Jaarstukken 2025
Tekst van het document
a. Samen met de binnensportverenigingen is het Accommodatieplan binnensport tot stand gekomen. Dit is/wordt in het derde kwartaal opgeleverd en besproken in de raad. b. We starten een verkenning naar een betere cao voor medewerkers van het sportbedrijf.
Dijk en Waard is ondersteunend aan de ambities van talentvolle (top)sporters.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
b. Het sportbedrijf Dijk en Waard Sport B.V. is overgegaan naar de cao Vermo. Hiermee blijven zij een aantrekkelijke werkgever ten opzichte van de sportbedrijven en sportwerkgevers in de regio. Dijk en Waard ondersteunt talentvolle (top)sporters via het Sport- en Preventieakkoord. Via het Sport- en Preventieakkoord
46
vragen sportverenigingen en talentvolle (top)sporters gelden ter ondersteuning van hun ontwikkeling. Inwoners van Dijk en Waard weten wat er op het gebied van kunst en cultuur aanwezig is en georganiseerd wordt, zodat meer inwoners deelnemen en/of lid zijn. a. De Uitagenda Dijk en Waard wordt samen met culturele instellingen opgesteld. Zo kunnen we inwoners informeren over het aanbod en de activiteiten op cultureel gebied. b. In het kader van 400 jaar octrooiverlening De Waert starten in 2025 meerdere cultureel-historische activiteiten. c. In 2025 wordt de evenementenvisie Dijk en Waard aan de raad voorgelegd. We stimuleren creativiteit, samenwerking en talentontwikkeling in broedplaatsen en bij De Binding.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
a. Via de platforms ontdekdijkenwaard.nl, De Uitagenda en checkdijkenwaard.nl wordt het brede culturele aanbod, van lokale tentoonstellingen, musea en uitvoeringen tot jeugdgerichte activiteiten en ontmoetingsplekken, overzichtelijk en actueel gepresenteerd. b. In 2025 zijn verschillende activiteiten gehouden, zoals tentoonstellingen, schoolexcursies en groepsrondleidingen, culturele activiteiten, muziekvoorstellingen, lezingen, cultureel varen, stopplaats fiets- en wandelroutes, etc. c. Tijdens de raadsvergadering van 9 december 2025 is de evenementenvisie Dijk en Waard vastgesteld.
De Subsidieregeling Kunst en Cultuur ondersteunt activiteiten die bijdragen aan creatieve groei, cultuureducatie en het zichtbaar maken van lokaal talent, geheel in lijn met het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2025-2027, waarin talentontwikkeling en broedplaatsen zoals De WUP, Sara de Bronovoland en De Binding worden gestimuleerd. Voor jeugd is aanvullende ondersteuning beschikbaar via het Jeugdfonds Sport & Cultuur, met vergoedingen voor sport- en cultuurdeelname. Daarnaast kunnen instellingen gebruikmaken van landelijke regelingen.
47
Er is een breed aanbod van culturele activiteiten gericht op maatschappelijke opgaven (waaronder eenzaamheid, mentale gezondheid en laaggeletterdheid). a. In 2025 organiseren we bijeenkomsten voor culturele organisaties om elkaar te ontmoeten, kennis uit te wisselen en het lokale, culturele aanbod gezamenlijk te versterken en verbreden. We maken gebruik van experts en ervaringsdeskundigen om themagerichte workshops te geven over eenzaamheid, mentale gezondheid en laaggeletterdheid. Ook de verenigingen kunnen zelf thema’s aandragen waar zij behoeftes zien.
a. In het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2025–2027 wordt cultuur expliciet benoemd als middel voor welzijn, ontmoeting, preventie en talentontwikkeling, en als onderdeel van de sociale basis waarin inwoners elkaar kunnen ontmoeten en zich kunnen ontwikkelen. Via Cool Sociaal, De Binding en de bibliotheek worden activiteiten georganiseerd die bijdragen aan mentale gezondheid, zingeving en ontmoeting. Daarnaast wordt cultuur gekoppeld aan andere domeinen zoals welzijn, zorg en jongerenwerk, waardoor projecten ontstaan die eenzaamheid tegengaan, creativiteit stimuleren en inwoners helpen hun taalvaardigheid en zelfvertrouwen te vergroten.
We starten in 2025 met de uitvoering van het erfgoedbeleid dat in het eerste kwartaal van 2025 aan de raad wordt aangeboden.
Het erfgoedbeleid is vastgesteld. Hiermee zijn de beleidskaders helder en kunnen we gericht werken aan behoud, ontwikkeling en versterking van het erfgoed in Dijk en Waard.
Op basis van de evaluatie en besluitvorming in 2024 ontwikkelt het Museum BroekerVeiling zich door naar een museum als verrijking (scenario 3, zie raadsvoorstel 5 juli 2022).
Loopt volgens planning
We voeren het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte en het bijbehorende Uitvoeringsplan uit. Dit plan loopt van 2024 tot 2033. In 2025 wordt ingezet op de volgende zaken: a. Vergroten van de biodiversiteit en ecologie. In het vierde kwartaal wordt onderzoek uitgevoerd naar het versterken van onze ecologische (hoofd)structuren. We verwachten vanaf het derde kwartaal 2025 op basis hiervan de Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
a. Het onderzoek is uitgevoerd en de eerste aanpassingen hebben plaatsgevonden. De ecologische verbeteringen zijn in het maaibestek doorgevoerd. Sinds begin 2026 heeft de gemeente een ecoloog.
48
eerste verbeteringen door te kunnen voeren. Verder worden in het opnieuw aan te besteden gemeentelijk maaibestek voor lang gras (bermen en grote velden) voor de periode 2025-2029 extra ecologische en biodiverse verbeteringen en uitbreidingen toegevoegd. Ten slotte onderzoeken we in 2025 de mogelijkheden om een ecoloog vast aan onze organisatie te verbinden. b. Herstellen van verdwenen, beschadigde of bedreigde boomstructuren. Wij gaan begin 2025 verder in gesprek met de bewoners van de Stationsweg in Heerhugowaard over de mogelijkheden om de kastanjestructuur daar te herstellen en de technische mogelijkheden hiervan te onderzoeken. Verder ontwikkelen we in het eerste kwartaal van 2025 op basis van de in 2024 afgeronde inventarisatie van bestaande en oude boomstructuren een plan om deze te herstellen. c. Opstarten zelfbeheer openbaar groen (kaders en initiatieven). Er zijn reeds kaders voor zelfbeheer aanwezig. Binnen deze kaders staan wij open voor initiatieven van inwoners om zelf groen te willen beheren.
b. Het is technisch niet mogelijk gebleken de boomstructuur aan de Stationsweg te herstellen zonder kabels en leidingen om te leggen. Dit is technisch lastig, erg duur en gaat ten koste van nog meer bomen. Op basis van de staat van de bomen is ervoor gekozen voor nu hier niet actief mee verder te gaan. Aan het plan voor het herstellen van de boomstructuren wordt momenteel gewerkt. Dit is een voortdurende actie. c. Kaders zijn ontwikkeld en initiatieven vanuit inwoners worden opgepakt.
d. De schooltuinen zijn voortgezet door de Biobus.
d. Voortzetten schooltuinen. Dit initiatief verzorgt de “Biobus” voor onze gemeente. Zij zullen dit in 2025 voortzetten. We voeren de Klimaatadaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda Regio Alkmaar en het Beleidsplan Klimaatadaptatie Dijk en Waard uit. a. Deze onderzoeken lopen en zijn nog niet afgerond.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
49
a. Onderzoeken van klimaatkwetsbaarheden en oplossingen voor delen van de openbare ruimte in wijken en buurten die voor 2050 niet heringericht worden. b. Inwoners inzicht geven in de gevolgen van klimaatverandering en de mogelijkheden om klimaatadaptief te handelen. Hiervan is het doel het draagvlak en gevoel van urgentie te vergroten om klimaatbestendige maatregelen te nemen.
b. Tijdens de WieWatWaaromWater?!-weken werden inwoners en basisschoolkinderen meegenomen in het bewust omgaan met water in al zijn facetten: van zuiniger verbruik en droogteproblematiek, tot goede zorg voor het riool, de waterkwaliteit en het voorkomen van drinkwatercongestie en het verminderen van wateroverlast in de openbare en publieke ruimte, dit alles gekoppeld aan de cultuurhistorische rol die water speelt in Dijk en Waard. Vanaf augustus 2025 konden inwoners en instellingen hun huis, gebouw, tuin, erf of dak klimaatadaptiever maken met het aanvragen van de subsidie Klimaat en Water
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
50
Beleidsindicatoren BBV
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
51
Wat heeft het gekost? Taakveld
Bedragen x € 1.000 Rekening Afwijking 2025
Rekening 2024
Primaire begroting 2025
Actuele begroting 2025
-720
-805
-824
-866
-42
LASTEN T5.1
Sportbeleid en activering
T5.2
Sportaccommodaties
-7.937
-7.404
-8.089
-8.158
-69
T5.3
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-4.407
-4.517
-4.703
-4.652
51
T5.4
Musea
-513
-555
-555
-559
-4
T5.5
Cultureel erfgoed
-1.317
-2.209
-1.202
-1.275
-73
T5.6
Media
-3.297
-2.830
-2.955
-3.011
-56
T5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-9.358
-9.756
-9.889
-9.522
367
-27.549
-28.075
-28.216
-28.043
173
534
509
527
525
-2
2.446
1.184
1.705
2.258
552
TOTAAL LASTEN BATEN T5.1
Sportbeleid en activering
T5.2
Sportaccommodaties
T5.3
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
481
485
485
520
34
T5.5
Cultureel erfgoed
75
27
229
249
21
T5.6
Media
355
216
216
312
97
T5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
39
308
308
303
-5
3.930
2.728
3.471
4.167
696
-23.619
-25.347
-24.746
-23.876
870
TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
52
Toevoeging aan reserves
-172
-172
-1.522
-1.522
0
Onttrekking aan reserves
1.635
960
1.477
1.227
-250
Totaal mutatie reserves
1.463
788
-45
-295
-250
-22.156
-24.559
-24.790
-24.171
620
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden na het overzicht van baten en lasten vanaf pagina 138 .
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
53
Programma 6 Sociaal domein
Maatschappelijke effecten en doelstellingen Voor Dijk en Waard is de transformatie in het sociaal domein een belangrijke taak. Het doel is een sterke, gezonde en vitale samenleving. Sinds de decentralisaties in 2015 is dit al een uitdaging. Door nationale en wereldwijde ontwikkelingen blijft de druk op het sociaal domein groeien. Het vorige kabinet heeft in een brief aan de Kamer aangegeven dat er in het sociaal domein een duidelijke scheefgroei is tussen de taken en de beschikbare financiële middelen. Ze dringen erop aan deze disbalans te herstellen. Hoewel het kabinet dit probleem nu erkent, is er nog geen oplossing in zicht. De budgetten staan onder druk en de inkomsten en uitgaven in het sociaal domein lopen vaak niet gelijk. Het Rijk compenseert gemeenten via het gemeentefonds voor indexaties en kostenstijgingen, maar dit gebeurt vaak pas later. Hierdoor moet de gemeente in haar planningen-controlcyclus regelmatig overschrijdingen melden. In 2025 was er meer grip op de kosten in het sociaal domein door inzichten vanuit analyses. In de Hervormingsagenda zijn afspraken gemaakt om het stelsel in het sociaal domein te vernieuwen. Voor gemeenten is hier een financiële
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
taakstelling aan gekoppeld. Voor Dijk en Waard betekent dit een taakstelling van € 2,5 miljoen in 2025, oplopend tot € 5,5 miljoen in 2028. De huidige financiële situatie maakt dat er keuzes nodig zijn in onze dienstverlening binnen het sociaal domein. In 2025 zijn ontwikkelmaatregelen jeugd voorgelegd aan de raad om meer grip te krijgen op de stijging van de jeugdzorgkosten. De stijging wordt vooral veroorzaakt door de prijsindexatie. We zetten daarbij in op het versterken van het netwerk van inwoners, zodat zij meer ondersteuning kunnen krijgen vanuit de eigen omgeving en de druk op professionele hulp en ondersteuning afneemt. Hiervoor is het versterken van de sociale basis essentieel. De ambities en de beheersingsopgaven in het sociaal domein kunnen we niet alleen doorvoeren. Dit is een gedeelde opgave met het ruimtelijk domein en Veiligheid. Ook hebben we onze lokale en regionale ketenpartners nodig om samen op te trekken om de doelen uit het Integraal beleidskader Sociaal domein te behalen. Vanuit het Gezond en actief leven akkoord (GALA) en het Integraal zorgakkoord (IZA) wordt actief samengewerkt met lokale en regionale partners om onze inwoners gezond en vitaal te houden.
54
Waar hebben we in 2025 op ingezet? Ingezet op Het versterken van het voorliggend veld, preventie en inzet van laagdrempelige, collectieve voorzieningen, waaronder jongerenwerk om de positie en het netwerk van onze inwoners te versterken, zodat zij zelfredzaam blijven en we de druk op de professionele hulp kunnen verminderen. a. In 2025 wordt het beleid Sociale inclusie/ Antidiscriminatiebeleid aan de raad aangeboden. b. We geven de opdracht om meer jongerenwerk op locatie uit te voeren, inclusief extra financiering voor activiteiten en faciliteiten, zodat we meer jongeren bereiken. c. Er worden activiteiten georganiseerd om de weerbaarheid van jongeren te vergroten, gebaseerd op een nog op te stellen jeugdmonitor en uitvoeringsplan Weerbare Jeugd. Het realiseren van voldoende passende woningen voor ouderen en andere aandachtsgroepen in wijken met voldoende voorzieningen waar mensen naar elkaar omkijken. a. Projecten vanuit het Uitvoeringsplan Woonzorgvisie worden uitgevoerd in 2025. b. We blijven voldoen aan de taakstellingen op het gebied van asielopvang en we spannen ons in om te voldoen aan de taakstelling uit de Spreidingswet.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
Status
Toelichting a. De gemeenteraad heeft de beleidsvisie Diversiteit en Inclusie vastgesteld. De kaders zijn bepaald en de stappen worden uitgewerkt in drie plannen: Lokale inclusieagenda, anti-discriminatie-agenda en een regenboogagenda. b. Er is extra ingezet geweest op het jongerenwerk in het primair onderwijs. Daarnaast zijn er nieuwe ontmoetingsplekken gerealiseerd, waaronder een inlooplocatie en een JOP in de openbare ruimte. c. Daarnaast is er uitvoering gegeven aan activiteiten uit de uitvoeringsagenda Weerbare Jeugd. Op 2 december 2025 is de raad geïnformeerd over de voortgang op dit thema.
a. Het Uitvoeringsplan Woonzorgvisie bevat veel projecten die in 2025 van de grond zijn gekomen, onder andere: - Volgens de laatste monitoring zijn in de periode 2022 tot en met 2024 675 geclusterde woningen gerealiseerd. - Er zijn wooncoaches gestart vanuit Wonen Plus Welzijn gericht op informatievoorziening met als doel doorstroom te bevorderen. - We hebben in regionaal verband gewerkt aan inzicht in aantallen en definities en de samenwerking verbeterd (Ethos telling, rapportage ouderenhuisvesting, rapportage aandachtsgroepen). 55
- We werken in regionaal verband samen aan PACTafspraken voor aandachtsgroepen. - We werken steeds beter samen met partners zoals woningcorporaties, met name in gebiedsontwikkelingen zoals het Stationskwartier, waar plek komt voor ontmoeting en woningen voor aandachtsgroepen. - We zetten in op communitybuilding voor het versterken van het gemeenschapsgevoel. b. In 2025 is ingezet op de opvang van asielzoekers in het kader van de Spreidingswet, de opvang van Oekraïense ontheemden en op de huisvesting van statushouders. De opgave voor asielopvang is in 2025 ruimschoots gerealiseerd, waarbij invulling is gegeven aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid binnen de Spreidingswet. Ook voor de opvang van Oekraïense ontheemden is voldaan aan de gestelde opgave. Voor de huisvesting van statushouders is het niet gelukt om de taakstelling volledig te realiseren. Het jaar is afgesloten met een achterstand van circa 100 nog te huisvesten statushouders. Deze achterstand wordt meegenomen naar 2026. Het versterken van de samenwerking tussen het lokaal team en plaatsen waar kinderen en jongeren komen, zoals het onderwijs, de kinderopvang en de huisartsen.
Binnen de kinderopvang en het onderwijs staat een basis aan ondersteuning rondom jeugdigen, onder andere door middel van jeugd- en gezinscoaches die hier aanwezig zijn. Er worden gesprekken met het onderwijs gevoerd over hoe deze basis nog meer kan worden versterkt. Inmiddels zijn er ook opvoedadviseurs in dienst van de gemeente gekomen. Ten aanzien van de huisartsen is de implementatie van ZorgDomein afgerond. Deze verwijstool draagt bij aan de samenwerking tussen huisartsen, POH-GGZ en het lokaal team
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
56
van de gemeente. Daarnaast is een start gemaakt met het kennismaken, uitwisselen en samenwerken tussen de directe aanspreekpunten voor de huisartsen en de POH-GGZ Kind & Jeugd, voor geheel Dijk en Waard. We blijven de integrale aanpak in het sociaal domein ontwikkelen, daarbij maken we gebruik van de ervaringen die we hebben opgedaan in de pilot armoedebeleid. De verschillende onderdelen uit de pilot worden geëvalueerd. Bij een positieve uitkomst wordt de integrale aanpak opgenomen in de werkwijze van het lokale team. Hierbij maken we ook gebruik van de doorbraakmethode van het Instituut voor Publieke Waarden.
De ervaring met de integrale samenwerking op de doorbraaktafel is positief. Er wordt nu breder geïnvesteerd in het vakmanschap van het Sociaal team (gemeente en partners) door hen te trainen in de doorbraakmethodiek. De komende periode wordt gekeken hoe de doorbraaktafel als vervolgstap effectiever ingebed kan worden in de reguliere werkwijze.
We verbeteren de overgang van 18-/18+ door het proces rondom toekomst- en perspectiefplannen en de interne samenwerking te verbeteren.
In 2025 wordt gewerkt met het Toekomstplan (vervangend voor het perspectiefplan) volgens verbeterde procesafspraken. De evaluatie van deze afspraken vindt dit jaar plaats.
We ontwikkelen het lokale team verder naar een meer gebiedsgerichte ondersteuning samen met partners en inwoners. a. We stellen een plan van aanpak op om het lokale team te versterken, gebaseerd op de zeven kenmerken van het VNG-model Stevige Lokale Teams. Dit is een van de maatregelen uit de Hervormingsagenda.
Bestaanszekerheid versterken doordat meer inwoners gebruik maken van de armoedevoorzieningen. a. Naast de inzet op de armoedevoorzieningen onderzoeken we in 2025 verder hoe we de bestaanszekerheid van inwoners verbeteren en inwoners in kwetsbare situaties beter bereiken. Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
a. Er is een plan van aanpak opgesteld binnen het programma Stevig Lokaal Team. We geven stapsgewijs vorm aan een verbeterde werkwijze met partners. We zijn medio 2025 gestart met een actieve samenwerking met WPW, MET, Dijk en Waard Sport, Zaffier en de gemeente actief onder de noemer 'Sociaal Team Dijk en Waard'. Hierover zijn afspraken gemaakt in een samenwerkingsconvenant. a. Vanuit het in 2025 vastgestelde beleidskader Meedoen in Dijk en Waard werken we aan het vergroten van de sociale kwaliteit: meedoen in de buurt en in de wijk, in de omgeving van onze inwoners, en het voorkomen van schulden. Dijk en Waard streeft ernaar om zoveel mogelijk mensen te bereiken die recht hebben op voorzieningen en een hogere benutting van de 57
budgetten. Hiervoor gebruiken we verschillende communicatiemiddelen, zowel vanuit de gemeente als uitvoeringsorganisatie Zaffier. Het realiseren van een sluitend zorgaanbod. a. We evalueren de regionaal nieuwe contracten voor jeugdhulp die begin 2023 van start gegaan zijn, om te bezien in hoeverre de eerder gestelde inkoopdoelen behaald zijn. Daarbij is extra aandacht voor het inkoopdoel 'grip op kosten'.
a. De inhoudelijke evaluatie heeft in 2025 plaatsgevonden. Voor complexe doelgroepen is voor jeugd niet altijd passende hulp en ondersteuning ingekocht. Hiervoor worden betaalovereenkomsten afgesloten om de juiste hulp en ondersteuning te kunnen verlenen. Eind 2026 worden de financiële en juridische consequenties van een eventuele nieuwe inkoop jeugdhulp in beeld gebracht.
We vernieuwen de inkoop van maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo om meer focus te leggen op het voorliggend veld en beter de regie te voeren op de inzet van professionele maatwerkvoorzieningen.
a. In 2025 is een nieuw contract voor Wmo-vervoer gestart. In de data zien we een daling van het aantal gebruikers van het Wmo-vervoer en een toename van het aantal gebruikers en ritten met de Hugo Hopper.
a. Per 1 april 2025 start een nieuw contract voor Wmovervoer. Onderdeel hiervan is dat meer gestuurd wordt op data en meer ingezet wordt op voorliggende voorzieningen als de vervoersvereniging Dijk en Waard.
b. In 2025 zijn de voorbereidingen voor de inkoop van Begeleiding, Dagbesteding, Beschermd Thuis en Beschermd Wonen, Thuisondersteuning en Hulpmiddelen gestart. Zodoende kunnen in 2026 nieuwe contracten afgesloten worden. Bij de inkoop wordt de relatie met het voorliggend veld versterkt.
b. In 2025 werken we regionaal aan de voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van begeleiding binnen de Wmo die 1 januari 2027 in gaat. We verbeteren het toezicht op de rechtmatigheid en kwaliteit van de uitvoering van de Jeugdwet en Wmo.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
Begin 2025 is het Regionaal beleid toezicht en handhaving door de gemeenteraad vastgesteld. In 2025 is een tweede toezichthouder aangesteld om toezicht te houden op de rechtmatigheid en kwaliteit van de Jeugdwet en Wmo.
58
Beleidsindicatoren BBV
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
59
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
60
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
61
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
62
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2024
Primaire begroting 2025
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2025 2025
Afwijking
LASTEN T6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
-14.279
-10.313
-14.919
-14.507
412
T6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-6.662
-3.432
-4.468
-4.508
-40
T6.3
Inkomensregelingen
-32.037
-33.051
-34.067
-34.829
-762
T6.4
Begeleide participatie
-5.972
-5.714
-6.139
-6.169
-30
T6.5
Arbeidsparticipatie
-5.008
-4.323
-6.882
-6.603
279
T6.9
Coördinatie en beleid Jeugd-Wmo
0
-7.228
-7.570
-7.790
-220
TJ-Amb
Jeugdhulp ambulant
-37.389
-28.377
-29.963
-29.749
214
TJ-Esc
Jeugdhulp geëscaleerd
-2.861
-2.665
-2.614
-2.767
-152
TJ-Verb
Jeugdhulp met verblijf
-9.320
-8.819
-12.500
-12.780
-281
TW-DenB
Dagbesteding en begeleiding
-10.149
-8.912
-8.855
-8.614
241
TW-HD
Hulpmiddelen en diensten
-3.986
-3.119
-3.124
-3.182
-58
TW-HH
Huishoudelijke hulp
-6.291
-6.621
-6.615
-7.016
-402
-104
0
-88
-34
54
-134.059
-122.576
-137.804
-138.548
-744
TW-Overig Overig Wmo TOTAAL LASTEN BATEN T6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
10.428
625
7.772
8.880
1.108
T6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.449
151
151
167
16
T6.3
Inkomensregelingen
23.815
22.645
24.234
24.545
311
T6.5
Arbeidsparticipatie
792
0
1.630
1.415
-215
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
63
T6.9
Coördinatie en beleid Jeugd-Wmo
0
0
58
284
226
TJ-Amb
Jeugdhulp ambulant
674
0
0
0
0
TJ-Verb
Jeugdhulp met verblijf
0
0
0
2
2
TW-HD
Hulpmiddelen en diensten
536
473
473
80
-393
TW-HH
Huishoudelijke hulp
0
0
0
532
532
1
0
0
6
6
TOTAAL BATEN
39.695
23.894
34.317
35.911
1.594
Saldo van baten en lasten
-94.364
-98.682
-103.487
-102.637
850
Toevoeging aan reserves
-2.703
-1
-3.767
-3.784
-16
Onttrekking aan reserves
3.841
1.964
2.513
2.152
-361
Totaal mutatie reserves
1.137
1.963
-1.255
-1.632
-377
-93.227
-96.719
-104.742
-104.269
473
TW-Overig Overig Wmo
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden na het overzicht van baten en lasten vanaf pagina 138 .
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
64
Programma 7 Volksgezondheid en milieu
Maatschappelijke effecten en doelstellingen De ambities in dit programma hebben te maken met klimaatverandering en circulaire economie. Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen voor de komende jaren, willen we in de toekomst droge voeten houden. De klimaatambities van het Rijk gebruiken we als ondergrens. We willen de verzilting van de bodem tegengaan en hittestress het hoofd bieden. Ook willen we stappen zetten met de wijkaanpak Transitievisie Warmte. De basis hiervoor is de door het Rijk verplicht op te stellen 'Transitievisie Warmte' die in 2024 wordt vastgesteld. We stimuleren isolatie en verduurzaming van woningen, bedrijfspanden en gebouwen van maatschappelijke instellingen, zoals
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
onderwijsgebouwen. De herijkte Regionale Energie Strategie (RES) wordt in 2024 ter besluitvorming voorgelegd. Op basis hiervan kunnen maatregelen verder uitgewerkt worden. Vanuit het Rijk (via het rijksbrede programma ‘Nederland Circulair in 2050’) en de provincie is er al beleid op het gebied van circulaire economie vastgesteld. Dit biedt naast de opgenomen ambities in het coalitieakkoord handvatten voor Dijk en Waard om een eigen visie en ambitie op te stellen (planning 2024). De gemeente beheert een groot deel van de buitenruimte, is verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval en bezit maatschappelijk vastgoed. Deze drie onderdelen bieden kansen voor de overgang naar een circulaire economie.
65
Waar hebben we in 2025 op ingezet? Ingezet op
Status
Toelichting
Dijk en Waard is een CO2-neutrale gemeente. a. We breiden het Isolatieprogramma Dijk en Waard uit, om eigenaar-bewoners te stimuleren om hun woning te verduurzamen of isoleren.
a. Inwoners wisten de subsidieregeling voor isolatie goed te vinden: in de loop van het jaar is 1.697 keer isolatiesubsidie aangevraagd. Het subsidieplafond is verhoogd.
b. We zetten stappen met de wijkgerichte aanpak om woningen van het aardgas af te krijgen.
b. De gemeente is begonnen met wijkacties in de Oostertocht.
c. We stimuleren de verduurzaming van bedrijven, onder meer met een gebiedsgerichte aanpak. d. We verkennen de realisatie van energiehubs.
c. De gemeente bood ondernemers gratis energiescans aan; ruim 250 ondernemers maakten hier gebruik van.
e. We verduurzamen gemeentelijk vastgoed.
f.
We stimuleren duurzame mobiliteit, onder meer door in te zetten op de stapsgewijze uitbreiding van het aanbod van deelvoertuigen (zie ook programma 2).
d. Op bedrijventerreinen Breekland en Zuiderdel is samen met ondernemers de mogelijkheid tot het maken van energiehubs verkend. Ondernemers staan open voor deze samenwerking. e. Voor Zwembad Waardergolf zijn voorbereidingen getroffen voor werkzaamheden in 2026 en 2027, om het zwembad helemaal van het gas af te krijgen. Andere panden worden energiezuiniger gemaakt. f.
Voor het Stationskwartier is ingezet op uitgebreide fietsparkeervoorzieningen, een nieuw busstation en deelauto's. Gemeentebreed zijn er 50 publieke laadpalen bijgekomen.
Circulaire economie (waaronder afval en grondstoffen).
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
66
a. Uitvoering geven aan het Grondstoffenbeleidsplan voor Dijk en Waard en dan met name de actie om een evaluatie uit te voeren in 2025. b. Opstellen en deels al invulling geven aan het uitvoeringsprogramma 'Dijk en Waard circulair 2050'. Na de bestuurlijke behandeling van de visie en kaders voor circulaire economie in Dijk en Waard (verwachting begin 2025), volgt de praktische vertaling naar het hoe en wat in het uitvoeringsprogramma.
a. Deze onderzoeken lopen, ze zijn nog niet afgerond.
b. Tijdens de WieWatWaaromWater?!-weken werden inwoners en basisschoolkinderen meegenomen in het bewust omgaan met water in al zijn facetten: van zuiniger verbruik en droogteproblematiek, tot goede zorg voor het riool, de waterkwaliteit en het voorkomen van drinkwatercongestie en het verminderen van wateroverlast in de openbare en publieke ruimte, dit alles gekoppeld aan de cultuurhistorische rol die water speelt in Dijk en Waard. Vanaf augustus 2025 konden inwoners en instellingen hun huis, gebouw, tuin, erf of dak klimaatadaptiever maken met het aanvragen van de de subsidie Klimaat en Water.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
67
Beleidsindicatoren BBV
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
68
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2024
Primaire begroting 2025
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2025 2025
Afwijking
LASTEN T7.1
Volksgezondheid
-5.107
-5.623
-5.674
-5.392
282
T7.2
Riolering
-11.818
-11.767
-11.457
-11.783
-327
T7.3
Afval
-9.564
-9.219
-9.091
-9.428
-338
T7.4
Milieubeheer
-6.024
-3.661
-7.811
-7.500
312
T7.5
Begraafplaatsen en crematoria
-572
-623
-639
-617
22
-33.086
-30.893
-34.671
-34.720
-49
508
444
460
490
31
TOTAAL LASTEN BATEN T7.1
Volksgezondheid
T7.2
Riolering
14.047
14.094
13.864
14.191
326
T7.3
Afval
12.045
11.849
11.724
11.965
241
T7.4
Milieubeheer
3.215
250
4.566
4.318
-248
T7.5
Begraafplaatsen en crematoria
491
422
422
379
-43
TOTAAL BATEN
30.306
27.060
31.037
31.344
307
Saldo van baten en lasten
-2.780
-3.833
-3.634
-3.377
258
Toevoeging aan reserves
-51
-51
-51
-51
0
Onttrekking aan reserves
326
26
26
26
0
Totaal mutatie reserves
275
-25
-25
-25
0
-2.505
-3.858
-3.659
-3.401
258
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden na het overzicht van baten en lasten vanaf pagina 138 . Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
69
Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
Maatschappelijke effecten en doelstellingen Dijk en Waard is een gemeente om trots op te zijn. Het is hier fijn wonen in een omgeving waar het stadse leven, ruimte en groen perfect samenkomen. Een gemeente die dynamisch en stedelijk is, maar ook groen en landelijk met de prachtige dorpen. Dijk en Waard wil een veerkrachtige gemeente zijn waar iedereen een plek kan vinden om prettig en gezond te wonen, werken, leren en recreëren. Van gezinnen met jonge kinderen en net afgestudeerden op zoek naar werk, tot ouderen die behoefte hebben aan gezondheidszorg. Dijk en Waard werkt hard om voor iedereen een betaalbare woning in een groene omgeving te bieden. Dit zien we in samenhang met andere opgaven, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, de toenemende vergrijzing en voorzieningen die horen bij een groeiend aantal inwoners. De Strategische Omgevingsvisie Dijk en Waard, die in 2024 aan de raad is voorgelegd, geeft richting aan de toekomst van onze gemeente. Hierin staan de opgaven en ambities voor onze leefomgeving, zoals groen, gebouwen, infrastructuur, water en landschap. Ook zaken als lucht, bodem, geluid en duurzaamheid horen daarbij. Deze visie vormt de basis voor verdere plannen en roept op om samen Dijk en Waard te versterken.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
70
Waar hebben we in 2025 op ingezet? Ingezet op
Status
Toelichting
We streven naar een gemiddelde van 30% sociale huurwoningen op gebiedsniveau.
Het totale nieuwbouwprogramma (voor zover bekend) bevat 30% sociale huur.
a. We maken prestatieafspraken over de woningbouw in Dijk en Waard met onze partners. De Woonvisie geeft richting aan de prestatieafspraken.
a. Eind 2024 zijn Meerjarige Prestatieafspraken ondertekend door gemeente, corporaties en de huurders voor de periode 2025-2028.
We streven naar het vergroten van doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad. a. Opstellen van beleidskader voor woningdelen, woningsplitsing en -omzetting.
We zetten Wooncoaches in. Dit is belegd bij WonenPlusWelzijn. Vanuit het SVNK is een pakket maatregelen gerealiseerd voor de bevordering van doorstroming van senioren naar een beter passende, of meer toekomstbestendige, sociale huurwoning. Een beleidskader voor woningdelen, -splitsing en -omzetting is nog niet opgesteld. We wachten op landelijke regelgeving die nog in de maak is.
We onderzoeken de mogelijkheden en realiseren vormen van geclusterd wonen voor ouderen in nieuwbouw en in bestaande wijken.
In 2025 is onder andere geclusterd wonen opgeleverd door Woonwaard aan de Berckheidelaan, Rembrandt Erf, Boerenzwaluwstraat en Waterkersstraat.
a. Horizon Zorgcentrum, Broek op Langedijk, uitbreiding bestaande locatie met 16 wooneenheden.
a. Horizon Zorgcentrum heeft besloten niet uit te breiden.
b. Geclusterde levensloopwoningen in meerdere bouwvelden in De Draai.
b. Er worden geclusterde levensloopwoningen in de Draai gerealiseerd.
c. Geclusterde levensloopwoningen in bouwveld 3b van De Vaandel Zuid.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
71
d. IKOC Noord-Scharwoude: 56 appartementen van Horizon voor ouderen.
c. Het programma van bouwveld 3b van de woningbouwlocatie in De Vaandel zuid bevat 20 geclusterde levensloopwoningen, de oplevering wordt verwacht in 2028. d. De bouw van het IKOC is gestart. Oplevering staat gepland voor 2027.
We voeren de Woonvisie en de Woonzorgvisie voor Dijk en Waard uit. a. Opstellen Beleidskader Huisvesting arbeidsmigranten.
a. De Beleidsregels huisvesting arbeidsmigranten zijn 2025 opgesteld, maar niet in 2025 vastgesteld.
b. Opstellen van toewijzings- en locatiebeleid voor woonwagenbewoning.
b. Beleidsregels voor woonwagenbewoning zijn niet in 2025 opgesteld.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
72
Beleidsindicatoren BBV
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
73
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
74
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2024
Primaire begroting 2025
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2025 2025
Afwijking
LASTEN T8.1
Ruimte en leefomgeving
-5.676
-3.290
-4.361
-5.111
-750
T8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
-42.453
-9.422
-12.159
-17.744
-5.585
T8.3
Wonen en bouwen
-5.580
-5.796
-6.263
-6.213
50
-53.710
-18.508
-22.783
-29.068
-6.284
573
0
304
1.473
1.169
TOTAAL LASTEN BATEN T8.1
Ruimte en leefomgeving
T8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
50.998
9.572
13.312
25.718
12.406
T8.3
Wonen en bouwen
4.998
2.722
5.678
6.536
858
TOTAAL BATEN
56.569
12.294
19.295
33.727
14.432
Saldo van baten en lasten
2.860
-6.214
-3.489
4.659
8.148
Toevoeging aan reserves
-549
0
-2.032
-5.674
-3.642
Onttrekking aan reserves
1.282
70
2.028
1.591
-437
Totaal mutatie reserves
733
70
-4
-4.083
-4.079
3.592
-6.144
-3.492
576
4.069
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden na het overzicht van baten en lasten vanaf pagina 138 .
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
75
Paragrafen
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
76
Lokale heffingen
Totale opbrengsten
Bedragen x € 1.000
Belastingen
Actuele Begroting
Werkelijk
OZB woningen (eigenaren)
12.550
12.615
OZB niet-woningen (eigenaren)
7.496
7.529
OZB niet-woningen (gebruikers)
4.710
4.751
Parkeerbelasting
244
243
Belastingen zijn verplichte bijdragen aan de gemeente waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. Voor gemeente Dijk en Waard betreft dit de onroerendezaakbelasting (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting en parkeerbelasting.
Toeristenbelasting
80
73
Forensenbelasting
30
11
25.110
25.222
Heffingen vraagt de gemeente als ze een van haar bezittingen ter beschikking stelt of als ze een dienst verleent aan een individu of onderneming. Ook leges vallen onder de heffingen. Dit zijn vergoedingen voor kosten die de gemeente maakt voor administratieve handelingen, zoals het geven van informatie en het verstrekken van vergunningen. Gemeente Dijk en Waard kent de volgende heffingen: rioolheffing, afvalstoffenheffing, lijkbezorgingsrechten, campergelden, liggeld vaartuigen, sluisgelden en leges.
Overige heffingen
Bedragen x € 1.000
Heffingen, rechten en leges
Actuele Begroting
Werkelijk
Afvalstoffenheffing
10.206
10.245
Rioolheffing
13.771
14.003
Lijkbezorgingsrechten
422
378
Marktgelden
30
16
Leges Algemene dienstverlening
1.851
2.164
Leges Fysieke leefomgeving
4.812
5.595
Leges Europese dienstenrichtlijn
66
63
Liggeld vaartuigen
60
66
Campergelden
16
16
Sluisgeld
8
16
31.242
32.562
Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen (volgens artikel 220 tot en met 228 van de Gemeentewet) en heffingen (volgens artikel 228a en 229 van de Gemeentewet) in gemeente Dijk en Waard. Bij lokale heffingen onderscheiden we belastingen en heffingen. •
•
Gerealiseerde inkomsten
Totaal
Totaal
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
77
Ontwikkelingen De werkzaamheden rond de gemeentelijke heffingen van OZB, rioolen afvalstoffen zijn belegd bij Cocensus. Hieronder vallen de uitvoering van de Wet WOZ (herwaardering), de aanslagoplegging, de afhandeling van bezwaar-en beroepschriften, de (dwang)invordering, de afhandeling van verzoeken om kwijtschelding en de contacten met de Waarderingskamer, CBS, dataland en de gemeentelijke afnemers (belastingdienst en waterschap). Cocensus heeft de Waarderingskamer gerapporteerd over de herwaardering die voor de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) zijn uitgevoerd naar de waarde op peildatum 1 januari 2025. Het oordeel van de Waarderingskamer over de uitvoering van de Wet WOZ door Cocensus wordt als 'goed' betiteld. Toelichting op de heffingen die onderdeel zijn van de ontwikkeling van de woonlasten Onroerendezaakbelasting De belangrijkste eigen inkomstenbron van de gemeente is de OZB. De OZB verdelen we onder in een eigenarenbelasting voor woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen. In 2025 zijn de werkelijke OZB-opbrengsten in totaal € 139.000 hoger dan vooraf ingeschat (na bijstelling in de najaarsrapportage). Het verschil komt doordat er meer baten zijn ontvangen over de oudere jaren 2023 en 2024 in 2025 dan verwacht en doordat de WOZ-waarden hoger zijn dan vooraf ingeschat.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
Rioolheffing Taakveld 7.2 Riolering
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
11.767
11.783
-323
-188
11.444
11.595
846
846
Btw
1.482
1.482
Totaal toe te rekenen kosten
2.328
2.328
Totaal kosten
13.772
13.923
Opbrengsten rioolheffing
13.771
14.003
Dekkingspercentage
100%
101%
Kosten riolering inclusief toegerekende rente Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten Toe te rekenen kosten Overhead inclusief toegerekende rente
78
Afvalstoffenheffing
Waard op nummer 87 als het gaat om eigenaar-bewoner en op nummer 33 als het gaat om huurders.
Taakveld 7.3 Afval
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
Kosten inzameling inclusief toegerekende rente
9.427
9.671
Inkomsten, exclusief heffingen
-1.518
-1.723
Totaal nettokosten
7.909
7.948
Toelichting op de overige gemeentelijke belastingen en heffingen
2025
Eigenaar
eenpersoons meerpersoons eenpersoons meerpersoons
Toe te rekenen kosten Overhead inclusief toegerekende rente
1.291
1.291
Btw
1.006
1.006
Totaal toe te rekenen kosten
2.297
2.297
OZB
364
364
Afvalstoffenheffing
238
289
Rioolheffing
315
315
Totaal
917
968
289
238
289
Taakveld 7.5 Begraafplaatsen
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
623
620
623
620
180
180
180
180
10.206
10.245
Opbrengsten afvalstoffenheffing
10.206
10.245
Kosten
Dekkingspercentage
100%
100%
Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten
Ontwikkelingen van de woonlasten Uit onderzoek van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (COELO) van 2025 blijkt dat gemeente Dijk en Waard onder het landelijke gemiddelde ligt in de zogenaamde woonlasten-index. Dijk en Waard staat op nummer 94 als het gaat om eigenaar-bewoner (meerpersoonshuishoudens) en op nummer 27 als het gaat om huurders (meerpersoonshuishoudens). Hierbij is nummer 1 de laagste woonlasten, 346 is de hoogste. In 2024 stond Dijk en
238
Lijkbezorgingsrechten
Totaal kosten
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
Huurder
Toe te rekenen kosten Overhead inclusief toegerekende rente Btw Totaal toe te rekenen kosten
79
Totaal kosten
803
800
Leges
Opbrengsten
422
378
Algemene dienstverlening
Dekkingspercentage
53%
47%
Leges algemene dienstverlening
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
1.533
1.741
1.533
1.741
752
833
752
833
Marktgelden
Kosten
Taakveld 3.3 Marktgelden
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
28
20
Kosten
Inkomsten, exclusief heffingen
Toe te rekenen kosten
Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten
Totaal nettokosten
28
20
Overhead inclusief toegerekende rente Btw
Toe te rekenen kosten
Totaal toe te rekenen kosten
Overhead inclusief toegerekende rente
5
5
Btw
3
3
Totaal kosten
2.285
2.574
Totaal toe te rekenen kosten
8
8
Opbrengsten
1.851
2.164
Dekkingspercentage
81%
84%
Totaal kosten
36
28
Opbrengsten
30
16
83%
57%
Dekkingspercentage
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
Fysieke leefomgeving De legesopbrengsten zijn dit jaar hoger dan verwacht. Daarom zijn er in de najaarsrapportage 2025 bijstellingen gedaan. De hogere opbrengsten komen door een combinatie van meer én grotere grote bouwprojecten. Met name in het stationsgebied en Westpoort. Terwijl het aantal kleine, verlieslatende aanvragen lager was dan begroot.
80
Toe te rekenen kosten
Leges fysieke leefomgeving
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
1.281
1.161
1.281
1.161
Kosten Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten Toe te rekenen kosten
Overhead inclusief toegerekende rente
29
28
Totaal toe te rekenen kosten
29
28
Totaal kosten
66
64
Opbrengsten
66
63
100%
98%
Btw
Dekkingspercentage
Overhead inclusief toegerekende rente
926
935
Btw
Sta- en liggelden
Totaal toe te rekenen kosten
926
935
Totaal kosten
2.207
2.096
Opbrengsten
4.812
5.595
Dekkingspercentage
218%
267%
Europese dienstenrichtlijn
Broekhorn Vanaf de begroting 2024 wordt de kostendekkendheid voor de havens Broekhorn en Broek op Langedijk gesplitst weergegeven. Taakveld 2.3 Liggeld vaartuigen Broekhorn
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
47
50
47
50
8
8
Leges Europese dienstenrichtlijn
Bedragen x € 1.000
Kosten
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
37
36
Toe te rekenen kosten
37
36
Overhead inclusief toegerekende rente
Inkomsten, exclusief heffingen
Kosten Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten
Totaal nettokosten
Btw
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
81
Totaal toe te rekenen kosten
8
8
Totaal kosten
55
58
Opbrengsten
55
55
100%
95%
Dekkingspercentage
Campergelden Taakveld 2.3 Campergelden
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
14
15
14
15
Btw
2
2
Totaal toe te rekenen kosten
2
2
Totaal kosten
16
17
Opbrengsten
16
16
100%
94%
Kosten Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten
Broek op Langedijk Taakveld 2.3 Liggeld vaartuigen Haven Broek op Langedijk
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
42
72
42
72
Kosten
Toe te rekenen kosten
Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten Toe te rekenen kosten Overhead inclusief toegerekende rente
Dekkingspercentage
Btw
3
3
Totaal toe te rekenen kosten
3
3
Totaal kosten
45
75
Opbrengsten
5
11
11%
15%
Dekkingspercentage
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
Overhead inclusief toegerekende rente
82
Sluisgelden
Toe te rekenen kosten
Taakveld 2.3 Sluisgelden
Bedragen x € 1.000
Nettokosten
Actuele Begroting
Werkelijk
75 75
Kosten
Overhead inclusief toegerekende rente Btw
15
15
83
Totaal toe te rekenen kosten
15
15
83
Totaal kosten
90
98
Opbrengsten
8
16
9%
16%
Inkomsten, exclusief heffingen Totaal nettokosten
Dekkingspercentage
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
83
weerstandsvermogen. Ter informatie onderstaand in cursief de betreffende passage in de Prognose reserves 2023 – 2027.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de geïdentificeerde risico’s voor de gemeente Dijk en Waard. Dit risicoprofiel bepaalt de weerstandscapaciteit die nodig is om deze risico’s op te kunnen vangen. De benodigde weerstandscapaciteit afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit geeft de ratio van het weerstandsvermogen van de gemeente Dijk en Waard weer. Het risicoprofiel geactualiseerd. Inschattingen van eerder geïnventariseerde risico’s zijn gewijzigd en ook zijn nieuwe risico’s toegevoegd. In totaal zijn circa 35 risico’s in het risicoprofiel opgenomen. De 10, in financiële zin, grootste risico’s zijn onder het hoofdje “Risicoprofiel” nader omschreven. Om in deze paragraaf een beeld te geven van de weerstandscapaciteit (de ratio van het weerstandsvermogen) van de gemeente Dijk en Waard zijn de volgende uitgangspunten gebruikt: • •
Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit is een zekerheidspercentage van 80% gebruikt. Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de “vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties. Eerder bestond de beschikbare weerstandscapaciteit alleen uit de algemene reserve en de onbenutte belastingcapaciteit. In de door de raad op 7 november 2023 vastgestelde Prognose reserves 2023-2027 is bepaald dat ook de “vrije” ruimte van de reserve bouwgrondexploitaties onderdeel is van het beschikbare
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
In het weerstandsvermogen (de ratio) wordt een totaal beeld gegeven inclusief de risico’s van de grexen. Dit betekent dat de risico’s die verbonden zijn aan de grexen opgenomen worden in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. De “vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties (totaal van de reserve minus de inschatting toekomstige vennootschapsbelasting en de onttrekkingen kapitaallasten voor doortrekken Punt en Herinrichting omgeving Veilingterrein) wordt opgenomen in de beschikbare weerstandscapaciteit. Met deze uitgangspunten is de ratio van het weerstandsvermogen voor de gemeente Dijk en Waard 2,3. Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen, wordt door gemeenten vaak gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) en de Universiteit Twente zijn opgesteld. waardering
ratio
betekenis
A
>2
uitstekend
B
1,4 – 2
ruim voldoende
C
1 – 1,4
voldoende
D
0,8 – 1
matig
E
0,6 – 0,8
onvoldoende
F
< 0,6
ruim onvoldoende
84
Risicoprofiel In het onderstaande overzicht staan de 10 risico’s met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Risico Conjunctuur risico’s grondexploitaties
Kans
Financieel gevolg
70%
€ 5.214.000
50%
€ 2.800.000
50%
€ 2.500.000
Binnen de grondexploitaties is er een generiek risico aanwezig voor conjunctuur effecten. Zo staan de grondprijzen onderdruk, rente tarieven en bouwkosten stijgen. Er is een scenario uitgewerkt dat de bouw- en woonrijp maak kosten met 4,4% toenemen, de opbrengststijging grond 0% is (i.p.v. 2%) en de rekenrente stijgt naar 1%. Dit scenario brengt het risico mee dat aanvullende verliesvoorzieningen moeten worden getroffen. Parkeerhubs Oostrand Er bestaat een risico dat de kosten voor de parkeerhubs hoger uitvallen dan geraamd in de grondexploitatie Oostrand. Dit financiële risico kan niet binnen de grondexploitatie worden opgevangen Netcongestie Door capaciteits- en spanningsproblemen kunnen niet alle aanvragen om netaansluiting van stroom door Liander worden gehonoreerd. Er wordt wel gewerkt aan het uitbreiden van de capaciteit van het distributienet en het aanpassen van de netstructuur. Door deze netcongestie zijn inmiddels ook de doorlooptijden van een geaccepteerde aanvraag t/m de aansluiting verlengd. Dit kan voor veel projecten die op stapel staan leiden tot vertraging . Wat de impact dit kan hebben is zeer lastig te beoordelen.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
85
Jeugd
40%
€ 3.000.000
50%
€ 1.750.000
70%
€ 1.000.000
70%
€ 1.000.000
70%
€ 900.000
De kans bestaat dat de in de begroting opgenomen raming voor uitgaven jeugdhulp niet toereikend is. Het beroep op jeugdhulp en de daaraan verbonden kosten kunnen hoger zijn dan wat in de raming is opgenomen. Naast de geraamde lasten is er ook een inspanningsverplichting van 5% van de lasten van 2024 ( 2,2 miljoen) afgesproken met de Raad. Spooronderdoorgang Vaanpark Westpoort Deze investering is begroot door Sweco op een bedrag van ca. € 6,5 miljoen en kans op grove overschrijding is groot bij dit soort projecten. Dit risico komt bovenop het conjunctuur risico. Algemene uitkering De hoogte van de algemene uitkering is van jaar tot jaar geen vast gegeven en kan variëren. Onvoorzien financieel beroep vanuit gemeenschappelijke regelingen De gemeente loopt het risico dat een of meerdere gemeenschappelijke regelingen waarin zij participeert geconfronteerd worden met financiële tekorten die niet (volledig) binnen het eigen weerstandsvermogen van de regeling kunnen worden opgevangen. In dat geval kan de gemeente, op basis van haar deelnemersaandeel, verplicht worden bij te dragen aan het dekken van deze tekorten. Dit kan onverwacht beslag leggen op de gemeentelijke financiële middelen. Ramen van leges
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
86
De opbrengsten uit bouwleges kunnen afwijken van de begroting, afhankelijk van het aantal vergunningaanvragen. Schommelingen in het aantal vergunningaanvragen kunnen leiden tot tekorten of overschotten. De vergunningaanvragen wordt beïnvloed door economische ontwikkelingen, schaarste aan bouwmaterialen en wet- en regelgeving. In het recente verleden was de realisatie vaak hoger dan begroot, maar door de invoering van de Omgevingswet, de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen en rechterlijke uitspraken omtrent stikstof is een daling ook realistisch. Inflatie/Prijsstijgingen
50%
€ 1.200.000
25%
€ 1.820.000
Bij de raming van budgetten wordt een indexatie voor prijsstijgingen meegenomen. De daadwerkelijke inflatie c.q., prijsstijgingen voor zowel inkopen als aanbestedingen kan echter hoger uitvallen. Beschikbare budgetten zijn dan niet meer toereiken om de lasten te dekken Voorbereidingskredieten moeten worden afgeboekt Risico is dat voorbereidingskredieten niet binnen de wettelijke termijn van 5 jaar kunnen worden ingebracht in een grondexploitatie. Redenen hiervoor kunnen zijn: er wordt geen actief grondbeleid gevoerd voor het project of het project loopt vertraging op. Ook kan een grondexploitatie een negatief resultaat krijgt na het inbrengen van het voorbereidingskrediet. Totaal 10 grootste risico's
max € 21.184.000
Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het totale maximale financiële gevolg van de risico’s ongewenst is. De risico’s zullen immers niet allemaal tegelijk en in de maximale omvang optreden. De uitkomst van deze simulatie is dat, met een zekerheid van 80%, met een bedrag van € 20.886.000 de risico’s kunnen worden afgedekt.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
87
Beschikbare weerstandscapaciteit Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de “vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties Algemene reserve, stand ultimo Jaarrekening 2025
€ 32.902.000
Onbenutte belastingcapaciteit
€ 6.621.000
“Vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties
€ 4.847.000
Beschikbare weerstandscapaciteit
€ 44.370.000
Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en daaraan gerelateerde benodigde weerstandscapaciteit met de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen
=
= Benodigde weerstandscapaciteit
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
€ 44.370.000 € 20.886.000
88
= 2.1
Kengetallen
Werkelijk 2024
Raming 2025
Werkelijk 2025
Indeling kengetallen Cat A
Cat B
Cat C
Netto schuldquote
25%
26%
19%
<90%
90-130%
>130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
30%
24%
19%
<90%
90-130%
>130%
Solvabiliteitsratio
35%
36%
40%
>50%
20-50%
<20%
Kengetal grondexploitatie
2%
5%
2%
<20%
20-35%
>35%
Structurele exploitatieruimte
2%
0%
2%
>0%
0%
<0%
Belastingcapaciteit
92%
95%
88%
<95%
95-105%
>105%
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
89
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Deze paragraaf gaat in op het onderhoud van kapitaalgoederen (zoals wegen, openbaar groen, bruggen, verkeerslichten, riolering) in de openbare ruimte in 2025. Onder de openbare ruimte verstaan we de fysieke ruimte binnen de gemeente die voor iedereen vrij toegankelijk is. De openbare ruimte bestaat voor een groot deel uit kapitaalgoederen die de ruggengraat vormen van de openbare ruimte. Kapitaalgoederen zijn door de gemeente aangekochte en/of tot stand gebrachte objecten, die meerdere jaren nut geven. De instandhouding hiervan gebeurt door het uitvoeren van dagelijks en groot onderhoud en door het vervangen van de kapitaalgoederen. De kwaliteit van het onderhoud van deze kapitaalgoederen is, naast het duurzaam in stand houden, bepalend voor de manier waarop de inwoners de openbare ruimte beleven. Met het onderhouden van deze kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Een helder en volledig overzicht is van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. In artikel 12 BBV is aangegeven voor welke kapitaalgoederen het onderhoud in ieder geval moet worden aangegeven, namelijk: wegen, riolering, waterhuishouding, groenvoorzieningen en gebouwen.
Het BBV vereist dat in deze paragraaf wordt aangegeven wat het beleidskader is en welke kwaliteitseisen en financiële middelen voor het onderhoud van kapitaalgoederen vastgesteld zijn. Voor het beleidskader geldt in deze paragraaf het gewenste onderhoudsniveau als uitgangspunt, zoals opgenomen in het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte Dijk en Waard (november 2023). Voor de gemeente is gekozen voor gebiedsafhankelijke kwaliteitsniveaus, waarbij de beeldkwaliteit van de openbare ruimte voornamelijk moet
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
voldoen aan kwaliteitsniveau B. In winkel-/ centrumgebieden geldt voor enkele zaken kwaliteitsniveau A.
Strategisch beleidskader In het 'Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2024-2033' zijn de integrale kaders vastgelegd voor de openbare ruimte. Deze kaders bestaan onder andere uit ambities en beleidsuitgangspunten om gericht te werken aan maatschappelijke opgaven zoals gezondheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulariteit. Bovendien is het onderhoudsniveau per areaal en gebiedstype bepaald. Dit plan is in november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Aanvullend op het raadskader, heeft het college het 'Uitvoeringsplan Integraal Beleid Openbare Ruimte 2024-2033' vastgesteld. Het bevat nadere (uitvoerings-)regels en actiepunten om invulling te geven aan de kaders. Op basis van deze elementen zijn ook de benodigde aanvullende budgetten inzichtelijk gemaakt.
Dagelijks en groot onderhoud De actuele beheergegevens van de diverse arealen in de openbare ruimte zijn opgenomen in de beheerpakketten GISIB, Brutis, TechView en ABS. Voor de gemeentelijke gebouwen wordt gebruik gemaakt van het beheerpakket PLANON. Door het uitvoeren van regelmatige inspecties en het maken van een maatregelentoets is er in de beheerpakketten een actueel inzicht in kwaliteit en kwantiteit van de openbare ruimte en de gebouwen. Deze beheerpakketten vormen de basis voor de benodigde financiële middelen voor het dagelijks en groot onderhoud van de kapitaalgoederen. Dagelijks onderhoud Voor de uitvoering van het dagelijks onderhoud aan de kapitaalgoederen worden in de begroting jaarlijks budgetten 90
beschikbaar gesteld gebaseerd op de voorgaande begroting. Bovendien moet rekening worden gehouden met de groei van het areaal. Door de toename van het gemeentelijk areaal, bijvoorbeeld door de ontwikkeling en oplevering van nieuwbouw- en inbreilocaties en stijgende prijzen, kunnen deze budgetten onder druk komen te staan. Wanneer de budgetten niet meegroeien met de ontwikkelingen heeft dit gevolgen voor het kwaliteitsniveau dat daarmee uiteindelijk kan worden gerealiseerd.
Groot onderhoud Groot onderhoud van kapitaalgoederen kost ieder jaar veel geld. Dit wordt gedekt door jaarlijkse dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen. Vanuit deze voorzieningen vindt jaarlijks een onttrekking plaats voor de verwachte kosten voor groot onderhoud in dat jaar. Deze systematiek geeft een goed inzicht in het verwachte groot onderhoud voor ongeveer de aankomende 10 jaar en geeft een goede beheertechnische en financiële basis voor dit onderhoud op langere termijn (tot 60 jaar). In de begroting 2025 zijn de voorzieningen geactualiseerd en verwerkt, zodat het huidige kwaliteitsniveau kan worden vastgehouden. Investeringen Naast de uitvoering van dagelijks en groot onderhoud worden nieuwe investeringen en vervangingsinvesteringen opgenomen in het MeerjarenInvesteringsplan (MIP). De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden verwerkt in de begroting. De provincie wijst als toezichthouder op de volgende punten: •
Kwaliteitsniveau onderhoud: er is sprake van een ondergrens voor wat betreft het onderhoudsniveau. Dat is het niveau waarop nog net geen kapitaalvernietiging plaatsvindt. Op dit moment ligt het onderhoudsniveau van de kapitaalgoederen in Dijk en Waard boven dit niveau.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
•
Verlaging van het kwaliteitsniveau door uw raad moet leiden tot actualisatie van de gegevens.
•
De stand van de voorziening, de toevoegingen en de onttrekkingen moeten overeenkomen met de voor het groot onderhoud benodigde budgetten. Zo niet, dan merkt de provincie het aan als een onvolledige of onrealistische raming.
Ten aanzien van het bovenstaande is na diverse afstemmingen door de accountant geoordeeld dat in het onderhoudsplan voor de voorzieningen onderdelen zijn opgenomen die niet als groot onderhoud kunnen worden aangemerkt. De financiële effecten hiervan zijn elders in de jaarstukken verwerkt. In de aanloop naar de jaarrekening 2026 zal dit oordeel nader met de accountant worden besproken en in de beheerplannen worden verwerkt. In het hieronder opgenomen overzicht zijn de budgetten voor beheer, dagelijks en groot onderhoud opgenomen. Hierbij zijn de volgende opmerkingen te plaatsen: 1. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen moeten, conform de bepalingen van het BBV, tenminste de volgende kapitaalgoederen staan: wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Voor de gemeente Dijk en Waard is deze paragraaf uitgebreid met de onderdelen civiele kunstwerken, openbare verlichting en speelvoorzieningen. 2. In de begroting 2025 van Dijk en Waard zijn de loonkosten per taakveld opgenomen. De loonkosten kunnen daardoor niet specifiek worden toegerekend aan de verschillende kapitaalgoederen in deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Om die reden zijn de loonkosten niet opgenomen in het onderstaande overzicht.
91
Bedragen (X € 1.000)
Onderhoudsbudget
Voorziening
Achterstallig onderhoud
Begroting
Werkelijk
Wegen
2.819
2.668
Ja
Nee
Riolering
1.146
990
Ja
Nee
Kunstwerken en waterhuishouding
570
285
Ja
Nee
Openbaar groen
2.534
2.381
Ja
Nee
Gebouwen
2.420
2.592
Ja
Nee
Openbare verlichting
330
377
Ja
Nee
Speelvoorzieningen
95
120
Nee
Nee
9.914
9.414
Uitbreiding areaal In de gemeente wordt op verschillende plaatsen volop gebouwd. Dit leidt jaarlijks tot een significante groei in het areaal dat beheerd en onderhouden moet worden. Uitgangspunt is dat voor de groei van het areaal als gevolg van de uitbreiding van de gemeente (autonome ontwikkelingen) volledig toereikende onderhoudsbudgetten beschikbaar zijn. Dit is noodzakelijk om aan de gewenste kwaliteitsniveaus te kunnen blijven voldoen.
Arealen 0. Groot onderhoud gebieden Molenwijk-Noordoost HHW In 2025 hebben we het bestek gemaakt en afgestemd met de nutspartijen. Mede door de capaciteitsplanning van de nutsbedrijven is de start van de uitvoering naar de tweede helft van 2026 verschoven. Middenweg (Centrumwaard): in 2025 zijn de werkzaamheden aan de Middenweg bij Centrumwaard afgerond. De planning voor de start werkzaamheden aan de Dreef en de Basiusstraat is respectievelijk de tweede helft van 2026 en het eerste halfjaar van 2027. Bomenbuurt (Zuid-Scharwoude): in 2025 hebben we het ontwerp afgerond. Door aanvullende klimaateisen en nuts-inpassingen is de planning voor start uitvoering gewijzigd. Dit wordt in de loop van 2026. 1. Wegen In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan diverse wegen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. Bij de planning van groot onderhoud, hebben we rekening gehouden met de werkzaamheden aan de spooronderdoorgang en de Zuidtangent. 2. Riolering In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan diverse riolen en gemalen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. In 2025 is het Programma Stedelijk Water en Riolering geüpdatet. 3.
Waterhuishouding In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan diverse wateren en
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
92
waterstaatkundige objecten en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. Samen met het waterschap is een nieuw baggerplan opgesteld voor de komende 10 jaar. 4. Groen In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan het openbaar groen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden. 5. Gebouwen In 2025 hebben we de meerjarenonderhoudsplannen gebouwen geactualiseerd. In 2025 is het gemeentehuis volledig van het aardgas af gegaan.
Jaarstukken 2025 Gemeente Dijk en Waard
6. Civiele kunstwerken In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan de civiele kunstwerken en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. 7. Openbare verlichting In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan de openbare verlichting en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden. 8. Speelvoorzieningen In 2025 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen klein en groot onderhoud uitgevoerd aan de speelvoorzieningen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden.
93
Overzicht beleidskaders Kapitaalgoederen
vastgelegd in
vastgesteld vernieuwing
vastgesteld door de gemeenteraad Strategisch beleid openbare ruimte