Jaarstukken 2024 - versie 2-7-2025
Tekst van het document
Onderwijs heeft ook een direct verband met Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte en Programma 6 Sociaal domein. Samen vormen zij het sociaal domein. Het onderwijs vormt een fundament voor Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
37
3. Kwalitatieve en beheersbare hulp en ondersteuning (route 3): - zorg dragen voor effectieve, kostenbewuste en rechtmatige hulp en ondersteuning; - vergroting van de regie op het zorglandschap en ketenpartners.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Met het oog op onze onderwijshuisvesting streven we naar: 1. Hoogwaardige en toekomstbestendige onderwijsgebouwen. 2. Behoud en promotie van de sterke (regionale) positie van het mboonderwijs in Dijk en Waard.
38
Waar hebben we in 2024 op ingezet? Ingezet op Integraal Beleidskader Sociaal Domein: a. Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt (triple helix model), passend bij route 1 van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein. In het middelbaar beroepsonderwijs worden leerlingen voorbereid op het uitoefenen van beroepen waar veel vraag naar is op de arbeidsmarkt. Ook zetten we in op volwassenenonderwijs.
b. Bieden van gelijke kansen voor een goede start voor alle leeftijdsgroepen, onder andere door middelen in te zetten uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO), het Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) en het Preventieakkoord. Ook vindt waar nodig een effectieve doorontwikkeling van de lopende aanpak plaats (zoals bijvoorbeeld Het Veerkrachtpact) zodat op termijn minder extra ondersteuning nodig is. Het onderwijs is hier medeverantwoordelijk voor.
Status
Toelichting a. Om deze aansluiting te borgen sluiten we aan bij verschillende commissietafels van Ondernemersvereniging Dijk en Waard. Hier werken we samen met onderwijsinstellingen en bedrijven aan thema's zoals regionaal talent aantrekken en behouden. Daarnaast verkennen we regionaal manieren waarop we onderwijs, arbeidsmarkt en gemeenten nog beter met elkaar kunnen verbinden, mede om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Werkbezoeken aan diverse gemeenten in de provincie Friesland hebben inspirerende voorbeelden opgeleverd. b. Vanuit het NPO heeft de gemeente onder andere ingezet op jongerenwerk in het voortgezet onderwijs versterken. Daarnaast is een deel van de NPO-middelen ingezet voor een pilot passende kinderopvang. In 2025 volgt een voorstel voor het al dan niet continueren van deze pilot. Het regionale Veerkrachtpact is een afspraak tussen de regiogemeenten en de samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs dat zich inzet voor het bevorderen van de mentale gezondheid van jongeren in het voortgezet onderwijs. Vanuit het Onderwijsachterstandenbeleid en het Preventieakkoord zijn meerdere activiteiten gesubsidieerd, waaronder het bevorderen van een doorgaande lijn van kinderopvang naar basisschool om kinderen in kwetsbare posities beter te ondersteunen.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
39
c. Organisatie van ambitietafels waar met betrokken organisaties plannen ontwikkeld worden voor het voorkomen van uitval en vroegtijdig schoolverlaten.
c. Het voorkomen van voortijdig schoolverlaten is een regionale uitdaging. Er is een regionale regietafel opgericht met betrokken organisaties, waarin acties worden ondernomen om het aantal voortijdige schoolverlaters terug te dringen. Daarnaast brengt het wetsvoorstel 'Van school naar duurzaam werk' diverse veranderingen met zich mee.
Onderwijshuisvesting: a. Actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs, waarmee kan worden ingezet op het behoud en verdere ontwikkeling van hoogwaardige en toekomstbestendige onderwijsgebouwen.
a. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs is vastgesteld door de raad. Dat heeft een goed beeld opgeleverd van de huidige situatie, de ambities en de benodigde middelen om te komen tot toekomstbestendige onderwijshuisvesting voor het primair onderwijs.
b. Een succesvolle samenwerking tussen gemeente, onderwijs en bedrijfsleven in de gezamenlijke organisatie van een jaarlijks
b. Afgelopen jaar vond de vijfde editie van Dijk en Waard On Stage plaats, die een uitstekende opkomst kende. Tijdens het
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
40
beroepenevent, dat onderdeel is van 'Dijk en Waard On Stage'. Door deze samenwerking te versterken, geven we leerlingen een betere positie in de arbeidsmarkt.
beroepenfeest deden 574 leerlingen, 75 bedrijven en 165 beroepsbeoefenaren mee, verdeeld over 112 verschillende beroepen.
Daarbij betrekken we de leerlingen bij de duurzame keuzes die we maken. Zo werken we aan een generatie die duurzaamheid vanzelfsprekend vindt.
Beleidsindicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage.
Noot: Absoluut verzuim 2021 geen data beschikbaar. Over schooljaar 2023/2024 zijn nog geen cijfers beschikbaar.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
41
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2023
Primaire begroting 2024
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2024 2024
Afwijking
LASTEN T4.2
Onderwijshuisvesting
-7.572
-7.051
-8.482
-8.266
216
T4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-4.753
-3.136
-5.845
-5.660
185
-12.325
-10.187
-14.327
-13.926
401
TOTAAL LASTEN BATEN T4.2
Onderwijshuisvesting
1.400
772
1.116
1.482
366
T4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.563
362
2.974
2.884
-90
TOTAAL BATEN
3.963
1.134
4.090
4.366
276
Saldo van baten en lasten
-8.362
-9.053
-10.237
-9.560
677
Toevoeging aan reserves
-683
-264
-654
-810
-156
Onttrekking aan reserves
1.028
804
804
773
-31
Totaal mutatie reserves
345
540
150
-37
-187
-8.017
-8.513
-10.088
-9.597
490
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden vanaf pagina 132 na het overzicht van baten en lasten.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
42
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte
onderhouden met oog voor biodiversiteit en uitnodigend en toegankelijk om te verblijven, te bewegen en te ontspannen. De voorzieningen groeien mee met de ontwikkeling van de gemeente.
Sport, cultuur en recreatie zijn belangrijke bouwstenen voor een sterke sociale basis. Het aanbod in Dijk en Waard zorgt voor plezier bij inwoners en draagt bij aan mentale en lichamelijke gezondheid, welzijn, zelfredzaamheid, participatie, integratie, sociale cohesie, leefbaarheid en het voorkomen van eenzaamheid.
Maatschappelijke effecten en doelstellingen Programma 5 bestaat uit 3 op zichzelf staande thema's, die in groter verband direct met elkaar verbonden zijn.
Sport en cultuur hebben een directe relatie met Programma 4 Onderwijs en Programma 6 Sociaal domein. Samen vormen zij het sociaal domein. Onze strategische partners zijn cruciaal om onze doelstellingen te realiseren, onder andere op het gebied van kunst en cultuur. Ook de openbare ruimte speelt een belangrijke rol in bewegen en gezondheid. Een openbare ruimte die goed is onderhouden nodigt uit om naar buiten te gaan, te ontmoeten, te bewegen en plezier te maken. In Dijk en Waard creëren we samen een vitale samenleving, waarin cohesie, vertrouwen en communicatie centraal staan. Waarin inwoners elkaar helpen, steunen en motiveren om het beste uit hun leven te halen. Waarin iedereen meedoet naar eigen kunnen en uitgenodigd wordt om samen actief te zijn. De inzet voor de sociale basis heeft als doel dat alle inwoners van Dijk en Waard zoveel als mogelijk voor zichzelf en voor elkaar zorgen en dat zij onderdeel zijn van een sociaal netwerk. Hiervoor is een breed en laagdrempelig aanbod van activiteiten en ondersteuning nodig, liefst in de eigen buurt of wijk en goed bereikbaar voor onze inwoners. Dat kunnen wij niet zonder de inzet van het verenigingsleven, bewonersinitiatieven, vrijwilligersorganisaties en professionele organisaties. Het aanbod van voorzieningen bestaat ook uit aantrekkelijk groen, goed ingerichte recreatiegebieden en ons cultureel erfgoed.
Deze zijn goed Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Thema Sport en Kunst en Cultuur In Dijk en Waard doet iedereen mee. Iedere inwoner krijgt de kans om zich te ontwikkelen op een manier die voor hem of haar zinvol is. Daarom zetten we in op een groene, gezonde en veilige leefomgeving met voldoende voorzieningen voor jong en oud. Sport, kunst en cultuur dragen bij aan een stevige sociale basis. Thema Recreatie en Erfgoed Het Geestmerambacht, de Groene Loper en het Park van Luna zijn voor inwoners van Dijk en Waard en Alkmaar belangrijke natuur- en recreatiegebieden. Ze zijn belangrijk voor de biodiversiteit en voor recreatie. Samen met onze kleinere parken geven we onze inwoners dicht bij huis ruimte, rust en recreatiemogelijkheden. Ook ons erfgoed biedt inwoners recreatiemogelijkheden. Zij kunnen genieten van diverse musea, monumenten, kerken, historische gebouwen en onze landschappen. Thema Leefbare, schone, groene en waterrijke omgeving Een goed ingerichte openbare ruimte is van groot belang. Niet alleen voor onze inwoners en ondernemers, maar ook voor bezoekers, toeristen en werknemers. Een goede inrichting draagt bij aan het gevoel van leefbaarheid en veiligheid. Een groene omgeving is goed voor de mens. Het is belangrijk dat de openbare ruimte toegankelijk is voor iedereen, ongeacht leeftijd of lichamelijke beperkingen. We hechten
43
waarde aan een leefbare, schone en groene omgeving. Dit ook in het belang van dieren, planten en bomen. Gelukkig hebben we veel natuur in Dijk en Waard, maar het openbaar groen staat door verstedelijking onder druk. De biodiversiteit neemt al jaren sterk af in Nederland. In Dijk en Waard willen we de biodiversiteit zoveel mogelijk behouden en stimuleren door op een goede manier met onze groene ruimte om te gaan. We hebben steeds vaker te maken met perioden van droogte, maar ook van overvloedige neerslag. Daarmee moeten we rekening houden bij de inrichting van onze gemeente. Een andere opgave waar we in Nederland voor staan is de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water (KRW), een Europese richtlijn over de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) voert de regie op deze opgave. Wij werken samen met het HHNK om voor onder andere het Oosterdelgebied de doelstelling 'helder water' te realiseren voor 2027.
2. Verenigingen worden waar nodig ondersteund.
Thema Recreatie en Erfgoed 1. Voldoende mogelijkheden om in Dijk en Waard te recreëren met een daarbij behorende toereikende infrastructuur. 2. Behoud en versterking van ons culturele erfgoed.
Thema Leefbare, schone, groene en waterrijke omgeving 1. De inrichting en het beheer van de openbare ruimte draagt bij aan het woongenot van inwoners. 2. Meldingen over de openbare ruimte worden naar tevredenheid van de indiener opgepakt. Als snelle beantwoording niet mogelijk is, houden we contact met de indiener over de voortgang. 3. Vergroting van de biodiversiteit in Dijk en Waard. 4. We voldoen aan de Kaderrichtlijn Water
Welke doelstellingen dragen daaraan bij?
5. Dijk en Waard is een klimaat adaptieve gemeente.
Thema Sport en Kunst en Cultuur 1. Een voorzieningenniveau dat passend is bij de ontwikkelingen van de gemeente.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
44
Waar hebben we in 2024 op ingezet? Ingezet op
Status
Toelichting
Thema Sport en Kunst en Cultuur Een passend voorzieningenniveau: a. Vorming en implementatie van een toekomstbestendig sportbedrijf Dijk en Waard.
b. Uitvoeringsprogramma Cultuur is in 2024 gereed en geoperationaliseerd in samenwerking met het veld.
a. Dijk en Waard Sport B.V. is op 1 januari 2024 gestart. Zij hebben de opdracht voor het exploiteren en beheren van de gemeentelijke sportaccommodaties en de uitvoering van sportstimulering. b. De afronding van het Uitvoeringsprogramma Cultuur heeft in Q1 plaatsgevonden. Acties die onderdeel zijn van het uitvoeringsprogramma en bijdragen aan de kwaliteit zijn in gang gezet en/of gerealiseerd.
c. De kwaliteit van strategische partners op het gebied van kunst en cultuur is gewaarborgd met de certificering vanuit de branche.
c. Cool kunst en cultuur heeft een geldige certificering behaald. De lokale omroep heeft het Keurmerk Nederlandse Streekomroepen gekregen.
d. Dienstverlening bibliotheken gelijkwaardig maken.
d. De dienstverlening is sinds de fusie van de bibliotheken gelijkwaardig.
e. Uitvoering geactualiseerd Sportakkoord 2.0.
f. Meer open sportparken.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
e. Het Sportakkoord 2.0 is uitgevoerd door de kerngroep van vrijwilligers in de lokale sport en het sociaal domein. Er zijn verschillende sociale sportactiviteiten gestimuleerd. Een overzicht is te vinden op sportakkoorddijkenwaard.nl f. De planontwikkeling herinrichting De Kabel (SVW/Tornado) is gestart. Het plan omvat een nieuw ingericht open sportpark. Daarnaast zijn Reiger Boys en D.T.S. gestart met het open sportpark.
45
g. Toekomstbestendig maken van zaalsportaccommodaties.
Ondersteuning van verenigingen, waar nodig: a. Uitvoering geharmoniseerd subsidiebeleid.
b. Samenwerking tussen verenigingen en de gemeente verder verstevigen.
Thema Recreatie en Erfgoed Voldoende recreatiemogelijkheden en bijpassende infrastructuur: a. Verder uitvoering geven aan de Toekomstvisie Museum BroekerVeiling.
b. Verder uitvoering geven aan het Programma Langedijk ontwikkelt met water en dit verbreden tot Dijk en Waard ontwikkelt met water.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
g. Met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs en het rapport “Ruimte voor binnensport” op 12 maart 2024 heeft de gemeenteraad het college de opdracht gegeven om een uitgewerkt accommodatieplan voor de binnensport op te stellen. Het Accommodatieplan binnensport is tot stand gekomen in samenwerking met de binnensportverenigingen SV Vrone, HV Vrone, Stichting tennisbanen Sint Pancras, FC Marlène, HV KSV, HV Tornado, SiU en TTL om de behoeften en wensen in kaart te brengen.
a. Het subsidiebeleid en de subsidieregelingen zijn in 2022/ 2023 geharmoniseerd. Eind 2024 zijn de regelingen geëvalueerd. Dat heeft geleid tot meerdere wijzigingen, zodat bepaalde punten en de wijze van verantwoording duidelijker zijn. b. Verder heeft de gemeente continue contact met de verenigingen om de samenwerking te verstevigen en om verenigingen te ondersteunen.
a. In 2024 is het eerste deel van de uitvoering (de basis op orde brengen) afgerond. De gemeenteraad heeft in december 2024 besloten de stap naar ‘museum als verrijking’ te maken en daarvoor de financiële middelen beschikbaar gesteld. b. Diverse projecten uit het uitvoeringsprogramma worden op dit moment uitgevoerd. De status varieert van onderzoeksfase tot uitvoering. Enkele projecten staan on
46
hold en wachten op mogelijkheden om werk met werk te maken. c. Verder uitvoering geven aan het Programma Kanaalpark Dijk en Waard.
c. Zie hiervoor bij programma 3 (economie)
d. Verder uitvoering geven aan de Visie 2030 Geestmerambacht. d. Diverse projecten uit het uitvoeringsprogramma worden op dit moment uitgevoerd. De status varieert van onderzoeksfase tot uitvoering.
e. Opstellen plan van uitvoer voor bewegwijzering Dijk en Waard.
e. Het project zit nog in de inventarisatiefase. Eind 2025 worden verschillende opties voor bewegwijzering met bijbehorende budgetten voorgelegd aan de raad bij de behandeling van de begroting 2026. Behoud en versterking cultureel erfgoed:
Het Erfgoedbeleid wordt in 2025 aan de raad aangeboden voor vaststelling.
a. Opstellen van een erfgoedbeleid voor Dijk en Waard.
Thema Leefbare, schone, groene en waterrijke omgeving Bijdrage openbare ruimte aan woongenot: a. Behoud van de huidige schooltuinen bij voldoende animo van scholen.
a. Het Schooltuinenproject is in 2024 doorgezet. Er wordt door circa 23 groepen gebruik van gemaakt.
b. Een maaibeleid dat waar mogelijk ecologisch is, zodat we kleurigere en gevarieerdere bermen krijgen.
b. Er zijn nieuwe maaibestekken voor 2025 gemaakt, met name voor lang gras, waarbij ecologische verbetering het uitgangspunt is.
c. Voldoende (be)leefbaar, verkoelend en ecologisch waardevol groen als afwegingskader bij ruimtelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld in het beleid Klimaatadaptatie is opgenomen.
c.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
De aandacht voor klimaatbestendigheid en (leefbaar/verkoelend) groen is groeiende, maar wordt nog niet vanzelfsprekend bestendigd in de projecten en herontwikkelingen.
47
Meldingen openbare ruimte: Het proces van meldingen afhandelen loopt goed. a. Meldingen over de openbare ruimte worden naar tevredenheid opgepakt, bijvoorbeeld door snelle en adequate afhandeling via de Fixi-app. Vergroting van de biodiversiteit in Dijk en Waard: a. Opstellen Uitvoeringsplan biodiversiteit.
a. Er is een onderzoek opgestart, om onze hoofdstructuren te versterken. Uitkomst van het onderzoek en de uitwerking volgen in 2025.
b. Vervolgproject Omvorming van de openbare ruimte (van grijs naar groen).
b. Dit project is op verschillende plaatsen opgepakt, waaronder Huygenhoek en zwembad Waardergolf
c. Met de uitvoering van het Programma Dijk en Waard ontwikkelt met water wordt de biodiversiteit in en langs het water vergroot, met de ontwikkeling van de recreatieve structuur.
c. Gerealiseerde natuurvriendelijke inrichting langs vaarverbindingen Achterburggracht-Machinesloot en vaarroute Sint Pancras. We nemen natuurvriendelijke inrichting langs Oosterdijksloot op binnen het project Oostrand Noord- en Zuid-Scharwoude. Status bevindt zich tussen planvorming en uitvoering. Zie verder Sport en recreatie, op pagina 13.
Voldoen aan de Kaderrichtlijn Water:
Gemeente Dijk en Waard, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), Staatsbosbeheer, Stichting Veldzorg Oosterdel en Museum BroekerVeiling werken hierin samen. Een Plan toekomstbestendig Oosterdel is opgesteld na onderzoek van een team van ecologen, landschapsarchitecten en ingenieurs en met inbreng van inwoners, huurders van eilanden en andere betrokkenen. Het water in- en rondom het Oosterdelgebied heeft de potentie om helder te worden en meer bij te dragen aan de biodiversiteit. De maatregelen die hiervoor nodig zijn, dragen ook bij aan het behoud van het Oosterdelgebied.
a. Met partijen werken we verder aan een toekomstbestendig Oosterdelgebied. Dit doen we door de cultuurhistorische waarden herkenbaar te houden, voor inwoners en bezoekers beleefbaar te houden en de natuurlijke waarden te ontwikkelen. Het Oosterdel is vanuit de Kaderrichtlijn Water aangewezen voor een helderwaterdoelstelling voor 2027.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
48
Dijk en Waard is een klimaat adaptieve gemeente: a. Uitvoeren van het Programma Klimaatadaptatie.
a. De geformuleerde ambities en werkwijzen die zijn genoemd in het beleidsplan Klimaatadaptatiestrategie Dijk en Waard (2023) kwamen redelijk goed op stoom. De aandacht voor waterrobuustheid en klimaatbestendigheid is groeiende, maar wordt nog niet vanzelfsprekend bestendigd in de projecten en herontwikkelingen.
b. Herstellen van verdwenen, beschadigde of bedreigde boomstructuren zoals op de Stationsweg in Heerhugowaard. Met het aanvullen en herstellen van de boomstructuren wordt gericht gewerkt aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en de identiteit van de gemeente.
b. Dit jaar zijn twee onderzoeken gestart, een naar de bomen langs de Stationsweg en de ander focust op de manier waarop we oude lanen kunnen herstellen.
c. Vervolg stimulering inwoners voor het 'onttegelen' van particuliere ruimten.
c. Project tegelwippen heeft weer plaatsgevonden.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
49
Beleidsindicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage.
Noot: Deze indicator wordt eens per twee jaar gemeten. Over 2024 zij nog geen cijfers beschikbaar.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
50
Wat heeft het gekost? Taakveld
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2024 2024
Rekening 2023
Primaire begroting 2024
Afwijking
-703
-220
-734
-720
14
LASTEN T5.1
Sportbeleid en activering
T5.2
Sportaccommodaties
-8.244
-8.333
-7.693
-7.937
-243
T5.3
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-3.835
-4.000
-4.304
-4.407
-103
T5.4
Musea
-449
-532
-514
-513
1
T5.5
Cultureel erfgoed
-1.160
-730
-1.749
-1.317
432
T5.6
Media
-2.714
-2.689
-3.307
-3.297
10
T5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-9.108
-9.212
-9.625
-9.358
267
-26.212
-25.717
-27.926
-27.549
377
499
0
509
534
25
3.385
2.901
1.714
2.446
733
TOTAAL LASTEN BATEN T5.1
Sportbeleid en activering
T5.2
Sportaccommodaties
T5.3
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
500
421
419
481
62
T5.5
Cultureel erfgoed
27
6
27
75
48
T5.6
Media
355
271
355
355
0
T5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
201
37
37
39
2
4.966
3.636
3.060
3.930
870
-21.246
-22.081
-24.866
-23.619
1.248
TOTAAL BATEN Saldo van baten en lasten
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
51
Toevoeging aan reserves
-207
-37
-172
-172
0
Onttrekking aan reserves
1.411
725
2.335
1.635
-700
Totaal mutatie reserves
1.204
688
2.163
1.463
-700
-20.042
-21.393
-22.704
-22.156
548
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden vanaf pagina 132 na het overzicht van baten en lasten.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
52
Programma 6 Sociaal domein Dijk en Waard wil een gemeente zijn waar het prettig wonen is en waar iedereen meedoet naar vermogen. Een gemeente waar wij onderling verbonden zijn door onze betrokkenheid bij elkaar, onder andere door gemeenschapsvorming en een vitaal verenigingsleven. Een krachtige samenleving met gedeelde waarden. Waar we diversiteit en inclusie omarmen en dus open staan voor iedereen, dwars door generaties heen. De gemeente zorgt voor een goede sociale basis met een veilige, groene en gezonde leefomgeving en voorzieningen die hieraan bijdragen. We willen dat inwoners zich gezien, gehoord, vrij en veilig voelen in een stabiele omgeving en dat zij mogelijkheden zien voor de toekomst. Bestaanszekerheid is belangrijk en daarom hebben wij aandacht voor de kwetsbare inwoners. Lukt het even niet? Dan zijn Dijk en Waarders er voor elkaar voor wanneer dat nodig is, met een duwtje in de rug of door de ander aan de hand te nemen. Dijk en Waard ziet de transformatie van het sociaal domein als één van haar belangrijkste opgaven voor de komende periode. De grote financiële tekorten en krapte op de arbeidsmarkt in combinatie met een toenemende (complexe) zorgvraag en de demografische ontwikkelingen maken het tot een forse meerjarige prioritaire opgave. Deze opgave pakken we zowel lokaal als regionaal op.
De implementatie van de Visie Sociaal Domein Dijk en Waard vergt veel van de organisatie en samenwerkingspartners. Het is een langdurig proces dat in realistische en haalbare stappen wordt uitgevoerd. Dit vraagt van de organisatie om weloverwogen keuzes te maken. Daarbij hebben we continu oog voor de doorontwikkeling van de organisatie aan de hand van de implementatie van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein (IBK).
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Ook regionaal zijn we in gesprek met elkaar om tot een passende governance-structuur te komen voor de onderwerpen waarin we gezamenlijk optrekken binnen het sociaal domein (jeugd, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en onderwijs). Dijk en Waard schroomt hierin niet om een actieve rol te vervullen, passend bij de schaalsprong van onze gemeente. Zowel lokaal, regionaal als landelijk participeren wij zichtbaar aan initiatieven. In lijn met het IBK kiezen wij ervoor om integraliteit en preventie goed te borgen. Daarbij ligt de focus op een sterke sociale basis, passende ondersteuning dicht bij de inwoners en kwalitatieve en beheersbare hulp en ondersteuning. Het IBK, dat zich ook uitstrekt over Programma 4 Onderwijs en Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte, vormt de kapstok voor de verdere uitwerking van het sociaal domeinbeleid. Het schetst voor de periode 2023-2027 wat we willen bereiken en waar we de focus op leggen.
Maatschappelijke effecten en doelstellingen In Dijk en Waard doet iedereen mee. Iedere inwoner krijgt de kans om zich te ontwikkelen op een manier die voor hem of haar zinvol is. Daarom zetten we in op een gezonde en veilige leefomgeving met voldoende voorzieningen voor jong en oud. Inwoners dragen naar eigen kunnen bij aan de maatschappij en zijn er voor elkaar. Dijk en Waard is een vitale samenleving, waarin de inwoners zo lang mogelijk op eigen kracht en met behulp van hun netwerkproblemen oplossen. Gemeente Dijk en Waard werkt aan de missie: Een sterke, gezonde en vitale samenleving waarmee we de zorg op termijn effectief en betaalbaar houden voor iedereen. Met deze missie in ogenschouw zetten we onze middelen daar in waar die het meest nodig zijn. Deze vertaling maken we in de drie routes van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein. 53
−
vroegtijdige signalering en preventieve oplossingen van vragen door het lokale team en partners samen met inwoners; en
−
integrale benadering en oplossingen op maat van hulpvragen door het lokale team en partners samen met inwoners.
Welke doelstellingen dragen daaraan bij? Met het Integraal Beleidskader Sociaal Domein dragen we bij aan: 1.
2.
Een sterke sociale basis (route1): −
versterking van de eigen kracht van inwoners en hun sociale netwerk; en
−
versterking van de gemeenschappen.
samenkracht
van
organisaties
3.
Kwalitatieve en beheersbare hulp en ondersteuning (route 3): −
zorg dragen voor effectieve, kostenbewuste en rechtmatige hulp en ondersteuning; en
−
vergroting van de regie op het zorglandschap en ketenpartners.
en
Passende ondersteuning dicht bij de inwoners (route 2):
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
54
Waar hebben we in 2024 op ingezet? Ingezet op Uitvoering plan van aanpak akkoorden IZA/GALA-SPUK (Integraal ZorgAkkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord en Specifieke Uitkering), waarbij wordt ingezet op de thema's preventie (onder andere alcohol en drugs), inclusie, dorps- en wijkgericht werken, eenzaamheid en mentale gezondheid.
Status
Toelichting In het kader van GALA-plan zijn onder andere de volgende activiteiten uitgevoerd: •
Health Podium met informatiebijeenkomsten over en stimuleren van deelname aan activiteiten voor een gezonde leefstijl, preventie van overgewicht en gezondheidsproblemen aanpakken, onder andere van eenzaamheid en mentale gezondheid.
•
De ketenaanpak voor valpreventie is opgezet. Deze aanpak omvat het opsporen van valrisico bij ouderen, het aanbieden van trainingen om vallen te voorkomen en het doorverwijzen naar voorliggend sportaanbod.
•
Er is geïnvesteerd in versterking van de sociale basis met onder andere een adviespunt voor gemeenschapshuizen.
Het Uitvoeringsplan IZA Noord-Kennemerland is vastgesteld. Daarin zijn coördinatie en ontwikkeling van domein overstijgende projecten opgenomen. De meeste zijn verbonden zijn aan de ketenaanpakken GALA, zoals Kansrijke Start, Valpreventie, Kind naar gezond gewicht & Gezonde leefstijlinterventie en mentale gezondheid. Oplevering plan van aanpak voor een duurzaam buurt- en dorpshuizenbeleid.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Er zijn voorbereidingen getroffen om te komen tot een visie op buurthuizen door hun bijdrage aan de sociale basis: • Er is een eerste netwerkbijeenkomst voor buurthuizen geweest.
55
•
Uitvoering en evaluatie van de pilot Armoedebeleid.
Verdere uitwerking Integraal Beleidskader Sociaal Domein 20232027 (IBK), waaronder de integratie van het bestaande Programma Inwoner als Eigenaar en Programma Kostenbeheersing.
Wonen Plus Welzijn heeft (vanuit haar rol als ondersteuner van vrijwilligersorganisaties) een ondersteuningsplan voor buurthuizen gemaakt en deze aan de buurthuizen gepresenteerd. • Er is een opdracht verstrekt aan onderzoeks- en adviesbureau Labyrinth om in overleg met de afzonderlijke buurthuizen ieders kansen en belemmeringen in kaart te brengen (zowel maatschappelijke als accommodatie gerelateerde belemmeringen). Een plan van aanpak is in 2024 nog niet opgeleverd. De pilot Armoedebeleid is in 2024 verder uitgevoerd en er is een eindevaluatie uitgevoerd. In het najaar van 2025 worden de uitkomsten en een voorstel voor het vervolg gepresenteerd aan de raad. De uitwerking van het IBK vindt zijn weg langs drie routes waarmee focus wordt gebracht op hoe wij invulling geven aan de transformatieopgave in het sociaal domein. We zetten in op: 1. Een sterke sociale basis in een vitale samenleving; 2. Passende ondersteuning dicht bij de inwoners; 3. Kwalitatieve en beheersbare hulp en ondersteuning. De beweging die wij daarmee willen maken, het veranderen en verbeteren van de manier waarop we zorg, hulp en ondersteuning bieden, vergt tijd en investeringen van gemeente en partners. De rol daarin van onze toegang c.q. het lokaal team is van belang. In 2024 is gestart met de aanpak voor doorontwikkeling naar een stevig lokaal team volgens de zeven kenmerken uit de hervormingsagenda.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
56
Desalniettemin is sprake van aanhoudende kostenstijging in het sociaal domein. De disbalans tussen de taken in het sociaal domein en de beschikbare middelen is hierbij een onbevredigend gegeven voor gemeenten. In Q4 2024 zijn wij een onderzoek gestart naar de specifieke situatie in Dijk en Waard. Het onderzoeksresultaat geeft inzicht en bevat scenario's voor beheersmaatregelen. Het onderzoeksresultaat is in Q2 2025 met de raad gedeeld. Oplevering bestuursrapportage Integraal Beleidskader Sociaal Domein, parallel gekoppeld aan de P&C-cyclus.
Om de voortgang van het IBK inzichtelijk te maken voor de raad, is de Monitor sociaal domein ontwikkeld. Met behulp van de monitor kan de raad haar controlerende en kader stellende taak uitvoeren. Op 24 september 2024 heeft de raad de impactindicatoren van het IBK vastgesteld, die de basis vormen van de monitor. De eerste monitor - feitelijk de nulmeting- is in oktober 2024 aangeboden aan de raad parallel aan het P&C proces.
Voldoen aan statushouders.
huisvesting
In 2024 is het niet gelukt om aan de taakstelling voor het huisvesten van statushouders te voldoen. Het jaar 2024 is afgesloten met een negatief saldo van 89 nog te huisvesten statushouders. Deze achterstand blijft staan in 2025.
Implementatie van de Route Regionale Jeugdhulp 2026, inclusief de landelijke Hervormingsagenda Jeugd.
In 2024 is verder uitvoering gegeven aan het regionale Programma Jeugdhulp, waaronder de doorontwikkeling van de inkoop, van verblijf naar ambulant, bedrijfsvoeringstoetsen, datagedreven werken, budgetindicaties en onderwijs- en jeugdhulp. Ook zijn, mede in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd, de voorbereidingen gestart van de regionale sturingsmaatregelen om de kostenstijgingen van jeugdhulp te dempen.
verhoogde
taakstelling
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
voor
57
Herijking passende governance-structuur regio voor de regionale inkoop voor het sociaal domein.
De regio herijkt momenteel de governance-structuur van de regionale inkoop sociaal domein. De Hervormingsagenda draagt gemeenten op hier als robuuste regio uitvoering aan te geven op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen. In Q2 2025 zal bestuurlijke besluitvorming plaatsvinden voor de invoering van een organisatiemodel dat het beste past bij onze regio.
Implementatie Woonzorgvisie Dijk Uitvoeringsprogramma's Wonen en Zorg.
Er is in 2024 een flinke start gemaakt met de uitvoering van de Woonzorgvisie. De samenwerking tussen het ruimtelijk en sociaal domein is goed van de grond gekomen met als doel het maatschappelijke perspectief vanaf de start van gebiedsontwikkelingen mee te nemen. Maar ook met woningcorporaties wordt goed samengewerkt om de uitgangspunten vanuit deze visie te borgen.
Terugdringing wachtlijsten Wmo en Jeugd.
en
Waard
en
Door het verbeteren van onze werkprocessen, het beheren van de wachtlijsten en het voeren van regie op de caseload van de professionals, is ingezet op het beheersen en minimaliseren van de wachttijden en/of doorlooptijden. De wachtlijst is daardoor aanzienlijk gedaald. Het is een continu proces dat aandacht vraagt. Vanaf oktober 2024 zijn we als gemeente overgegaan naar een nieuwe vakapplicatie, genaamd ZorgNed. Hierdoor moet de vertaling van onze data naar inzicht in doorlooptijden en wachttijden weer opnieuw opgebouwd worden. Data gedreven werken is ondersteunend aan de werkprocessen. Dit kan steeds meer en beter in de praktijk worden gebracht.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
58
Beleidsindicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage. De impact indicatoren van het sociaal domein worden in de separate monitor Sociaal Domein opgenomen.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
59
Noot: Over 2024 zijn nog niet alle cijfers beschikbaar. De indicatoren Jongeren met jeugdhulp, Jongeren met jeugdbescherming, Jongeren met jeugdreclassering en cliënten met een maatwerkarrangement Wmo laten bij 2024 de cijfers over het eerste half jaar 2024 zien. Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
60
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2023
Primaire begroting 2024
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2024 2024
Afwijking
LASTEN T6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
-13.713
-9.088
-16.569
-14.279
2.290
T6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-5.820
-3.151
-7.130
-6.662
468
T6.3
Inkomensregelingen
-32.255
-26.487
-32.613
-32.037
576
T6.4
WSW en beschut werk
-5.371
-5.667
-6.295
-5.972
323
T6.5
Arbeidsparticipatie
-4.510
-3.890
-4.386
-5.008
-621
TJ-Amb
Jeugdhulp ambulant
-31.607
-29.693
-36.020
-37.389
-1.369
TJ-Esc
Jeugdhulp geëscaleerd
-3.055
-2.704
-2.925
-2.861
63
TJ-Verb
Jeugdhulp met verblijf
-8.206
-9.156
-8.465
-9.320
-855
TW-DenB
Dagbesteding en begeleiding
-9.658
-10.377
-10.155
-10.149
6
TW-HD
Hulpmiddelen en diensten
-3.985
-3.927
-3.791
-3.986
-195
TW-HH
Huishoudelijke hulp
-5.374
-5.278
-6.138
-6.291
-153
-298
-24
-23
-104
-81
-123.852
-109.442
-134.510
-134.059
451
TW-Overig Overig Wmo TOTAAL LASTEN BATEN T6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
12.658
89
10.435
10.428
-7
T6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.283
151
3.948
3.449
-498
T6.3
Inkomensregelingen
21.082
20.779
23.123
23.815
692
T6.4
WSW en beschut werk
300
0
0
0
0
T6.5
Arbeidsparticipatie
701
0
0
792
792
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
61
TJ-Amb
Jeugdhulp ambulant
0
0
0
674
674
TW-DenB
Dagbesteding en begeleiding
-2
0
0
0
0
TW-HD
Hulpmiddelen en diensten
467
23
471
536
65
TW-HH
Huishoudelijke hulp
0
448
0
0
0
1
0
0
1
1
TOTAAL BATEN
38.489
21.490
37.977
39.695
1.719
Saldo van baten en lasten
-85.362
-87.952
-96.534
-94.364
2.170
Toevoeging aan reserves
-200
-1
-2.928
-2.703
225
Onttrekking aan reserves
3.197
2.451
4.182
3.841
-342
Totaal mutatie reserves
2.997
2.449
1.254
1.137
-117
-82.365
-85.503
-95.279
-93.227
2.053
TW-Overig Overig Wmo
Saldo programma
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden vanaf pagina 132 na het overzicht van baten en lasten.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
62
Programma 7 Volksgezondheid en milieu Het Programma Volksgezondheid en Milieu bevat van origine de taken die de gemeente uitvoert op basis van diverse wetten zoals Wet milieubeheer, Wet geluidhinder, Wet bodembescherming en de daaruit voortvloeiende besluiten. De ambities in dit programma hebben te maken met klimaatverandering en een circulaire economie. Klimaatverandering is één van de grootste uitdagingen voor de komende jaren, waar we aan werken om in de toekomst droge voeten houden. De klimaatambities van het Rijk gebruiken we als ondergrens. We willen de verzilting van de bodem tegengaan en hittestress het hoofd bieden. De voormalige gemeenten Heerhugowaard en Langedijk hebben in het verleden al sterk ingezet op lokale duurzame energiebesparing en opwekking. Dit willen wij versterken en uitbreiden. We stimuleren isolatie en verduurzaming van woningen, bedrijfspanden en gebouwen van maatschappelijke instellingen, zoals onderwijsgebouwen. We willen dat de maatregelen in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES) haalbaar zijn.
vastgesteld. Dit biedt handvatten voor Dijk en Waard om haar eigen beleid te maken.
Maatschappelijke effecten en doelstellingen Dijk en Waard draagt bij aan de landelijk afgesproken klimaatdoelstellingen. Inwoners, ondernemers en organisaties doen mee om energie te besparen en schakelen om naar duurzame systemen. Zo worden we een CO2-neutrale, klimaatrobuuste en circulaire gemeente. Welke doelstellingen dragen daaraan bij? 1. Dijk en Waard is een CO2-neutrale gemeente. 2. Dijk en Waard is klimaatrobuust. 3. In Dijk en Waard is het afvalhergebruikpercentage gelijk aan de landelijke richtlijn. 4. Dijk en Waard is circulair in 2050.
Vanuit het Rijk (via het rijksbrede Programma Nederland Circulair in 2050) en de provincie is er al beleid voor een circulaire economie
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
63
Waar hebben we in 2024 op ingezet? Ingezet op Dijk en Waard is CO2-neutraal: a. Uitvoering van de acties in het Uitvoeringsprogramma CO2neutraal: In dit programma staat beschreven hoe inwoners van de gemeente, bedrijven en instellingen helpen om energie (en dus CO2-uitstoot) te besparen en over te schakelen op duurzame energie. Ook is in dit programma opgenomen hoe de gemeente inzet op duurzame mobiliteit, hernieuwbare opwek van energie en het toekomstige energiesysteem. Daarnaast staat in dit programma hoe de gemeentelijke organisatie zelf het goede voorbeeld geeft.
Status
Toelichting Over het Uitvoeringsprogramma CO2-neutraal stuurt het college jaarlijks een aparte, uitgebreide terugkoppeling over de voortgang naar de raad over de verschillende onderdelen. De uitvoering verloopt grotendeels volgens Noemenswaardige resultaten zijn onder meer:
planning.
•
Al 1100 huishoudens zijn geholpen met isolatiesubsidie van de gemeente
•
Dijk en Waard biedt een Duurzaamheidslening aan, voor woningeigenaren
•
Start aanleg Stationskwartier
•
Op verschillende bedrijventerreinen lopen onderzoeken naar slimme energieoplossingen
duurzaam
energiesysteem
in
Zoals in het programma wordt vermeld, kunnen tussentijdse inzichten leiden tot wijzigingen in de planning. Een voorbeeld hiervan is ‘duurzaam inkopen’ waarmee de gemeente het goede voorbeeld wil geven: dat wordt dit jaar in samenhang bezien met een circulaire economie, waarvoor op verzoek van de gemeenteraad een visie in ontwikkeling is (zie onder). Dijk en Waard is klimaatrobuust: a. Uitvoering Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda regio Alkmaar.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
a. De bestuurlijke en ambtelijke samenwerking in de regio Alkmaar verliep voorspoedig. Zowel beleidsmatig als procesmatig wisten de buurgemeenten elkaar in toenemende 64
mate te vinden. Mogelijkheden voor verbetering en verhoogde afstemming deden zich regelmatig voor. De uitvoering van de zeven ambities uit de Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda van de regio Alkmaar kwamen redelijk goed op stoom. Al zijn er ook enige kwetsbaarheden als het gaat om het benutten van meekoppelkansen, het handelen bij calamiteiten en het reguleren en borgen van waterrobuustheid en klimaatbestendigheid.
b. Werk met werk maken: project- en gebiedsontwikkelingen en openbare ruimte worden klimaatbestendig ontworpen en ingericht.
b. Zeker op het terrein van herinrichting van de openbare ruimte is voortgang gemaakt om de doelstellingen en normen te behalen, zoals vastgelegd in het beleidsplan Klimaatadaptatie Dijk en Waard 2023. In gebieds- en locatieontwikkelingen komt waterrobuustheid en klimaatbestendigheid eveneens aan de orde, maar er is nog geen structurele en systematische inbedding.
Afvalhergebruikpercentage Dijk en Waard is minimaal gelijk aan de landelijke richtlijn:
a. Uitvoering grondstoffenbeleidsplan voor Dijk en Waard.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
a. Grondstoffenbeleidsplan Dijk en Waard 2024-2027 is in uitvoering. Acties die in 2024 zijn uitgevoerd: -
Aanpassen inzamelfrequentie afvalbakken aan huis (januari).
-
Inzet (aannemen) van afvalcoach (augustus).
-
Invoeren Ja-sticker (oktober).
65
-
Locatiebepaling en aanbesteding milieuparkjes (voormalig Langedijk)
uitbreiden
van
Dijk en Waard is circulair in 2050: a. Aanbieding van de hoofdkaders (visie en strategie) aan de raad, gevolgd door een nadere uitwerking in beleidsregels. Een basisinventarisatie en beleidsproces zijn halverwege 2023 opgestart. De verwachte doorlooptijd bedraagt ongeveer een jaar.
b. Facilitering van activiteiten en evenementen rond een circulaire economie. Met de regio Noord-Holland Noord wordt samengewerkt, om ondernemers te betrekken, boodschappen uit te dragen en evenementen rondom een circulaire economie te organiseren. Er worden keuzes gemaakt om de capaciteit zodanig in te zetten dat er een optimaal effect wordt gerealiseerd.
a. In 2024 is een flinke stap voorwaarts gezet in het duidelijk krijgen van de visie en strategie. Hierbij is meer ingezet op het bewust maken van de interne organisatie. Dit moet zorgen voor haalbare en gedragen doelen. Hierbij is ook het inzicht verkregen (meer dan van tevoren was ingeschat) welke rol is weggelegd voor de interne organisatie van de gemeente. Door de aangepaste insteek en inzet, valt de besluitvorming later dan de beoogde planning. Volgens de huidige planning vindt besluitvorming in Q2 2025 plaats. b. Dijk en Waard is medeondertekenaar van de Circulaire deal secundaire bouwmaterialen NHN (januari). Hierin staat dat het slopen van gemeentelijke panden op een circulaire wijze gaat. Rond de week van de circulaire economie (maart) is een communicatiecampagne gehouden met onderwerpen die op de regio zijn afgestemd. In deze periode is voor bedrijven en gemeenten een bijeenkomst gehouden om inzicht en urgentie rond het thema circulaire economie te versterken. Dijk en Waard heeft hieraan bijgedragen. Samen met Duurzaam Dijk en Waard en de twee klimaatburgemeesters is het evenement Groen Doen 2024 georganiseerd (oktober).
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
66
Beleidsindicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage.
Noot: Hernieuwbare elektriciteit vergelijking met Nederland i.p.v. gemeentegrootte. Over 2024 zijn nog niet alle cijfers beschikbaar
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
67
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2023
Primaire begroting 2024
Actuele begroting 2024
Bedragen x € 1.000 Rekening Afwijking 2024
LASTEN T7.1
Volksgezondheid
-4.633
-4.780
-5.228
-5.107
120
T7.2
Riolering
-10.650
-10.883
-10.931
-11.818
-886
T7.3
Afval
-8.900
-8.751
-9.038
-9.564
-526
T7.4
Milieubeheer
-3.832
-2.929
-4.698
-6.024
-1.327
T7.5
Begraafplaatsen en crematoria
-461
-528
-567
-572
-6
-28.475
-27.870
-30.462
-33.086
-2.624
260
0
444
508
64
TOTAAL LASTEN BATEN T7.1
Volksgezondheid
T7.2
Riolering
12.361
13.160
13.160
14.047
887
T7.3
Afval
11.282
11.303
11.590
12.045
455
T7.4
Milieubeheer
1.397
5
1.597
3.215
1.618
T7.5
Begraafplaatsen en crematoria
340
442
442
491
49
TOTAAL BATEN
25.639
24.910
27.234
30.306
3.072
Saldo van baten en lasten
-2.836
-2.960
-3.228
-2.780
448
Toevoeging aan reserves
-51
-51
-51
-51
0
Onttrekking aan reserves
341
326
326
326
0
Totaal mutatie reserves
290
275
275
275
0
-2.546
-2.685
-2.952
-2.505
448
Saldo programma
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
68
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden vanaf pagina 132 na het overzicht van baten en lasten.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
69
Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Dijk en Waard heeft de ambitie om voor iedereen een betaalbare woning in een groene omgeving te bieden. Deze ambitie zien we in samenhang met andere opgaven, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, de sterke vergrijzing en voorzieningen die horen bij een groeiend aantal inwoners. De Strategische Omgevingsvisie Dijk en Waard, die in 2024 aan de raad werd aangeboden, dient als basis voor ruimtelijke ontwikkelingen in Dijk en Waard. Deze visie geeft richting aan de toekomst van de gemeente doordat we strategische doelen formuleren en keuzes maken voor onze
fysieke leefomgeving. Componenten zijn bijvoorbeeld groen, gebouwen, infrastructuur, water, landschap, lucht, bodem, geluid en duurzaamheid.
Maatschappelijke effecten en doelstellingen In Dijk en Waard wonen en werken inwoners met plezier in een passende woning en koesteren zij de verscheidenheid en hun leefomgeving. Welke doelstellingen dragen daaraan bij? 1. Facilitering van de realisatie van 10.000 woningen in tien jaar in Dijk en Waard.
Waar hebben we in 2024 op ingezet? Ingezet op Realisatie 10.000 woningen in tien jaar:
Status
Toelichting
a. Uitvoering geven aan de Woonvisie en de Woonzorgvisie voor Dijk en Waard. We streven naar een gemiddelde van 30% sociale huurwoningen op gebiedsniveau.
a. De ambitie geldt voor de periode 2022-2032. De huidige prognose is dat er in die periode ruim 9.000 woningen zijn opgeleverd. Een deel van de woningbouwplannen heeft nog geen definitief programma, maar van het deel dat dit wel heeft, bestaat het saldo voor 30% uit sociale huurwoningen,
b. Ondersteuning met effectieve mogelijkheden voor starters en andere doelgroepen, die moeilijk een eigen huis kunnen aankopen, zodat zij toch de woningmarkt kunnen betreden. Hiervoor hanteren wij de zelfbewoningsplicht bij nieuwbouw en de overwinstregeling.
b. Er is onderzoek gedaan naar de invoer van startersleningen. Besluitvorming heeft plaatsgevonden in april 2025. De zelfbewoningsplicht en overwinstregeling wordt nog steeds toegepast.
c. Onderzoek naar mogelijkheden tot realisatie van vormen van geclusterd wonen voor ouderen in nieuwbouw en in bestaande
c. De doelstelling van de Woonvisie is om in de periode tot 1.500 nieuwe geclusterde woningen te realiseren. Een voorlopige inventarisatie wijst uit dat er in de periode 2022 tot en met 2024
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
70
wijken. De volgende projecten dragen hieraan bij en worden gerealiseerd:
circa 680 geclusterde woningen zijn opgeleverd. Daarmee is een flink deel van de doelstelling al gerealiseerd.
- De Vork, Heerhugowaard: 40 zorgstudio’s voor Dagelijks Leven
Volgens de geldende definities behoren de genoemde projecten tot de categorie zorggeschikte woningen. De projecten De Vork en Rembrandt Erf (verdeeld over twee kleinschalige wooneenheden van De Pieter Raatstichting) zijn opgeleverd. Horizon realiseert 56 woningen in het IKOC aan de Tulpenstraat in Noord-Zuid-Scharwoude. Het definitieve ontwerp is afgerond.
- Rembrandt Erf, Heerhugowaard: 44 plaatsen intramuraal verblijf psychogeriatrie (PG), verdeeld over 4 kleinschalige wooneenheden voor De Pieter Raatstichting - Horizon Zorgcentrum, Broek op Langedijk, uitbreiding bestaande locatie met 16 wooneenheden
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
71
Beleidsindicatoren Onderstaande indicatoren vertellen transparant hoe Dijk en Waard ervoor staat. De verplichte BBV-indicatoren (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn als tabel ook opgenomen in een aparte bijlage.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
72
Noot: De gemiddelde WOZ waarde 2024 zijn voorlopige cijfers; nieuw gebouwde woningen gemeentegrootte is nog niet beschikbaar.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
73
Wat heeft het gekost? Taakveld
Rekening 2023
Primaire begroting 2024
Bedragen x € 1.000 Actuele Rekening begroting 2024 2024
Afwijking
LASTEN T8.1
Ruimte en leefomgeving
-4.987
-3.563
-4.757
-5.676
-919
T8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
-21.288
-27.585
-27.602
-42.453
-14.851
T8.3
Wonen en bouwen
-5.899
-4.702
-5.740
-5.580
160
-32.174
-35.850
-38.099
-53.710
-15.610
159
50
0
573
573
TOTAAL LASTEN BATEN T8.1
Ruimte en leefomgeving
T8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
22.626
27.310
27.559
50.998
23.439
T8.3
Wonen en bouwen
4.315
2.596
5.115
4.998
-117
TOTAAL BATEN
27.100
29.956
32.674
56.569
23.895
Saldo van baten en lasten
-5.075
-5.894
-5.425
2.860
8.285
Toevoeging aan reserves
-31
0
-528
-549
-21
Onttrekking aan reserves
1.462
186
1.257
1.282
25
Totaal mutatie reserves
1.431
186
729
733
4
Saldo programma
-3.644
-5.708
-4.696
3.592
8.288
De toelichting op de afwijkingen is terug te vinden vanaf pagina 132 na het overzicht van baten en lasten.
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
74
Paragrafen
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
75
OZB niet-woningen (gebruikers)
Lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen (volgens artikel 220 tot en met 228 van de Gemeentewet) en heffingen (volgens artikel 228a en 229 van de Gemeentewet) in gemeente Dijk en Waard. Bij lokale heffingen onderscheiden we belastingen en heffingen. •
•
Belastingen zijn verplichte bijdragen aan de gemeente waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. Voor gemeente Dijk en Waard betreft dit de Onroerendezaakbelasting (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting en parkeerbelasting. Heffingen vraagt de gemeente als ze een van haar bezittingen ter beschikking stelt of als ze een dienst verleent aan een individu of onderneming. Ook leges vallen onder de heffingen. Dit zijn vergoedingen voor kosten die de gemeente maakt voor administratieve handelingen, zoals het geven van informatie en het verstrekken van vergunningen. Gemeente Dijk en Waard kent de volgende heffingen: rioolheffing, afvalstoffenheffing, lijkbezorgingsrechten, campergelden, liggeld vaartuigen, sluisgelden en leges.
Gerealiseerde inkomsten Totale opbrengsten
3.977
Parkeerbelasting
254
190
Toeristenbelasting
80
78
Forensenbelasting
29
19
21.232
21.246
Totaal
Overige heffingen
Bedragen x € 1.000 Actuele Begroting
Werkelijk
Afvalstoffenheffing
10.109
10.134
Rioolheffing
12.836
13.850
Lijkbezorgingsrechten
442
491
Marktgelden
30
30
Leges Algemene dienstverlening
2.065
2.132
Leges Fysieke leefomgeving
2.553
4.842
Leges Europese dienstenrichtlijn
51
43
Liggeld vaartuigen
55
53
Campergelden
15
18
Sluisgeld
8
16
28.164
31.609
Heffingen, rechten en leges
Totaal Bedragen x € 1.000 Actuele Begroting
Werkelijk
OZB woningen (eigenaren)
10.794
10.821
OZB niet-woningen (eigenaren)
6.171
6.161
Belastingen
3.904
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Ontwikkelingen De werkzaamheden omtrent de gemeentelijke heffingen van OZB, rioolen afvalstoffen zijn belegd bij Cocensus. Hieronder vallen de uitvoering van de Wet WOZ (herwaardering), de aanslagoplegging, de afhandeling van bezwaar-en beroepschriften, de (dwang)invordering, de afhandeling van verzoeken om kwijtschelding en de contacten met de 76
Waarderingskamer, CBS, dataland en de gemeentelijke afnemers (belastingdienst en waterschap). Cocensus heeft de Waarderingskamer gerapporteerd over de herwaardering die voor de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) zijn uitgevoerd naar de waarde op peildatum 1 januari 2024. Het oordeel van de Waarderingskamer over de uitvoering van de Wet WOZ door Cocensus wordt als 'goed' betiteld.
Toelichting op de heffingen die onderdeel zijn van de ontwikkeling van de woonlasten Onroerendezaakbelasting De belangrijkste eigen inkomstenbron van de gemeente is de OZB. De OZB verdelen we onder in een eigenarenbelasting voor woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen. In 2024 zijn de werkelijke OZB-opbrengsten in totaal € 90.000 hoger dan vooraf ingeschat (na bijstelling in de najaarsrapportage). Het verschil komt vooral doordat er meer baten zijn ontvangen over de oudere jaren 2022 en 2023 in 2024 dan verwacht. Dit komt doordat de verminderingen uit bezwaar lager zijn en de leegstand lager is dan verwacht. Rioolheffing Bedragen x € 1.000
Taakveld 7.2 Riolering
Actuele Begroting
Netto kosten Kosten riolering toegerekende rente
inclusief
815
815
Btw
1.462
1.462
Totaal toe te rekenen kosten
2.277
2.277
Totaal kosten
12.836
13.898
Opbrengsten rioolheffing
12.836
13.850
Dekkingspercentage
100%
100%
Afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000
Taakveld 7.3 Afval Netto kosten
Actuele Begroting
Werkelijk
Kosten inzameling inclusief toegerekende rente
9.083
9.858
Inkomsten, exclusief heffingen
-1.194
-1.944
Totaal netto kosten
7.889
7.914
Overhead inclusief toegerekende rente
1.235
1.235
Btw
985
985
Toe te rekenen kosten
10.882
11.818
-323
-197
Totaal toe te rekenen kosten
2.220
2.220
10.559
11.621
Totaal kosten
10.109
10.134
Opbrengsten afvalstoffenheffing
10.109
10.134
Dekkingspercentage
100%
100%
Inkomsten, exclusief heffingen Totaal netto kosten
Werkelijk
Overhead inclusief toegerekende rente
Toe te rekenen kosten
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
77
Ontwikkelingen van de woonlasten Uit onderzoek van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (COELO) van 2024 blijkt dat gemeente Dijk en Waard onder het landelijke gemiddelde ligt in de zogenaamde woonlasten-index. Dijk en waard staat op nummer 87 als het gaat om eigenaar-bewoner (meerpersoonshuishoudens) en op nummer 33 als het gaat om huurders (meerpersoonshuishoudens). Hierbij is nummer 1 de laagste woonlasten, 345 is de hoogste. In 2023 stond Dijk en waard ook op nummer 87 als het gaat om eigenaar-bewoner en ook op nummer 33 als het gaat om huurders.
2024
Eigenaar
huurder
eenpersoons
Meerpersoons
OZB Afvalstoffenheffing
322
322
235
289
Rioolheffing
306
306
Totaal
863
917
eenpersoons
Meerpersoons
235
289
235
289
Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten
528
582
178
178
Totaal toe te rekenen kosten
706
178
Totaal kosten
706
760
Opbrengsten
442
491
Dekkingspercentage
63%
65%
Toe te rekenen kosten Overhead incl. toegerekende rente Btw
Marktgelden Taakveld 3.3 Marktgelden
Actuele Begroting
Werkelijk
27
21
27
21
Overhead incl. toegerekende rente
5
5
Btw
3
3
Totaal toe te rekenen kosten
8
8
Totaal kosten
35
29
Opbrengsten
30
30
86%
103%
Netto kosten Kosten Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten
Toelichting op de overige gemeentelijke belastingen en heffingen
Bedragen x € 1.000
Toe te rekenen kosten
Lijkbezorgingsrechten Taakveld 7.5 Begraafplaatsen Netto kosten
Bedragen x € 1.000 Actuele Begroting
Werkelijk
528
582
Kosten
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Dekkingspercentage
78
nauwkeuriger en evenwichtiger beeld van de kostendekkendheid in de toekomst.
Leges Algemene dienstverlening Leges algemene dienstverlening Bedragen x € 1.000 Netto kosten
Leges fysieke leefomgeving
Actuele Begroting
Werkelijk
1.501
1.718
Kosten Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten
Actuele Begroting
Werkelijk
1.288
627
1.288
627
1.265
631
Totaal toe te rekenen kosten
1.265
631
Netto kosten Kosten Inkomsten, excl. heffingen
1.501
1.718
Toe te rekenen kosten Overhead incl. toegerekende rente
Bedragen x € 1.000
Totaal netto kosten Toe te rekenen kosten
772
847
Overhead incl. toegerekende rente Btw
Btw Totaal toe te rekenen kosten
772
847
Totaal kosten
2.553
1.258
Totaal kosten
2.273
2.565
Begrote opbrengsten
2.553
4.842
Begrote opbrengsten
1.739
2.132
Dekkingspercentage
100%
385%
Dekkingspercentage
77%
83%
Europese dienstenrichtlijn Fysieke leefomgeving De legesopbrengsten zijn dit jaar hoger dan verwacht. Dit terwijl eerder werd aangenomen dat de invoering van de Omgevingswet juist tot een afname zou leiden. Dit komt voornamelijk door een aantal grote projecten die meer hebben opgeleverd dan vooraf ingeschat, evenals een meevaller uit 2020 die nog opgelegd kon worden. Momenteel loopt een onderzoek naar een realistischere berekening van de kostendekkendheid. Hierbij wordt onder andere gekeken naar een betere inschatting van grote projecten en een nauwkeurigere toerekening van bestede tijd per legesartikel. Dit zal leiden tot een Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Leges Europese dienstenrichtlijn Netto kosten Kosten
Bedragen x € 1.000 Actuele Begroting
Werkelijk
26
24
26
24
Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten Toe te rekenen kosten
79
Overhead incl. toegerekende rente
29
26
Btw
Broek op Langedijk Taakveld 2.3 Liggeld vaartuigen Bedragen x € 1.000 Haven Broek op Langedijk
Totaal toe te rekenen kosten
29
26
Totaal kosten
55
50
Netto kosten
Begrote opbrengsten
51
43
Kosten
Dekkingspercentage
93%
86%
Werkelijk
48
57
48
57
Btw
8
12
Totaal toe te rekenen kosten
8
12
Totaal kosten
56
69
Begrote opbrengsten
5
11
Dekkingspercentage
9%
16%
Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten
Sta- en liggelden
Toe te rekenen kosten
Broekhorn Vanaf de begroting 2024 wordt de kostendekkendheid voor de havens Broekhorn en Broek op Langedijk gesplitst weergegeven. Taakveld 2.3 Liggeld vaartuigen Bedragen x € 1.000 Broekhorn Netto kosten
Actuele Begroting
Actuele Begroting
Werkelijk
38
45
38
45
Kosten Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten
Overhead incl. toegerekende rente
Campergelden Taakveld 2.3 Campergelden
Toe te rekenen kosten
Actuele Begroting
Werkelijk
13
15
13
15
Btw
2
3
Totaal toe te rekenen kosten
2
3
Netto kosten
Overhead incl. toegerekende rente Btw
11
8
Totaal toe te rekenen kosten
11
8
Totaal kosten
49
53
Begrote opbrengsten
49
53
Dekkingspercentage
100%
100%
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Bedragen x € 1.000
Kosten Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead incl. toegerekende rente
80
Totaal kosten
15
18
Begrote opbrengsten
15
18
Dekkingspercentage
100%
100%
Sluisgelden Taakveld 2.3 Sluisgelden
Bedragen x € 1.000 Actuele Begroting
Werkelijk
108
83
108
83
Btw
16
17
Totaal toe te rekenen kosten
16
17
Netto kosten Kosten Inkomsten, excl. heffingen Totaal netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead incl. toegerekende rente
Totaal kosten
124
100
Begrote opbrengsten
8
16
Dekkingspercentage
6%
16%
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
81
Weerstandsvermogen en risicobeheersing informatie onderstaand in cursief de betreffende passage in de Prognose reserves 2023 – 2027.
Aanleiding en achtergrond In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de geïdentificeerde risico’s voor de gemeente Dijk en Waard. Dit risicoprofiel bepaalt de weerstandscapaciteit die nodig is om deze risico’s op te kunnen vangen. De benodigde weerstandscapaciteit afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit geeft de ratio van het weerstandsvermogen van de gemeente Dijk en Waard weer.
In het weerstandsvermogen (de ratio) wordt een totaal beeld gegeven inclusief de risico’s van de grexen. Dit betekent dat de risico’s die verbonden zijn aan de grexen opgenomen worden in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. De “vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties (totaal van de reserve minus de inschatting toekomstige vennootschapsbelasting en de onttrekkingen kapitaallasten voor doortrekken Punt en Herinrichting omgeving Veilingterrein) wordt opgenomen in de beschikbare weerstandscapaciteit.
Het risicoprofiel geactualiseerd. Inschattingen van eerder geïnventariseerde risico’s zijn gewijzigd en ook zijn nieuwe risico’s toegevoegd. In totaal zijn circa 30 risico’s in het risicoprofiel opgenomen. De 10, in financiële zin, grootste risico’s zijn onder het hoofdje “Risicoprofiel” nader omschreven. Om in deze paragraaf een beeld te geven van de weerstandscapaciteit (de ratio van het weerstandsvermogen) van de gemeente Dijk en Waard zijn de volgende uitgangspunten gebruikt: •
Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit is een zekerheidspercentage van 80% gebruikt.
•
Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de “vrije” ruimte in de reserve bouwgrondexploitaties. Eerder bestond de beschikbare weerstandscapaciteit alleen uit de algemene reserve en de onbenutte belastingcapaciteit. In de door de raad op 7 november 2023 vastgestelde Prognose reserves 2023-2027 is bepaald dat ook de “vrije” ruimte van de reserve bouwgrondexploitaties onderdeel is van het beschikbare weerstandsvermogen. Ter
Jaarstukken 2024 Gemeente Dijk en Waard
Met deze uitgangspunten is de ratio van het weerstandsvermogen voor de gemeente Dijk en Waard 2,9. Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen, wordt door gemeenten vaak gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) en de Universiteit Twente zijn opgesteld. waardering
ratio
betekenis
A
>2
uitstekend
B
1,4 – 2
ruim voldoende
C
1 – 1,4
voldoende
D
0,8 – 1
matig
E
0,6 – 0,8
onvoldoende
F
< 0,6
ruim onvoldoende
82
Risicoprofiel In het onderstaande overzicht staan de 10 risico’s met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Risico Conjunctuur risico’s grondexploitaties
Kans
Financieel gevolg
70%
€ 3.000.000
50%
€ 2.800.000
60%
€ 2.000.000
50%
€ 1.750.000
30%
€ 2.500.000
Binnen de grondexploitaties is er een generiek risico aanwezig voor conjunctuur effecten. Zo staan de grondprijzen onderdruk, rente tarieven en bouwkosten stijgen. Er is een scenario uitgewerkt dat de bouwkosten met 5% toenemen, opbrengststijging grond 0% en rente toename van 2%. Hervormingsagenda Jeugd De ingerekende besparingen vanuit de hervormingsagenda jeugd zijn fors. Zolang de wettelijke kaders nog niet zijn aangepast bestaat het risico dat deze besparing (gedeeltelijk) niet gerealiseerd wordt. Jeugd De kans bestaat dat de in de begroting opgenomen raming voor uitgaven jeugdzorg niet toereikend is. Het beroep op jeugdzorg en de daaraan verbonden kosten kunnen hoger zijn dan wat in de raming is opgenomen. Spooronderdoorgang Vaanpark Westpoort Raming van deze investering is € 6,5 mln. Voor kans op overschrijding is inschatting gemaakt. Netcongestie