvervoer, als voor goederenvervoer, transport en logistiek. De regio biedt mooie landschappen, steden en dorpen op een half uur afstand van de MRA. Woningbouwlocaties kunnen snel ontwikkeld worden. De regio wil samen met de MRA en andere partners komen tot een toekomstbestendig en duurzaam mobiliteitssysteem, dat past bij haar woningbouwambities en de ontwikkelingen die in de MRA en de regio Alkmaar spelen. Regio Alkmaar zet in op ketenmobiliteit. De regio maakt daarnaast werk van fietsen door een netwerk van fietsroutes te realiseren en de ketenreis te vergemakkelijken. Een versterking van de spoorverbindingen, met instandhouding van de huidige IC-stations en met oog voor leefbaarheid, vormt een speerpunt van de regio. Ook gaat de regio actief aan de slag met innovatieve mobiliteitsconcepten. In aanvulling op deze oplossingsrichtingen kan een upgrade van het hoofdwegennet in de visie van de regio niet uitblijven om de bereikbaarheid ook in de toekomst te waarborgen. Investeringen in de mobiliteit in Regio Alkmaar en robuuste verbindingen van en naar de MRA zijn een kostenefficiënte oplossing voor de opgave van de MRA. Regio Alkmaar wil graag de getoonde ambities en plannen daadwerkelijk realiseren.

Hiertoe zoekt zij verdere aansluiting bij de (investerings-)plannen van MRA, provincie Noord-Holland en Rijk, waaronder het MIRT met bijbehorende randvoorwaarden en middelen.

19 (71)

Agenda Mobiliteit Noord-Holland Provincie Noord-Holland gaat in de Agenda Mobiliteit (2019) uit van de volgende drie hoofdopgaven voor Mobiliteit: 1. Bouwen en bewegen in samenhang beschouwen om zo groei te faciliteren. Een goede bereikbaarheid is essentieel voor de groei. Dit betekent dat men verschillende modaliteiten moet kunnen kiezen en deze slim moet kunnen inzetten en combineren. 2. De provincie werkt aan een klimaatbestendig en duurzaam mobiliteitssysteem. De ontwikkelingen passen binnen de klimaatafspraken en er wordt gezocht naar mogelijkheden om het mobiliteitssysteem te verduurzamen. Zowel langs de infrastructuur (natuurinclusief, waterberging), met de infrastructuur (energieopwekking, opslag en transport) als op de infrastructuur (minder en in 2050 geen gebruik van fossiele brandstoffen). 3. Alle ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit vroegtijdig en continu plaatsen in het licht van onze leefomgeving. Daarmee wordt bijgedragen aan de verbetering van de leefomgeving. De intentie is dat mensen zich verkeersveilig kunnen verplaatsen, gezond kunnen leven en de infrastructuur met oog voor het landschap (zowel stedelijk als landschappelijk) wordt ingericht. Deze hoofdopgaven zijn uitgewerkt in regionale samenwerkingsagenda’s, in de geest van de Omgevingswet.

Daarnaast is per modaliteit beleid uitgewerkt, zoals in het Perspectief Fiets, de Koers Smart Mobility, de Investeringsstrategie Noord-Hollandse Infrastructuur en de OV-visie. Tot slot wordt gewerkt aan een Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP). Dit is een gezamenlijk gedragen programma waarin uitwerking gegeven kan worden aan mobiliteitsmaatregelen uit het Klimaatakkoord. Deze maatregelen zijn primair gericht op CO 2-reductie, maar tegelijk expliciet in bredere zin gericht op schonere, slimmere en andere mobiliteit. Glastuinbouwconcentratiegebied Provincie Noord-Holland heeft het Altongebied aangewezen als glastuinbouwconcentratiegebied. Dit betekent dat de provincie inzet op het verbeteren van de landbouwstructuur, modernisering van de glastuinbouw en het opruimen van oud glas op de achterblijflocaties ten gunste van onder andere natuur- en landschapskwaliteit. De provincie geeft subsidie voor de verplaatsing van glastuinbouwbedrijven naar een glastuinbouw-concentratiegebied, gericht op verbetering van de landbouwinfrastructuur. Een aantal recente bedrijfsverplaatsingen in en naar Alton komt voort uit dit beleid. Daarnaast mag verwacht worden dat ook in de toekomst bedrijfsverplaatsingen aan de orde kunnen komen om de landbouwstructuur verder te optimaliseren.

2.4.3 Landelijk beleid Klimaatakkoord De Nederlandse overheid wil klimaatverandering tegengaan en stelt daarom het doel dat Nederland in 2030 49% minder CO 2 uitstoot ten opzichte van 1990. Om deze doelstelling te realiseren, heeft het kabinet het pakket aan maatregelen voor het Klimaatakkoord vastgesteld. Een van de onderliggende doelen is het beperken van de emissies van transport.

20 (71)

Strategisch Plan Verkeersveiligheid Met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV2030) is er op rijksniveau een vernieuwde visie op de verkeersveiligheidsaanpak gegeven. De ambitie van het SPV2030 is nul verkeersslachtoffers in 2050. Op 14 februari 2019 is het Startakkoord SPV2030 ondertekend. Het startakkoord bevestigt de gezamenlijke visie en ambities van de betrokken overheden en bevat afspraken over de uitrol van de beoogde risicogestuurde verkeersveiligheidsaanpak. Het startakkoord is namens alle gemeentelijke overheden door de VNG ondertekend. De risicogestuurde aanpak houdt in dat overheden en maatschappelijke partijen inzetten op het voorkómen van ongevallen door de belangrijkste risico’s in het verkeerssysteem proactief aan te pakken. De aanpak baseert zich ondermeer op Duurzaam Veilig 3 (dit is een herijking van de Duurzaam Veilig-visie die in de jaren 90 van de vorige eeuw is ontwikkeld). De fietser en voetganger zijn in het SPV2030 onder andere geduid als risicogroep, maar ook een niet goede inrichting van de infrastructuur staat nog altijd als risicofactor benoemd. Iedere gemeente heeft de opgave om aan haar eigen concretisering van de risicogestuurde aanpak door middel van een risico-inventarisatie en in een later stadium het opstellen van een uitvoeringsagenda. Gemeente Heerhugowaard doet dit in samenwerking met provincie Noord-Holland.

Samen Bouwen aan Bereikbaarheid Rijk en regio hebben geconstateerd dat er in de MRA veel urgente en gestapelde opgaven op het gebied van economische ontwikkeling, woningbouw en bereikbaarheid spelen, die om een gezamenlijke en integrale aanpak vragen. Rijk en regio hebben daarom besloten het programma ‘Samen Bouwen aan Bereikbaarheid’ te starten. Hoofddoelstelling van het programma is het versterken van de economie van de MRA door als Rijk en MRA-regio te focussen op deur-tot-deur bereikbaarheid van personen en goederen met prioriteit op economische toplocaties en in samenhang met verstedelijkingsopgave. 2.5 Conclusie Uit de diverse beleids- en ontwikkelkaders komt een aantal opgaven prominent naar voren: • Bereikbaarheid: als randvoorwaarde van economische ontwikkeling, waarbij de nadruk ligt op een multimodaal systeem (vrachtwagentransport blijft voor de sector een belangrijk uitgangspunt). • Verkeersveiligheid: aandacht voor verkeersveiligheid is nodig om het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen. De verkeersveiligheidsaanpak is risicogestuurd en gericht op kwetsbare verkeersdeelnemers. • Duurzaamheid: als leidend principe komt duurzaamheid in bijna alle beleidsdocumenten terug. Het gaat hierbij zowel om CO2-reductie, als klimaatbestendigheid en interactie met de omgeving (inpassing).

Deze opgaven komen terug in de kansen en knelpunten in hoofdstuk 4 en in de verdere uitwerking van het toekomstbeeld voor het Altongebied in hoofdstuk 5.

21 (71)

3

Huidige verkeerssituatie

3.1 Externe en interne bereikbaarheid 3.1.1 Alton in de regio Het Altongebied ligt in het noorden van de gemeente Heerhugowaard en is via diverse provinciale wegen ontsloten richting de rest van Nederland, de regio in Noord-Holland Noord en omliggende gemeentes figuur 3-1, links). De dichtstbijzijnde snelwegen zijn de A9 vanaf Alkmaar naar het zuiden en de A7 tussen de Afsluitdijk en Zaandam. Het spoor tussen Den Helder en Alkmaar doorkruist het gebied en het station van Heerhugowaard wordt door intercity’s en sprinters bediend. De dichtstbijzijnde vrachthaven is die van Amsterdam. Regionaal gezien is het Altongebied goed ontsloten met de omliggende steden (Figuur 3-1, rechts). Via het provinciale wegennetwerk is er een directe verbinding met Alkmaar, Zaandam, Langedijk, Schagen, de A7 richting de Afsluitdijk en de A7 richting het zuiden.

Figuur 3-1 De ligging van het Alton gebied

3.1.2 Toegankelijkheid van het gebied Figuur 6 toont de wegenstructuur in en rondom het Altongebied. Binnen Alton komen uitsluitend erftoegangswegen voor die geen functie vervullen voor het doorgaande verkeer. De Hasselaarsweg is ook onderdeel van de wegenstructuur van Alton en is een gebiedsontsluitingsweg, hierop takken de erftoegangswegen aan maar ook zijn er rechtstreeks erfaansluitingen op aangesloten. Het aantal aansluitingen vanuit de wegenstructuur binnen Alton op het omliggend wegennet is beperkt. Er is slechts één directe aansluiting op de provinciale weg N242 aan de noordwest kant. Het Altongebied ontsluit via verkeerslichten op drie andere punten (indirect) op de provinciale wegen: • Bij het kruispunt Pannekeetweg - aan de zuidwestkant via het bedrijventerrein Zandhorst. • Met de N241 oostelijk van Alton, nu bereikbaar via Plaetmanstraat en Middenweg (Plaetmanstraat richting Alton I is verboden in te rijden voor vrachtverkeer). • Bij het kruispunt Smuigelweg - N242 ten noorden via een niet-vrachtwagen-toegankelijke spooronderdoorgang.

22 (71)

Daarnaast zijn er drie aansluitingen op de gebiedsontsluitingswegen in de directe omgeving met voorrang geregeld, waarbij het verkeer dat Alton wil verlaten voorrang moet verlenen, de Schoutenbosweg, de Noordscharwouderpolderweg en de Altonstraat. De ontsluiting van Alton III is nu nog gericht op de Middenweg. Er zijn geen directe verbindingen tussen de deelgebieden in het Altongebied, wel is de Hasselaarsweg nu de structuur om de verschillende Altongebieden te bereiken. Ook zijn bepaalde kavels binnen het Altongebied niet tot nauwelijks ontsloten, zoals de ontwikkelruimte aan de noordzijde voor Alton I en de ontwikkelruimte aan de zuidzijde voor Alton III.

Figuur 3-2 De wegstructuur rondom het Altongebied

23 (71)

3.1.3 Interne wegenstructuur De interne wegenstructuur van het gebied kent grofweg zes verschillende typen straatprofielen. De wegen hebben een totale breedte van 10, 12,5 en 15 meter. De rijbaan is overal 5 meter breed, met uitzondering van de Zuiderbosweg en Middenweg (nummer 5 en 6 in figuur 3-3) die 3,5 en 3 meter breed zijn. Een belangrijke constatering is dat de rijbanen niet voorzien zijn van kantverharding. In combinatie met de relatief smalle wegbreedte van 5 meter leidt dit ertoe dat elkaar tegemoetkomende vrachtwagens elkaar nauwelijks kunnen passeren. Dit leidt tot verkeersonveilige situaties voor onder meer fietsers en is een knelpunt voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied. De Plaetmanstraat in Alton I kan in de huidige situatie door autoverkeer gebruikt worden om de Altonstraat te bereiken. Voor vrachtverkeer is het alleen mogelijk om vanuit de Altonstraat richting de Middenweg te rijden, voor de tegengestelde richting is een vrachtwagenverbod ingesteld in verband met de woonbuurt met smalle straten waar doorheen gereden moet worden.

Figuur 3-3 Wegenstructuur in het Altongebied en bijbehorende straatprofielen (bron: Gebiedsvisie Alton en buitengebied)

24 (71)

3.2 Verkeersintensiteiten Op basis van verkeerstellingen uit de tellussen in het wegdek en het regionaal verkeersmodel Alkmaar zijn de intensiteiten op het direct omliggend wegennetwerk in kaart gebracht. Voor de verkeerstellingen zijn de jaargemiddelden van 2017 gebruikt, met uitzondering van het telpunt op de N194 dat gebaseerd is op de eerste negen maanden van 2019. De telpunten maken een onderscheid naar gemiddelde werk-, weekend- en weekdagen. Recentere gegevens waren niet beschikbaar. In bijlage 1 is de tabel van de intensiteiten opgenomen evenals het overzicht van de telpunten. Er is maar één telpunt in het Altongebied beschikbaar, op de Noordscharwouderpolderweg. Dit geeft een aantal van rond de 1.100 mvtg/etmaal. De Hasselaarsweg heeft een intensiteit van rond de 8.000 mvtg/etmaal. Vanaf de Pannekeetweg rijden ongeveer 7.500 mvtg/etmaal van en naar de Hasselaarsweg die via de Langebalkweg ook een deel van de woonwijk aan de westkant van het kanaal ontsluit. De intensiteit op de Middenweg ligt rond de 8.000 mvtg/etmaal. Het beeld is dat rond Alton de verkeersintensiteiten nog acceptabel zijn en de intensiteiten op de omliggende provinciale wegen wel hoog zijn, maar over een dag niet tot grote verkeersproblemen leiden. De beelden van de ochtend- en avondspits geven wel een beeld van verstoring en verkeersdruk op de provinciale wegen, met name op de N242. 3.3

Fiets- en openbaar vervoervoorzieningen

Figuur 8 geeft een overzicht van het fietsroutenetwerk, de fietsvoorzieningen en de OVvoorzieningen rondom het Altongebied. De wegen binnen Alton maken geen onderdeel uit van het fietsroutenetwerk en hebben ook geen fietsvoorzieningen. Fietsers en voetgangers maken binnen Alton gebruik van de rijbaan. De Hasselaarsweg en de Middenweg zijn wel onderdeel van het fietsroutenetwerk en kennen vrijliggende fietspaden in twee richtingen. Daarnaast is er een belangrijke schoolfietsroute tussen Oudkarspel en Heerhugowaard, die via de Schoutenbosweg en de Noordscharwouderpolderweg loopt. De figuur toont ook dat de dichtstbijzijnde bushaltes nabij de aansluitingen met de provinciale weg N242 liggen. Geen enkele busroute doorkruist het Altongebied en ook zijn er geen voorzieningen voor het natransport bij de bushaltes. Figuur 3-4 Fietsvoorzieningen en nabije OV-haltes rondom Alton

25 (71)

4

Knelpunten en kansen

Dit hoofdstuk beschrijft de aanpak en uitkomsten van de analyse van knelpunten en kansen op de thema’s bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid. Deze volgen uit de synthese van de beleidskaders uit hoofdstuk 2 en de analyse van de huidige situatie in hoofdstuk 3. 4.1 Bereikbaarheid Het thema bereikbaarheid richt zich op verkeersintensiteiten, doorstroming en de afwikkeling van het verkeer. De gebruikelijke werkwijze om de verkeersgeneratie van een gebied te bepalen is door oppervlakte en gebruik/functie te koppelen aan een kengetal voor de verkeersgeneratie. Voor glastuinbouwgebieden is echter bij het CROW geen algemeen kengetal beschikbaar. Daarom maakt dit onderzoek gebruik van diverse andere bronnen (verkeerskundige onderzoeken naar vergelijkbare glastuinbouwgebieden) en een enquête onder ondernemers. Naast de verkeersgeneratie van ondernemingen in het gebied, bevinden zich in het gebied ook circa vijftig woningen. De verkeersgeneratie van deze woningen wordt meegenomen in het onderzoek op basis van CROW-kengetallen voor woningen. Deze kwantitatieve analyse van de bereikbaarheid van het Altongebied is aangevuld met de opbrengst van een brainstorm over bereikbaarheidsknelpunten met belanghebbenden. Op basis van deze onderdelen vormt het onderzoek een beeld van knelpunten en kansen voor de bereikbaarheid van het gebied.

4.1.1 Knelpunten bereikbaarheid De kwantitatieve analyse van de verkeersgeneratie van het gebied is in bijlage 2 opgenomen. De telling van de huidige situatie geeft circa 1.300 mvtg/etmaal aan, dat aantal groeit naar 1.900 mvtg/etmaal, binnen de huidige grenzen van het Altongebied (het vrachtverkeer maakt 20% uit van alle verkeersbewegingen). De drukste weg is de Noordscharwouderpolderweg. Deze aantallen zijn gebaseerd op de enquête. In de bijlage is een uitgebreide toelichting bij deze getallen weergegeven. Bereikbaarheid van het gebied In de gesprekken met betrokkenen is aangegeven dat de bovenregionale bereikbaarheid van het gebied te wensen over laat. Drie knelpunten zijn hiervan de oorzaak. Ten eerste is de verkeersafwikkeling van en naar het zuiden via de N242 onvoldoende. Met name in de spitsperioden is hier vaak sprake van congestie. Dit belemmert de verkeersafwikkeling richting de A9. De route N242/A9 vormt de belangrijkste route voor aanvoer van goederen en de afvoer van producten richting afnemers, veiling en in mindere mate richting de belangrijke havens en het vliegveld. Figuur 3-5 geeft dit weer voor de ochtend- en avondspits. De aansluiting Pannekeetweg, evenals de interne ontsluiting Pannekeetweg is op momenten van de dag druk. Wellicht is hier met beperkte maatregelen verbetering te realiseren.

Ten tweede is er aan de noordzijde van het gebied sprake van een verkeersknelpunt in de spitsperioden. De kruisingen Smuigelweg en Verlaat kunnen het verkeersaanbod onvoldoende verwerken. Hierdoor slaat het verkeer terug richting het westen, richting de verkeerslichten aan de noordwestzijde van Alton. Tevens maakt dit de route naar het oosten via de N242 onaantrekkelijk. Figuur 3-5 geeft dit weer voor de ochtend- en avondspits. Deze problemen qua doorstroming werden ook tijdens de startbijeenkomst door betrokkenen benoemd en herkend.

26 (71)

Figuur 3-5 verkeersknelpunten N242.

Ten derde leunt het Altongebied nu in beide richtingen (noord en zuid) sterk op de N242 voor de bovenregionale bereikbaarheid. Er ontbreken (of zijn beperkt aanwezig) alternatieve routes en die zijn onaantrekkelijk. De N194 is enkel bereikbaar via de N242 of indirect via de Middenweg. De N241 in oostelijke richting is aanzienlijk minder aantrekkelijk, de hoofdroutes zijn geënt op de A9. Toegankelijkheid van het gebied Ook blijkt uit de probleemanalyse een aantal knelpunten met de toegankelijkheid van het gebied en de aansluiting van het gebied op het omliggende netwerk. • De aansluiting van de Schoutenbosweg op de N242 functioneert onvoldoende. Het is lastig om de N242 op te komen via deze aansluiting, zeker voor vrachtverkeer en met name richting het zuiden. Deze situatie ontstaat doordat stilstaand vrachtverkeer de drukke N242 op moet rijden. Verkeer op de N242 wordt hier geacht snelheid te minderen (50 km/uur), maar in de praktijk is deze snelheidsmindering onvoldoende omdat deze pas aangegeven is na de aansluiting. • De toegang tot het Altongebied is zeer indirect. De belangrijkste ontsluiting voor Alton I en II is via bedrijventerrein De Zandhorst (Pannekeetweg).

Niet alleen is dit een onduidelijke route, ook kruist het verkeer dat van/naar Alton rijdt een aantal keer een fietsroute en heeft de rotonde ook op momenten onvoldoende capaciteit en is de afwikkeling op de N242 ook niet optimaal. • De entreewegen, de Noordscharwouderpolderweg en de Altonstraat, zijn allebei vanaf de Hasselaarsweg te bereiken. De aansluitingen zijn echter slecht zichtbaar en verschillen niet ten opzichte van erfaansluitingen. • De bereikbaarheid van het gebied per openbaar vervoer is beperkt. Alleen vanaf de wegen om het gebied heen is er openbaar vervoer beschikbaar. Dit betekent dat eventuele gebruikers nog een aanzienlijke natransportafstand af te leggen hebben. Bovendien sluit de huidige dienstregeling niet aan op de behoefte van de bedrijven. • De toegankelijkheid van het gebied voor fietsers is niet optimaal. Het fietsnetwerk leunt sterk op een klein aantal verbindingen. De toegankelijkheid wordt belemmerd door ontbrekende schakels, door ononderbroken noord-zuidstructuren (N242, spoor, kanaal) of door onveilige slecht uitgevoerde oversteeklocaties op bijvoorbeeld de Hasselaarsweg. • De toegankelijkheid voor voetgangers (vanaf de bushalten) is beperkt.

27 (71)

Naast deze knelpunten valt op dat er geen directe verbinding tussen het Altongebied en de Westfrisiaweg/N194 is. Als deze directe verbinding er wel zou zijn is dit een kans om de toegankelijkheid van Alton en de robuustheid van het netwerk te versterken. Immers, de aanen afvoer van producten gaat grotendeels richting het zuiden (veiling, haven en achterland). Interne bereikbaarheid Ten slotte is door een schouw in het gebied en de reacties in de startbijeenkomst een aantal problemen met de interne verkeersstructuur van het gebied naar voren gekomen. • De wegen in het gebied zijn op piekmomenten onvoldoende toegerust voor (elkaar passerend) vrachtverkeer. • De eigen terreinen van de bedrijven zijn niet altijd toegerust voor vrachtverkeer op piekmomenten waardoor vrachtverkeer veel op de openbare weg staat te wachten. • Een verbinding tussen Alton I en Alton II voor al het verkeer ontbreekt, waardoor er geen uitwisseling tussen de beide zijden van het gebied mogelijk is en de routes langer zijn dan nodig. Vooral voor fietsers en voetgangers is dit vervelend. • De spooronderdoorgang Laanderweg is krap voor vrachtverkeer. Dit wordt met name een knelpunt bij verdere ontwikkeling van het gebied rond de Laanderweg, indien niet wordt voorzien in andere ontsluitingsmogelijkheden. • Er is sprake van sluipverkeer op de Schoutenbosweg-Noordscharwouderpolderweg.

• Een van de routes om het Altongebied te verlaten loopt door een woonwijk (Plaetmanstraat, De Noord). Dit is onwenselijk in relatie tot een duurzaam veilige weginrichting in verband met vrachtverkeer op de smalle weg in deze woonwijk. • Het wegennetwerk is onvoldoende robuust. Bij calamiteiten op de N242 is de Hasselaarsweg een alternatief waardoor extra druk op de overgebleven ontsluitingen Schoutenbosweg en Plaetmanstraat ontstaat. 4.1.2 Kansen bereikbaarheid Uit de analyse van de bereikbaarheid van het Altongebied komt een aantal kansen naar voren: • Door de uitbreiding van bestaande bedrijven en nieuwe initiatieven in Alton I en Alton III moet worden gekeken naar de wijze van ontsluiten, waarmee ook de overige delen van de ontwikkelgebieden worden ontsloten. Hier kan gebruik gemaakt worden van het momentum. • Voor de uitbreiding en schaalvergroting van het Altongebied is het wenselijk om afwikkelingsproblemen op de N242 aan te pakken. Die afwikkelingsproblemen zijn niet alleen negatief voor het Altongebied, maar ook voor de omliggende regio. De ontwikkelingen in Alton bieden mede een kans om een trajectstudie voor de N242 te agenderen. Verbeteringen aan de N242 dienen uiteindelijk een breder gebied dan alleen het Altongebied; het Ontwikkelbeeld Mobiliteit regio Alkmaar biedt mogelijkheden om hierin met andere partijen samen op te trekken.