Bijlage 5 - Museum BroekerVeiling – ErVAAR een traditie van innovatie in groente en tuinbouw

Museum BroekerVeiling ErVAAR een traditie van innovatie in groente en tuinbouw

De Wolff Groep

Inhoudsopgave Introductie

3

Analyse

7

Scenario’s

13

Toekomstbestendig Scenario

19

Lokale verankering

21

Ervaring met regionale aantrekkingskracht

28

Concept: de erVAARing

34

Visitor Journey

36

Bezoekersstromen

47

Verbinding met omgeving

54

Succesfactoren Verkenning uitvoering

62

Huidig business model

64

Krachtenveld

65

Belangrijkste externe ontwikkelingen

66

Toekomstbestendig business model

68

Financiële onderbouwing

71

Stapsgewijze ontwikkelstrategie

78

Planning

81

Vaarroute

82

Bijlage: Bewonersparticipatie

83

Erfenis van een rijk verleden In de kop van Noord Holland ligt het Rijk der Duizend Eilanden. Een naam die associaties oproept met verre oorden maar verwijst naar een oer-Hollands verhaal. Ooit groeven tuinders in het veen kleine akkertjes waarop ze groente verbouwden. Het aantal akkertjes groeide en een gebied met honderden eilanden ontstond. De tuinders bewogen zich door het gebied op schuiten die ze met de hand voortstuwden. Zo brachten ze ook hun waar naar de veiling. Een gebouw dat boven het water uittorende en dat betreden en verlaten kon worden zonder ook maar een stap van boord te zetten. In de jaren zestig bereikte de vooruitgang ook het Rijk der Duizend Eilanden en veranderde de vaarpolder in een rijpolder. De eilandjes werden verkaveld. De tuinders werkten voortaan op grote akkers. Een klein stukje eilandenrijk bleef bestaan: het Oosterdelgebied. En aan de rand van dit gebied overleefde een andere getuige uit de tijd van het rijk: de vaarveiling van Broek op Langedijk. De tuinders keken met gemengde gevoelens terug op hun verleden. Het was niet voor niets dat de verkaveling plaats vond. Het werken op de eilandjes was zwaar, het leven als kleine tuinder hard. Toch leek er ook iets verloren te gaan met de verkaveling en dat wilde men bewaren in een museum. Zo ontstond in de oude vaarveiling Museum BroekerVeiling.

De afgelopen decennia vonden vele bezoekers de weg naar het gebouw. Ze ontdekken er het verleden van het Rijk der Duizend eilanden, varen door de Oosterdel en maken er een echte veiling mee, net zoals vroeger. Maar voor hoe lang nog?

Museum

Erfgoed onder druk Ondanks dat het museum relatief veel bezoekers trekt gaat het niet goed met Museum BroekerVeiling. Structurele steun ontbreekt. Door op een creatieve manier de eindjes aan elkaar te knopen kan het museum overleven maar subsidies om noodzakelijke vernieuwingen door te voeren ontbreken. Het museum draait op een kleine staf met hulp van vele vrijwilligers. Maar ook het gebied waar het museum in staat en dat onmisbaar is om het verhaal van de tuinderij te vertellen en te begrijpen staat onder druk. De akkertjes in het Oosterdelgebied worden onderhouden, maar dit is een zware taak, en sommige delen dreigen verloren te gaan. De activiteiten van de woelrat en de komst van een exotische rivierkreeft die de eilanden ondergraaft versnelt dit proces. Uit recentelijk onderzoek blijkt dat ook de golfbewegingen van boten bijdragen aan de afkalving van de oevers. Wat betekent dit? Is dit het einde van het museum en het Rijk der Duizend Eilanden? En daarmee het einde van uniek erfgoed dat de wortels vormt van het gebied? Museum BroekerVeiling en de gemeente Langedijk vinden van niet. Het museum is bereid om flink te veranderen om zo weer een actuele vitale plek in de gemeenschap te worden die gedragen wordt door de bevolking. Maar zij heeft daar wel hulp bij nodig.

Het museum heeft samen met de gemeente, Studio Louter, MUST stedenbouw en de Wolff Groep een plan ontwikkeld om het verhaal van het Rijk der Duizend Eilanden te redden. Door van de BroekerVeiling een lokaal verankerd museum te maken met een regionale aantrekkingskracht, kan de toekomst van Museum BroekerVeiling worden veilig gesteld en kan het Oosterdelgebied een duurzame plek krijgen als een cultuurhistorisch hart van een nieuwe gemeente.

De vaarroute naar een duurzame en waardevolle toekomst Het realiseren van een duurzame en waardevolle toekomst voor Museum BroekerVeiling

Eind 2020 heeft het kernteam in samenwerking met Studio Louter, MUST Stedenbouw

als cultuurhistorisch hart van de nieuwe gemeente Dijk en Waard is complex. Dat doe je

en de Wolff Groep een toekomstvisie opgesteld op basis van een inhoudelijk verhaal en

niet zomaar, maar moet je goed voorbereiden. Het lijkt wat dat betreft veel op varen.

een overkoepelend concept. Onderdeel van deze toekomstvisie is een visie op het

Om de eindbestemming te bereiken, is een stip op de horizon nodig, een duidelijke

Oosterdelgebied en een verkenning voor deuitvoering inclusief financiële

route met stopplaatsen, en een bemanning die van doorpakken weet. Gelukkig

onderbouwing.

beschikken we over dit alles.

De visie maakten we niet alleen, maar is nauwkeuring afgestemd met de

De vaarroute voor de realisering van een hernieuwd museum wordt in dit stuk

klankbordgroep, lokale partijen en bewonersgroepen (zie bijlage). We hebben

uitgewerkt. De eerste stappen zijn al gezet. In 2015 is er al begonnen door het museum

locatiedagen gehouden, gesprekken gevoerd met ondernemers, betrokken gemeente-

met de start van nieuwe plannen, die in de jaren erna nader zijn ingevuld en afgestemd

afdelingen, en stakeholders zoals Staatsbosbeheer, Hoogheemraadschap, de Loods

met bestaande plannen, partners en toekomstvisies (zoals o.a. de expertmeeting ‘Vlees

herbestemming NH en Veldzorg. De plannen zijn ook besproken tijdens een digitale

noch Vis’ 2019, Langedijk ontwikkelt met Water 2020-2025, Beleidsnota Cultuurhistorie

bewonersavond.

2011/2016 en Grenzeloos Dijk & Waard 2020). Door de Coronacrisis heeft de gemeente het museum op de korte termijn financieel ondersteund. Om het museum ook op de (middel)lange termijn te ondersteunen, is een traject voor de toekomstvisie voor het museum en omgeving vervroegd gestart. De samenwerking tussen beide partijen is hiermee verder versterkt en heeft zijn weerslag gevonden in een sterk kernteam van museum en gemeente dat de route bewaakt en bevaart. Door het opstellen van een informele klankbordgroep van experts en belanghebbenden, is afstemming met betrokken partijen in de afgelopen periode geoptimaliseerd.

Het resultaat van deze gezamenlijke inspanning ligt voor u. De volgende tussenstop op de vaarkaart is een besluit door de gemeenteraad/gemeenteraden voor de periode 2020-2030 over de ambitie, plannen en bijbehorende (maatschappelijke) kosten en opbrengsten van het vernieuwde museum.

Analyse

Analyse erfgoedwaarden De ontwikkeling van een toekomstbestendige visie voor Museum BroekerVeiling begint bij het in kaart brengen van de waarde van het erfgoed. Hierbij is het van belang om te beseffen dat Museum BroekerVeiling veel meer is dan een vrijwilligersmuseum in een mooi oud gebouw; het gaat om een lokale ontmoetingsplek die een unieke historische sensatie biedt, die nauw verbonden is met een zeldzaam stuk cultuurlandschap, die drager is van de lokale identiteit, en die het culturele en toeristische profiel van de gemeente versterkt. De toekomstvisie zal al deze waarden moeten behouden en versterken. Historische waarde De Broekerveiling heeft een cultuur-historische waarde die van lokaal, regionaal en nationaal belang is. Het was wereldwijd de eerste doorvaargroenteveiling en de eerste veiling waar tuinbouwproducten werden geveild volgens de afslagmethode. Doordat het gebouw, sinds 1976 op de rijksmonument lijst, nog in goede staat verkeert is het mogelijk om hier een unieke historische sensatie te beleven: het ervaren van de doorvaarveiling. Culturele waarde De BroekerVeiling is meer dan een gebouw. Het staat symbool voor een landschap en een manier van leven en werken die verdwenen is in Noord-Holland. Het vormt de bakermat van een agrarische tuinbouwtraditie vol innovatie die tot op heden nog levend is.

Ook de relatie van het gebouw met het direct omliggende landschap is uniek: het is het laatste restje cultuurlandschap in Noord-Holland waar mensen het verhaal van het Rijk der Duizend Eilanden kunnen ervaren. Het museum zelf, in bedrijf sinds 1976 als vrijwilligersmuseum, is een belangrijk onderdeel van het culturele aanbod in Broek op Langedijk.

Analyse erfgoedwaarden Sociale waarde Als tastbaar symbool van een vergeten manier van leven, biedt de BroekerVeiling al eeuwenlang een ontmoetingsplek voor mensen uit de regio. Het is hiermee ook vandaag de dag een centraal vormgevend element van de identiteit: van lokale en regionale bewoners, van agrarische bedrijven uit de directe omgeving, en van de honderden vrijwilligers die zich inzetten voor het gebouw. Met de aanstaande fusie tussen de gemeentes Langedijk en Heerhugowaard, wordt het gebouw en de omgeving een essentieel onderdeel van het DNA van de nieuwe gemeente. Economische waarde De BroekerVeiling doet tegenwoordig geen dienst meer als actieve veiling. Toch draagt het wel degelijk bij aan de lokale economie. Museum BroekerVeiling trekt tegenwoordig ruim 80% bezoekers van buiten de gemeente, en zal dat in de toekomst ook blijven doen. Het gebouw, en het varen door de directe omgeving, is daarmee een essentieel onderdeel van de cultuurtoeristische aantrekkingskracht van de nieuwe gemeente. Landschappelijke waarde Het Oosterdelgebied is een unieke getuige van het Rijk der Duizen Eilanden, een grotendeels verdwenen cultuurlandschap. Tegenwoordig is het een prachtig stiltegebied dat bewaard moet blijven; een authentiek groen waterlandschap in het hart van de nieuwe gemeente waar het heerlijk wandelen is. Toch staat het gebied onder druk.

Golfbewegingen van langsvarende boten en achterstallig onderhoud van de akkers in combinatie met de activiteiten van de woelrat en de rivierkreeft dragen bij aan de afkalving van de oevers.

Analyse museumveld De tweede stap in de ontwikkeling van een toekomstbestendige visie voor Museum BroekerVeiling, is om te kijken hoe het museum functioneert in relatie tot andere musea. Dat kunnen we doen door de huidige organisatie en bedrijfsvoering van het museum te bekijken in relatie tot benchmarks van vergelijkbare musea in Nederland. Hoe doet Museum BroekerVeiling het, en wat is normaal in museumland? MBV doet het goed met weinig subsidie… Het huidige bezoekersaantal van Museum BroekerVeiling ligt rond de 50.000. Als je dit aantal vergelijkt met andere lokale (gemeente) musea in Nederland (zie presentatie Franklin van der Pols 2020, kerngegevens uit de MuseumPeil 2019 en Museana 2018), dan valt meteen op hoe indrukwekkend het huidige bedrijfsmodel is. Dat is omdat het museum zijn bedrijfsvoering draait op een verhouding van subsidies ten opzichte van eigen inkomsten van 1:10, tegenover een verhouding van 1:1 voor soortgelijke musea. In andere woorden: Museum BroekerVeiling haalt dezelfde bezoekersaantallen als vergelijkbare lokale musea, maar dan met aanzienlijk minder subsidie per bezoeker: 1,42 euro subsidie per bezoeker tegenover 19,13 euro per bezoeker.

Ook opmerkelijk is dat de overheidssubsidie voor Museum BroekerVeiling nu ligt rond de 100.000 euro, terwijl dat voor lokale gemeente musea met 50.000+ bezoekers gemiddeld veel hoger ligt; tussen de 0,5 – 3 miljoen euro. … maar deze situatie is niet toekomstigbestendig Het gevaar van de huidige bedrijfsvoering schuilt hem in de bestendigheid. Omdat er nu geen budget is voor onderhoud, afschrijvingen en investeringen (aankopen, gebouw, collectie, marketing, tentoonstellingen), bevindt het museum zich op een glijdende schaal en zal het de concurrentie met andere musea niet aankunnen. Als er niks gebeurt, is het waarschijnlijk dat het museum terugvalt in een vrijwilligersmuseum met 20.000 bezoekers, gehuisvest in een slecht onderhouden gebouw, met een aanzienlijk verlies van erfgoedwaarden. Benchmark Museum BroekerVeiling versus musea met 50-100.000 bezoekers. Bron: Museana 2018, in: Franklin van der Pols 2020.

Analyse museumveld Met investering doorgroeien naar een lokaal verankerd museum met regionale aantrekkingskracht Als we de erfgoedwaarden van het museum willen behouden en ontwikkelen, is er dus extra financiële slagkracht nodig. Maar er is meer nodig. Een analyse van het huidige museumveld laat zien, dat vooral musea met een bovenlokale uitstraling en minstens 100.000 bezoekers toekomstbestendig zijn. Van deze musea heeft circa 80% een positieve bedrijfsvoering, ten opzichte van 35%-45% voor vrijwilligers- en lokale musea (CBS 2015, meest recente cijfer). Dit komt niet alleen omdat regionale musea aantrekkelijker zijn voor sponsoring en subsidie, maar ook doordat de grotere omzet betekent dat er geprofessionaliseerd kan worden en geïnvesteerd in de toekomst. Museum BroekerVeiling heeft deze potentie. Dat komt niet door de collectie of door een ligging in een historisch stadscentrum, maar door de unieke combinatie van een authentiek gebouw in relatie tot een prachtig cultuurlandschap in het hart van een nieuwe gemeente. Een haalbare en wenselijke ambitie is dan ook het doorgroeien tot een lokaal verankerd museum met gezonde business case die op regionaal niveau bezoekers weet te trekken, met een professionele organisatie en een totaal bezoekersaantal van 100.000, waarvan 75.000 betalend.

Doelgroepen De precieze samenstelling van de huidige bezoekersgroepen en de potentiële toerismeprofielen is nog onvoldoende bekend. Gericht bezoekers- en marktonderzoek is nodig om toekomstige marketing en communicatieactiviteiten op te laten aansluiten. Toch kunnen we in grote lijnen wel vaststellen dat bezoekers aan Museum BroekerVeiling nu bestaan uit ongeveer 20% lokale bezoekers, en uit 80% bezoekers van buitenaf. Om door te groeien naar een lokaal verankerd museum met regionale aantrekkingskracht, zal het Museum BroekerVeiling moeten blijven inzetten op deze twee hoofdgroepen. Hoewel het overkoepelende verhaal voor beiden hetzelfde kan zijn, zal er in de beleving wel een accent verschuiving dienen te komen. Lokale bewoners Om lokale verankering te waarborgen, zal het Museum BroekerVeiling een relevante plek voor de gemeenschap moeten worden. Dat kan mogelijk gemaakt worden door (een deel van) het nieuwbouwgebouw en het terrein open te stellen voor de gemeenschap. Denk aan tijdelijke tentoonstellingen, buurtbijeenkomsten, bruiloften, evenementen en onderwijs. Deze programmering kan alleen samen met buurtbewoners bedacht worden. Specifieke doelgroepen binnen dit segment zijn: families met kinderen, scholen, vrijwilligers, verenigingen en omwonenden. Bezoekers van buitenaf Dit huidige bezoekerssegment zal ook in de nieuwe plannen belangrijk zijn.

Deze bestaat uit dagtoeristen (veelal families met kinderen en recreatieve senioren) en groepsbezoeken (60+ers). Voornamelijk onder de eerste doelgroep is een nationale tendens waarneembaar waarbij bezoekers steeds meer op zoek zijn naar een wat actiever aanbod waarbij beleving een belangrijk onderdeel vormt.

Valt hier meer over te zeggen? Moeten we nog iets van input krijgen van de toerisme man? Denk ieg foto van familie en van senioren in een boot

Scenario’s

Drie scenario’s Tijdens het ontwikkelproces voor de toekomstvisie hebben we in samenwerking met het kernteam en de klankbordgroep drie mogelijke scenario’s bekeken die verschillen in ambitieniveau, bedrijfsvoering en profilering.

Scenario 1: Vrijwilligersmuseum Stel dat het museum doorgaat zoals het nu is. Dan betekent dat een keuze voor een museum in een lastig te onderhouden gebouw met weinig ruimte voor vernieuwing en professionaliteit. Op dit moment heeft het museum onvoldoende middelen en een te kleine organisatie om het museale verhaal op een moderne manier te vertellen. Er was in de afgelopen jaren geen mogelijkheid om de tentoonstellingen te onderhouden en daardoor is een groot deel aan vervanging toe. Het museum is aan het afglijden naar een lokaal museum dat vooral onderhouden wordt door vrijwilligers en dienst doet als evenementlocatie. Dit type museum zal steeds minder bezoekers trekken en de concurrentieslag verliezen met de professionele musea in de regio.

Drie scenario’s Scenario 2: Regionaal Museum Wat als er gekozen wordt voor een professioneel museum met regionale aantrekkingskracht en lokaal draagvlak? In dit scenario zal de focus in de bedrijfsvoering komen te liggen op het vertellen van het museale verhaal, op een manier die voldoende bezoekers trekt om een professionele organisatie draaiende te houden. Het behoud van het gebouw, collectie en museale kernwaarden zal zo voorop komen te staan. Bovendien krijgt het museum een open karakter naar de gemeenschap toe en fungeert het als het hart van de nieuwe gemeente Dijk & Waard. Door regulatie van het bezoek aan het Oosterdelgebied kan het museum in dit scenario ook bijdragen aan het behoud en de leefbaarheid van de omgeving.

Scenario 3: Regionale Attractie Een derde optie is om vol in te zetten op de economische waarde van het erfgoed. De BroekerVeiling en het Oosterdel worden dan een professionele attractie met als doel zo veel mogelijk bezoekers te trekken. Dit betekent wel dat grootschalig gebruik van het achterliggend cultuurlandschap noodzakelijk is en het aantal vaarbewegingen moet worden opgeschaald. Dit scenario wordt ook wel het Giethoornscenario genoemd en zal mogelijk voor veel overlast zorgen bij de omwonenden.

? giethoorn

Impactoverzicht scenario’s In het schema op de volgende pagina vindt u de te verwachten impact van de drie scenarios op verschillende hoofdzaken, zoals het gebouw, de collectie, de omgeving, de organisatie, gemeentelijke inzet, sociale waarden, financiën en het voornaamste exploitatierisico. Deze impact hebben we op hoofdlijnen uitgedacht op basis van concepten, businesscases en activiteiten die bij een dergelijk scenario redelijkerwijs te verwachten zijn. Hierbij hebben we ons gebaseerd op een analyse van de huidige situatie en business case van MBV, op voorbeelden uit het bredere museale veld in Nederland, en op de expertise van het kernteam en de uitvoerende partners.

Scenario 1:

Scenario 2:

Scenario 3:

Vrijwilligersmuseum

Regionaal Museum

Museale attractie

Aantal bezoekers

Van 50.000 bezoekers naar 20.000

100.000, waarvan 75.000 betalend

>120.000 betalende bezoekers

Bezoekerservaring

Cultuur historisch verhaal

Cultuur historische beleving

Attractie met cultuurhistorisch element

In gevaar (zakt weg)

Beter te behouden door regulatie

In gevaar door overbevaring

Financiële Investering in de omgeving

Nauwelijks

Aanwezig

Substantieel

Druk op omgeving

Beperkt

Gereguleerd

Groot

Museale ervaring omgeving

Beperkt

Groot

Redelijk

Zeer beperkt

Gereguleerd

Onbeperkt

Beperkt

Duidelijk verbonden

Duidelijk verbonden

Huisvesting

Behoud nieuwbouw onder druk

Gewaarborgd (gemeente draagt zorg voor de huisvesting en het onderhoud )

Gewaarborgd (gemeente en/of bedrijfsleven draagt zorg voor huisvesting en onderhoud )

Collectie

In gevaar door beperkte middelen

Deels uitbreiden, behoud en gebruik collectie gewaarborgd

Onduidelijk - attractie niet afhankelijk van collectie

6fte (overbelast)

12fte

>15fte

Vrijwilligers

Professioneel

Commercieel

Beperkt

Belangrijke financiële drager (eenmalig & structureel)

Aanwezig (eenmalig, minder structureel)

minimaal, (beperkte financiering en toezicht)

substantiële rol, (faciliteren en financieren, vastgoed beheer, toezicht)

substantiële rol (vastgoed beheer, handhaving, toezicht)

Voornamelijk Langedijk

Groen/Cultureel hart nieuwe gemeente

Gericht op mensen van buitenaf minder op gemeenschap

Weinig verbindend

Positief verbindend

Verbindend maar met potentiële frictie door druk op omgeving

Beperkt

Normaal

Intensief

Niet

Wel

Wel/Niet

Vrijwilligersmuseum

Ontmoetingsplek, sociale programmering, campus/educatieve functie, horeca

Beperkt (evt horeca?)

Onvoldoende

Voldoend (geebouw wordt onderhouden door gemeente, terrein door het museum)

Voldoende (Gebouw wordt onderhouden door gemeente/bedrijfsleven, terrein door het museum)

Klein

Middel

Groot

(0,7 miljoen)

(1,7 miljoen)

(>2,5 miljoen)

Kaartjes, horeca, winkel, evenementen, beperkte bijdrage/subsidie

Kaartjes, horeca, winkel, evenementen en minimaal 30% van de kosten gedekt via bijdrage

Kaartjes,boten, horeca, winkel, evenementen, externe financiering

Klein,

Middel,

40.000 bezoekers van buitenaf

Circa 60.000 bezoekers van buitenaf

Exploitatie ongezond en leidt tot verlies van kernwaarden

Exploitatie afhankelijk van gemeentelijke steun

MUSEUM

OMGEVING Cultureel landschap Oosterdel

Toegankelijkheid Wisselwerking museum & Oosterdelgebied FYSIEK

ORGANISATIE Personeel Type museum GEMEENTE INZET Bijdrage gemeente en provincie Rol gemeente Identiteit Impact op fusie tot Dijk & Waard Handhaving SOCIAAL Openbaar gebruik terrein Sociale functie FINANCIEN Budget voor (groot) onderhoud gebouw Jaarlijkse Omzet

Jaarlijkse opbrengsten Impact lokale economie door toerisme

Groot, >120.000 bezoekers van buitenaf

RISICOS Exploitatie is alleen mogelijk met flinke toename aantal bezoekers en boten en dus druk op omgeving.

Kiezen voor een toekomstbestendig scenario Nadat we de impact van deze scenario’s hebben doorgedacht op verschillende hoofdzaken, hebben we een keuze gemaakt om één scenario verder uit te werken. Deze keuze is gemaakt op basis van gesprekken met het kernteam en de klankbordgroep, onze eigen expertise, en op basis van een afweging aan de hand van 5 criteria:

•

organisatie – kan de organisatie zorgen voor effectieve implementatie en uitvoering van de plannen, en is het haalbaar qua opzet en ambitie?

•

culturele erfgoedwaarden – blijft het gebouw, collectie, de authentieke ervaring en de culturele identiteit behouden?

•

lokale gemeenschap – dragen de plannen op grote lijn bij aan sociale meerwaarde, en kan het rekenen op draagvlak?

•

financiën – is het onderliggende business model en de financiële onderbouwing gezond en toekomstbestendig?

Zoals te zien is in het overzicht, is scenario 1 niet toekomstbestendig. Dit komt voornamelijk door een gebrek aan investeringsmogelijkheden in de exploitatie, waardoor het onderhoud van het gebouw en de collectie onder druk komen te staan, en daarmee het draagvlak en de kans om positief bij te dragen aan het Oosterdelgebied. Scenario 3 is qua bedrijfsvoering en organisatie wel haalbaar en bestendig, maar zal door de grote afhankelijkheid van extra bezoekers en daarmee boottochten (massatoerisme) leiden tot extra druk op de omgeving, verminderd lokaal draagvlak, en verminderde authentieke museale beleving. Bovendien is er een kans dat in dit scenario het museumterrein gesloten zal worden voor lokaal gebruik en financieel niet-rendabele sociale programmering.

•

omgeving – dragen de plannen bij aan een positieve beleving en verbinding met het Oosterdelgebied, en zijn eventuele negatieve effecten reguleerbaar?

De toekomstvisie zoals verder gepresenteerd in dit rapport is dan ook op de parameters van scenario 2 gebaseerd.

Criteria Culturele erfgoed waarden (behoud en versterking?) Gemeenschap (positieve impact en draagvlak?) Financiële onderbouwing (gezond/toekomstbestendig?) Omgeving (positief en/of reguleerbaar?) Organisatie (effectief en haalbaar?)

Scenario 1 Vrijwilligersmuseum

Scenario 2 Regionaal Museum

Scenario 3 Regionale Attractie

-

+

-

-/+ -

+ + + +

+ +

Uitwerking toekomstbestendig scenario

Een lokaal verankerd museum met regionale aantrekkingskracht Voor een toekomstbestendig Museum BroekerVeiling is er draagvlak bij de lokale bevolking nodig en regionale aantrekkingskracht om voldoende bezoekers te trekken.

Lokale verankering

Een toegankelijk museum in het hart van de gemeenschap Museum BroekerVeiling is nu een afgesloten plek, die niet openbaar toegankelijk is. De aankomst en wandeling naar de entree zijn complex en niet al te charmant en de tuin is alleen voor betalende bezoekers toegankelijk. Bovendien fungeert de nieuwbouw nu als toegangspoort tot de lighal en veiling. Daardoor lijkt de veiling zich als het ware met zijn rug naar het winkelcentrum en de markt op te stellen en zich af te keren van de gemeenschap. Zo stelt de BroekerVeiling zich op als een klassiek museum. Een plek die niet uitnodigt om binnen te wandelen, een kopje koffie te drinken of een bootje te huren. Dat is een gemiste kans. Door het terrein en de nieuwbouw open te stellen voor de gemeenschap wordt het museum straks onderdeel van het mentale en het ruimtelijke hart van Dijk & Waard. Twee nieuwe loopbruggen verbinden het winkelcentrum straks met het buitenterrein van het museum waardoor dit deel en de horeca vrij toegankelijk wordt. Door de brug bij marktzicht open te stellen wordt ook de verbinding naar de Dorpsstraat herstelt, de veiling wordt weer het middelpunt van Langedijk. Aan de rechter kant van de lighal komt een nieuwe aanlegsteiger en een drijvend terras in de vorm van een van de verdwenen koopmansboetjes, om zo ook het vaarverkeer de mogelijkheid te geven van de horeca en het museum gebruik te maken.

Nieuwe verbindingen omgeving

Ontmoet elkaar bij de BroekerVeiling Om de BroekerVeiling te verankeren in de gemeenschap is een mix aan functies voorzien. Het gehele buitenterrein krijgt gemeenschappelijke, sociaal/educatieve functies waar men kan recreëren, spelen of meedoen aan culturele activiteiten. Een van de eilanden, de educatieve campus, geeft een laagdrempelige plek aan het lokale en regionale bedrijfsleven om promotie- en educatieve burger participatie activiteiten te ontwikkelen. Het gebouw De Toekomst wordt voor een deel ter beschikking gesteld voor bijeenkomsten van bewoners, verenigingen, ondernemers en verenigde ondernemerscollectieven (zoals AOL, BKL, STPL, etc) uit de gemeente. Het museale deel van het gebouw wordt een plek voor de bewoners van Dijk & Waard om hun verhaal te vertellen. De horeca krijgt een centrale plek in de lighal waardoor deze van beide kanten toegankelijk wordt en fungeert als spil in de routing van het museum. De tuin wordt een heerlijke plek waar iedereen in de zomer van een kopje koffie kan genieten. Museum BroekerVeiling wordt een echte ontmoetingsplek waar de bewoners van Dijk & Waard elkaar kunnen vinden en het gemeenschappelijke verleden kunnen delen om zo hun identiteit te versterken. In een digitale participatieavond met omwonenden en bewoners is er dieper nagedacht over de gewenste sociale en culturele functies. Een verslag hiervan is te vinden in de bijlage.

Een plek voor de gemeenschap Tijdens de gesprekken met ondernemers en bewoners kwam naar voren dat men het museum een heel fijne plek vindt om naar samenkomsten te organiseren. Voor bedrijven is het interessant om hun klanten hiermee naartoe te nemen en de uitgelezen kans om te laten zien waar de wortels van het bedrijf zijn geaard. Voor lokale verenigingen is het de perfecte plek om jaarlijkse evenementen of bijeenkomsten te houden. Op deze manier biedt het museum letterlijk ruimte aan de lokale gemeenschap. Daarnaast kan op het buitenterrein van het museum beschikbaar worden gesteld wanneer er lokale evenementen plaatsvinden. Door de bewoners van het Schapenland werd bijvoorbeeld het plaatsen van een muziekkapel geopperd om van het buitenterrein nog meer een ‘plein’ te laten voelen. Doordat het buitenterrein en de horeca van de museum nu openbaar toegankelijk zijn wordt het een plek waar je na het boodschappen doen een kopje koffie gaat drinken. Daarnaast is er een plukeiland waar je samen met je kinderen vergeten groente kunt plukken. Een plek waar je niet alleen maar langsfietst maar nooit naar binnengaat, maar een plek waar je je thuis voelt.

Tijdelijke tentoonstelling voor en door de gemeenschap Tijdelijke tentoonstellingen door en voor de gemeenschap, waar lokale verenigingen en bedrijven het verhaal van Dijk & Waard vertellen. Een goed voorbeeld van een dergelijke aanpak is de ‘Verhalenwerf’ van Bibliotheek Hoogeveen, waar bewoners en bedrijven onder leiding van lokale ‘voormannen’ en ‘voorvrouwen’ het Verhaal van Hoogeveen schrijven door herinneringen op te halen en deze om te toveren tot tijdelijke tentoonstellingen. Het museum faciliteert en begeleidt dit proces uiteraard en er zullen flexibele basismodules moeten worden gecreëerd waarmee de tijdelijke tentoonstellingen steeds kunnen worden opgebouwd. Doordat deze modules flexibel en dynamisch zijn kan er met weinig moeite steeds wel een serieuze tentoonstelling worden neergezet die er professioneel uitziet. Het museum zal met input van de gemeenschap steeds een thema uitkiezen voor de nieuwe tijdelijke tentoonstelling en een voorman of –vrouw benaderen. Deze man of vrouw fungeert als kartrekker maar met name als ambassadeur voor de tentoonstelling en om de gemeenschap te enthousiasmeren en mobiliseren. Tijdens een afgebakende periode van circa een half jaar kunnen dan verhalen ‘opgehaald’ worden. Dit kan aan de hand van objecten die mensen thuis hebben, oude foto’s en de bijbehorende verhalen vast te leggen.

Tijdens deze periode kunnen zogenaamde ‘verhalentafels’ worden georganiseerd waarin mensen in een talkshow achtige setting gevraagd wordt om hun verhaal uit de doeken te doen. Het half jaar wordt afgesloten met een feestelijke opening van de tentoonstelling. Deze tijdelijke tentoonstelling zullen steeds opnieuw bezoekers trekken en aandacht generen voor het museum. Tegelijkertijd wordt het museum op deze manier een plek die echt het verhaal van de gemeenschap kan vertellen.

Educatie De thema’s milieu, duurzaamheid en voedsel zijn een belangrijk onderdeel van het curriculum in zowel het primair en voortgezet onderwijs. Museum BroekerVeiling is de uitgelezen plek om hier een lesprogramma over aan te bieden. Jonge leerlingen kunnen hier leren hoe groente eigenlijk groeit en hoe de tuinbouw werkt. Denk bijvoorbeeld aan een workshop zuurkool maken. Scholieren van het voorgezet onderwijs kunnen hier lesprogramma’s volgen over hoe duurzaamheid, lokaal verbouwd eten er in de toekomst uit kunnen komen te zien. Op het buitenterrein van het museum is een heel eiland voorzien dat gewijd is aan onderwijs en er is in de business case rekening gehouden met een educatiemedewerker. De bestaande samenwerkingsverbanden met scholen uit de regio zal geïntensiveerd kunnen worden. Momenteel is er contact met bijvoorbeeld Hogeschool InHolland en Terra Technica, maar dit netwerk kan verder uitgebreid en geïntensifieerd worden. Tijdelijke programmering door het bedrijfsleven en overkoepelende organisaties als Greenpoort die thema’s van het museum koppelen aan hun lokale bedrijfsvoering of missie krijgen hier ook een plek. Voor deze bedrijven en organisaties de uitgelezen kans om jonge mensen te enthousiasmeren voor een carrière in de agribusiness.

Drijvende kracht: Vrijwilligers De drijvende kracht achter het museum zijn de vrijwilligers. Maar liefst 200 vrijwilligers zijn actief binnen het museum verdeelt over 10 clusters met elk hun eigen expertise. Het museum zou niet kunnen bestaan zonder de inzet van deze vrijwilligers, hun inzet is groot en wordt zeer gewaardeerd. Ook in de toekomst zullen de vrijwilligers een belangrijke rol blijven houden; uiteraard binnen de huidige clusters (rondleidingen, veilen, botenonderhoud, tuin etc.) maar ook bij het opzetten van de tijdelijke tentoonstellingen en educatie kunnen zij een grote rol spelen. Naast de concrete taken die de vrijwilligers vervullen zij nog een andere belangrijke rol; die van ambassadeur. Veel van de vrijwilligers zijn ook bewoners van de gemeente, de lokale verankering van het museum is dan ook deels geborgd in de aanwezigheid en het enthousiasme van deze grote groep mensen die van hun lokale netwerk gebruik kunnen maken om het museum nog meer onderdeel te laten zijn van deze gemeenschap. Het ontwikkelen van thema’s voor de tijdelijke tentoonstellingen, het aanstellen van verschillende voormannen of –vrouwen en het uiteindelijk realiseren zal dankzij de vrijwilligers een organisch proces kunnen zijn.

Ervaring met regionale aantrekkingskracht

De aantrekkingskracht van een overkoepelend concept Om voldoende bezoekers te trekken voor een gezonde bedrijfsvoering zal de BroekerVeiling iets moeten bieden waarvoor bezoekers in de auto of in de trein wil stappen. Het museum moet een dagje uit vormen voor het hele gezin en iets unieks bieden dat niet bij de concurrerende musea in de regio te vinden is. Dat lukt alleen als je een helder, overkoepelend belevingsconcept die bestaat uit de volgende elementen: • Onvergetelijke ervaring. Om bezoekers te trekken, moet je een ervaring bieden waarvoor bezoekers willen komen en waarmee je je kan onderscheiden. Een goed voorbeeld is het Zuiderzeemuseum, waar je gezellig een nostalgische ervaring kan opdoen. • Bovenlokale boodschap. Om mensen uit en buiten de regio te trekken, moet je een verhaal vertellen dat relevant is voor hen. Dat betekent dat je een meer universele boodschap moet uitdragen. Dat kan door een onderwerp te kiezen dat universeel aantrekkelijk is, zoals bijvoorbeeld te zien is bij de programmering van het Drents Museum. • Authenticiteit. Een andere optie is om in te zetten op je eigen authenticiteit, en deze te koppelen aan een universele boodschap. In andere woorden, de ervaring moet passen bij de plek en de identiteit van het museum - het verhaal moet alleen daar te vertellen zijn. Vol inzetten op de kracht van de BroekerVeiling, daar gaat het om.

Lokaal verhaal met een bovenlokale boodschap dat mensen aantrekt In het Rijk der Duizen eilanden liggen duizenden verhalen verscholen. Belangrijke, interessante en aangrijpende verhalen over een gebied waar eeuwenlang groenten werden verbouwd en verhandeld vanaf het water. Maar achter al deze verhalen gaat nog een verhaal schuil dat thema’s als veilinggeschiedenis, cultuurlandschap, groenten, verleden, heden en toekomst samenbrengt. De BroekerVeiling is namelijk een gebied waar men altijd op zoek is geweest naar nieuwe manieren om zo veel mogelijk mensen efficiënt van groenten te voorzien, en dat doet men hier nog steeds. Het is een unieke plek waar je ook aan volgende generaties kan laten zien waar ons eten vandaan komt en waar 1 ding nooit veranderd is: de drang om te innoveren. Een plek waar men altijd vooruit heeft gekeken, en waar je deze ‘Traditie van Innovatie’ in groente en tuinbouw nog steeds kan ervaren. De BroekerVeiling is hiermee een uniek voorbeeld van iets typisch Hollands waar we allemaal trots op mogen zijn, maar wat je misschien nog niet wist: dat we al eeuwenlang de meest innovatieve tuinbouw ter wereld hebben.

Traditie van innovatie in groente en tuinbouw Lokaal verhaal In dit gebied is men altijd op zoek geweest naar nieuwe manieren om zo veel mogelijk mensen efficiënt van groenten te voorzien en dat doet men hier nog steeds. Bovenlokale boodschap Misschien wist je dit nog niet, maar Nederland heeft al eeuwenlang de meest innovatieve tuinbouw ter wereld en dit gebied is daar een voorbeeld van. Emotionele ervaring Verrassend innovatief

Voorbeeld innovatieve thema’s Het overkoepelende concept ‘Traditie van Innovatie’ biedt houvast en sturing aan het vertellen van museale verhalen met een duidelijke boodschap. Hierbij kan je denken aan de volgende themas’: •

Er is niet genoeg grond om voedsel op te verbouwen -> Landschap vormen: Eilanden zelf maken, 15.000 eilanden in totaal (inclusief strijd tegen het water en bedreiging van rivierkreeft nu)

•

Het eiland bereik je niet zomaar -> Geen groot gereedschap dus eigen gereedschap gemaakt (inclusief verhalen van de tuinders en gebruikmakend van collectie van boten en schuiten)

•

Hoe krijg ik een zo goed mogelijke prijs voor mijn groenten -> Veilen op afslag

•

Hoe verkoop ik mijn producten zo efficiënt mogelijk -> De eerste doorvaarveiling

•

Ik wil zo veel mogelijk groenten kunnen verkopen -> Zuurkool/chips fabriek (voedselverwerkende industrie)

•

Ik wil dat mensen altijd mijn groenten blijven kopen ->Innovaties in tuinbouw nu zoals groentemarketing /productontwikkeling/zaadveredeling

•

Hoe zorg ik dat ik in de toekomst nog voldoende groenten kan produceren op een duurzame manier-> tuinbouw van de toekomst zoals hydrocultuur/vertical gardening/zeewierteelt

Deze lijst van innovatieve thema's kan worden ondersteund met activiteiten over immateriaal erfgoed (zoals kloeten en kolen stapelen), over het controleren van de kwaliteit van waren, en over het zelf plukken en voorbereiden van groenten.

ErVAAR de traditie van innovatie in groente en tuinbouw Een verhaal over de traditie van innovatie is aantrekkelijk voor bezoekers van buitenaf, en heeft een bovenlokale relevante boodschap waar veel mensen zich in kunnen vinden. Toch is er meer nodig; een onvergetelijke ervaring waar je speciaal voor naar de BroekerVeiling wilt reizen. De BroekerVeiling kan deze ervaring bieden op een manier die past bij haar geschiedenis, door in te zetten op het varen en groente. Een erVAARing waarbij het varen centraal staat en waarbij je al varend het verhaal van de BroekerVeiling tot je kan nemen, op een verrassend innovatieve wijze. Een museale ervaring vanaf het water over groente. Dat is uniek in Nederland. Zo wordt de BroekerVeiling niet alleen de enige doorvaarveiling ter wereld, maar ook het eerste vaarmuseum ter wereld.

ErVAAR de traditie van innovatie in groente en tuinbouw Door een vaartocht ontdek je op verrassende wijze hoe groentes worden verbouwd en hoe Nederland al eeuwenlang innovatief is op tuinbouwgebied en dat deze regio daar een sprekend voorbeeld van is.

De erVAARing Om een unieke museale ervaring vanaf het water te bewerkstelligen, houden we ons vast aan vijf uitgangspunten: 1.

Vanaf station Heerhugowaard en parkeerplaats BroekerVeiling begint je bezoek

2.

Bezoek aan Museum en Oosterdel worden één unieke ervaring

3.

Het museum bezoek je (deels) per boot

4.

Het verhaal wordt gepresenteerd op een verrassende en innovatieve manier

5.

De impact van boten op de afkalving en beleefbaarheid van het Oosterdelgebed wordt gereguleerd en gemonitord

De erVAARing wordt per bezoekersgroep aangepast, maar zal in hoofdlijnen bestaan uit de volgende twee opties: varen per fluisterboot, of varen per grotere sloep. Voor beide opties geldt dat er keuzes zijn in wel of geen bestuurder, wel of geen gids, en wel of geen catering.

Vanaf station Heerhugowaard maak je de oversteek naar het Oosterdel via de krul en mogelijk een nieuwe brug. Wie weet biedt straks een uitkijktoren monumentaal uitzicht over het hele gebied.

Onderaan de dijk betreed je de boot en krijg je een kaart met hierop de plekken waar je langs gaat varen. Je ziet een overzicht van bijzonder erfgoed, museale installaties en pop-up eilandjes: bijzondere plekjes met wisselende programmering door verschillende partijen. Allemaal zijn ze per boot te bezoeken.

Je vaart eerst door het gebied. Door middel van een audio-device aan boord wordt er uitleg gegeven; bijvoorbeeld met een koptelefoon met 3D geluid of een downloadbare applicatie op je telefoon. Je begint met een introductie op het Rijk der Duizend Eilanden.

Onderweg kom je museale installaties tegen. Vaar bijvoorbeeld onder een driedimensionale kaart van het Rijk der Duizend eilanden. Deze kan ook op het terrein van het museum geplaatst worden.

Dan vaar je de lighal in, nu (deels) toegankelijk voor bezoekers met een bootje van het museum

Vaar een hele grote kool in en zie hoe je tot zuurkool wordt vermaakt in de zuurkool-experience.

Er steekt een doorsnede van een eiland uit het water. Vaar er omheen en zie hoe men ooit met de hand deze eilanden maakte en hoe ze nu bedreigd worden door afkalving.

Ontdek hoe het er hier aan toe ging tijdens een drukke veildag door middel van projecties van archiefbeelden op de muur.

Meer aan en ontdek al lopend door de lighal hoe deze regio altijd al innovatief was op het gebied van de tuinbouw en dat vandaag de dag nog steeds is

De veiling is het hoogtepunt van het museum. Dat was zo, en dat blijft zo.

??? ???

Voor en na je bezoek kan je de horeca bezoeken. Deze bevindt zich in de lighal met uitzicht op de erVAARing. Het thema van het restaurant is gericht op verrassend innovatieve groenten.

Drie verschillende bezoekersstromen In de uitwerking zijn we uitgegaan van drie verschillende soorten bezoekersstromen. Deze groepen verschillen in hun samenstelling, in de manier waarop ze arriveren, en in de manier waarop ze het museum willen en kunnen ervaren: 1.

Individueel bezoek per boot (arriveren via Broek op Langedijk en Heerhugowaard). Deze groep bestaat hoofdzakelijk uit gezinnen met kinderen.

2.

Individueel bezoek lopend (arriveren via Broek op Langedijk). Deze groep bestaat hoofdzakelijk uit gezinnen met kinderen en recreatieve senioren.

3.

Groepsbezoek (arriveren via Broek op Langedijk en Heerhugowaard). Deze groep bestaat bestaat hoofdzakelijk uit senioren die met bussen arriveren.

Individueel bezoek per boot

1.

Winkelcentrum

2.

P&R Heerhugowaard

3.

Steiger buiten (eigen boten)

Individueel bezoek per boot Betreedt de boot en krijg een kaart met de plekken die je kan bezoeken.

Leg aan om de horeca en de rest van het museum te bezoeken.

Vaar onder een kaart van het vroegere Rijk der Duizend eilanden door

Vaar een kool in en zie hoe je tot zuurkool wordt vermaakt in de zuurkool-experience Vaar om de eiland-installatie en hoor hoe de eilanden met de hand werden gemaakt.

Betreedt de boot en krijg een kaart met de plekken die je kan bezoeken.

Via koptelefoons aan boord wordt uitleg gegeven in 3D geluid. Hoor het verhaal van de scheepshelling en de smidse

Projecties van archiefbeelden tonen een drukke veildag.

Misschien kan je straks zelf onder de klok doorvaren, net zoals de tuinders vroeger.

Individueel bezoek lopend

Individueel bezoek lopend lopend

Kom langs voor je verenigings-dag die ieder jaar hier wordt gehouden.

Gastvrije entree via twee nieuwe bruggen

Bezoek de tijdelijke tentoonstelling

Luister naar de lokale fanfare in de muziekkoepel op het plein

Eet innovatieve groenten in het groenterestaurant. Op dit pluk-eiland mag je groenten komen oogsten voor thuis.

In de vertical farm leer je hoe groenten in de toekomst geteeld worden.

Ontdek hoe er dankzij zaadveredeling steeds nieuwe groenten worden ontwikkeld. Kom met je klas naar campus eiland en leer wat er komt kijken bij de duurzame groententeelt. Bij de museumobjecten hoor je tuinders praten over hun werktuigen.

Krijg uitleg bij de museale botencollectie

Projecties van archiefbeelden tonen een drukke veildag.

Neem plaats in de banken en bied op groenten als een echte koopman

Groepsbezoek

1.

Afzetplek bus

2.

P&R Heerhugowaard

Groepsbezoek Gastvrije entree via de nieuwe brug

Eventueel in te richten voor lunch met grote groepen.

Bezoek de tijdelijke tentoonstelling

In de vertical farm leer je hoe groenten in de toekomst geteeld worden.

Op dit pluk-eiland mag je groenten komen oogsten voor thuis.

Neem plaats in de rondvaartboot en ontdek het Oosterdelgebied Ontdek hoe er dankzij zaadveredeling steeds nieuwe groenten worden ontwikkeld.

Loop over het buitenterrein en ontdek de smidse en de museale installaties Bij de museumobjecten hoor je tuinders praten over hun werktuigen.

Krijg uitleg bij de museale botencollectie

Kleinere groepen worden door de veiling gevaren en bieden hun groenten aan als tuinder. Projecties van archiefbeelden tonen een drukke veildag.

Neem plaats in de banken en bied op groenten als een echte koopman

Verbonden met omgeving

Een groene long voor Dijk en Waard Een nieuwe gemeente krijgt een eigen verhaal Op 1 januari 2022 fuseren gemeenten Heerhugowaard en Langedijk. Een grote gemeente met 86.000 inwoners zal ontstaan. Een gemeente met stedelijke kenmerken gelegen in een landelijk gebied. Een gemeente bestaande uit twee kernen die met de rug tegen elkaar aan liggen en worden gescheiden door spoor en water. Tenzij je het anders bekijkt. Midden tussen de voorziene moderne uitbreiding (hoogbouw) van Heerhugowaard en het oude centrum van Langedijk ligt een bijna ongeschonden groen gebied. Het gebied is nu moeilijk toegankelijk en slecht bereikbaar. Maar wat als je dat gebied toegankelijk maakt. Dan krijgt de nieuwe gemeente opeens een Groene long omringd door een oude kern en moderne stad. Deze long is niet alleen een interessant natuurgebied. Het heeft vooral een belangrijke cultuurhistorische waarde, het vertelt het verhaal van de regio, het geeft de gemeente identiteit.

Verbonden met de nieuwe gemeente Heerhugowaard met zijn nieuwe skyline presenteert zich straks aan het Oosterdelgebied. Met bijvoorbeeld een nieuwe brug en uitzichtpunt, bereikbaar direct vanaf station Heerhugowaard, presenteert het Oosterdelgebied zich aan Heerhugowaard. Vanaf deze zijde wordt het gebied daarmee toegankelijk gemaakt voor wandelaars die een rondje Oosterdel willen wandelen. Ook is het mogelijk om hier op de groepsrondvaart of individueel op de boot te stappen, en via het water het gebied en het museum te gaan ontdekken Zo wordt de nieuwe gemeente veel beter ontsloten met het Oosterdelgebied. De randen van het Oosterdel gebied, aangrenzend aan het kanaal, kunnen geactiveerd worden door middel van bijvoorbeeld een extra wandelrondje waardoor je net iets meer het Oosterdel gebied kan ervaren. Zo kunnen alle belangrijke plekken rondom het Oosterdelgebied ook geactiveerd worden zoals de molen, de nieuwe en oude haven maar ook Veldzorg. Ook zou het een kans zijn om een aantal pop-up eilanden aan te wijzen die op passende wijzen geprogrammeerd kunnen worden en tijdelijk een extra beleving aan het gebied te geven.

Museum - Oosterdel Het Oosterdelgebied is een bijzonder gebied in cultuurhistorisch opzicht maar het is ook een kwetsbaar gebied. Het is daarom van belang dat het gebied verder ontwikkelt wordt waarbij een balans wordt gevonden tussen natuur, recreatie en erfgoed. Dit wordt uitgewerkt in separaat project Toekomstbestendig Oosterdel. Het museum en het Oosterdel gebied zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het museum kan de cultuurhistorische waarde van het gebied duiden en tegelijkertijd bezoekersstromen reguleren. In samenspraak met Museum, Staatsbosbeheer, Gemeente, Veldzorg en bewoners kan worden afgestemd: Wát voor boten er varen, wáár de boten varen, op welke tijden de boten varen en hoeveel boten er tegelijkertijd in het gebied zijn. Op deze manier kan het Oosterdel gebied op verantwoorde wijze worden ontsloten zodat men wel kan genieten van dit mooie gebied maar dit niet ten koste gaat ván het gebied. Daarnaast kan gedacht worden het heffen van een extra toeslag die vervolgens geïnvesteerd kan worden in het onderhoud van de oevers.

Succesfactoren

Samengevat Het concept erVAARing vormt de kern van de visie om van museum BroekerVeiling een toekomstbestendig museum te maken met lokale verankering en regionale aantrekkingskracht:

•

Lokale verankering. Dit wordt geborgd doordat het museum en het omliggende terrein fysiek beter worden ontsloten, en doordat het museum een vitale plek wordt van en voor de gemeenschap. Het wordt een ontmoetingsplek voor bewoners en vrijwilligers; een plek waar het lokale verhaal wordt verteld aan de hand van tijdelijke tentoonstellingen van lokale verenigingen, ondernemers, instellingen, bedrijfskringen; en een educatieve plek waar scholen en bedrijfsleven elkaar kunnen vinden op het thema groente.

•

Regionale aantrekkingskracht. Dit is gewaarborgd door een unieke museaal ervaring te bieden (de erVAARing); door een bovenlokaal verhaal te vertellen over innovatie in groente en tuinbouw; door regionaal samen te werken op het gebied van cultureel toerisme; en door aansluitingsmogelijkheden (b.v. meetingpoint, vergaderplek, leerplek, performance en sponsorproposities) te bieden voor het regionale bedrijfsleven.

•

Verschillende doelgroepen. Het concept is geschikt om een diverse groep bezoekers te trekken door in te zetten op drie hoofdstromen: individueel bezoek per boot (gezinnen met kinderen), individueel bezoek lopend (gezinnen met kinderen en senioren), en groepsbezoeken (senioren).

•

Participatie. Het concept is tot stand gekomen door nauwe samenwerking en afstemming tussen museum en gemeente, aangevuld met gesprekken en participatie sessies met belanghebbenden, ondernemers en bewoners (zie bijlage).

Succesfactoren

Bovenlokale aantrekkingskracht

Museum als Ontmoetingsplek

Bijdrage regulering Oosterdelgebied

Nieuw hart voor Dijk & Waard

Aanjager gebiedsontwikkeling

Toekomstbestendig business model

Vrijwilligers en vrienden

De BroekerVeiling wordt een unieke en authentieke erVAARing, die voldoende bezoekers trekt om het museale verhaal op een professionele manier uit te dragen.

De BroekerVeiling wordt een ontmoetingsplek, waar de bewoners van de nieuwe gemeente hun verleden met elkaar delen en zo de identiteit van Dijk & Waard versterken.

Doordat alleen vergunningshouders en de boten die via het museum gehuurd worden in het Oosterdel mogen varen kan je controle uitoefenen op de hoeveelheid boten in het gebied, de vaarroute, en het tijdstip waarop de boten mogen varen (dus geen overlast in de avonduren).

Het Oosterdel wordt het hart van de nieuwe gemeente, toegankelijk vanaf kant van Heerhugowaard. Met een verkenning naar de mogelijkheid tot een nieuwe brugverbinding.

Het museum is een placemaker die het gebied een open, vitale plek maakt waar station, centrum en Oosterdel verbonden worden. Het museum wordt aanjager van partners en ontwikkelingen in het gebied en fungeert als knooppunt in de gebiedsontwikkeling.

Het concept leent zich voor een business model dat financieel en organisatorisch haalbaar is en kan rekenen op draagvlak.

Museum BroekerVeiling wordt gesteund door een groep van 200 actieve vrijwilligers en meer dan 900 vrienden. Een stuwende kracht van doeners en ambassadeur.

Verkenning uitvoering

Inleiding Met de gepresenteerde toekomstvisie van scenario 2 is een belangrijke stap gezet op de vaarroutekaart richting versterking en ontwikkeling van Museum BroekerVeiling als lokaal museum met regionale aantrekkingskracht. In het komende deel duiken we dieper in op de vraag hoe de visie gerealiseerd kan worden, vanuit het oogpunt van financiën, organisatie en planning. Het doel is dat er op basis van zowel de visie als de verkenning voor de uitvoering, begin 2021 een keuze en besluit gemaakt kan worden over de toekomst van Museum BroekerVeiling. Opzet We starten de verkenning van de uitvoering met een analyse van de sterke en zwakke punten van de huidige bedrijfsvoering van het museum. De volgende stap is een context analyse. Deze bestaat ten eerste uit een beschrijving van het huidige krachtenveld rondom het museum zodat we beter grip krijgen op mogelijkheden en kansen in samenwerking. Ook geven we een beeld met prioritering van huidige samenhangende ontwikkelingen, waar het Museum bij kan aanhaken, of als aanjager kan optreden, in de nabije -en mediumlange toekomst. Op basis van het huidige business model, de context analyse en het concept achter scenario 2, hebben we de vaarroutekaart op weg naar verdere realisatie uitgedacht. Dit hebben Studio Louter, MUST en de Wolf Groep gedaan in nauw overleg met het museum, en in samenwerking met het kernteam en de klankbordgroep.

In het komende deel laten we de impact van scenario 2 zien op de bedrijfsvoering, organisatie en financiën. Deze hebben we uitgewerkt in een bedrijfsmodel, exploitatiemodel, verkenning van de uitoering, mogelijke planning en aangepaste vaarkaart.

Overzicht huidig businessmodel Huidig businessmodel

Belangrijkste partners

Het huidige bedrijfsmodel van Museum BroekerVeiling is indrukwekkend. Zoals in het Business Model Canvas hier te zien is, draait het model nu voornamelijk op ondernemingskracht. Met een kleine staf en veel vrijwilligers, weinig subsidie in vergelijking met soortgelijke musea weet het relatief veel bezoekers te trekken (50.000). Maar doordat er geen ruimte is voor investeringen in gebouw en (regionale) programmering, is het model niet rendabel op de lange termijn. Het gevaar dreigt dat het terugglijdt naar een vrijwilligersmuseum met circa 20.000 bezoekers, met verlies van kernwaarden. In deze tijden van COVID-19, waarin er minder bezoekers zijn, zie die je dat het model meteen kraakt.

• •

Gemeente Langedijk Gemeente Alkmaar (kaasmarkt)

•

Lokale ondernemers, o.a. Groot & Slot Veldzorg Diverse fondsen: • Rotary club • Rabobank • NH1816 • Stichting Lief Langedijk

• •

Mensen en Middelen • Raad van toezicht (5) • Raad van advies (5) • Personeel(nu circa 6fte) • Directie = directeur

De voornaamste knelpunten zijn: • Te weinig investeringskracht in onderhoud, collectie en museale programmering. • Gefragmentariseerd aanbod van functies en ervaringen • Verouderde museale tentoonstelling • Te weinig betalende bezoekers • Kleine, overbelaste staf • Onbenutte kansen tot samenwerking met partners in omgeving • Lage subsidie inkomsten ten opzichte van museale benchmark Gebaseerd o.a. op bijeenkomst met MBV op dd. 21 dec. 2020.

Kernactiviteiten Primair: • Museaal aanbod • Bootverhuur • Evenementen en –zaalverhuur • Veilen Secundair: • Monument beleving • Kleinschalige horeca • Educatie • Winkel

Kostenstructuur • Personeel • Gebouw onderhoud en huur • Organisatie • Programmering • Marketing • Onderhoud en afschrijvingen boten

•

Receptie

•

Beheer

•

Reservering

•

Operatie: schipper/veiling

•

Horeca

•

Administratie/ marketing

•

Conservator

•

Vrijwilligers (200)

Waardepropositie

Klantrelatie

Klantsegmenten

•

Origineel en veelzijdig dagje uit.

•

•

•

Opdoen kennis over geschiedenis verbouwen van en handel in groente.

Georganiseerd groepsbezoek (vaak ouderen)

•

Touroperators/Bedrijven/ Familiegroepen/Scholen

•

Individuele bezoekers; gezinnen met kinderen

•

Toeristen die aan de kust in NH zitten

•

Beleving combinatie natuur en cultureel erfgoed/Rijksmonument.

Periodieke samenwerkingen met: •

Scholen

•

Touroperators

•

Vriendenvereniging

•

Vrijwilligersvereniging

•

Reenacting veiling/handel

•

Varen door en ontspannen in dijkdorp en Oosterdelgebied

•

Vriendenvereniging (vaak bewoners)

•

Zingeving voor vrijwilligers.

•

•

Activiteitenprogramma voor kinderen.

Verenigingen (vanwege zaalverhuur)

•

•

Klimmen/Klauter speeltuin in gebouw en buiten

Lokale bewoners (pietenavond)

•

•

Horeca in het Rijksmonument met uitzicht op uniek botenhuis. Tevens terras in de buitenruimte/tuin. Educatief programma.

Kanalen •

Google advertenties (in samenwerking met extern bedrijfje)

•

Spandoeken, advertenties, folders

•

Samenwerkingen met regionale toerismeclubs

•

Samenwerking regionale musea

•

Facebook

Inkomstenstromen • Kaartverkoop • Bootverhuur Horeca inkomsten • Vergaderruimte verhuur • Evenementen • Beheerfee Gemeente • Winkel en veilen • Sponsoring / giften

Context analyse: krachtenveld Museum BroekerVeiling opereert niet in een vacuüm. Het bevindt zich in een krachtenveld van ontwikkelingen, belangen en partners. In het schema hieronder zijn de belangrijkste weergegeven.

Oosterdelgebied staat onder druk voor gevolgen van rivierkreeft, woelrat en vaarbewegingen

Planvorming vernieuwd museum en kernteam vergroot tol van museum als aanjager en placemaker voor omgeving

Gemeente Langedijk

Corona (maatregelen) vergroot het belang tot transformatie tot een toekomstbestendig museum en biedt hiervoor een geschikt momentum.

Vrijwilligers en vrienden

Gemeente HHW

Corona (maatregelen) zet reguliere bedrijfsvoering en omzetverlies onder grote druk.

Stichting Veldzorg

Het museum kampt met een structureel gebrek aan ondersteuning dmv fondsen en subsidies. Daarnaast vergrijst de vrijwilligerspoule. De continuering van het museum wordt dan ook bedreigt.`

De bedrijfsvoering van het museum drijft grotendeels op cultureel ondernemerschap en de inzet cq commitment vrijwilligers.

Gemeente Langedijk ondersteunt de transformatie naar toekomstbestendig museum.

De fusie tot gemeente Dijk en Waard maakt door de centrale ligging een belangrijke verbindende rol voor het museum en het Oosterdelgebied mogelijk.

De positie/ligging van het Oosterdelgebied wordt vanwege fusie gemeentes en transformatie van het museum van een nog groter belang met een positieve invloed op behoud en verdere ontwikkeling van het gebied tot gevolg.

Lokale bewoners en ondernemers

Hoogheemraadschap

Provincie NH

Bewoners/omwonendenkritisch mbt transformatie ivm zorg over toename overlast in de gemeente.

Staatsbosbeheer

De fuserende gemeentes hebben mogelijk verschillende opvattingen over het belang en de rol van het museum voor de nieuwe gemeente.

O.a. de eigendoms- en financieringstructuur van het Oosterdelgebied bemoeilijkt het transformeren naar een toekomstbestendig gebied en een toekomstbestendige samenwerking met het museum.

Context analyse: belangrijke externe ontwikkelingen Naast inzicht in de huidige businesscase en het krachtenveld, is het noodzakelijk om te kijken naar de kansen en bedreigingen omtrent de voornaamste beleidsmatige, planmatige en cultureel-toeristische ontwikkelingen in de omgeving van Museum BroekerVeiling. Deze zijn hieronder weergegeven. 1. Sloepennetwerk Provincie NH. Kans om aan te sluiten bij het sloepennetwerk van de Provincie NH met betrekking tot ‘cultureel varen’ en de ‘zwerftocht’. Cultureel varen heeft betrekking op de samenwerking tussen 4 musea in Noord-Holland. Bezoekers kunnen met een authentieke (maar wel elektrisch aangedreven) akkerschuit varen naar 4 verschillende musea. De zwerftocht heeft betrekking op het aanbod om meerdaagse tochten te maken met authentieke akkerschuit en te overnachten in hotels en bed&breakfasts die gelegen zijn aan het water en beschikking hebben over oplaadpunten. 2. Fusie gemeente Langedijk en HHW Kans om het museum en het gebied Oosterdel te omarmen en te zien als het groene en cultuurhistorische hart van de nieuwe gemeente Dijk en Waard. 3. Ontwikkelingen rondom stationsgebied Dijk en Waard Kansen om te komen tot een goede ontsluiting tot het museum en het gebied Oosterdel in combinatie met het openbaar vervoer.

Stationsgebied is ov-knooppunt aan de Zaancorridor, dit biedt kansen voor een betere bereikbaarheid vanuit Amsterdam (MRA) en samenwerking met musea langs het spoor (Zaanse Schans, Castricum, Alkmaar binnenstad). Station Dijk en Waard krijgt ook typologie van Buitenpoort, dat wil zeggen: startpunt om van het buitenleven te genieten.

4. Project Westdijk/haven HHW (Broekhorn)/ kanaalzone Westdijk is onderdeel van het hart van de nieuwe gemeente. Westdijk aan het Kanaal Alkmaar-Kolhorn vormt de schakel tussen stationsgebied en Haven Broek op Langedijk – Oosterdelgebied – Museum BroekerVeiling. Westdijk biedt kansen als opstappunt voor een bezoek aan Museum, te voet, met de fiets of over water. Kans: verhuur akkerschuiten/kano’s/sub. Aanhaken bij cultureel varen. 5. Revitalisatie Havengebied Kans voor bewerkstelligen van een visitekaartje aan het kanaal voor een bezoek aan cultuurhistorisch Langedijk, inclusief museum. Goede bewegwijzering en informatieborden. Onderdeel van het plan revitalisatie havengebied zijn de ontwikkelingen rondom haven/sluis Broek op Langedijk. Dit biedt kansen om het havengebouw met ‘lichte’ horeca en verhuurmogelijkheden boten te koppelen aan MBV. 6. Toekomstbestendig Oosterdelgebied Gevaar/risico beperken vaarbewegingen door schade aan eilanden. Bewoners rond Oosterdel/Schapenland nadrukkelijk betrekken bij de nieuwe ontwikkelingen. Momenteel wordt een onderzoek afgerond in opdracht van Stichting Veldzorg met betrekking tot de afkalvende oevers in het Oosterdelgebied. Er wordt nu gesteld dat de rivierkreeft niet de (enige) veroorzaker is van de problemen met de oevers. Stap 1: Redding Oosterdel bestaat uit een probleemanalyse en onderzoek naar herstelmogelijkheden.

Stap 2: Toekomstbestendig Oosterdel heeft als doel om belanghebbenden te verenigen rondom het maken van een plan voor toekomstbestendig Oosterdel.

Context analyse: belangrijke externe ontwikkelingen 7. Herstel historische vaarverbindingen (LOMW) en haalbaarheidsonderzoek

9. Horeca/horecabeleid Langedijk

Verkennen kansen volgend uit het haalbaarheidsonderzoek naar nieuwe verbindingen

Verkennen van de gevolgen/mogelijkheden van het (nieuwe) horecabeleid voor de

tussen buiten- en binnenwater in Noord- en Zuid-Scharwoude en Sint Pancras (LOMW):

ambities van MBV vrij toegankelijke horeca te starten? Denk aan naast een mogelijk

biedt kansen voor uitbreiding van een bezoek aan het Museum: na een museumbezoek

innovatief groenterestaurant bijvoorbeeld ook aan horeca voor bezoekers van het

een dagje uit varen in Langedijk; over water, langs historische plekken in Noord- en Zuid-

winkelcentrum BroekerVeiling.

Scharwoude en Sint Pancras. Het biedt ook kansen voor een betere bereikbaarheid van het museum (restaurant) voor inwoners en bezoekers van buiten de gemeente over

10. Samenwerking eigenaar winkelcentrum Broekerveiling

water.

Gezien de voorgestelde opening vanaf het winkelcentrum naar het museumterrein is