Jaarstukken 2024 - versie 2-7-2025

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

83

Door capaciteits- en spanningsproblemen kunnen niet alle aanvragen om netaansluiting van stroom door Liander worden gehonoreerd. Er wordt wel gewerkt aan het uitbreiden van de capaciteit van het distributienet en het aanpassen van de netstructuur, maar naar verwachting zullen deze werkzaamheden voor onze regio pas in het vierde kwartaal van 2028 worden afgerond. Door deze netcongestie zijn inmiddels ook de doorlooptijden van een geaccepteerde aanvraag t/m de aansluiting verlengd van ca. 0,5 jaar naar maar liefst ca. 1,5 jaar. Dit kan voor veel projecten die op stapel staan leiden tot vertraging met als gevolg extra kosten. Gemeenschappelijke regelingen

70%

€ 1.000.000

70%

€ 900.000

50%

€ 1.200.000

Begrotingsoverschrijdingen bij gemeenschappelijke regelingen worden doorbelast aan de gemeente. Voorbeelden van gemeenschappelijke regelingen zijn de GGD, Veiligheidsregio en Zaffier. Opbrengsten leges De opbrengsten leges, en dan vooral de bouwleges, kunnen minder zijn dan de in de begroting opgenomen raming. Ook de invoering van de omgevingswet brengt mogelijk lagere opbrengsten met zich mee. Spooronderdoorgang Zuidtangent Er is in de budgetten voor de spooronderdoorgang rekening gehouden met een risico-reservering van 12,5 %. Naast deze risico's is met partner ProRail een inschatting gemaakt van het risico op kostenstijging (Verwachte NUwaarde, P85). Dit risico wordt ingeschat op circa € 1,2 mln. De kans op deze overschrijding wordt geschat op 50%.

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

84

Buig (gebundelde uitkering van het rijk voor de bekostiging van uitkeringen op grond van een aantal wetten, waaronder de Participatiewet)

50%

€ 1.150.000

50%

€ 1.050.000

In onze begroting hebben we een inschatting gemaakt van zowel het te ontvangen budget inkomensdeel WWB als de verwachte uitgaven voor uitkeringen WWB (uitvoering door Zaffier). De inkomsten kunnen afwijken van de inschatting door een nieuwe verdeelmethode van het rijk en ook de uitgaven kunnen anders zijn door bijvoorbeeld mindere economische omstandigheden (meer klanten). Inflatie/Prijsstijgingen Bij de raming van budgetten wordt een indexatie voor prijsstijgingen meegenomen. De daadwerkelijke inflatie c.q., prijsstijgingen voor zowel inkopen als aanbestedingen kan echter hoger uitvallen. Beschikbare budgetten zijn dan niet meer toereikend om de lasten te dekken. Totaal 10 grootste risico's

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

max € 17.350.000

85

Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het totale maximale financiële gevolg van de risico’s ongewenst is. De risico’s zullen immers niet allemaal tegelijk en in de maximale omvang optreden. De uitkomst van deze simulatie is dat, met een zekerheid van 80%, met een bedrag van € 14.850.000 de risico’s kunnen worden afgedekt.

Beschikbare weerstandscapaciteit Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de “vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties Algemene reserve, stand ultimo Jaarrekening 2024

€ 29.256.000

Onbenutte belastingcapaciteit

€ 6.638.000

“Vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties

€ 6.991.000

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 42.885.000

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en daaraan gerelateerde benodigde weerstandscapaciteit met de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen:

Ratio weerstandsvermogen

Beschikbare weerstandscapaciteit =

€ 42.885.000 =

Benodigde weerstandscapaciteit

= 2,9 € 14.850.000

86

Kengetallen Werkelijk 2023

Raming 2024

Werkelijk 2024

Indeling kengetallen Cat A

Cat B

Cat C

Netto schuldquote

31%

58%

25%

<90%

90-130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

30%

56%

30%

<90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsratio

34%

23%

34%

>50%

20-50%

<20%

Kengetal grondexploitatie

7%

9%

2%

<20%

20-35%

>35%

Structurele exploitatieruimte

0%

0%

0%

>0%

0%

<0%

Belastingcapaciteit

93%

93%

92%

<95%

95-105%

>105%

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

87

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf geven we aan hoe we de kapitaalgoederen in gemeentelijk eigendom beheren. Kapitaalgoederen zijn goederen, waar de gemeente in investeert en die van groot maatschappelijk nut zijn voor de uitvoering van gemeentetaken. Deze goederen, zoals wegen, viaducten, speelvoorzieningen en riolering hebben doorgaans een lange levensduur en hoge vervangingswaarde. De instandhouding van de functie van kapitaalgoederen doen we door dagelijks en groot onderhoud en vervangingswerkzaamheden. De kwaliteit van het onderhoud is, naast het duurzaam in stand houden, bepalend voor de manier waarop inwoners de openbare ruimte beleven. Het onderhouden van deze kapitaalgoederen kost veel geld. Deze kosten worden in een helder en volledig overzicht weergegeven voor een goed inzicht in de financiële positie. In deze paragraaf geven we aan wat het beleidskader is en welke kwaliteitseisen en financiële middelen voor het onderhoud van kapitaalgoederen vastgesteld zijn. Artikel 12 BBV geeft aan dat het onderhoud in ieder geval dient te worden aangegeven voor de kapitaalgoederen: wegen, riolering, waterhuishouding, groenvoorzieningen en gebouwen. Wij voegen daar civiele kunstwerken, openbare verlichting en speelvoorzieningen aan toe. De gegevens van de diverse objecten leggen we vast in de beheerpakketten GISIB, Brutis, TechView, ABS en PLANON.

Door regelmatig te inspecteren en wijzigingen te verwerken is er in de beheerpakketten een actueel inzicht in kwaliteit en kwantiteit van de objecten. De beheerpakketten vormen de basis voor de benodigde

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

financiële middelen voor het dagelijks en groot onderhoud van de kapitaalgoederen.

Strategisch beleidskader VastKapitaalgoed

Vastgelegd in

Vernieuwing gesteld

Strategisch (door de gemeenteraad) Openbare ruimte

Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2024 - 2033

2023

2027

2023

2026

2021

2027

Uitvoeringsplan Integraal Openbare ruimte Beleid Openbare Ruimte 2024 - 2033

2023

2027

Openbare ruimte Beleidsplan Klimaatadaptatie

2023

2026

Klimaatadaptatiestrategie en Openbare ruimte uitvoeringsagenda Regio Alkmaar Riolering

Programma Stedelijk Water en Rioleringen 2022-2027

Operationeel (door het college van B&W)

88

Het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2024-2033 is in november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn de integrale kaders vastgelegd voor de openbare ruimte. Deze kaders bestaan onder andere uit ambities en beleidsuitgangspunten om gericht te werken aan maatschappelijke opgaven zoals gezondheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulariteit. Bovendien is het onderhoudsniveau per areaal en gebiedstype bepaald. Voor de gemeente is gekozen voor gebiedsafhankelijke kwaliteitsniveaus, waarbij de beeldkwaliteit van de openbare ruimte voornamelijk moet voldoen aan kwaliteitsniveau B. In winkel- en centrumgebieden geldt voor enkele elementen kwaliteitsniveau A. Aanvullend op het raadskader, heeft het college het Uitvoeringsplan Integraal Beleid Openbare Ruimte 2024-2033 vastgesteld. Het bevat nadere (uitvoerings-)regels en actiepunten om invulling te geven aan de kaders. Op basis van deze elementen zijn ook de benodigde aanvullende budgetten inzichtelijk gemaakt. De Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda Regio Alkmaar is in november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Het stuk is geschreven in samenwerking met het HHNK, PWN en zes gemeenten in de regio. In het stuk wordt de regionale opgave, de Klimaatadaptatiestrategie en de bijbehorende regionale en lokale uitvoeringsagenda beschreven.

De adaptatiestrategie is onderbouwd met de basisinventarisatie klimaatkwetsbaarheden (klimaatstresstesten), uitgevoerd in 2019, en de klimaatdialogen met interne en externe stakeholders die in 2020 zijn gehouden. Aanvullend op het raadskader, heeft het college in november 2023 het beleidsplan Klimaatadaptatie vastgesteld. Het bevat nadere (uitvoerings-)regels en actiepunten om invulling te geven aan de kaders. De benodigde aanvullende budgetten zijn inzichtelijk gemaakt. Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

In december 2022 heeft de gemeenteraad het Programma Stedelijk Water en Riolering 2022-2027 vastgesteld. Hierin staat hoe we invulling geven aan de zorgplicht voor de riolering en aan de aanpassingen die nodig zijn door klimaatverandering, welke kosten er mee gemoeid zijn en welke financiële middelen hiervoor nodig zijn. Dit vormt een beleidsmatige basis voor de rioolheffing.

Dagelijks en groot onderhoud Voor de uitvoering van dagelijks onderhoud worden in de begroting jaarlijks budgetten beschikbaar gesteld, gebaseerd op de vorige begroting. Het gemeentelijk areaal is gegroeid, onder andere door de ontwikkeling en oplevering van nieuwbouw- en inbreilocaties, en prijzen zijn gestegen. De budgetten voor onderhoud moeten meegroeien om functieverlies, schade en kapitaalvernietiging te voorkomen. Groot onderhoud De kosten voor groot onderhoud zijn niet ieder jaar gelijk. Om de jaarlijkse lasten wel gelijk te houden hebben we egalisatievoorzieningen. Op basis van een meerjarenonderhoudsplan doteren we een gelijk bedrag vanuit de exploitatie aan deze voorzieningen. Uit deze voorzieningen onttrekken we jaarlijks de verwachte kosten voor groot onderhoud in dat jaar. Deze systematiek geeft een goede beheerstechnische en financiële basis voor groot onderhoud ook op de langere termijn. Investeringen Investeringen voor het oprichten van nieuwe objecten, voor het vervangen van objecten en voor het toevoegen van extra functionaliteit(en) aan bestaande objecten nemen we op in het meerjareninvesteringsplan. De kapitaallasten die hieruit voortvloeien verwerken we in de begroting.

89

In het overzicht hieronder zijn de budgetten voor beheer, dagelijks en groot onderhoud opgenomen.

Naast het onderhoud aan de afzonderlijke kapitaalgoederen voeren we ook integraal onderhoud uit in gebieden.

Onderhoudsbudget

0. Groot onderhoud gebieden Overtoom: In 2024 hebben we groot onderhoud aan de entree van de Overtoom uitgevoerd. Voor het groot onderhoud van de rest van het gebied zijn nog geen concrete plannen.

Wegen Riolering Kunstwerken en waterhuishouding Openbaar groen Gebouwen Openbare verlichting Speelvoorzieningen

Begroting Werkelijk 2.706 2.686 1.544 1.144 578 694 2.190 2.421 351 92 9.882

2.182 2.637 364 114 9.821

Voor- Achterstallig ziening onderhoud Ja Ja Ja

Nee Nee Nee

Ja Ja Ja Nee

Nee Nee Nee Nee

Uitbreiding areaal In de gemeente wordt op verschillende plaatsen volop gebouwd. Dit leidt jaarlijks tot een significante groei van het areaal dat beheert en onderhouden dient te worden. Uitgangspunt is dat voor de groei van het areaal als gevolg van de uitbreiding van de gemeente (autonome ontwikkelingen) volledig toereikende onderhoudsbudgetten beschikbaar zijn. Dit is noodzakelijk om aan de gewenste kwaliteitsniveaus te kunnen blijven voldoen. De benodigde budgetten van deze uitbreidingen worden onder andere verkregen uit de groeigelden vanuit de algemene uitkering. Actualisatie van de areaaluitbreidingen en de bijbehorende toename van de beheerkosten worden jaarlijks inzichtelijk gemaakt, waarna extra onderhoudsbudgetten worden aangevraagd.

Arealen

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

Molenwijk (Heerhugowaard (zuidoost)): De herinrichting van het zuidoostelijke deel van de Molenwijk hebben we eind 2024 afgerond. Molenwijk (Heerhugowaard (noordoost)): In februari 2024 hebben we het definitieve ontwerp van de herinrichting van het noordoostelijke deel van de Molenwijk aan de bewoners gepresenteerd. Vanwege de wens om meer circulair te werken, hebben we meer tijd genomen voor onderzoek en uitwerking. Planning: start uitvoering begin 2026. Middenweg (Centrumwaard): In 2024 hebben we het grootste deel van de werkzaamheden aan de Middenweg bij Centrumwaard uitgevoerd. Planning: afronding resterende werkzaamheden in eerste halfjaar van 2025. Bomenbuurt (Zuid-Scharwoude): In 2024 hebben we de inwonersparticipatie verder vervolg gegeven en een start gemaakt met het ontwerp. Planning: start uitvoering eind 2025. 1. Wegen In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan diverse wegen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. Bij de planning van groot onderhoud hebben we rekening gehouden met de werkzaamheden aan de spooronderdoorgang en de Zuidtangent.

90

2. Riolering In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan diverse riolen en gemalen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. In 2024 is gestart met een update van het Programma Stedelijk Water en Riolering. We verwachten deze in het eerste half jaar van 2025 aan te kunnen bieden aan de gemeenteraad. 3. Waterhuishouding In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan diverse wateren en waterstaatkundige objecten en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. 4. Groen In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan het openbaar groen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden. 5. Gebouwen In 2024 hebben we tevens de meerjarenonderhoudsplannen gebouwen

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

geactualiseerd. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden. 6. Civiele kunstwerken In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan de civiele kunstwerken en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. Aanvullend is kostbaar herstel uitgevoerd aan een brug in park De Kabel welke als gevolg van overbelasting beschadigd was. 7. Openbare verlichting In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan de openbare verlichting en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden. 8. Speelvoorzieningen In 2024 hebben we naar aanleiding van inspecties en meldingen kleinen groot onderhoud uitgevoerd aan de speelvoorzieningen en daarmee aan het afgesproken kwaliteitsniveau voldaan. We hebben hierbij geen nadere bijzonderheden te melden.

91

Financiering Inleiding Bij de paragraaf Financiering gaat het om de wijze waarop de gemeente benodigde geldmiddelen aantrekt en (tijdelijk) overtollige geldmiddelen onderbrengt bij het Rijk. De Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO), de Regeling Uitzettingen en Derivaten Decentrale Overheden (RUDDO) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (HOF) vormen het wettelijk kader voor de financiering. De gemeente heeft als uitvloeisel hiervan de Financiële verordening en het Treasurystatuut vastgesteld. In deze Financieringsparagraaf worden de ontwikkelingen omtrent de financiering van rekeningjaar 2024 weergegeven. Treasurybeleid en risicobeheer Gemeente Dijk en Waard voert een zorgvuldig treasurybeleid. Een onderdeel hiervan is risicomijding. Voor de beheersing van de uitgaven en de inkomsten is een goed liquiditeitenbeheer daarom van groot belang. Hiervoor is gebruik gemaakt van liquiditeitenplanningen, die het mogelijk maken om geldmiddelen op het juiste moment en tegen gunstige condities op te nemen. Tevens zijn de kasgeldlimiet, de renterisiconorm en het drempelbedrag voor schatkistbankieren nauwkeurig in de gaten gehouden en is - binnen de gestelde regels en rekening houdend met mogelijke risico’s - getracht de limieten maximaal te benutten.

Kasgeldlimiet en renterisiconorm Kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt in de Wet FIDO is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan korte financiering, namelijk een rente typische looptijd tot één jaar, is de kasgeldlimiet in de Wet FIDO opgenomen. De kasgeldlimiet Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

wordt berekend als een percentage (voor gemeenten 8,5%) van het totaal van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. De gemiddelde korte financiering (de netto-vlottende schuld) dient per drie maanden getoetst te worden aan de kasgeldlimiet. Hiertoe wordt het gemiddelde genomen van de korte financiering per aanvang van de drie kalendermaanden in een kwartaal. Overzicht kasgeldlimiet over het jaar 2024 Berekening kasgeldlimiet 2024 (x € 1.000) Begrotingstotaal (lasten, excl. reserves) Vastgesteld percentage

8,50

Kasgeldlimiet

Berekening kasgeldlimiet (x € 1.000) Gemiddelde vlottende schuld (+) / gemiddeld overschot vlottende middelen (-)

289.259

24.587

1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

-8.837

4.637

-15.675

-34.217

Kasgeldlimiet

24.587

24.587

24.587

24.587

Ruimte onder de kasgeldlimiet

33.424

19.950

40.262

58.804

In 2024 is de gemeente alle vier de kwartalen ruim binnen de kasgeldlimiet gebleven. Bij overschrijding van de kasgeldlimiet langer

92

dan drie kwartalen achtereen, dient dit aan de toezichthouder gemeld te worden. Dit was in 2024 niet nodig. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij (her)financiering te beheersen. Hiermee wordt nagestreefd dat gemeenten hun vaste lening portefeuille zodanig spreiden dat de renterisico’s gelijkmatig over de jaren worden verdeeld. De jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Herfinanciering houdt in dat een vervangende lening wordt aangetrokken om aan de aflossingsverplichtingen van een bestaande lening te voldoen. Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het rentepercentage gedurende de looptijd herziet. Bij het aangaan van een lening zijn contractueel de aflossingsverplichtingen, de renteverplichtingen en de eventuele momenten van renteherziening vastgelegd. Overzicht renterisiconorm over het jaar 2024 Berekening renterisiconorm 2024 (x € 1.000) Begrotingstotaal (lasten, excl. reserves) Vastgesteld percentage Renterisiconorm

289.259 20 57.852

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat in 2024 de renterisiconorm niet is overschreden. De gemeente heeft in 2024 in totaal € 7,6 miljoen op langlopende leningen afgelost.

Schatkistbankieren Het Rijk heeft schatkistbankieren zonder leenfaciliteit verplicht gesteld voor gemeenten. Dit heeft namelijk een positief effect op de omvang van de overheidsschuld (EMU-schuld). Schatkistbankieren houdt in dat decentrale overheden, waaronder gemeenten, al hun liquide middelen en beleggingen aanhouden in de Nederlandse schatkist bij het ministerie van Financiën en niet langer al hun financiële geldmiddelen en vermogen bij private partijen buiten de schatkist houden. Gemeenten mogen hun overtollige financiën tot een bepaald bedrag buiten de schatkist van het Rijk aanhouden. Voor gemeenten met een begrotingstotaal kleiner of gelijk aan € 500 miljoen is het drempelbedrag gelijk aan 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Het drempelbedrag voor gemeente Dijk en Waard was in 2024 € 5.785.000. In onderstaand overzicht is de benutting van het drempelbedrag schatkistbankieren in het jaar 2024 opgenomen. Benutting drempelbedrag verplicht schatkistbankieren 2024 (x € 1.000) Begrotingstotaal (lasten, excl. reserves)

Berekening renterisiconorm (x € 1.000) 1. Renteherzieningen

Resultaat 2024

Vastgesteld percentage

2,00%

Drempelbedrag

5.785

0

2. Aflossingen

7.642

3. Renterisico (= 1 + 2)

7.642

4. Renterisiconorm

57.852

5. Ruimte onder renterisiconorm (= 4 - 3)

50.210

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

289.259

Benutting kwartaal 1 gemiddeld

458

Benutting kwartaal 2 gemiddeld

3.154

Benutting kwartaal 3 gemiddeld

1.792

93

Benutting kwartaal 4 gemiddeld Gemiddeld 2024

686 1.522

De gemeente is in alle vier de kwartalen van 2024 ruim onder het drempelbedrag gebleven. Wel heeft de gemeente gedurende bijna heel 2024 overtollige liquide middelen bij het Rijk ondergebracht om onder het drempelbedrag te blijven. Hiervoor heeft de gemeente een rentevergoeding ontvangen. Gemiddeld was de rentevergoeding in 2024 3,6%.

Renteontwikkeling Kortlopende rentetarieven (1 jaar en korter) In 2024 is de rentestijging gestopt en zijn de kortlopende rentetarieven gedaald naar percentages tussen de 2,4% en 3,2% eind 2024. De daling van de tarieven wordt voornamelijk veroorzaakt door de maatregelen van de Europese Centrale Bank (ECB), die in 2024 meerdere malen het belangrijkste rentetarief in de Eurozone heeft verlaagd. Met de renteverlaging wil de ECB de consumptie en de investeringen een impuls geven en voorkomen dat de inflatie onder het streefniveau zakt. Onderstaande grafiek geeft een overzicht van de ontwikkeling van de rente inzake op te nemen gelden over kortlopende periodes gedurende het jaar 2024.

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

Langlopende rentetarieven (langer dan 1 jaar) Ook bij de langlopende rentetarieven heeft een rentedaling plaatsgevonden. Nieuwe leningen konden in 2024 worden aangetrokken voor gemiddeld 3,30%, uitgaande van een periode van 20 jaar. Leningen met een periode van 10 jaar kosten gemiddeld 3,09%. Bij leningen met een periode van 5 jaar was de rente gemiddeld 3,06%. Gevolgen voor onze gemeente Verwijzend naar de voorgaande punten is het rentetarief voor kort geld goedkoper dan dat voor lang geld. Dit is een verandering ten opzichte van vorig jaar, toen lang geld nog goedkoper was dan kort geld. Financiering voor een periode van maximaal 1 jaar heeft daardoor in principe de voorkeur. Uitzondering hierop is als op de lange termijn een dusdanige rentestijging wordt verwacht, die het verstandiger maakt om te kiezen voor financiering met lang geld. Doordat gedurende een groot gedeelte van 2024 voldoende inkomsten binnen zijn gekomen, was het in 2024 slechts gedurende drie maanden nodig om korte externe financiering aan te trekken.

Ontwikkeling leningenportefeuille De reguliere aflossingen op de langlopende leningen bedroegen in 2024 € 7,6 miljoen (waarvan € 0,3 miljoen indirect is betaald door een woningbouwvereniging). De rentelasten op de langlopende leningen bedroegen in 2024 € 1,0 miljoen (waarvan € 0,2 miljoen indirect is betaald door een woningbouwvereniging). Er zijn in 2024 geen nieuwe langlopende leningen afgesloten.

94

In het onderstaand overzicht staat de stand van de leningenportefeuille per 31 december 2024 gepresenteerd:

bedragen x € 1.000 Lening portefeuille Dijk en Waard ultimo 2024 Lening

Boekwaarde 31-12-2024

Rentepercentage

Laatste jaar

1

4.860

1,070%

2042

2

65.369

1,050%

2042

3

6.480

1,110%

2042

4

875

-0,395%

2025

5

2.786

-0,155%

2027

6

5.111

-0,120%

2028

*7

1.640

5,810%

2031

*8

1.001

5,800%

2031

Totaal

88.122

* Lening 7 en 8 zijn door verstrekt aan een woningbouwvereniging. De jaarlijks te betalen rente en aflossing wordt op hetzelfde moment aan de gemeente betaald door deze woningbouwvereniging.

Rentebeleid en renteschema Over de activa (grond, gebouwen, grondexploitaties e.d.) van de gemeente wordt een interne rekenrente toegerekend aan de exploitatie. Op deze manier wordt de externe financiering van de gemeente door het aantrekken van geldleningen doorbelast naar de met deze geldleningen aangekochte activa. Aan reserves vindt geen rentebijschrijving plaats. In de grondexploitaties 2025 (onderdeel van de Jaarstukken 2024) is gerekend met een rentepercentage van 0,50%. Voor overige activa wordt de lineaire afschrijvingsmethode gehanteerd. Hiervoor is bij de Begroting 2024 ook een rentepercentage van 0,50% gehanteerd. Bij de Jaarrekening is dit in verband met BBV regelgeving gecorrigeerd naar 0,13%. Jaarlijks wordt bezien of de rekenrentes nog aansluiten op de regelgeving van het BBV en op de verwachte marktontwikkelingen. Op basis van de jaarlijkse actualisatie van het rentebeleid stelt de Raad de rentepercentages voor het komende begrotingsjaar vast. Met de vastgestelde percentages wordt ook de Jaarrekening opgemaakt. Renteschema De commissie BBV adviseert om het onderstaande renteschema in de paragraaf Financiering op te nemen, omdat met dit renteschema inzicht wordt gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.

De boekwaarde van de langlopende leningen bedraagt per 31 december 2024 € 88,1 miljoen. Hiervan is € 2,6 miljoen doorgeleend aan een woningbouwvereniging.

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

95

Bedragen x € 1.000 De externe rentelasten over de korte en a. 1.117 lange financiering b. De externe rentebaten -/-591 Totaal door te rekenen externe rente 526 De rente die aan de grondexploitatie moet c1. -42 worden doorberekend -/De rente van projectfinanciering die aan het c2. betreffende taakveld moet worden 0 toegerekend -/-42 Saldo door te rekenen externe rente 484

Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven van een (lokale) overheid. Hierbij zitten ook de inkomsten en uitgaven met een kapitaalkarakter, zoals aan- een verkopen grond, investeringen en investeringsbijdragen. Het onderstaande schema geeft de berekening van het EMU-saldo voor 2024 van de gemeente Dijk en Waard weer:

1

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

-1.695

7.955

d1. Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op d2. contante waarde) De aan taakvelden toe te rekenen rente De werkelijk aan taakvelden toegerekende e. rente

0

2

Mutatie (im)materiële vaste activa

38.030

12.554

0

3

Mutatie voorzieningen

-6.729

8.936

4

Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

968

-14.918

5

(Verwachte) boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa

0

0

30.574

14.527

f.

Renteresultaat op het taakveld Treasury

0 -490 -6

Wet HOF en EMU saldo De Wet Houdbare Overheidsfinanciën heeft tot doel om bij te dragen aan de EMU-norm van maximaal 3% tekort op de Begroting van het Rijk. De wet biedt extra waarborgen en zekerheden om de overheidsfinanciën op een houdbaar pad te houden en stelt dat decentrale overheden een gelijkwaardige inspanning moeten leveren bij het streven om te voldoen aan de Europese begrotingsdoelstellingen. In de wet staat niet vermeld dat de decentrale overheden een begrotingsevenwicht in EMU-termen moeten realiseren.

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

Berekening EMU-saldo (bedragen x € 1.000)

Berekend EMU-saldo (= 1 - 2 + 3 - 4 - 5)

Begroting Rekening 2024 2024

Voor 2024 heeft de gemeente een positief EMU-saldo gerealiseerd van € 14,5 miljoen. Dit betekent dat de gemeente in 2024 meer inkomsten had dan uitgaven (inclusief uitgaven met een kapitaalkarakter, zoals aan- en verkopen grond, investeringen en investeringsbijdragen). Bij het opstellen van de Begroting 2024 werd al uitgegaan van een positief EMU-saldo. 96

Bedrijfsvoering Inleiding Interne bedrijfsvoering is van belang om de efficiëntie, effectiviteit, transparantie, verantwoording en tevredenheid van medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie te bevorderen. Dit zodat de organisatie optimaal wordt ondersteund en gestimuleerd in haar groei om de inwoners, bedrijven en organisaties in Dijk en Waard zo goed mogelijk te helpen. In 2024 hebben we doorgebouwd aan een gedegen fundament voor een succesvolle gemeente, door kwetsbaarheid te verminderen en kwaliteit te verhogen. Een strategische organisatie die redeneert vanuit de grote opgaven is het doel, waarin het ontwikkelen van eigenaarschap, samenwerken en vakmanschap centraal staat. De kernpunten in 2024 op het gebied van bedrijfsvoering waren: • • • •

Verder bouwen aan een veilige en betrouwbare informatie- en automatiseringsstructuur De Dijk en Waardse P&C-cyclus verder ontwikkelen zodat we een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente zijn De ondersteuning en advisering van organisatie en bestuur verder professionaliseren Vakmanschap, verbinding en vooruitgang binnen de gemeentelijke organisatie stimuleren

De ontwikkelingen op deze kernpunten worden in deze paragraaf toegelicht in de volgende onderdelen: 1. HRM 2. Juridisch Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

3. 4. 5. 6.

ICT en informatiebeveiliging Dijk en Waardse P&C-cyclus Communicatie Toelichting rechtmatigheidsverantwoording

HRM Algemeen Het jaar 2024 heeft vooral in het teken gestaan van de basis verder op orde krijgen door verdere digitalisering en selfservice en het beschrijven van processen. Daarnaast ging veel aandacht naar HR-instrumenten verder ontwikkelen en uitwerken. Zo is het plan Aanpak verzuim uitgevoerd, waar ook het opstellen van een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie bij hoort. En we hebben de regeling omtrent de gesprekscyclus verder uitgewerkt, vastgesteld en geïmplementeerd. Op het gebied van arbeidsvoorwaarden zijn regelingen aangepast en geactualiseerd, waaronder de regeling ‘Melden vermoeden van een integriteitsschending of misstand’. Door het Integraal Parkeerbeleid vroeg ook de ontwikkeling en opzet van nieuw mobiliteitsbeleid de nodige aandacht. Verder hebben we de visie op ‘Leren en Ontwikkelen’ vastgesteld en die luidt: Samen Werken, Samen Leren, Samen Vooruit. Bij gemeente Dijk en Waard zetten we ons in voor een cultuur waarin samen werken, samen leren en samen vooruit centraal staan. We bouwen aan een organisatie, waarin wij elke dag een beetje beter worden. Vacatures Er zijn vorig jaar 121 reguliere vacatures opengesteld (in 2023 waren het er 106). 94 vacatures zijn vervuld. Het percentage moeilijk vervulbare vacatures is 5,8%. Dit betekent dat er binnen een half jaar na het

97

openstellen van de vacature geen arbeidsvoorwaardengesprek heeft plaatsgehad. Formatie en bezetting De formatie bestond in 2023 uit 680 fte. In 2024 is deze gestegen naar 694 fte. In 2023 was de bezetting 626 medewerkers (609 fte) terwijl we in 2024 675 medewerkers hadden (626 fte). De formatie binnen de organisatie is opgehoogd door onder andere het versterken van de bestuursondersteuning, behoefte aan meer boa’s en extra inzet op digitale toegankelijkheid van onze gemeente. Formatie en bezetting

2023

2024

Formatie

680

694

Bezetting

609

626

Aantal medewerkers

626

675

Verzuim Het ziekteverzuimpercentage is in 2024 gedaald ten opzichte van 2023 (6,64%) en bedraagt 5,67%. Verzuim

2022

2023

2024

Verzuimpercentage

8,19%

6,64%

5,67%

Meldingsfrequentie

0,97

0,94

0,86

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

Organisatieontwikkeling Voor de organisatieontwikkeling hebben we in 2024 verder ingezet op het neerzetten van een organisatievisie met de titel Dijk en Waard: het verhaal van onze organisatie en het Programma Organisatieontwikkeling. Er zijn projecten opgepakt op het gebied van ontwikkeling en professionalisering van de organisatie, waaronder de ontwikkeling van het sturingsinstrument OGSM. OGSM is een strategisch planningsmodel dat ons helpt om doelen te stellen, strategieën te ontwikkelen en prestaties te meten. De organisatie van de brede bijeenkomst in het kader van Vakmanschap en Trots op de uitvoering was een groot succes.

Motie “Externe inhuur, het mag wel een onsje minder” Bij het vaststellen van de Kadernota 2025 heeft de raad de motie “Externe inhuur, het mag wel een onsje minder” aangenomen. In de motie wordt door de raad aangegeven dat het percentage - en daarmee de kosten van de externe inhuur - op dit moment hoog is en het inzicht over het ontstaan en de problematiek hierom trend wordt gemist. Dit heeft geleid tot de volgende vraag aan het college: 1. Ernaar te streven de externe inhuur terug te brengen tot het noodzakelijke 2. Om bij de jaarrekening 2024 een overzicht van de inhuur per afdeling te presenteren en hierbij aan te geven wat er is gedaan om het doel te bereiken. Inleiding Vanuit het oogpunt van kostenbeheersing, kennisbehoud en flexibiliteit is een gezonde balans tussen inhuur en vast personeel belangrijk voor de gemeentelijke organisatie. Vaste medewerkers bieden stabiliteit en continuïteit, terwijl externen vooral worden ingezet voor tijdelijke projecten of piekperiodes. We huren ook personeel in bij niet of moeilijk 98

te vervullen vacatures. Dit is essentieel voor de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening.

2024 waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen twee vormen van bronnen van financiële dekking van de inhuur.

Situatie Dijk en Waard Dijk en Waard is een jonge gemeente en het duurt minimaal één bestuursperiode – en vaak nog wat langer – voordat de organisatie van de nieuwe gemeente optimaal functioneert. In de eerste jaren na de fusie was er ook een verhoogde behoefte aan inhuur om de overgang te ondersteunen en voor specifieke expertise. Daarnaast vragen maatschappelijke opgaven, waaronder de bouwopgave, om extra inzet waarvoor ook externen worden ingezet.

1. Inhuur op vacatureruimte De gemiddelde omvang van de formatie bedroeg in 2024 691,93 fte (694 fte peildatum 31 december 2024). Deze formatie is echter niet volledig bezet door vast personeel. De gemiddelde vacatureruimte komt in 2024 uit op 79,96 fte (11,6% van de vacatureruimte). De loonruimte die hierdoor ontstaat is in 2024 gebruikt als dekking voor de inhuur op de vacatureruimte en inhuur als gevolg van ziekte.

Omvang inhuur In de motie wordt verwezen naar de volgende cijfers uit de jaarrekening 2022: • Het totaal van de externe inhuur in relatie tot de totale loonkosten komt uit op 23,97% • Het totaal van de externe inhuur komt uit op € 15,5 miljoen. Inmiddels zijn ook de cijfers voor 2023 en 2024 bekend. Over de periode 2022 t/m 2024 kunnen de cijfers als volgt worden gerecapituleerd: In het kader van vraag 2 van de motie hieronder een overzicht van de loonkosten/ inhuur per afdeling voor het jaar 2024:

Om in te gaan op het ontstaan en de problematiek van de hoogte van de inhuur wordt hieronder een nadere toelichting gegeven op de inhuur

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

99

specifieke expertise - en dat inhuur hiervoor dus noodzakelijk is. Op basis van de voorgaande toelichting op de inhuur kan worden gesteld dat: • Inhuur niet altijd te voorkomen is. Er is continu vacatureruimte en het werk gaat door. En er zijn constant projecten die zorgen voor tijdelijke werkzaamheden die deels extern worden geplaatst. • Inhuur vanuit financieel perspectief geen probleem hoeft te zijn als er budgetten beschikbaar zijn om deze te dekken (loonruimte, uitkeringen, leges en bestaande budgetten)

2. Inhuur geboekt in exploitatie Het volume van de inhuur welke is geboekt binnen de exploitatie bedraagt in 2024 € 6,88 miljoen. Deze inhuur wordt op verschillende manieren gedekt: • Uitkeringen van het Rijk (bijvoorbeeld ARHI-gelden in het kader van de bestuurlijke fusie en Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne) • Extra legesinkomsten (bijvoorbeeld Wabo-leges) • Budgetten binnen de begroting (bijvoorbeeld toegekende ICTbudgetten voor het programma Cloud) Kenmerk van deze inhuur is dat het vaak tijdelijk is voor de duur van een project of ondersteuning bij pieken in werkzaamheden. Voor beiden geldt dat deze werkzaamheden vaak niet met de eigen bezetting kunnen worden uitgevoerd – vanwege de

Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard

Maatregelen Om de inhuur terug te brengen tot het noodzakelijke is in 2024 ingezet op het werven van personeel voor de invulling op structurele vacatureruimte. In de periode april 2024 tot en met maart 2025 is de formatie gestegen met 9 fte, terwijl de bezetting toenam met 36 fte. Hieruit blijkt dat de organisatie het werk meer met vast personeel heeft uitgevoerd. Dit heeft ertoe geleid dat de vacatureruimte in 2024 (t.o.v. de totaal beschikbare formatie) is gedaald van 12,81% naar 8,70%. De maatregelen die genomen zijn om dit te bereiken, zijn: • Maatregelen gericht op interne werving: inzet van een extra recruitment en gerichte campagnes op basis van de Dijk en Waardse arbeidsmarktstrategie • Doorstroom en binding interne medewerkers versterken: interne mobiliteit en persoonlijke ontwikkeltrajecten verbeteren, vitaliteitsprogramma’s aanbieden, verbeterde onboarding programma.

100