Bijlage 2a TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C toelichting incl bijlage

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling Westpoort Heerhugowaard

Inhoudsopgave

Toelichting

3

Hoofdstuk1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel 1.2 Huidige situatie en ligging plangebied 1.3 Voorgenomen ontwikkeling 1.4 Geldend omgevingsplan

4 4 4 6 9

Hoofdstuk2 Beleidskader 2.1 Inleiding 2.2 Rijksbeleid 2.3 Provinciaal beleid 2.4 Regionaal beleid 2.5 Beleid van het waterschap 2.6 Gemeentelijk beleid 2.7 Conclusie beleid

10 10 10 14 15 17 18 22

Hoofdstuk3 Milieu- en omgevingsaspecten 3.1 Inleiding 3.2 Cultureel erfgoed, landschap en stedenbouw 3.3 Bedrijvigheid en milieuzonering 3.4 Milieubelastende activiteiten 3.5 Mer-beoordeling 3.6 Gezondheid 3.7 Water en watersystemen 3.8 Klimaatadaptatie 3.9 Natuur en ecologie 3.10 Externe Veiligheid 3.11 Mobiliteit 3.12 Nutsvoorzieningen 3.13 Conclusie fysieke leefomgeving

23 23 23 24 26 26 27 35 36 36 39 40 42 42

Hoofdstuk4 Uitvoerbaarheid 4.1 Financiële haalbaarheid 4.2 Kostenverhaal 4.3 Maatschappelijke haalbaarheid

44 44 44 44

Hoofdstuk5 Belangenafweging en conclusie 5.1 Is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties? 5.2 Conclusie

46 46 46

Hoofdstuk6 Juridische toelichting 6.1 Algemeen 6.2 Verhouding tijdelijk omgevingsplan - Tam-omgevingsplan 6.3 Toelichting op de regels

48 48 48 48

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 2 van 51

Toelichting

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 3 van 51

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Aanleiding en doel

De aanleiding voor het opstellen van voorliggend TAM-omgevingsplan is het voornemen om op de planlocatie Westpoort in Heerhugowaard een woonontwikkeling mogelijk te maken. Westpoort is gemeentelijk eigendom en is op dit moment in gebruik als grasland. De locatie was een paar jaar geleden in beeld als locatie voor het nieuwe ziekenhuis van de Noordwest Ziekenhuisgroep als vervanging van het voormalig Medisch Centrum Alkmaar. Deze plannen vonden wegens financiële redenen geen doorgang. Het Medisch Centrum Alkmaar is op de huidige plek gebleven en daardoor zijn de gronden binnen Westpoort beschikbaar gekomen voor een nieuwe invulling. De nieuwe invulling zal bestaan uit een woongebied met een diversiteit aan woningen en een mogelijkheid van maatschappelijke functies in een deel van het gebied. Het gebied wordt omringd door water en in het woongebied zelf zal veel aandacht zijn voor klimaatadaptiviteit door middel van het toepassen van wadi's. Het aantal woningen is gemaximaliseerd op 500. De voorgenomen ontwikkeling is niet passend binnen het Omgevingsplan Dijk en Waard. Met voorliggend TAM-omgevingsplan wordt het Omgevingsplan Dijk en Waard voor het voorliggende plangebied gewijzigd, waarmee de woningbouw binnen het plangebied planologisch mogelijk wordt gemaakt.

1.2

Huidige situatie en ligging plangebied

Westpoort is een groot open terrein wat zich aan de westzijde van Heerhugowaard bevindt. Het gebied wordt begrensd door de spoorlijn (met de treinverbindingen Amsterdam - Den Helder en Alkmaar – Hoorn) in het noorden, de N242 in het westen, de Westtangent in het zuiden en de Abe Bonnemaweg in het oosten.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 4 van 51

Afbeelding: plangebied gelegen in de ruimere omgeving (bron: Google earth)

Afbeelding: luchtfoto met plangebied indicatief met rood kader aangegeven (bron: Kadastralekaart)

Het terrein is op dit moment in gebruik als grasland met aan de rand water. Aan de oostzijde bevindt zich het bedrijventerrein Beveland dat steeds meer een gemengd gebied met bedrijven en woningen wordt. Aan de overzijde van de Westtangent bevindt zich de bestaande woonwijk Butterhuizen. Aan de westzijde is ten westen van de N242 het bedrijventerrein De Beverkoog aanwezig. Ten noorden van de spoorlijn, tussen het spoor en de N242 wordt de woonontwikkeling Vaanpark gerealiseerd.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 5 van 51

Afbeelding: zicht op het plangebied vanaf de kruising Westtangent - Abe Bonnemaweg

1.3

Voorgenomen ontwikkeling

1.3.1

Voortraject

In 2011 was voorzien dat het Medisch Centrum Alkmaar zou worden verplaatst naar de voorliggende planlocatie. Hiervoor is in 2014 ook een bestemmingsplan vastgesteld. Uiteindelijk bleek de nieuwbouw van het medisch centrum niet haalbaar en zijn de gronden braak blijven liggen. Vervolgens is onderzocht wat de meest wenselijk invulling van het plangebied zou kunnen zijn. Voor De Scheg (inmiddels Vaanpark) is een bestemmingsplan vastgesteld. Deze ontwikkeling vindt plaats aan de noordzijde van het spoor en wordt gerealiseerd door BPD, dat eigenaar is van die gronden. De gemeente Dijk en Waard is eigenaar van de gronden ter plaatse van Westpoort en realiseert deze gebiedsontwikkeling in samenwerking met BPD. Bij de start van de gebiedsontwikkeling (Westpoort en Vaanpark) zijn er diverse interviews gehouden met interne en externe kennishouders. Vervolgens is er eind 2020 een enquête gehouden onder inwoners en ondernemers en is er begin 2021 een toekomstgesprek met inwoners en ondernemers geweest over kansen voor Westpoort en De Vaanpark. Tevens zijn er twee bijeenkomsten gehouden met gemeenteraadsleden over de uitgangspunten en invulling van deze gebieden. De uitkomsten uit dit voortraject zijn opgenomen in het document 'Kansen Westpoort De Scheg', zie Bijlage 1.

Vervolgens heeft de gemeente Dijk en Waard in 2021 vanuit het Ministerie van BZK een subsidie van 4,6 miljoen euro goedgekeurd gekregen in het kader van de Regeling Woningbouwimpuls. Door deze subsidie kan de voorliggende planontwikkeling en de benodigde infrastructuur en voorzieningen versneld starten. Begin 2022 is er gestart met het opstellen van een Ruimtelijk Programmatische Verkenning voor zowel Westpoort als Vaanpark, zie Bijlage 2. Deze verkenning geeft inzicht in de ruimtelijke mogelijkheden. Er werden mogelijke modellen genoemd die van toepassing zijn qua toekomstige invulling en de afweging die daarbij gemaakt kan worden. Vervolgens is het mogelijke toekomstperspectief geduid, waarna de programmatische mogelijkheden zijn toegelicht. Als laatste wordt er stil gestaan bij de haalbaarheid voor de ontwikkeling van het gebied. Op basis van deze Ruimtelijke Programmatische Verkenning is het Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) voor het gebied opgesteld.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 6 van 51

1.3.2

Ontwikkeling

Het voorliggende TAM-omgevingsplan maakt een woonontwikkeling mogelijk voor maximaal 500 woningen en maximaal 1.000 m2 aan maatschappelijke voorzieningen. Er is gekozen voor een flexibel TAM-omgevingsplan om kleine wijzigingen in planopzet mogelijk te maken.

Afbeelding: stedenbouwkundig schetsontwerp

Westpoort krijgt een stedelijk woonmilieu met compacte bebouwing in een groene omgeving. De bebouwing heeft een afwisselend bouwhoogte van 2 tot 4 bouwlagen voor de grondgebonden woningen en maximaal 10 bouwlagen voor de appartementen. In het gebied komen losstaande alzijdige bouwblokken die op een speelse wijze zijn gesitueerd in het groen. In Westpoort wordt een gemengd woonprogramma gerealiseerd. Voor het woningbouwprogramma op Westpoort-Vaanpark streeft de gemeente naar 69% betaalbare woningen. Dat zijn sociale huurwoningen (categorie 2) tot € 880,- per maand (prijspeil 2024), middelhuurwoningen (categorie 3) tot € 1.130,- per maand (prijspeil 2024) en koopwoningen tot de NHG-grens. Bereikbaarheid Het plangebied wordt voor de auto ontsloten op de Abe Bonnemaweg. Hier wordt een bestaande kruising aangepast waarmee de Westtangent snel en goed bereikbaar is. Via de Westtangent is de N242 snel bereikbaar. Vanwege het toenemende verkeer als gevolg van voorliggende ontwikkeling wordt de kruising Abe Bonnemaweg / Westtangent aangepast met een extra rijstrook. Hiermee wordt een aanvaardbare ontsluiting voor het verkeer gerealiseerd. Voor de fiets is het plangebied goed bereikbaar. Het plangebied is gelegen aan de doorgaande fietsverbinding tussen Alkmaar en het stationsgebied Heerhugowaard.

Deze route loopt langs de west- en noordzijde van het plangebied (Abe Bonnemaweg) en gaat aan de oostzijde bedrijventerrein Beveland in. In de toekomst wordt tevens een doorsteek naar het Vaanpark gemaakt voor fietsers en wandelaars. Ook is het de bedoeling om een langzaam TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 7 van 51

verkeersoversteek aan de zuidwestzijde van de kruising Westtangent/Abe Bonnemaweg te realiseren. Via een brug vanuit het plangebied Westpoort staat de kruising in verbinding met het plangebied. Met deze aanpassing is de doorstroming van zowel het auto- als langzaamverkeer op de kruising Westtangent/Abe Bonnemaweg voldoende. De goede bereikbaarheid voor fietsers in combinatie met de aanwezigheid van het stationsgebied is van belang. Er is (nog) geen busverbinding aanwezig, waardoor er minimaal 15 minuten nodig is om een bushalte te bereiken. Binnen het plangebied zorgt een rondweg voor de ontsluiting van autoverkeer. Langs deze rondweg worden parkeerplaatsen gerealiseerd. Aan de rondweg komen vertakkingen waarmee de bouwblokken bereikbaar worden. Bij sommige bouwblokken wordt geparkeerd binnen het blok en soms worden de parkeerplaatsen aan de weg buiten het bouwblok gerealiseerd. Binnen het plangebied heeft de fietser op een aantal gerichte routes vrij baan om zodoende de fiets als vervoersmiddel maximaal te stimuleren. Tegelijkertijd is de grootste kwaliteit van Westpoort dat de voetganger Westpoort ervaart als een groene omgeving waar wandelen, spelen en verblijven duidelijk centraal staat. Het voorliggende TAM-omgevingsplan biedt de mogelijkheid om meer ontsluitingsmogelijkheden te realiseren op de omliggende rondweg.

Er staat een extra ontsluiting gepland aan de noordwestzijde, nabij de Ashok Bhalotrabrug Voorzieningen Westpoort is gelegen midden in een stedelijk gebied. Voorzieningen zijn daarom op relatief korte afstand bereikbaar. Denk aan winkelcentrum Middenwaard (1,5 km), de supermarkt aan de Reuzenpandasingel (1 km) en bedrijven op Beveland. De dichtstbijzijnde basisschool is nu op circa 750 meter gesitueerd. Het recreatiegebied Park van Luna ligt op 800 meter. Van belang is dat er voldoende voorzieningen aanwezig zijn binnen een nieuwe woonbuurt. Daarom wordt ook de mogelijkheid geboden aan maximaal 1.000 m2 voorzieningen. Groen en water Westpoort is gelegen in een stedelijke omgeving maar verbindt tegelijkertijd enkele groengebieden zoals het Park van Luna, het Geestmerambacht en Oosterdel. Van belang is daarom dat het groene karakter van het plangebied aanwezig blijft ondanks de toevoeging van bebouwing. Er wordt aan de randen van het plangebied water en groen toegevoegd. Door de bouwblokken kan het groen vanaf de randen door het gehele plangebied heen lopen. Er wordt ruimte geboden voor wadi's om hemelwater vast te kunnen houden en vertraagd af te kunnen voeren naar het oppervlaktewater aan de rand. Centraal in het gebied komt een gezamenlijke speelplaats. De toepassing van veel bomen zorgt ook dat er koele parkeerplaatsen worden gerealiseerd.

Het veelvuldig voorkomen van groen is de ene kant van het groene karakter van het plangebied. De andere kant is de biodiversiteit. Er wordt gekozen voor een scala aan plant- en boomsoorten die een grotere biodiversiteit stimuleren en op het gebied van beheer kan hieraan worden bijgedragen door pas later te snoeien. Het kiezen van een diverse selectie aan boomsoorten wordt tegelijkertijd het aanzicht van de wijk aantrekkelijker. Ook wordt water zoveel mogelijk voorzien van natuurlijke oevers. Er is een zachte overgang van groen naar wonen door tuinen aan de buitenzijden van woonblokken te laten grenzen aan openbaar groen. Dit initieert ontmoeting en sociale cohesie. Leefbaarheid De opzet van het plangebied waarbij zoals hiervoor is aangegeven veel aandacht is voor groen, water, ontmoeting, wandel- en fietsvoorzieningen, op een plek met een goede ontsluiting en gunstige ligging ten opzichte van voorzieningen en het stationsgebied zorgt ervoor dat er sprake is van een goede leefbaarheid met woonkansen voor diverse doelgroepen.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 8 van 51

1.4

Geldend omgevingsplan

Op de ontwikkeling is het (tijdelijke) omgevingsplan van de gemeente Dijk en Waard van toepassing. Onderdeel van het omgevingsplan zijn de volgende voormalige bestemmingsplannen relevant: 'Westpoort', 'Actualisatieplan Heerhugowaard 2016', 'Wonen en Parkeren' en het ontwerpbestemmingsplan 'Actualisatieplan Heerhugowaard'. Westpoort Het bestemmingsplan Westpoort is vastgesteld op 18 februari 2014. Binnen dit bestemmingsplan geldt binnen het plangebied een functie 'maatschappelijk' en 'verkeer'. Toegestaan zijn medische, paramedische en sociaal- medische voorzieningen, waaronder een medisch centrum met de daarbij behorende cyclotrons en radiotherapiebunkers. Ook zijn daarbij behorende en/of daaraan ondersteunende voorzieningen toegestaan met daarbij behorende verkeers- en groenvoorzieningen, wegen en (fiets)paden, kunstwerken, nutsvoorzieningen, onderdoorgangen, laad- en losplaatsen, een busplein, openbare ruimte, water, tuinen, erven en terreinen en dergelijke. Woningen zijn niet toegestaan. De gronden die zijn aangeduid voor 'verkeer' laten onder andere straten, wegen, voet- en fietspaden en bijbehorende voorzieningen toe. Hier is de Abe Bonnemaweg aanwezig en deze blijft bestaan. Actualisatieplan Heerhugowaard 2016 Aan de zuidoostzijde van het plangebied overlapt het plangebied voor een deel het Actualisatieplan Heerhugowaard 2016.

Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 28 maart 2017. De gronden hebben de functie 'verkeer'. Deze functie laat geen woningen toe en daarom is er strijd met het bestemmingsplan. Wonen en Parkeren Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 16 februari 2021. Het voorziet in de juridische borging van de begripsbepaling ten aanzien van het wonen, en de juridische borging van het gemeentelijk parkeerbeleid. De regels die zijn opgenomen worden overgenomen in voorliggend TAM-omgevingsplan. Actualisatieplan Heerhugowaard Dit ontwerpbestemmingsplan heeft vanaf 22 december 2023 ter inzage gelegen. Voor het voorliggende plangebied regelt het de archeologische regimes die vanuit het archeologiebeleid Dijk en Waard (vastgesteld op 7 juni 2022) gelden. Op het aspect archeologie wordt nader ingegaan in paragraaf 3.2.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 9 van 51

Hoofdstuk 2

2.1

Beleidskader

Inleiding

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de inhoud van het ruimtelijk relevante beleid op nationaal, regionaal en gemeentelijk schaalniveau. Dit beleid vormt het kader waarbinnen de ontwikkeling plaats dient te vinden.

2.2

Rijksbeleid

2.2.1

Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

De Omgevingswet bundelt alle huidige wetten over de leefomgeving. Daarbij hoort ook één rijksvisie op de leefomgeving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). In de NOVI zijn de maatschappelijke opgaven samengevat in 4 prioriteiten: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie duurzaam economisch groeipotentieel sterke en gezonde steden en regio's toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om alle belangen af te wegen, gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies te vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoeken we naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere. 3. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze samenleving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.

Met betrekking tot 'sterke en gezonde steden en regio's' is in de NOVI aangegeven dat vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig zijn voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Tegelijk streeft men naar een verbetering naar de leefbaarheid en klimaatbestendigheid in steden en dorpen. Schonere lucht, voldoende groen en water en genoeg publieke voorzieningen waar mensen kunnen bewegen (wandelen, fietsen, sporten, spelen), ontspannen en samenkomen. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Voorliggend TAM-omgevingsplan sluit aan op het thema 'sterke en gezonde steden en regio's' uit de NOVI. Met het plan wordt invulling gegeven aan de aanwezige woningbehoefte. De gebouwen worden ingepast in een groene en waterrijke omgeving, waar voldoende ruimte is om te bewegen: er worden fiets- en wandelpaden aangelegd en ook is er ruimte voor speelvoorzieningen. De woningen voldoen aan de huidige duurzaamheidseisen en de daken zijn geschikt voor de plaatsing van zonnepanelen. Er is daarmee ook aansluiting bij het thema ruimte voor 'klimaatadaptatie en energietransitie'. Er wordt ruimte geboden voor zowel wonen als maatschappelijke voorzieningen en daarbij bestaat de mogelijkheid om een bedrijf aan huis te voeren.

Deze combinatie van functies wordt geacht een juiste invulling te zijn van voorliggend TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 10 van 51

gebied dat op een kruispunt ligt van woongebieden met werkgebieden met een goede ontsluiting. Het plan is in lijn met de NOVI. 2.2.2

Nationale Omgevingsvisie Extra (Novex)

Om meer invulling te geven aan de Nationale Omgevingsvisie wordt het programma NOVEX opgesteld. In dat programma werken alle overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland. In de Novex staat de provinciale en gebiedsgerichte samenwerking centraal, evenals het versterken van de uitvoeringskracht. In december 2022 is er een startpakket gepubliceerd, deze bestaat uit de volgende drie onderdelen: 1. de vragen aan de provincies die voortvloeien uit de nationale programma's; 2. het proces om deze opgaven ruimtelijk te vertalen in elke provincie; 3. beoogde resultaat. Ook zijn er 16 Novex-gebieden aangewezen waar ontwikkelperspectieven en uitvoeringsafspraken voor worden opgesteld. Momenteel zijn alle provincies bezig om de vragen uit het eerste onderdeel te beantwoorden. Dit leidt tot een ruimtelijk voorstel waarin de nationale en decentrale opgaven zijn opgenomen. Vervolgens werken Rijk en provincie naar een ruimtelijk arrangement. Daarin maken het Rijk en provincies wederkerige, bestuurlijke afspraken die nodig zijn om de voorstellen daadwerkelijk uit te voeren. Het ruimtelijk arrangement werd eind 2023 verwacht maar is nog niet gereed. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Momenteel vloeit er nog geen toetskader uit de Novex voor dit plan omdat er nog geen concrete afspraken zijn gemaakt. Bovendien is het voorliggende plangebied geen onderdeel van een Novex-gebied.

2.2.3

Instructieregels

De Omgevingswet werkt door in vier algemene maatregelen van bestuur (afgekort AMvB's). Dit zijn het Omgevingsbesluit, het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In deze AMvB's staan regels voor het uitvoeren van de Omgevingswet. Hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) bevat instructieregels voor het omgevingsplan. Deze komen voort uit de beleidsdoelen van de Omgevingswet. Met zo’n instructieregel geeft het rijk aan welke onderwerpen bij een wijziging van het omgevingsplan in ieder geval aan bod moeten komen. Er zijn drie typen instructieregels: I. Regels die in acht moeten worden genomen; II. Regels waar rekening mee moet worden gehouden; III. Regels die moeten worden betrokken bij de wijziging. Hoofdstuk 5 van het Bal bevat onder meer regels ten aanzien van onderzoeksinspanningen die voor specifieke voorgenomen activiteiten verricht dienen te worden.

Instructieregels gelden onder andere voor de volgende onderwerpen: waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2 Bkl) beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3 Bkl) beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4 Bkl), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5 Bkl), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking (zie paragraaf hierna); het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6 Bkl) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7 Bkl), waaronder landsverdediging en nationale TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 11 van 51

veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8 Bkl); het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen (afdeling 5.2 Bkl). Betekenis voor het TAM-omgevingsplan In Hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de voor het voorliggende plan relevante instructieregels. 2.2.4

Ladder voor duurzame verstedelijking

De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Artikel 8.0b Bkl regelt dat deze instructieregel ook geldt voor een omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Artikel 5.129g (zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand): 1. Dit artikel is van toepassing op een stedelijke ontwikkeling die bestaat uit de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is. 2. Voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden met: a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en b. als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien. 3.

Voor de toepassing van het tweede lid, onder b, wordt tot het stedelijk gebied niet gerekend een stedelijke ontwikkeling waarvoor: a. op grond van het omgevingsplan een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is vereist; en b. nog geen toepassing is gegeven aan het tweede lid. 4. Als een omgevingsplan voorziet in de vestiging van een dienst als bedoeld in artikel 1 van de Dienstenwet en de beoordeling van de behoefte aan een stedelijke ontwikkeling betrekking heeft op de economische behoefte, de marktvraag of de mogelijke of actuele economische gevolgen van die vestiging, heeft die beoordeling alleen tot doel na te gaan of de vestiging van een dienst in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Uit jurisprudentie blijkt dat er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling vanaf de realisatie van 12 woningen. Duidelijk is dat in voorliggend geval sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. In de Monitor Plancapaciteit (www.plancapaciteit.nl) is Westpoort opgenomen met de realisatie van 467 woningen. Dit betekent dat deze woningen regionaal zijn afgestemd. Het voorliggende TAM-omgevingsplan maakt maximaal 500 woningen mogelijk. Dit betekent dat voor 33 woningen de behoefte moet worden aangetoond en nog regionale afstemming moet plaatsvinden.

In paragraaf 2.3, 2.4 en 2.6 wordt ingegaan op het provinciale, regionale en gemeentelijke beleid, waaruit blijkt dat er behoefte bestaat aan de 33 woningen. 2.2.5

Nationaal Waterbeleid

Europese Kaderrichtlijn Water Sinds december 2000 is de Europese Kaderrichtlijn Water van kracht. De belangrijkste

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 12 van 51

doelstelling is het geven van een kader voor het beheer van oppervlaktewater en grondwater op basis van stroomgebieden en stroomgebieddistricten. De richtlijn wil het duurzaam gebruik van water bevorderen en de gevolgen van overstroming en droogte beperken. Daarnaast wil de richtlijn de aan water gebonden natuur beschermen en verbeteren met als uitgangspunt een goede ecologische toestand van het water. De Commissie Waterbeheer 21e eeuw heeft onderzocht welke maatregelen genomen kunnen worden om Nederland ook in de toekomst veilig en leefbaar te houden. De adviezen van de commissie staan in het rapport 'Waterbeleid voor de 21e eeuw'. De belangrijkste aanbevelingen waren: anticiperen in plaats van reageren, meer ruimte naast techniek en 'vasthouden-bergen-afvoeren'. Naar aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Waterbeheer 21e eeuw, heeft het kabinet zijn standpunt bepaald in de nota 'Anders omgaan met water' (2000). Deze Nota benadrukt dat het antwoord op de problemen niet alleen ligt in technische oplossingen, maar vooral ook in het ruimte geven aan water (flexibel peilbeheer en ruimtelijke maatregelen in de vorm van calamiteitenberging, piekberging en voorraadbeheer, etc.). Daarnaast moet meer gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid om water vast te houden.

Als meer water vasthouden niet zomaar gaat, moeten er voorzieningen worden aangelegd om tijdelijk water te bergen. Pas als deze twee mogelijkheden, vasthouden en bergen, zijn gebruikt mag het overtollige water worden afgevoerd. Nota “Anders omgaan met water, Waterbeleid in de 21e eeuw” Met de nota Anders omgaan met water, Waterbeleid in de 21e eeuw wil het Rijk een ander waterbeleid realiseren. Er moet geanticipeerd worden op een stijgende zeespiegel, een stijgende rivierafvoer, bodemdaling en een toename van de neerslag. Nieuwe ruimtelijke besluiten mogen de problematiek van veiligheid en wateroverlast niet ongemerkt vergroten. Bij nieuwe ruimtelijke besluiten moeten de gevolgen voor veiligheid en wateroverlast expliciet in beeld worden gebracht. De nota geeft twee drietrapsstrategieën als uitgangspunten. Voor waterkwantiteit bestaat die uit vasthouden, bergen en afvoeren. Voor waterkwaliteit is het schoonhouden, scheiden en zuiveren. Deze strategieën vertalen zich voor het stedelijk gebied in aandachtspunten als: meer ruimte voor water, relatie tussen het stedelijk water en het water in het omliggende gebied, vergroting van het waterbergend vermogen met name in de stadsranden, verbetering van de waterkwaliteit, vergroting van de belevingswaarde van water, en kansen voor natuur en recreatie in en rondom stedelijk water.

Nationaal Water Programma 2022-2027 In het Nationaal Water Programma 2022-2027 (NWP) beschrijft de Rijksoverheid de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en de uitvoering ervan in de rijkswateren en -vaarwegen. Dit staat in één programma waarmee de Rijksoverheid anticipeert op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Het NWP beschrijft de nationale beleids- en beheerdoelen op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, zoetwater & waterverdeling, waterkwaliteit & natuur, scheepvaart, en de functies van de rijkswateren. Het NWP geeft een overzicht van de ontwikkelingen binnen het waterdomein en legt nieuw ontwikkeld beleid vast voor de periode 2022 – 2027. Uitgangspunt is schoon, veilig en voldoende water dat klimaatadaptief en toekomstbestendig is Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Onderdeel van het TAM-omgevingsplan is de watertoets. In de watertoets is aangegeven wat de gevolgen van het plan zijn voor de waterhuishouding en op welke wijze water (regen-, afval- en oppervlaktewater) wordt ingepast in het plan. De watertoets wordt afgestemd met de betreffende waterbeheerder. Het plan leidt tot het toename van het verhard oppervlak, maar er worden tevens compenserende maatregelen getroffen. In paragraaf 3.7 wordt hier nader op ingegaan.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 13 van 51

2.2.6 Tracébesluit van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Alkmaar Amsterdam Binnen afzienbare tijd wordt gestart met de realisatie van de aanpassingen op het tracé tussen Alkmaar/Heerhugowaard en Amsterdam. Tevens is ten noordoosten van Heerhugowaard op het bedrijventerrein de Vaandel een opstelterrein voor treinstellen gepland. Deze aanpassingen zijn onderdeel van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) met als doel de bruikbaarheid van de spoorverbinding te verbeteren. De geplande wijzigingen aan het spoor zijn in het tracébesluit van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Alkmaar – Amsterdam op 7 november 2023 vastgesteld. Van vrijdag 1 december 2023 tot en met donderdag 11 januari 2024 stond het vastgestelde besluit open voor beroep. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan In het akoestisch onderzoek (zie Bijlage 5) en het trillingsonderzoek (zie Bijlage 6) is rekening gehouden met de aanpassingen op en nabij het tracé die zijn opgenomen in het ontwerp-tracébesluit.

2.3

Provinciaal beleid

2.3.1

Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 en Omgevingsverordening NH2022

Op 19 november 2018 hebben de Provinciale Staten van Noord-Holland de Omgevingsvisie NH2050 vastgesteld. Hierin staat de visie op de fysieke leefomgeving beschreven. De leidende hoofdambitie in de Omgevingsvisie NH2050 is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. Een gezonde en veilige leefomgeving, die goed is voor mens, plant én dier, is een voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat. Tegelijkertijd is duurzame economische ontwikkeling een voorwaarde voor het kunnen investeren in een prettige leefomgeving. De provincie wil dat de kwalitatieve en kwantitatieve vraag en aanbod van werk- en woonlocaties met elkaar in overeenstemming zijn en streeft naar behoud en versterking van de unieke kwaliteiten van de diverse landschappen en cultuurhistorie. Het beleid van de Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 is, voor zover het een bindende werking moet hebben, neergelegd in de Omgevingsverordening NH2022 zoals in werking is getreden op 11 januari 2024. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Hieronder zijn de artikelen uit de Omgevingsverordening NH2020 toegelicht die voor het onderhavige TAM-omgevingsplan relevant zijn.

Artikel 6.13 Nieuwe stedelijke ontwikkelingen In artikel 6.13 is bepaald dat een omgevingsplan uitsluitend kan voorzien in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als deze ontwikkeling in overeenstemming is met de binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken. De gemeenten in de regio Alkmaar hebben een regionale woningprogrammering opgesteld. Deze wordt enkele malen per jaar geactualiseerd. Het project Westpoort is met 467 woningen opgenomen in deze programmering. Er dient voor 33 woningen nog regionale afstemming plaats te vinden. Zie verder paragraaf 2.4. Hieruit volgt dat er behoefte is aan de 33 toegevoegde woningen. Artikel 6.75 Klimaatadaptatie Op grond van artikel 6.75 dient de toelichting van een ruimtelijk plan dat een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving te bevatten van de wijze waarop in het plan rekening is gehouden met de risico's van klimaatverandering. Deze beschrijving dient in te gaan op het risico op wateroverlast, overstroming, hitte en droogte en de maatregelen en voorzieningen die worden getroffen om deze risico's te voorkomen of te beperken en de afweging die daarbij is gemaakt. Ten behoeve van de beschrijving is overleg met in ieder geval het waterschap in wiens TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 14 van 51

beheergebied de ontwikkeling plaatsvindt noodzakelijk. In de watertoets die is beschreven in paragraaf 3.7 is hier invulling aan gegeven. 2.3.2

Woonagenda 2020 - 2025

De Woonagenda is de uitvoeringsagenda van het woonbeleid van de provincie Noord-Holland tot 2025. De Woonagenda volgt uit en past binnen de randvoorwaarden van het provinciaal ruimtelijk beleid, zoals beschreven in de provinciale Omgevingsvisie NH2050 en het coalitieakkoord 'Duurzaam doorpakken'. Vanuit het provinciaal én regionaal belang dat de woningmarkt goed functioneert en het wonen optimaal bijdraagt aan het versterken van de kwaliteiten van Noord-Holland, maakt deze agenda de inzet en bijdrage van de provincie daaraan concreet. De provincie wil ruimte bieden voor woningbouw, uitgaande van zorgvuldig ruimtegebruik. De speerpunten richten zich op een woning voor iedereen: I. Adaptief en vraaggestuurd programmeren. II. Productie op peil: aanjagen woningbouwproductie. III. Kwalitatief, betaalbaar en divers woningaanbod. IV. En tevens richt het zich op gezond, duurzaam en toekomstbestendig wonen in een aantrekkelijke provincie. Richtinggevende principes zijn o.a.: I.

De vraag is leidend. De regionale programmeringen worden bepaald op basis van gegronde onderbouwing van vraag, aanbod en het kwalitatieve en kwantitatieve verschil daartussen voor nu en in de toekomst. II. Er zijn snel meer woningen nodig. De provincie zet in op het versnellen van de woningbouwproductie en helpt gemeenten hierbij door voortzetting van het Uitvoeringsprogramma Binnenstedelijk Bouwen en Versnellen Woningbouw. III. De woningmarkt heeft structureel meer flexibiliteit en betaalbare opties voor alle verschillende doelgroepen van woningzoekenden nodig. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Het voorliggende plan maakt maximaal 500 woningen mogelijk. Een aantal van 467 daarvan zijn reeds regionaal afgestemd. Het betreft een divers aanbod aan woningen voor alle woondoelgroepen met een groot aandeel aan betaalbare woningen. Het is daarom in lijn met de grote vraag naar een diversiteit aan woningen en betaalbare woningen.

2.4

Regionaal beleid

2.4.1

Woonakkoord regio Alkmaar

In de Woonagenda 2020-2025 van de provincie Noord-Holland is bepaald dat de regio's samen met de provincie Woonakkoorden opstellen. Hierin zijn afspraken over woningbouw, nieuwbouw en een overzicht van woningbouwplannen in het landelijk gebied opgenomen. Het Woonakkoord is de opvolger van het Regionaal Actieprogramma (RAP). De regio Alkmaar, waar de gemeente Dijk en Waard onderdeel van uit maakt, ziet het Woonakkoord als een goede basis om de woningbouw versneld te realiseren. Het akkoord biedt een actuele en krachtige impuls en inspiratie voor lokale woonvisies en prestatieafspraken, maar heeft zelf niet die status. Het Woonakkoord zet in op het toevoegen van minimaal 2.000 woningen per jaar binnen de regio tot 2030. De regio Alkmaar zet in op binnenstedelijk bouwen. Er wordt prioriteit gegeven aan de ontwikkeling van woningen op inbreidingslocaties, nabij OV-knooppunten en in de nabijheid van andere voorzieningen. In de Regio Alkmaar is ruimte om een deel van de benodigde nieuwbouwopgave van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) op te vangen door aanvullende woonmilieus en productmarktcombinaties te realiseren. De regio bouwt niet meer woningen dan nodig is voor de woningbehoefte, maar zoekt wel naar flexibiliteit waar dat leidt tot een grotere vraaggerichtheid van de nieuwbouw.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 15 van 51

Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Het plan sluit aan bij de afspraken die de regio zijn gemaakt met betrekking tot de realisatie van een divers woningaanbod. Op grond van de actuele behoefteprognose en de aanwezige plancapaciteit, wordt geconcludeerd dat er voldoende kwantitatieve behoefte is. Tevens wordt invulling gegeven aan de kwalitatieve behoefte vanwege het grote aandeel woningen in de betaalbare sector. 2.4.2

Woondeal Noord-Holland Noord 2.0

Met het opstellen van de Woondeal NHN 1.0 in 2020 is de basis voor versnelling van het woningbouwprogramma gelegd. In 2023 is de Woondeal NHN 2.0 ondertekend. Met deze Woondeal worden de krachten van de verschillende overheidslagen gebundeld met als doel om, in samenwerking met marktpartijen en corporaties, de woningbouw te versnellen en voldoende (betaalbare) woningbouw in de regio te realiseren. Hiertoe leggen het Rijk, de provincies en de gemeenten hun wederzijdse verantwoordelijkheden en inspanningen vast en erkennen zij wederzijds de in deze Woondeal opgenomen kwantitatieve en kwalitatieve opgaven en de randvoorwaarden die moeten worden ingevuld om deze afspraken tot realisatie te kunnen brengen. In de Woondeal NHN 2.0 ligt de focus op de woningbouwopgave, maar is waar nodig, met het oog op de woningbouwdoelen, de verbinding gelegd met de bredere opgaven zoals mobiliteit. Het gaat niet alleen om het bouwen van woningen, maar om via woningbouw de samenleving te versterken, rekening houdend met opgaven zoals klimaat, klimaatadaptatie en circulariteit, werkgelegenheid, bereikbaarheid, energie, natuurinclusiviteit, voorzieningen, etcetera.

Realisatie van de woningbouwopgave is alleen mogelijk indien de woningen goed bereikbaar zijn, de economie en werkgelegenheid een grote impuls krijgen, aanvullende voorzieningen gerealiseerd worden en alle aspecten van brede welvaart worden meegenomen. Vanuit het Programma Woningbouw wordt nationaal ingezet op de realisatie van 900.000 woningen tot 2030, met vanaf 2024, 100.000 woningen per jaar. Het streven is dat ten minste twee derde van de woningen betaalbaar zijn. De regio Alkmaar heeft tot 2030, 20.100 woningen nodig. In de harde plancapaciteit zijn 7.850 woningen aanwezig. Westpoort valt nog niet onder de harde plancapaciteit, want dit zijn plannen met minimaal een vastgesteld bestemmingsplan/omgevingsplan. Voor Dijk en Waard is het OV-knooppuntgebied als versnellingslocatie opgenomen met 5.500 woningen tot 2030. Tot 2025 worden 920 woningen voorzien. Westpoort valt hieronder. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan De realisatie van 467 woningen in Westpoort is onderdeel van de Monitor Plancapaciteit. Uit het bovenstaande blijkt dat er ook behoefte bestaat aan de 33 extra woningen die met voorliggend TAM-omgevingsplan mogelijk worden gemaakt. 2.4.3

Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda Regio Alkmaar

Door de toenemende klimaatverandering is er landelijk een sterk gevoel van urgentie en noodzaak omtrent klimaatadaptatie ontstaan. In 2014 is om deze reden de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie genomen, waarin is gesteld dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en water robuust is ingericht. Om dit doel te behalen is in dezelfde deltabeslissing ook gesteld dat alle Nederlandse overheden in 2020 klimaatbestendigheid en waterrobuustheid in hun beleid en handelen hebben verankerd. Om de overheden te ondersteunen bij de uitvoering van de deltabeslissing, heeft het Rijk in 2017 het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) gepubliceerd. Sinds 2018 werkt Regio Alkmaar in regionaal verband aan de invulling van de opgaven uit het DPRA. Dit heeft ertoe geleid dat de regio een klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda heeft opgesteld. Bij besluit van 10 oktober 2023 heeft de gemeenteraad van Dijk en Waard besloten zich te conformeren aan de regionale Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda Regio Alkmaar.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 16 van 51

Klimaatadaptatie vraagt om integrale oplossingen. Daarom is ervoor gekozen om eerst de opgaven (weten) waarvoor de regio staat in kaart te brengen. De volgende stap is om aan de hand van een strategie (willen) een aanpak op te stellen die borgt dat de diverse opgaven worden opgepakt en worden verankerd in beleid en activiteiten. De laatste stap is om de strategie te vertalen naar een meerjarige uitvoeringsagenda (werken). Westpoort is onderdeel van wat in de strategie is aangeduid als 'stedelijk hart'. Opgaven die daarbij horen zijn het verminderen van wateroverlast en overstromingsrisico, onbegaanbare wegen bij wateroverlast en hittestress. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Klimaatadaptiviteit is een van de uitgangspunten geweest bij het opzetten van voorliggend plan. Er is veel ruimte voor oppervlaktewater, groen en voorzieningen om regenwater vast te houden en vertraagd af te voeren. In paragraaf 3.7 wordt ingegaan op de watertoets die voor Westpoort is opgesteld.

2.5

Beleid van het waterschap

Het plangebied maakt onderdeel uit van het beheersgebied van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). 2.5.1

Waterprogramma 2022-2027

Het HHNK heeft samen met haar partners haar waterbeleid op lange termijn (Deltavisie) en op middellange termijn (Waterprogramma 2022-2027) opgesteld. In het Waterprogramma 2022-2027 (voorheen waterbeheersplan) zijn de programma's en beheerstaken van het HHNK opgenomen met de programmering en uitvoering van het waterbeheer. Het programma is nodig om het beheersgebied klimaatbestendig te maken, toegespitst op de thema's waterveiligheid, wateroverlast, watertekort, schoon en gezond water en crisisbeheersing. Door het veranderende klimaat wordt het waterbeheer steeds complexer. Alleen door slim samen te werken is integraal en doelmatig waterbeheer mogelijk. Bij de ontwikkeling van het Waterprogramma is hieraan invulling gegeven door middel van een partnerproces en de ontwikkeling van gezamenlijke bouwstenen. 2.5.2

Waterschapsverordening

De Waterschapsverordening bevat de regels die het Hoogheemraadschap hanteert om zijn watergangen, waterkeringen en wegen te beschermen. Rond deze sloten, dijken en wegen zijn verschillende zones gedefinieerd en voor elke zone gelden weer andere regels. De Waterschapsverordening berust op artikel 2.5 van de Omgevingswet en vervangt de Keur HHNK 2016, de Algemene regels bij de Keur HHNK 2016 en de Wegenverordening HHNK 2016. De Waterschapsverordening Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is op 1 januari 2024 in werking getreden. Om ervoor te zorgen dat de waterbelangen een goede plek krijgen en evenwichtig worden afgewogen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt de watertoets uitgevoerd. Ook onder de omgevingswet is dit proces vastgelegd maar dan onder de noemer 'weging van het waterbelang'. Voor de ontwikkeling van Westpoort is de weging van het waterbelang vastgelegd in een rapportage welke is bijgevoegd als Bijlage 14. Zie verder paragraaf 3.7.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 17 van 51

2.6

Gemeentelijk beleid

2.6.1

Woonvisie Heerhugowaard 2018-2050

In de Woonvisie Heerhugowaard 2018-2050 is aangegeven dat de gemeente staat voor een trendbreuk met het woonbeleid van de afgelopen decennia. De laatste uitbreidingsgebieden zijn gepland, waarna er enkel nog binnen de stadsgrenzen dichter gebouwd zal worden om te voldoen aan de bevolkingsgroei. In combinatie met de landelijke ontwikkelingen op het gebied van aardgasvrij wonen, het invoeren van de Omgevingsvisie en het vergrijzen van de bevolking vraagt dit een andere manier van kijken naar woningbouw. De woonvisie bestaat uit drie delen: trends, ambities en beschrijving deelgebieden. Opvallende zaken zijn dat bijna 80% van de inwoners van de voormalige gemeente Heerhugowaard tevreden is met het wonen in deze gemeente. Ook zal het aantal ouderen ouder dan 65 en 75 toenemen, neemt het aantal eenpersoonshuishoudens toe en staan er mogelijk teveel eengezinswoningen in de gemeente. De cijfers zijn deels gebaseerd op de woontest, een breed uitgezette enquête onder de inwoners. Om de regio en de gemeente economisch vitaal te houden is het van belang dat de beroepsbevolking op peil blijft. Deze mensen moeten een plek hebben om te wonen en ook de bereikbaarheid vanuit de Metropoolregio Amsterdam draagt bij aan de aantrekkelijkheid van Heerhugowaard. Al deze ambities hebben invloed op elkaar en vormen een beeld van waar de gemeente heen wil op termijn.

Heerhugowaard heeft op verschillende thema's al de nodige ambities vastgesteld die samenhangen met of gevolgen hebben voor de woonvisie. Dat zijn ambities die invloed hebben op het woonbeleid. Daarnaast zijn er al verschillende visies en plannen vastgesteld voor onder meer het Stationsgebied, de boulevard en de bereikbaarheid van de wijken in Heerhugowaard. De ambities met betrekking tot wonen zijn verdeeld over de volgende thema's: Duurzaam wonen Fysiek domein Sociaal domein Economisch domein Betekenis voor het project Met het voorliggende plan wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van de ambities uit de woonvisie. Het heeft hierbij voornamelijk raakvlakken met duurzaam wonen en het fysiek domein. De woningen worden gasloos en duurzaam gebouwd, conform de eisen van het Bouwbesluit en BENG (bijna energieneutraal). Daarnaast wordt aangesloten bij de ambitie om binnenstedelijk bouwen voorrang te geven. Bovendien worden er grotendeels betaalbare woningen gerealiseerd. De behoefte aan sociale woningen komt uitdrukkelijk terug in de woonvisie. Er wordt geconcludeerd dat het plan in lijn is met de woonvisie. 2.6.2

Woningbouwprogrammering Heerhugowaard 2020 - 2030

De Woningbouwprogrammering Heerhugowaard 2020-2030 geeft richting aan de uitvoering van de kwantitatieve- en kwalitatieve woningbouwopgave voor Heerhugowaard tot 2030. De programmering is gebaseerd op de uitkomsten van het woningbehoefteonderzoek dat in 2020 is uitgevoerd door Companen. Op basis van het huidige beeld van de woningbehoefte zal de woningvoorraad in Heerhugowaard tot 2030 moeten groeien met 3.710 woningen om in de behoefte te voorzien. Om dat te bereiken is een planvoorraad nodig met een overmaat van 30% om mogelijke planuitval te compenseren. Daarmee is een planvoorraad nodig van 4.820 woningen. Uit het woningbehoefteonderzoek blijkt dat onder andere worden moet worden ingezet op de realisatie van meer sociale huurappartementen, middenhuur en betaalbare koopwoningen.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 18 van 51

Voor Westpoort wordt aangegeven dat eerder een inschatting is gemaakt van een mogelijk programma met 1.100 appartementen. De confrontatie van de planvoorraad met de woningbehoefte wijst uit dat een gemengd programma met grondgebonden woningen en appartementen in een lagere dichtheid beter aansluit op de totale behoefteontwikkeling. Aanbevolen wordt hierop te koersen. Bijzondere aandacht dient er te zijn voor betaalbare grondgebonden koopwoningen in categorieën 1 en 2 in bepaalde locaties, waarvan Westpoort er één is. Twee keer per jaar wordt de totale plancapaciteit herijkt. Indien noodzakelijk, wordt de woningbouwprogrammering in de tussentijd bijgesteld. Zo ontstaat een blijvend actueel inzicht in de bouwplannen en (de voortgang van) de woningbouwopgave in Heerhugowaard. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan De voorliggende realisatie van maximaal 500 woningen met een gevarieerd aanbod aan woningtypen voldoet aan het advies om woningen in een lagere dichtheid en met een gemengder programma dan alleen appartementen te realiseren. Het TAM-omgevingsplan biedt hier de ruimte voor. 2.6.3

Nota Ruimtelijke Kwaliteit Dijk en Waard

De nota ruimtelijke kwaliteit gaat over het toetskader voor bouwplannen in de bestaande bebouwing. Ook een aantal nieuwe deelgebieden zoals de Vaandel en Breekland zijn al opgenomen in deze nota. Bij de nieuwste en toekomstige ontwikkelingen worden voornamelijk beeldkwaliteitsplannen opgesteld die als toetskader gelden. Dit zal ook gelden voor nieuw te ontwikkelen gebieden die passen in de visiekaart. De nota ruimtelijke kwaliteit staat deze ontwikkelingen niet in de weg. Als een ontwikkelingsgebied volledig is volgebouwd, gaat de toetsing van een bouwplan weer over naar de nota ruimtelijke kwaliteit. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Westpoort is onderdeel van deelgebied 2D: 'Nieuwe woonwijken'. Voor de nieuwe woonwijken is de beoordeling van ruimtelijke kwaliteit van toepassing. Om toetsing mogelijk te maken zijn door de raad beeldkwaliteitsplannen opgesteld. De huidige Nota Ruimtelijke Kwaliteit Dijk en Waard 2022 is te algemeen om een hoogwaardige invulling van de locatie te garanderen. Voor de ontwikkeling van Westpoort is een Beeldkwaliteitsplan (BKP) opgesteld. Het BKP dient na vaststelling als flexibel toetsingskader (welstandscriteria) voor de aan te vragen omgevingsvergunning voor bouwen en zal onderdeel gaan uitmaken van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. In de regels van dit TAM-omgevingsplan is in artikel 15.4 een dynamische verwijzing naar het BKP opgenomen.

Wanneer het BKP nadien wijzigt is via een dynamische verwijzing ook de 'rechtsopvolger' via de regels gekoppeld. Het BKP is bijgevoegd als Bijlage 3. 2.6.4

Omgevingsprogramma Mobiliteit 2021

Voor de gemeente Dijk en Waard is in lijn met de Omgevingswet het Omgevingsprogramma Mobiliteit 2021 opgesteld. Bij het opstellen van het Omgevingsprogramma is aangesloten op de raadsagenda Heerhugowaard en het bestuursakkoord Langedijk. Het Omgevingsprogramma continueert wat reeds goed gaat en brengt op onderdelen accentverschillen aan. Een Omgevingsprogramma volgt uit een Omgevingsvisie waarin ambities geformuleerd zijn. Het Omgevingsprogramma is uitvoeringsgericht en bevat concrete maatregelen om doelen te realiseren, effecten te monitoren en waar nodig bij te sturen. In het programma zijn de volgende mobiliteitsdoelen geformuleerd: I.

De gemeente Dijk en Waard heeft als doel een bereikbare, duurzame, veilige en leefbare gemeente te zijn. De gemeente zet hierbij meer dan voorheen in op lopen, fietsen en duurzame mobiliteit. Nadrukkelijk wordt niet gekozen voor een compleet nieuwe insteek: wat goed gaat wordt gecontinueerd. Op onderdelen worden wijzigingen aangebracht. TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We

stpoort Heerhugowaard Pagina 19 van 51

II.

De gemeente blijft zich de komende jaren inzetten op verbetering van de multimodale bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, werknemers en bezoekers. Een inrichting van de openbare ruimte die gericht is op veilig bewegen en verblijven vormt de kern van het mobiliteitsbeleid. Daarbij geldt dat voorzieningen bereikbaar moeten zijn en blijven. De focus ligt hierbij meer dan voorheen op lopen en fietsen. Tegelijkertijd zorgt de gemeente voor goede auto-ontsluitingen, waarmee wordt bijgedragen aan de aantrekkelijkheid van de gemeente voor inwoners, ondernemers en toeristen.

Voornoemde mobiliteitsdoelen zijn in het Omgevingsprogramma uitgewerkt tot de volgende maatregelen: Veilige en duurzame bereikbaarheid: het nemen van maatregelen zodat binnenwijkse en binnenstedelijke verplaatsingen vooral te voet, met de fiets of het openbaar vervoer kunnen worden gemaakt. Tevens wordt aandacht besteed aan de bereikbaarheid van bedrijventerreinen en voorzieningen, logistiek verkeer en de bereikbaarheid van de regio. Veilige en gezonde woonomgeving: hierbij gaat het om de mate waarin alle mogelijke inwoners samen kunnen functioneren met verkeer. De openbare ruimte moet levensloopbestendig zijn. Een levensloopbestendige wijk is een wijk waarin bewoners zich goed kunnen verplaatsen, zonder onnodige hindernissen tegen te komen. Dit leidt tot maatregelen ten aanzien van het wandelnetwerk, het fietsnetwerk, de inrichting van de openbare ruimte, parkeren (en oplaadvoorzieningen), het collectief openbaar vervoer en de stadslogistiek (waaronder pakketbezorging). Gebiedsontwikkelingen dienen meer vanuit de langzame verkeersdeelnemer te worden geredeneerd. Ook wordt bij uitbreidingslocaties zoals Westpoort onderzocht of moderne parkeeroplossingen te implementeren zijn, zoals het parkeren aan de rand van de wijk en oplaadpleinen. Levendig Stationsgebied en Stadshart: het Stadshart van Heerhugowaard heeft zich de afgelopen 15 jaar sterk ontwikkeld.

Ook in het Stationsgebied gaat de komende jaren veel veranderen. Het doel is om een nieuw stedelijk gebied te ontwikkelen, gevormd door het Stadshart en het Stationsgebied, dat gericht is op doelgroepen die zich qua wonen en werken richten op de nabijheid van openbaar vervoer en voorzieningen (minder auto-afhankelijk): compact, intensief, aantrekkelijk en met veel aandacht voor de kwaliteit van gebouwen en (groene) inrichting van de buitenruimte. Daarbij is vooral behoefte aan functies die gebruik maken van het openbaar vervoer, zoals stedelijk wonen, onderwijs, zorg en kennisintensieve bedrijvigheid. Goede omstandigheden voor werk en ondernemen: in 2020 is een visie op retail- en werklocaties in Dijk en Waard opgesteld. De gemeente kent veel verschillende werkmilieus, waaronder hoogwaardige, functionele, lokaal gerichte en regionaal gerichte werklocaties. Goede doorstroming op het provinciaal wegennet is essentieel. Tevens wordt ingezet op scheiding van langzaam en snelverkeer. Het gemeentelijk fietsnetwerk wordt opgewaardeerd, in combinatie met doorfietsroutes, als alternatief voor het OV en autoverkeer.

Aansluiting op de regio en wijde omgeving: doorgaand autoverkeer wordt, in afstemming met de provincie, via het regionaal weggennet geleid, daarnaast wordt ingezet op de doorfietsroute Heerhugowaard-Alkmaar, ter aansluiting op het openbaar vervoer waarmee de fiets de mobiliteitsgroei voor een deel kan opvangen. Via de Regio Alkmaar wordt ingezet op versterking en versnelling van de treinverbindingen naar de MRA. Recreatieve kwaliteiten benutten: kwaliteiten zijn onder andere Het Duizend Eilandenrijk (Oosterdel), het lint met haar monumenten en karakteristieke gebouwen, het museum Broeker Veiling en de haven van Broek op Langedijk, Park- en Strand van Luna, Waarderbos, het museum Het Oude Gemaal in Heerhugowaard en recreatiegebied het Geestmerambacht in Koedijk. Het Stationsgebied wordt op termijn met aantrekkelijke fiets- en wandelroutes verknoopt met de omgeving. Daarnaast ligt er in de bereikbaarheidsopgave van recreatiegebieden een relatie met het intern fietsnetwerk en de doorfietsroutes Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Bij de ontwikkeling van Westpoort is veel aandacht uitgegaan naar de langzame verkeersdeelnemer. De ligging van het plangebied nabij de N242 geeft het goede ontsluitingsmogelijkheden voor het autoverkeer. In paragraaf 3.11 wordt nader op de TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 20 van 51

verkeersontsluiting en de parkeersituatie ingegaan. Vanwege de omvang van het plangebied is het niet redelijk om alle parkeervoorzieningen aan de rand van de wijk te realiseren. Gekozen is voor geclusterde voorzieningen die groen worden ingekleed en daarmee landschappelijk worden ingepast. Verder is het plangebied vanwege de ligging nabij het NS-station uitstekend per fiets te bereiken (binnen 10 minuten). De fietsroute langs de Abe Bonnemaweg is onderdeel van de snelfietsroute tussen Heerhugowaard en Uitgeest en biedt voor de fietser daarom ook uitstekende ontsluitingsmogelijkheden. Daarnaast is de nabijheid van Beveland ook een positief aspect: er zijn diverse voorzieningen op loop- en/of fietsafstand bereikbaar. Hiermee is het plan in lijn met het Omgevingsprogramma Mobiliteit 2021. 2.6.5

Uitvoeringsprogramma 2023-2026Dijk en Waard CO2-neutraal

De gemeente Dijk en Waard en al haar inwoners, bedrijven, instellingen en verenigingen hebben de opgave om uiterlijk in 2050 een CO2-neutraal energiesysteem te hebben. In dit uitvoeringsprogramma zijn de ambitie en langjarige opgaven vertaald naar een zestal actielijnen waar de gemeente Dijk en Waard de komende jaren op gaat inzetten: Inwoners Bedrijven en instellingen Mobiliteit Grootschalige hernieuwbare energie Toekomstig energiesysteem Zelf het goede voorbeeld geven Betekenis voor het TAM-omgevingsplan Met betrekking tot inwoners richt het beleid zich vooral op het besparen van energie dat gebruikt wordt in woningen. In Westpoort worden alle woningen gasloos gerealiseerd en bieden de daken kansen voor zonnepanelen. Met betrekking tot mobiliteit gaat het over het faciliteren van voldoende laadinfrastructuur en het verminderen van autogebruik. Binnen Westpoort worden parkeervoorzieningen gerealiseerd waar relatief gemakkelijk laadinfrastructuur bij kan worden geplaatst. Dit komt aan bod in de uitwerkingsfase. Door de ligging en open invulling van Westpoort met fietspaden wordt fietsgebruik gestimuleerd en gefaciliteerd. Gezien het voorgaande sluit de ontwikkeling van Westpoort aan bij het Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Dijk en Waard CO2-neutraal. 2.6.6

Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 2024 - 2033

Na de fusie van de gemeenten Heerhugowaard en Langedijk heeft Dijk en Waard een integraal beleidsstuk voor de openbare ruimte opgesteld. De basis voor het beleid bestaat uit geldende weten regelgeving, gemeentelijke kaders en uitkomsten uit een enquête onder gebruikers van de openbare ruimte. Er zijn thema's opgenomen die uitmonden in de volgende ambities en doelstellingen: Een karaktervolle leefomgeving die de identiteit versterkt, herkenbaar en uniek is. Een goede leefomgeving voor een grote verscheidenheid aan planten en dieren. Een leefomgeving die het milieu zo min mogelijk belast. Een leefomgeving waarin wordt toegewerkt naar een energieneutrale gemeente. Een leefomgeving die waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Een leefomgeving met een aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat. Een leefomgeving waarin mensen worden betrokken en meedoen. Een prettige leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen. Een voor iedereen toegankelijke leefomgeving die veilig en bereikbaar is. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 21 van 51

Het voorliggende TAM-omgevingsplan biedt een flexibel kader voor de invulling met woningen en voorzieningen. Het uitgangspunt is een ruim opgezette openbare ruimte met veel groen en water. Het gaat voor een TAM-omgevingsplan te ver om in detail vast te leggen hoe de openbare ruimte er exact uit komt te zien. Dit zal aan bod komen in de uitwerkingsfase van de ontwikkeling. Wel is duidelijk dat invulling wordt gegeven aan het overgrote deel van de ambities en doelstellingen. Denk aan een karaktervolle leefomgeving, energie, waterrobuust en klimaatbestendig en een toegankelijke leefomgeving. 2.6.7

Beleidsplan Klimaatadaptatie Dijk en Waard

Dit beleidsplan klimaatadaptatie Dijk en Waard betreft een harmonisatie en actualisatie van het beleidsprogramma klimaatadaptatie 2021-2026, dat in 2021 door de toenmalige gemeenten Heerhugowaard en Langedijk is vastgesteld. Dijk en Waard heeft de ambitie vastgelegd om een waterrobuust en klimaatbestendig Dijk en Waard in 2050 te realiseren. Daar horen doelen bij: I. Het beperken van de overlast die wordt veroorzaakt door hevige neerslag. II. Het bieden van een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving tijdens hitte. III. Het voorkomen van schade door langdurige droogte. IV. Het waar mogelijk beperken van de schade die wordt veroorzaakt bij een eventuele overstroming. Betekenis voor het TAM-omgevingsplan De stedenbouwkundige opzet voor Westpoort is gericht op veel ruimte voor groen tussen de bebouwing. Dit vermindert de kans op hittestress en vergroot tegelijkertijd de mogelijkheid om water vertraagd af te voeren. Wadi's zullen hieraan bijdragen. Water wordt langer vastgehouden voordat het richting het open water aan de randen van het plangebied. Dit betekent ook dat het gebied beter bestand is tegen (langdurige) droogte. Hier wordt verder op ingegaan in paragraaf 3.7 en 3.8.

2.7

Conclusie beleid

De voorgenomen ontwikkeling past binnen de beleidsdoelstellingen van alle overheidsniveaus.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C, Woonontwikkeling We stpoort Heerhugowaard Pagina 22 van 51

Hoofdstuk 3

3.1

Milieu- en omgevingsaspecten

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt beschreven op welke manier bij de voorgenomen activiteiten rekening is gehouden met diverse aspecten uit de fysieke leefomgeving om te komen tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor een aantal aspecten zijn nadere onderzoeken uitgevoerd. De resultaten van deze onderzoeken zijn opgenomen in dit hoofdstuk. De rapportages zijn als bijlage aan deze toelichting toegevoegd.