Bijlage 1a - Bijlageboek IHP Dijk en Waard 2024
Tekst van het document
Ingreep
Tijdelijke huisvesting
De Hasselbraam en De Zeppelin
1. Gebouw geschikt maken voor één van de twee scholen (incl. kinderopvang) en deel van het gebouw afstoten 2. Gebouw intern verbouwen ter verbetering functionaliteit en kwaliteit t.b.v. beide scholen en voor kinderopvang 3. Verplaatsing van de andere school naar of het gebouw van de Eclips (12 lokalen beschikbaar) of naar nieuwbouw gebied Butterhuizen Zuid/Westpoort
Gebied Butterhuizen Zuid, Westpoort
1. Opvang van de leerlingen uit het nieuwbouwgebied in de (toenemende) leegstand van de bestaande scholenhuisvesting; 2. Huisvesting onderwijs en kinderopvang in het nieuwbouwgebied als dislocatie van een bestaande school; 3. Verplaatsing van een school uit de wijk Huygenshoek naar nieuwbouwgebied.
Periode start uitvoering 0 – 4 jaar
n.v.t.
5 – 10 jaar
Scenario’s onderwijs- en opvanglocaties in stand houden en verduurzamen De onderstaande schoolgebouwen worden gedurende de looptijd van het IHP (2024- 2038) in stand gehouden: Onderwijs en opvang ▪ De Vlindertuin ▪ KC Atalanta ▪ De Reflector
▪ Campus Columbus ▪ De Zonnewijzer Sportaccommodaties • Sporthal Zuid • Weegbree
Aandachtspunten • Transitie gereed maken vanaf 2030 • KC Atalanta: SUVIS aanvraag toegekend en er wordt uiterlijk in 2024 gestart met de werkzaamheden • De overmaat in de Reflector, Zonnewijzer, Vlindertuin en Campus Columbus wordt door het schoolbestuur gebruikt om het aanbod aan kinderopvang uit te breiden • Mogelijkheden voor het realiseren van 10-14 onderwijs in dit gebied verkennen
Scenariokaart: Nieuwbouwontwikkeling De Frans Ca. 1.000 woningen (2025-2030) Gem. 78 leerlingen
Gildestraat Ca. 600 woningen (2025-2030) Gem. 38 leerlingen
Stationsgebied NW Ca. 1.200 woningen (2025-2030) Gem. 83 leerlingen
IKC de Poolster Plutolaan
Broekhorn Ca. 80 woningen (2025-2030) Ll-aantal onderdeel prognoses
Stationsgebied ZO Ca. 300 woningen (2025-2030) Gem. 21 leerlingen
De Scheg Ca. 350 woningen (2025-2030) Gem. 22 leerlingen
Westpoort Ca. 600 woningen (2025-2030) Gem. 151 leerlingen
De Carrousel
Scenario’s onderwijs- en kinderopvang Locatie
Ingreep
Tijdelijke huisvesting
Periode start uitvoering
Gebied Westpoort en Butterhuizen Zuid
1. Opvang van de leerlingen uit het nieuwbouwgebied in de (toenemende) leegstand van de bestaande scholenhuisvesting; 2. Huisvesting onderwijs en kinderopvang in het nieuwbouwgebied als dislocatie van een bestaande school; 3. Verplaatsing van een school uit de wijk Huygenhoek naar nieuwbouw gebied.
n.v.t.
0 – 4 jaar
1. Uitbreiding Poolster t.b.v. leerlingen uit deze gebieden 2. Realisatie nieuw IKC in nieuwbouw gebied
n.v.t.
Gebied Gildestraat, De Scheg, Broekhorn Stationsgebied en De Frans
5 -10 jaar
5 – 10 jaar 5 – 10 jaar
Scenario’s binnensportaccommodaties Gebied Westpoort en Butterhuizen Zuid
1. Onderzoek of capaciteit in bewegingsonderwijs toereikend is 2. Nieuwe gymzaal in gebied bij verplaatsing van een school of realisatie
0 – 4 jaar 5 – 10 jaar
Gebied Gildestraat, De Scheg, Broekhorn Stationsgebied en De Frans
1. Upgrade Plutolaan naar sportzaal om groei leerlingen uit woningbouw ontwikkeling op te vangen 2. Nieuwe sportaccommodatie in nieuwbouwgebied (mogelijk i.c.m. het IKC
5 – 10 jaar 5 – 10 jaar
Aandachtspunten • Geplande woningbouwontwikkelingen zijn nog niet overal uitgekristalliseerd. Monitor de woningbouwplannen en de verwachte leerling ontwikkeling om te beoordelen of en op welke termijn de realisatie van een kindcentrum noodzakelijk is. • Aangrenzende PO locaties (de Carrousel en de Poolster) hebben momenteel geen capaciteit om evt. groei op te vangen
Scenariokaart: Voortgezet onderwijs Legenda Sporthal
Geestmerambacht Hal
VO en Sport MBO Verplaatsing Jan Arentsz
Deimoshal Huygens College, Umbriëllaan 6, 3
Trinitas College, Johannes Bosco
Focus Umbriëllaan 1
Horizon College Smaragd
Waardergolf Trinitas College, Han Fortmann
Huygens College, Middenweg
Scenario’s onderwijslocaties IHP Locatie
Scenario’s
Huygens College / Praktijkschool Focus –
▪ Extra capaciteit realiseren t.b.v. praktijkonderwijs door: ▪ (1) Realisatie praktijkgebouw op parkeerplaats, of ▪ (2) Realisatie extra bouwlaag Umbriëllaan 1-3, en ▪ Afstoten Umbriëllaan 6 en noodlokalen SOVON
Umbriëllaan 1-3
Huygens College – Umbriëllaan 6
▪ Extra capaciteit realiseren t.b.v. praktijkonderwijs door: ▪ Inhuizen deel VMBO / Praktijkschool in MBO Horizon College óf Johannes Bosco, inclusief aanpassingen t.b.v. praktijkonderwijs, en ▪ Afstoten Umbriëllaan 6 en noodlokalen SOVON
periode 0–4
0–4
▪ Extra capaciteit realiseren t.b.v. praktijkonderwijs door: ▪ Realiseren extra capaciteit (optie 1 of 2), en ▪ Aanhouden en renoveren Umbriëllaan 6 ▪ Tijdelijke huisvesting tijdens renovatie Huygens College – Middenweg 68
▪ Extra capaciteit realiseren door: ▪ Medegebruik theorielokalen (+ aanvullende ruimte) Han Fortmann, inclusief aanpassingen t.b.v. zelfstandig gebruik, en ▪ Afstoten locatie Windmolen 4 en noodlokalen ▪ Extra capaciteit realiseren door: ▪ Realisatie extra capaciteit op naastgelegen locatie (eigendom van gemeente) ▪ Inclusief benodigde capaciteit praktijkonderwijs Umbriëlaan ▪ Afstoten locatie Windmolen 4 en noodlokalen
Aandachtspunten • Warmtevisie • Trinitas College en Focus hebben SUVIS aanvragen ingediend • Zelf bekostigde onderwijscapaciteit Trinitas/SOVON • Inhoudelijke en ruimtelijke samenwerking met het Horizon College (MBO)
0–4
Scenariokaart: Voortgezet onderwijs Legenda Sporthal
Geestmerambacht Hal
VO en Sport MBO Verplaatsing Jan Arentsz
Deimoshal Huygens College, Umbriëllaan 6, 3
Trinitas College, Johannes Bosco
Focus Umbriëllaan 1
Horizon College Smaragd
Waardergolf Trinitas College, Han Fortmann
Huygens College, Middenweg
Scenario’s onderwijslocaties IHP Locatie
Scenario’s
Jan Arentsz
▪ Inzetten leegstand t.b.v. 10-14 onderwijs ▪ Inzetten leegstand t.b.v. Heliomare (3 groepen VSO)
0–4
Trinitas College Johannes Bosco
▪ Inzetten leegstand t.b.v. 10-14 onderwijs, en/of ▪ Inzetten leegstand voor inclusief onderwijs en/of medegebruik andere scholen.
0–4
Trinitas College – Han Fortmann
▪ Inzetten leegstand t.b.v. ISK, en ▪ Inzetten leegstand voor inclusief onderwijs en/of medegebruik andere scholen, en ▪ Afstoten noodlokalen.
0-4
▪ Afspraken vastleggen over ruimtegebruik bestuursbureau Pontis Dijk en Waard College
▪ Toekomstvisie school binnen samenwerkingsverband bespreken ▪ Afweging 3 mogelijke locaties voor tijdelijke huisvesting ▪ Permanente huisvesting nader te bepalen
Aandachtspunten • Warmtevisie • Trinitas College en Focus hebben SUVIS aanvragen ingediend • Zelf bekostigde onderwijscapaciteit Trinitas/SOVON • Inhoudelijke en ruimtelijke samenwerking met het Horizon College (MBO)
periode
Scenariokaart: Voortgezet onderwijs Legenda Sporthal
Geestmerambacht Hal
VO en Sport MBO Verplaatsing Jan Arentsz
Deimoshal Huygens College, Umbriëllaan 6, 3
Trinitas College, Johannes Bosco
Focus Umbriëllaan 1
Horizon College
Waardergolf
Smaragd
Trinitas College, Han Fortmann
Huygens College, Middenweg
Scenario’s binnensport accommodaties Deismoshal
▪ Deimoshal vervangen voor een multifunctionele sporthal in gebied Sportpark bij Vaandel-Zuid
5 - 10
▪ Instandhouden Deimoshal Smaragd
▪ Gymzaal van de Smaragd vervangen voor een sporthal op de huidige locatie van de Smaragd
0-4
Geestmerambacht Hal
▪ Groot onderhoud plegen, eventueel uitbreiden capaciteit bewegingsonderwijs door aanpassing van de tennishal
5 - 10
▪ Vervangende nieuwbouw in ontwikkelgebied Langedijk-West
Scenario’s onderwijs- en binnensport accommodaties in stand houden De onderstaande onderwijs- en binnensport accommodaties worden gedurende de looptijd van het IHP in stand gehouden: ▪ Sporthal Johannes Bosco ▪ Sportzaal Middenweg ▪ Sportzaal Umbriëllaan 1-3
▪ Sporthal Waardergolf
Ruimtebehoefte en capaciteit Aanvullend onderzoek VO-scholen Dijk en Waard
www.icsadviseurs.nl
Opdrachtgever Gemeente Dijk en Waard
Datum 28 november 2023
Referentienummer [Referentienummer]
Auteur(s) Ellen Bisschoff Mérit Oijevaar
1/40 BV │ Onderdeel van ICS Ruimteregiegroep
Inhoud 1.
Inleiding
4
2.
Huygens College locatie Middenweg
5
3.
4.
5.
6.
2.1
Onderwijs
5
2.2
Ruimtebehoefte
5
2.3
Gebouwkenmerken
6
2.4
Vergelijking met indicatief ruimteprogramma
7
2.5
Zienswijze school en schoolbestuur
8
2.6
Samenvatting
8
2.7
Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen
8
Jan Arentsz Christelijke Scholengemeenschap
11
3.1
Onderwijs
11
3.2
Ruimtebehoefte
12
3.3
Gebouwkenmerken
12
3.4
Vergelijking met indicatief ruimteprogramma
13
3.5
Zienswijze school en schoolbestuur
14
3.6
Samenvatting
15
3.7
Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen
15
Praktijkschool Focus
16
4.1
Onderwijs
16
4.2
Ruimtebehoefte
17
4.3
Gebouwkenmerken
17
4.4
Vergelijking met indicatief ruimteprogramma
18
4.5
Zienswijze school en schoolbestuur
19
4.6
Samenvatting
20
4.7
Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen
20
Trinitas College locatie Han Fortmann
24
5.1
Onderwijs
24
5.2
Ruimtebehoefte
24
5.3
Gebouwkenmerken
25
5.4
Vergelijking huidig ruimtegebruik met indicatief ruimteprogramma
26
5.5
Zienswijze school en schoolbestuur
26
5.6
Samenvatting
27
5.7
Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen
27
Trinitas College locatie Johannes Bosco 6.1
31
Onderwijs
31
www.icsadviseurs.nl
2/40
6.2
Ruimtebehoefte
32
6.3
Gebouwkenmerken
32
6.4
Vergelijking huidig ruimtegebruik met indicatief ruimteprogramma
33
6.5
Zienswijze school en schoolbestuur
34
6.6
Samenvatting
35
6.7
Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen
36
Bijlagen
39
www.icsadviseurs.nl
3/40
1. Inleiding Bij de herijking van het IHP van de gemeente Dijk en Waard blijkt dat een aantal VO-scholen een overmaat groter dan 500 m2 bvo hebben of kampen met een significant ruimtetekort ten opzichte van de norm. Het gaat daarbij om de volgende scholen: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Huygens College, locatie Middenweg Jan Arentsz Praktijkschool Focus (medegebruik Huygens College) Trinitas College, locatie Han Fortmann Trinitas College, locatie Johannes Bosco
In het IHP wordt vooral gekeken naar leerlingprognoses en de daarbij behorende normatieve ruimtebehoefte in relatie tot de totale capaciteit. Dit onderzoek is bedoeld om het verschil tussen de normatieve ruimtebehoefte, de beschikbare capaciteit en het werkelijke ruimtegebruik van de scholen scherper in beeld te krijgen. We kijken daarbij vanuit drie gezichtspunten: ▪
▪ ▪
De onderwijshuisvestingsnormen: zijn er verschillen tussen de normen nu en ten tijde van de realisatie, op welke uitgangspunten was de ruimtebehoefte gebaseerd (denk aan het leerlingenaantal ten tijde van de realisatie en uitgangspunten voor vaste voet)? Het onderwijs: in hoeverre is dat op dit moment anders dan waar het gebouw oorspronkelijk voor bedoeld was (denk aan wijzigingen in groepsgrootte, doelgroepen, eisen aan of visie op het onderwijs)? Het gebouw: in hoeverre is een (eventuele) overmaat of tekort oplosbaar door ander gebruik van ruimten, aanpassingen, uitbreiding of afstoting?
In deze rapportage geven we nadrukkelijk geen besluiten of adviezen, maar alleen een feitelijke onderbouwing en oplossingsrichtingen voor gezamenlijk te kiezen oplossingen.
www.icsadviseurs.nl
4/40
2. Huygens College locatie Middenweg Huygens College locatie Middenweg valt onder de verantwoordelijkheid van Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Noord-Holland-Noord (SOVON).
2.1 Onderwijs ▪
Het Huygens College in Heerhugowaard biedt voortgezet onderwijs voor vwo (atheneum), havo, vmbo-tl, vmbo-kb en vmbo-bb . Voor de locatie Middenweg is dat vmbo-TL, havo en vwo.
▪
Tweejarige brugperiode (1e en 2e leerjaar): vwo, havo/vwo en vmbo-tl/havo.
▪
vmbo-tl (3e en 4e leerjaar, theoretische leerweg): In de bovenbouw vmbo-tl bieden we de praktijkgerichte vakken Technologie & Toepassing en Economie & Ondernemen aan. De leerlingen krijgen bij deze vakken levensechte opdrachten van lokale instanties. Hierbij maken ze gebruik van innovatieve technologie.
▪
De leerlingen van havo (3e t/m 5e leerjaar) en vwo (3e t/m 6e leerjaar) kunnen ook examen doen in bedrijfseconomie, muziek en NLT (natuur, leven, technologie).
▪
Buiten het reguliere lesrooster om kunnen de leerlingen van de eerste en tweede klassen hun talenten ontwikkelen door deel te nemen aan extra lessen op het gebied van sport, cultuur, business of science.
▪
Examenleerlingen vwo, havo en vmbo-tl kunnen naast de reguliere vakken kiezen voor het vak handvaardigheid.
▪
Vier keer per jaar organiseert de school de Huygensdagen. Een deel van de lessen wordt dan vervangen door workshops, excursies of speciale lessen. Leerlingen kunnen extra tijd besteden aan hun talent. In het eerste en tweede leerjaar kan je meedoen aan Huygens Extra. Twee uur per week kan je deelnemen aan de sport-, science-, business- of cultuurklas.
▪
Het schoolbestuur heeft de ambitie om op deze locatie in de toekomst ook het profiel Zorg & welzijn aan te bieden en ziet daarbij een mogelijke samenwerking met het toekomstige gezondheidscentrum voor zich.
2.2 Ruimtebehoefte De prognoses voor het leerlingenaantal voor de komende jaren laten een stijgende trend zien.
www.icsadviseurs.nl
5/40
De vaststelling van het verschil tussen ruimtebehoefte en ruimtecapaciteit is afhankelijk van de gekozen parameters. In de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Dijk en Waard 2022 is de aangepaste ruimtenormering uit de modelverordening van de VNG overgenomen. Die levert een lagere ruimtebehoefte dan de ruimtenormering ten tijde van de realisatie van het gebouw. Kengetallen ▪ ▪ ▪ ▪
Leerlingenaantal meest recente telling van 1 oktober 2022: 1.316 Leerlingenaantal ten tijde van realisatie in 2019: 924 Leerlingaantal prognose 2038: 1.401 Ruimtebehoefte op basis van telling 1-10-2022 en verordening 2022: 8.613 m2 bvo
Berekend ruimtetekort ▪ ▪ ▪
Het Huygens College locatie Middenweg is een hoofdlocatie. In de ruimtebehoefte is daarom een vaste voet van 980 m2 meegenomen. Bij beschouwing van alleen het initiële gebouw is er een tekort van 28%1 (1.891 m2 bvo). Dit tekort wordt op dit moment opgeheven door tijdelijke voorzieningen van 1.965 m2 bvo. Als het tekort wordt gecorrigeerd voor de ten tijde van de realisatie vigerende norm bedraagt het tekort 34% (2.318 m2 bvo).
Zie ook tabel ‘Overzicht capaciteit en behoefte’ en onderliggende ruimtebehoefteberekeningen in bijlage 1.
2.3 Gebouwkenmerken Beschrijving gebouw Het Noordhollandse landschap kenmerkt zich door haar verscheidenheid in kleur en textuur; van glooiende duinen van zand en helmgras tot kleurrijke bollenvelden en langgerekte dijken aan de horizon. Met dit frisse palet in het achterhoofd is de vervangende nieuwbouw van het Huygens College ontworpen. Dit Design and Build project met Bouwgroep Dijkstra Draisma heeft, inclusief twee gymzalen, een bruto vloeroppervlak van 7300 m2. Het was een initiatief van de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs NoordHolland (SOVON) en de gemeente Heerhugowaard. De school, voor leerlingen van VWO, HAVO en VMBO, is transparant en overzichtelijk, met een dynamisch landschap in het interieur en een groen plein ervoor. De geprefabriceerde gevelpanelen zijn dankzij de BGDD robottechniek zonder restafval geassembleerd en zodoende zijn ook de bouwtijd en de bouwkosten geoptimaliseerd. De toepassing van steenstrips in plaats van normale bakstenen zorgt voor een standaard geveldikte met steenwol i.p.v. kunststofisolatieplaten: steenwol is milieuvriendelijker, maar heeft meer dikte nodig.2 Het gebouw is een drielaags L-vorming volume. De opzet van het gebouw is heel logisch, met een heldere structuur. De klaslokalen bevinden zich aan weerszijden van de brede gangen, waar ruimte is voor leerpleinen en werkruimte. In het kortste bouwdeel bevinden zich de gymzalen.
Dit deel wordt uitgebreid met 5 lokalen à 500 m2 bvo. De aula’s bevinden zich in de hoek van de ‘L’ op de begane grond en de eerste verdieping, en de klaslokalen bevinden zich voornamelijk in het lange deel van de ‘L’ over drie bouwlagen. Als tijdelijke huisvesting zijn 10 lokalen in gebouw De Windmolen in gebruik. Het huurcontract loopt af op 30 juni 2026 er is op dit moment geen zicht op vervanging. Sinds zomer 2022 worden door SOVON 8 noodlokalen gehuurd voor 3 jaar. Die staan op de parkeerplaats van de school. Kengetallen
1 Berekend als percentage van het beschikbaar bvo.
2 Bron: website BRTAarchitecten https://www.brta.nl/single-post/2019/11/04/huygens-met-een-y
www.icsadviseurs.nl
6/40
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Bouwjaar Bvo initieel Bvo sport (inpandig) Bvo onderwijs Bvo totaal Bvo uitbreiding (in uitvoering) Bvo tijdelijk Functioneel nuttig oppervlak (fno) Bruto/nuttig-factor3
: 2019 : 7.567 m2 : 845 m2 : 6.722 m2 : 7.567 m2 : 500 m2 : 1.965 m2 : 5.805 m2 : 1,3
Relevante bijzonderheden ▪
▪
▪ ▪
De bruto/nuttig-factor is lager dan de gebruikelijke factor voor voortgezet onderwijs van 1,45 à 1,5. Dat wordt voor een deel veroorzaakt door het sportcluster; bovendien zijn de verkeersruimten deels nuttig ingezet als aula en studieruimte. Alle gangen zijn tweezijdig bezet. Om het ruimtetekort op te lossen maakt de school gebruik van: ─ 10 tijdelijke lokalen in het pand De Windmolen (bijdrage4 ontvangen van gemeente voor een deel van de aanpassingskosten); ─ 8 noodlokalen (geplaatst door SOVON). Op dit moment wordt er bovendien een uitbreiding op het huidige schoolgebouw gerealiseerd van 5 extra lokalen (financiering door SOVON5, oplevering november 2023). Het huidige schoolgebouw is efficiënt ontworpen en wordt ook zodanig gebruikt. Binnen dit gebouw valt het ruimtetekort niet op te lossen.
2.4 Vergelijking met indicatief ruimteprogramma ▪
▪
In de onderstaande tabel worden de huidige lesruimtes van de school vergeleken met een indicatief ruimteprogramma, gebaseerd op de huidige ruimtebehoefte. De tabel laat zien dat de school, theoretisch gezien, 16 lesruimtes te weinig heeft; na oplevering van de uitbreiding nog 11 lokalen. Theoretisch komt dat, op basis van de een gemiddeld lokaaloppervlak en de b/n-factor overeen met een bruto oppervlakte van 11 x 64 x 1,3 = 915 m2 bvo. Op basis van het huidige ruimtegebruik heeft de school, na de uitbreiding met 5 lokalen nog steeds een tekort van 18 – 5 =13 lokalen. Theoretisch komt dat, op basis van de een gemiddeld lokaaloppervlak en de b/n-factor overeen met een bruto oppervlakte van 13 x 64 x 1,3 = 1.082 m2 bvo.
Zie ook bijlage 2 Indicatief ruimteprogramma Huygens College locatie Middenweg. Vergelijking onderwijsruimtes huidige gebouw met indicatief ruimteprogramma huidige leerlingenaantal Huidige gebouw6 Theorieruimtes Binask lokalen / Laboratorium Lokalen BV/muziek Open werkomgeving TOTAAL verschil TOTAAL na realisatie uitbreiding verschil
23 7 6 5 (niet roosterbaar) 36 36
Indicatief Ruimteprogramma huidige leerlingenaantal 31 9 6 6 (vergelijkbaar met 6 lokalen) 52 -16 57 -11
3 Bepaald op basis van de door het schoolbestuur verstrekte gegevens. 4 Bijdrage €120.000, kosten € 500.000 volgens opgave SOVON. 5 NB: over ruimte die door het schoolbestuur is bekostigd is in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Heerhugowaard
2016, Bijlage III opgenomen onder A.1 Uitgangspunten: ‘Als een deel van een gebouw is gerealiseerd met andere dan overheidsmiddelen en hiervoor geen vergoeding wordt genoten, wordt dit deel niet tot de capaciteit van het gebouw gerekend. Dit deel wordt wel geregistreerd.’ Dit artikel is waarschijnlijk ook van kracht geweest in de vigerende verordening in 2011. 6 Exclusief tijdelijke onderwijsruimte, tijdelijk gebruik van De Windmolen en uitbreiding in uitvoering van 5 lokalen.
www.icsadviseurs.nl
7/40
2.5 Zienswijze school en schoolbestuur ▪
▪ ▪
De school ervaart het ruimtetekort ook daadwerkelijk. Om dit op te lossen wordt er gebruik gemaakt van 10 tijdelijke lokalen in het pand De Windmolen en 8 noodlokalen. Spreiding over meer dan drie locaties is voor de school niet werkbaar. SOVON verwacht na de aanstaande oplevering van de uitbreiding op de tweede verdieping de huidige tijdelijke lokalen nog steeds nodig te hebben. Verder wordt de huidige huisvesting ervaren als een prettig en nieuw gebouw met een goed binnenklimaat. SOVON ziet als ideale oplossing het opnemen van een uitbreiding voor de school in de ontwikkeling van een nieuw gezondheidscentrum op de braakliggende locatie van het voormalige gesloopte schoolgebouw, zeker in combinatie met de ambitie om in de toekomst op deze locatie het profiel Zorg & welzijn hier aan te bieden.
2.6 Samenvatting We constateren in het gebouw van het Huygens college locatie Middenweg een normatief ruimtetekort van 1.891 m2 bvo. Als de prognoses werkelijkheid worden, zal het berekende tekort oplopen tot 2.384 m2 in 2038 (1.401 leerlingen). Met de uitbreiding van 500 m2 bvo wordt het ruimtetekort respectievelijk 1.391 m2 bvo en 1.884 m2 bvo (in 2038). ▪ ▪ ▪
Het tekort is niet intern oplosbaar; het gebouw is efficiënt ontworpen en wordt ook zodanig gebruikt. De theoretische vergelijking laat zien dat de school, na realisatie van de vijf extra lokalen, nog een behoefte heeft aan 11 extra lokalen. Uitgaande van het huidige ruimtegebruik van de school is er op termijn een tekort van 13 lokalen i.v.m. het aflopen van de huurperiode van de noodlokalen (over 2 jaar) en van het tijdelijk gebruik van de lokalen in gebouw De Windmolen (over 3 jaar).
2.7 Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen ▪ ▪
▪
Een grotere uitbreiding op de tweede verdieping (op het dak van de gymzalen) is niet mogelijk. Een uitbreiding met een vierde bouwlaag. Dit past niet binnen de maximale bouwhoogte uit het vigerende bestemmingsplan (12 m). Ook moet de constructieve opzet van het gebouw eerst worden onderzocht. Gebruik van ruimten buiten dit schoolgebouw.
www.icsadviseurs.nl
8/40
www.icsadviseurs.nl
9/40
www.icsadviseurs.nl
10/40
3. Jan Arentsz Christelijke Scholengemeenschap Jan Arentsz Christelijke Scholengemeenschap valt onder de verantwoordelijkheid van Stichting Christelijk Voortgezet Onderwijs Noord-Holland-Noord (SCVONHN), en is gelegen in Langedijk.
3.1 Onderwijs ▪
De Jan Arentsz Christelijke Scholengemeenschap biedt voortgezet onderwijs aan leerlingen op vmbo-tl, havo en vwo niveau.
▪
Havo en vwo wordt aangeboden voor de onderbouwleerjaren 1 t/m 3.
▪
Vmbo-tl wordt aangeboden voor de leerjaren 1 t/m 4.
▪
De groepsgrootte varieert van 22 – 30 leerlingen.
▪
Het onderwijsaanbod van Jan Arentsz omvat een breed scala aan vakken, waaronder talen, exacte vakken, sociale wetenschappen en kunstvakken.
▪
Naast het reguliere curriculum biedt de school ook extra activiteiten en programma's aan, zoals buitenschoolse sportactiviteiten, culturele excursies en internationale uitwisselingsprogramma's. De school streeft naar het bieden van een brede vorming met aandacht voor persoonlijke ontwikkeling, sociale vaardigheden en maatschappelijke betrokkenheid.
▪
In afwachting van de integrale huisvestingsplannen in andere Noord - Hollandse gemeentes voert het schoolbestuur op dit moment nog geen gesprekken binnen het Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen (RPO) over licenties voor afsluitend onderwijs op deze locatie.
▪
Jan Arentsz ziet kansen voor 10-14 onderwijs: een onderwijsprogramma met een doorlopende leerlijn van de basisschool naar voortgezet onderwijs. Het keuzemoment voor type voortgezet onderwijs wordt op die manier uitgesteld, wat kansengelijkheid vergroot.
www.icsadviseurs.nl
11/40
3.2 Ruimtebehoefte De prognoses voor het leerlingenaantal tonen voor de komende jaren t/m 2038 een geleidelijke lichte daling. De vaststelling van het verschil tussen ruimtebehoefte en ruimtecapaciteit is afhankelijk van de gekozen parameters. In de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Dijk en Waard 2022 is de aangepaste ruimtenormering uit de modelverordening van de VNG overgenomen. Kengetallen ▪ ▪ ▪ ▪
Leerlingenaantal meest recente telling van 1 oktober 2022: 438 Leerlingenaantal ten tijde van realisatie in 2008: 750 Leerlingaantal prognose 2038: 414 Ruimtebehoefte op basis van telling 1-10-2022 en verordening 2022: 3.376 m2 bvo
Berekende overmaat ▪ ▪ ▪
Op basis van het huidige leerlingaantal is er een normatieve overmaat van 37%7 (1.947 m2 bvo). Als de overmaat wordt gecorrigeerd voor de ten tijde van de realisatie vigerende norm bedraagt de overmaat 38% (2.028 m2 bvo). Jan Arentsz Langedijk is een nevenvestiging met spreidingsnoodzaak. De hoofdlocatie bevindt zich in Alkmaar.
Zie ook tabel ‘Overzicht capaciteit en behoefte’ en onderliggende ruimtebehoefteberekeningen in bijlage 1.
3.3 Gebouwkenmerken Beschrijving gebouw CEC 'De binding' 18 september 2008 Tegenover het gemeentehuis van Langedijk wordt een Cultureel en Educatief Centrum gerealiseerd. Het centrum biedt onderdak aan een middelbare school, een bibliotheek, een muziekschool, een kunstenaars atelier, een spelotheek en jeugd- en jongerenwerk. De verschillende functies zijn ondergebracht in rechthoekige ‘eilanden’ die middels een noord-zuid gelegen straat met elkaar verbonden zijn. Stedenbouwkundige en architectonische verankering De opzet van het gebouw haakt in op de stedenbouwkundige structuur van Langedijk. Het gebouw is opgebouwd uit 3 onderdelen: ‘de eilanden’, ‘de route’, en ‘de elementen’. Elk onderdeel heeft zijn eigen architectuur die weer verwijst naar de lokale architectuur in Langedijk. Hiermee verankeren we het gebouw in de Langedijker gemeenschap en omgeving. Aula inzetbaar als theaterzaal De aula van de middelbare school heeft een markante verschijningsvorm en is zo ontworpen dat deze ook inzetbaar is als theaterzaal. Overdag biedt de ruimte plaats aan ca. 600 leerlingen om te lunchen of huiswerk te maken terwijl ’s-avonds ca. 350 personen kunnen genieten van een theatervoorstelling. De aula is uitgevoerd met podium, balkon, oplopende vloeren, kleedkamers, artiestenruimte, regieruimte en de benodigde theatertechniek. Flexibele bouwdelen
7 Berekend als percentage van het beschikbare bvo.
www.icsadviseurs.nl
12/40
Tachtig procent van het programma is ondergebracht in universele bouwblokken (‘de eilanden’) die een hoge mate van flexibiliteit bezitten. De uiteenlopende PvE’s van de verschillende gebruikers zijn hierdoor eenvoudig in te passen en bij veranderingen uit te wisselen. Gebruikers maken gebruik van elkaars faciliteiten.8 De flexibiliteit waarmee CEC De Binding is opgezet is succesvol gebleken. Met de afname van het leerlingenaantal heeft de school in 2017 de ruimtes op de begane grond afgestoten en ook de aulafunctie van het theater verplaatst naar de centrale hal. Door de fusie van Heerhugowaard en Langedijk tot Dijk en Waard is er nu leegstand in CEC De Binding. Kengetallen ▪ Bouwjaar ▪ Bvo CEC ▪ Bvo onderwijs ▪ Functioneel nuttig oppervlak (fno) ▪ Bruto/nuttig-factor9
: 2008 : 12.500 m2 : 5.323 m2 : 3.229 m2 : 1,65
Relevante bijzonderheden ▪
▪
▪
▪
De bruto/nuttig-factor is hoger dan de gebruikelijke factor voor voortgezet onderwijs van 1,45 à 1,5. Dit heeft vermoedelijk te maken met het toekennen aan het onderwijsoppervlak van de relatief ruime hal en brede binnenstraat (de ‘route’). Het onderwijsdeel binnen CEC De Binding bestaat uit een centrale pauzeruimte en zeven onderwijsclusters van elk ca 10 – 20% van het totale bvo, elk met een eigen ontsluiting vanaf de openbare binnenstraat. De huidige overmaat is geleidelijk ontstaan door het teruglopen van het leerlingaantal. Gaandeweg zijn de voormalige ict-lokalen met vaste pc’s overbodig geworden en ingezet als leerplein: bij Binas in de vorm van individuele studieplekken, bij het leerplein Maatschappij in de vorm van een huiskamer en bij het leerplein Talen in de vorm van een bibliotheek en een minitheater. Ook is er een zorglokaal gekomen. In het oorspronkelijke ontwerp vervulde het theater een dubbelfunctie als aula voor de school. Dat dubbelgebruik bleek al voor het teruglopen van het leerlingenaantal niet goed werkbaar. Het theater is inmiddels niet meer door de school in gebruik. Wel wordt de uitgiftekeuken van de school buiten schooltijd nog steeds gebruikt als koffievoorziening in de pauze van de theatervoorstellingen. Incidenteel wordt ook het leerplein Maatschappij daarbij betrokken. Verder is de binnenstraat in principe niet openbaar toegankelijk.
3.4 Vergelijking met indicatief ruimteprogramma ▪
▪
Bij vergelijking van de ruimtestaat i.c.m. gebouwplattegronden met een indicatief ruimteprogramma voor een vergelijkbaar onderwijsgebouw, gebaseerd op het huidige aantal leerlingen (zie bijlage 1), valt op dat de overmaat vooral zit in het aantal onderwijsruimtes. Bij een gemiddelde groepsgrootte van 25 leerlingen zouden ca 20 onderwijsruimten voldoende moeten zijn; de school beschikt echter over 26 onderwijsruimten. Aangezien het aantal specifieke vaklokalen redelijk laag is, zit het overschot voornamelijk in de theorieruimtes. Het indicatieve ruimteprogramma geeft een wat grotere behoefte aan voor de lokalen Binas, Beeldende vorming en Muziek.
Zie ook bijlage 3 Indicatief ruimteprogramma Jan Arentsz.
8 Bron: https://architectenweb.nl/projecten/project.aspx?ID=10168 9 Bepaald op basis van de door Jan Arentsz verstrekte ruimtestaat.
www.icsadviseurs.nl
13/40
Vergelijking onderwijsruimtes huidige gebouw met indicatief ruimteprogramma huidige leerlingenaantal Huidige gebouw Theorieruimtes (45-65 m2) Theorieruimtes (70-110 m2) Studieruimte/open werkomgeving Binask lokalen / Laboratorium Lokalen BV/muziek / O&O11 Praktijkomgeving (E&O) TOTAAL verschil
1610 4 3 (totaal 731 m2, niet ingeroosterd) 1 2 23
Indicatief Ruimteprogramma huidige leerlingenaantal 9 2 (à ca 60 m2) roosterbaar 5 3 1 20 +3
Een deel van de theoretische overmaat zit in het aantal onderwijsruimtes, met name de theorielokalen. Theoretisch komt dat, op basis van de een gemiddeld lokaaloppervlak en de b/n-factor overeen met een bruto oppervlakte van 3 x 60 x 1,65 = 297 m2 bvo. Een ander deel van de theoretische overmaat zit in de leerpleinen (open werkomgevingen / studieruimten). Die bedraagt ca 731 m2 fno. De leerpleinen worden niet ingeroosterd. De lokaalclusters bevinden zich in de lobben aan één kant van de middenstraat, de leerpleinen in de tegenoverliggende lobben.
3.5 Zienswijze school en schoolbestuur De school ervaart de berekende overmaat niet in deze mate. SCVONHN geeft aan dat het leerlingenaantal uiteindelijk vaak meer blijkt te stijgen dan de oorspronkelijke prognoses aangaven en verwacht bovendien dat de toekomstige ontwikkeling van woonwijken in de nabijheid tot groei zal leiden. Ook de fusie van Heerhugowaard en Langedijk leidt ertoe dat de school meer wordt gevonden door leerlingen uit Heerhugowaard. Het schoolbestuur en de medewerkers ervaren de volgende specifieke kansen en knelpunten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Het gebouw sluit goed aan bij het onderwijs. In het centrum De Binding is leegstand vanwege de herhuisvesting van de gemeentelijke diensten. Er is onduidelijkheid over gebruik van de theaterzaal en het restaurant door gemeente Dijk en Waard. De samenwerking met de bibliotheek biedt weliswaar kansen, maar locatie en ontsluiting van de bibliotheek in het centrum is niet handig. De invulling van de geleidelijk ontstane overmaat in de vorm van leerpleinen past goed bij het onderwijsconcept van Jan Arentsz dat uitgaat van eigen regie van de leerling. De overmaat in de entreehal op de begane grond en de kantine wordt door de school weliswaar als prettig ervaren maar is niet gemakkelijk voor onderwijs inzetbaar. SCVONHN heeft al een aantal concrete plannen voor het nuttig inzetten van de bestaande overmaat: ─ De overmaat kan worden ingezet voor passend onderwijs. In samenwerking met Heliomare wordt op dit moment al de mogelijkheid van het huisvesten van 3 groepen VSO (36 leerlingen) onderzocht. ─ De overmaat kan worden benut voor 10-14 onderwijs (zie 1.1), in de vorm van het huisvesten van een aantal PO-groepen van basisscholen met ruimtetekort. Jan Arentsz werkt op dit moment al samen met basisscholen Phoenix, Het Mozaïek, en De Koolvlet in de vorm van het bij elkaar lessen geven. ─ Anticiperen op toekomstige groei door woningbouw.
10 Twee kleine theorieruimten gerekend als één. 11 Voormalige technieklokaal
www.icsadviseurs.nl
14/40
3.6 Samenvatting ▪
▪ ▪
We constateren in het gebouw van de vestiging Jan Arentsz een theoretische overmaat met een bandbreedte van 1.947 tot 2.028 m2 bruto vloeroppervlak, afhankelijk van de parameters die van toepassing worden verklaard. Als de prognoses werkelijkheid worden zal de berekende overmaat oplopen tot 2.093 m2 in 2038 (414 leerlingen). Een deel van de overmaat wordt veroorzaakt door overmaat in de entreehal, de kantine en de middenstraat en is niet goed oplosbaar. Een deel van de overmaat zit in de leerpleinen en in het aantal theorielokalen.
3.7 Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen ▪ ▪
▪
De huidige overmaat kan worden opgelost (zoals eerder gebeurd) door afstoting van overtollig oppervlak ten gunste van andere functies in het centrum. Omdat alle lobben dezelfde bouwkundige opzet hebben, elk met een eigen toegang vanaf de openbare binnenstraat, kunnen op de plaats van de huidige leerpleinen ook theorielokalen worden ingepast. De opzet met zeven onderwijsclusters van elk ca 10 – 20% van het totale bvo, elk met een eigen ontsluiting vanaf de binnenstraat, maakt elk cluster gemakkelijk af te stoten of in te zetten voor een andere doelgroep. De hoofdentree en de binnenstraat zouden in dat geval wel gedeeld moeten worden.
www.icsadviseurs.nl
15/40
4. Praktijkschool Focus Zowel Praktijkschool Focus (Umbriëllaan 1) als medegebruiker van het gebouw Huygens College vallen onder de verantwoordelijkheid van Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Noord-Holland-Noord (SOVON).
4.1 Onderwijs ▪
Op Praktijkschool Focus wordt praktijkonderwijs gegeven aan kwetsbare jongeren tussen de 12 en 18 jaar met leerproblemen, die gebaat zijn bij onderwijs in kleine groepen. Theoriegroepen bestaan uit maximaal 16 leerlingen, praktijkgroepen uit 8 –10 leerlingen. De leerlingen starten de dag met hun stamgroep en hun mentor en volgen de rest van de dag een programma op maat.
▪
De lesdag is kort en aaneengesloten: van 8:30 u tot idealiter 14:40 u, incidenteel (alleen keuzevakken) tot 16:10 u.
▪
Het onderwijs richt zich, naast de theoretische vakken, vooral op de sociale en praktische vaardigheden van een leerling. Hierbij geldt dat de leerlingen worden voorbereid op een zo zelfstandig mogelijke plaats in de maatschappij en op een toekomstige arbeidssituatie, door middel van een arbeidscontract. Een deel van de leerlingen stroomt uit naar een dagbestedingsplaats en een ander deel zet de opleiding voort op het MBO.
▪
De leerlingen krijgen les in vakken binnen de domeinen Wonen, Werken, Vrije tijd, Burgerschap en Theorie. Ook worden de leerlingen getraind in praktische vaardigheden. Het leren gebeurt vooral in de praktijk door training op school en door stages bij bedrijven en instellingen.
▪
In fase 1 (leerjaar 1 en 2) krijgt de leerling een breed aanbod van basisvaardigheden en praktijkvakken (basisvorming). Een deel van de theorie is geïntegreerd in de praktijk(vakken).
▪
In fase 2 (leerjaar 3) oriënteert de leerling zich op de arbeidsmarkt of het vervolgonderwijs met excursies, arbeidstraining en groeps- en/of snuffelstages.
▪
Fase 3 staat in het teken van toeleiding naar arbeid en/of vervolgopleiding. De vervolgopleiding Entrée (mbo niveau 1) kan zowel op Focus zelf als op een ROC of AOC gevolgd worden. Het onderwijs richt zich op de sectoren Groen, Economie, Zorg & Welzijn, Techniek en Consumptief.
▪
De school wil in de toekomst toe naar meer integratie van theorie- en praktijkonderwijs en meer projectmatig onderwijs.
www.icsadviseurs.nl
16/40
4.2 Ruimtebehoefte Het gebouw is opgezet voor praktijkonderwijs (Focus) en vmbo (beroepsgerichte leerwegen, Huygens). De prognoses voor zowel het leerlingenaantal van Praktijkschool Focus als dat van het Huygens College tonen voor de komende jaren een stabilisering. De vaststelling van het verschil tussen ruimtebehoefte en ruimtecapaciteit is afhankelijk van de gekozen parameters. In de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Dijk en Waard 2022 is de aangepaste ruimtenormering uit de modelverordening van de VNG overgenomen. Die levert een lagere ruimtebehoefte dan de ruimtenormering ten tijde van de realisatie van het gebouw. Medegebruik Huygens College In het IHP laat de huidige ruimtebehoefte van de twee vestigingen van het Huygens College aan de Umbriëllaan 3 en 6 een berekend tekort van 367 m2 respectievelijk een berekende overmaat van 318 m2 bvo zien, die elkaar nagenoeg opheffen. Omdat hier feitelijk geen sprake is van een tekort of overmaat groter dan 500 m2 bvo is voor de huisvesting van Huygens College aan de Umbriëllaan 3 en 6 in dit onderzoek geen vergelijking opgenomen met een indicatief ruimteprogramma. De overmaat in Umbriëllaan 6 wordt deels veroorzaakt door de aanwezigheid van centrale functies zoals een receptie en een docentenkamer, terwijl er volgens de norm geen recht is op een vaste voet voor hoofdvestiging. Kengetallen ▪ ▪ ▪ ▪
Leerlingenaantal meest recente telling van 1 oktober 2022: 237 (Focus) en 240 (Huygens), totaal 477 Leerlingenaantal ten tijde van realisatie in 2012: 180 (Focus) en 205 (Huygens), totaal 385 Leerlingaantal prognose 2038: 231 (Focus) en 240 (Huygens), totaal 471 Ruimtebehoefte Praktijkschool Focus op basis van telling 1-10-2022 en verordening 2022: 3.150 m2 bvo
Berekend tekort ▪ ▪ ▪ ▪
Praktijkschool Focus is een hoofdvestiging. In de ruimtebehoefte is daarom een vaste voet voor praktijkonderwijs meegenomen. Op basis van het huidige leerlingaantal is er een tekort van 21% (551 m2 bvo)12. Als de overmaat wordt gecorrigeerd voor de ten tijde van de realisatie vigerende norm bedraagt het tekort 22% (582 m2 bvo). Als de overmaat wordt gecorrigeerd voor de door de school opgegeven verdeelsleutel voor het ruimtegebruik van 56/44% (i.p.v. 60/40%) bedraagt het tekort 30% (724 m2 bvo).
Zie ook tabel ‘Overzicht capaciteit en behoefte’ en onderliggende ruimtebehoefteberekeningen in bijlage 1.
4.3 Gebouwkenmerken Beschrijving gebouw Het gebouw, nu in gebruik door Praktijkschool Focus en vmbo Huygens College en is oorspronkelijk ook voor deze twee scholen ontworpen en gerealiseerd. Het gebouw bestaat uit een drielaags compact bouwvolume met in het hart een atrium, dat wordt gebruikt als pauzeruimte, studieplekken en bibliotheek. Op de begane grond bevinden zich vooral praktijklokalen en werkplaatsen. Op de eerste verdieping, boven de werkplaatsen, liggen twee gymzalen met bijbehorende bergruimten, kleedruimten en sanitair. Rondom de atriumvide liggen op de twee verdiepingen de theorielokalen met leerpleinen en studieplekken. Iets meer in de luwte van het atrium liggen kantoor- en werkruimten en de docentenruimten. Een bijzondere plek in het
12 Alleen ruimtegebruik van Focus van hoofdgebouw, berekend als percentage van het beschikbare bvo.
www.icsadviseurs.nl
17/40
gebouw vormt de kas, een drie verdiepingen hoge ruimte naast de hoofdingang, nu in gebruik als praktijklokaal Groen. Om het tekort dat ontstond door de groei van het leerlingenaantal op te lossen is de locatie Umbriëllaan 6 een aantal jaren geleden door de gemeente beschikbaar gesteld voor onderwijs: een relatief klein tweelaags gebouw, oorspronkelijk gebouwd voor een bank, met een voor onderwijs vrij lage verdiepingshoogte. Het gebouw is in 2014 ingrijpend aangepast om het geschikt te maken voor onderwijs en is volledig in gebruik door Huygens College. Het juridisch eigendom ligt bij SOVON. Daarnaast zijn er door SOVON twee noodlokalen bijgeplaatst op het terrein. Kengetallen ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Bouwjaar Bvo sport (inpandig) Bvo onderwijs Praktijkschool Focus Bvo onderwijs Huygens College Bvo onderwijs totaal Bvo totaal Bvo tijdelijk Functioneel nuttig oppervlak (fno) Bruto/nuttig-factor14
: 2012 : 874 m2 : 2.599 m2 13 : 1.733 m2 : 4.332 m2 : 5.206 m2 : 143 m2 : 2.516 m2 : 1.61
Relevante bijzonderheden ▪
▪
▪
▪
▪
De bruto/nuttig-factor is iets hoger dan de gebruikelijke factor voor voortgezet onderwijs van 1,45 à 1,5. Bij de berekening is uitgegaan van ca 50% nuttig gebruik van het atriumoppervlak als pauze- en studieruimte en is het cluster gymzalen buiten beschouwing gelaten. De relatief brede verkeersruimte rondom de atriumvide worden nuttig gebruikt voor studieplekken en laptopkarren. Uit beschouwing van de plattegronden en gebouwbezoek blijken geen bijzonderheden op dit punt. De gebouwopzet lijkt voldoende compact. Het tekort lijkt dus niet veroorzaakt of vergroot door een inefficiënte gebouwopzet. Naast Praktijkschool Focus maakt ook Huygens College gebruik van het gebouw. De verdeling van het ruimtegebruik wijkt volgens opgave door het schoolbestuur iets af van de in de IHP-factsheet aangehouden verhouding van 60/40% namelijk 56% Focus en 44% Huygens. Focus en Huygens zijn twee scholen onder één dak. De twee scholen hebben elk een eigen doelgroep met hun eigen specifieke leerdoelen. Het onderwijs is volledig gescheiden, pauzes zijn in tijd gescheiden. Er is (vooralsnog) weinig sprake van samenwerking. Ook ruimtelijk zijn de twee scholen grotendeels gescheiden. Alleen de hoofdingang met receptie, de pauzeruimte voor leerlingen in het atrium, de kooklokalen en het gymcluster worden gedeeld. Huygens College heeft daarnaast op de begane grond één ckv-lokaal in gebruik.
Verder hebben de scholen elk hun eigen verdieping: Focus de eerste verdieping, Huygens College de tweede, elk bereikbaar via een aparte trap. Ook docentenkamers, werkruimten en spreekkamers voor ondersteuning zijn gescheiden. Volgens de beschikbare NEN-meting van 16-11-2020 is de niet geklimatiseerde kas (122 m2) meegerekend in het totale bvo.
4.4 Vergelijking met indicatief ruimteprogramma ▪
Een ruimteprogramma voor praktijkonderwijs valt iets lastiger te standaardiseren. Uit een vergelijking van de ruimtestaat i.c.m. gebouwplattegronden met een indicatief ruimteprogramma voor een vergelijkbaar onderwijsgebouw, gebaseerd op het huidige aantal leerlingen (zie bijlagen), valt op dat het tekort vooral zit in de praktijklokalen en vaklokalen Beeldende vorming en muziek. Als we vergelijken op basis van totaal nuttig oppervlak is het verschil nog groter. Het theoriecluster dat door Focus wordt gebruikt komt zowel
13 Op basis van de verhouding 60%/40% voor Focus/Huygens. 14 Alleen onderwijsdeel exclusief gymzalen en bijruimten; volgens interpretatie ICS van plattegronden en ruimtestaat verstrekt door school.
www.icsadviseurs.nl
18/40
qua aantal lokalen als qua gemiddeld lokaaloppervlak wel ongeveer overeen met het indicatief ruimteprogramma. Zie ook bijlage 4 Indicatief ruimteprogramma Praktijkschool Focus. Vergelijking onderwijsruimtes huidige gebouw met indicatief ruimteprogramma huidige leerlingenaantal Huidige gebouw15 Theorieruimtes (45-65 m2) Praktijklokalen Nfo praktijkomgeving Lokalen bv/muziek TOTAAL verschil
8 7 ca. 850 m2 1 16
Indicatief ruimteprogramma huidige leerlingenaantal 8 10 ca. 1.200 m2 2 20 -4
Een groot deel van het tekort zit in de onderwijsruimte voor praktijk, kunst en muziek.
4.5 Zienswijze school en schoolbestuur De twee scholen ervaren het berekende ruimtetekort ook daadwerkelijk. Om dit op te lossen wordt er gebruik gemaakt van, en gezocht naar, ruimten buiten de school voor onderwijs en zijn er twee noodlokalen geplaatst op het voormalige pannaveldje. Het schoolbestuur en de medewerkers zien bij het gezamenlijk gebruik de volgende specifieke kansen en knelpunten: ▪
▪
▪ ▪
Het gezamenlijk gebruik van het atrium was al vanaf de ingebruikname van het gebouw het uitgangspunt en geeft op zichzelf geen problemen. Wel is er, ook bij gescheiden pauzeren, te weinig ruimte in het atrium voor het huidige aantal leerlingen. De twee gymzalen bieden te weinig capaciteit voor het totaal aantal leerlingen van beide scholen. Er wordt daarom nu uitgeweken naar vier externe sportlocaties. Het reizen van en naar deze locaties gaat ten koste van onderwijstijd en is, zeker voor de kwetsbare doelgroep van Focus, problematisch. Ook zijn de externe locaties niet allemaal even goed uitgerust voor onderwijs. De twee kooklokalen bieden te weinig capaciteit voor de leerlingen van de twee scholen. Hiervoor moet worden uitgeweken naar externe locatie en een theorielokaal. Er is geen ruimte om incidentele bekostiging, zoals de npo-middelen, goed in te kunnen zetten en onvoldoende flexibiliteit om eventuele toekomstige ontwikkelingen op te vangen.
Het schoolbestuur en de medewerkers ervaren specifiek voor Praktijkschool Focus de volgende kansen en knelpunten: ▪ ▪
▪
▪ ▪
Het gebouw is in hoofdopzet geschikt voor de doelgroep van Focus. Het ruimtetekort in het atrium is extra problematisch voor de relatief prikkelgevoelige leerlingen. De ruimte op de verdieping rondom het atrium is niet geschikt voor pauzeren vanwege onvoldoende overzicht en toezichtmogelijkheden. De simulatiehuiskamer wordt noodgedwongen dubbel gebruikt voor KIC (weerbaarheid, matjes in lege ruimte), wat in de praktijk betekent dat de huiskamerinrichting wekelijks door de docenten volledig moet worden weggeschoven en weer teruggezet. Het praktijkonderwijs Groen wordt nu gegeven in de kas. Omdat dit een niet-geklimatiseerde ruimte is met veel glas, is dat geen werkbare situatie. De twee kooklokalen bieden voldoende capaciteit voor de leerlingen van Focus en voldoen ook qua omvang en inrichting goed voor de groepsomvang en leerdoelen van Focus.
15 Ruimte op dit moment in gebruik door Focus, noodlokalen en extern gebruik niet meegerekend.
www.icsadviseurs.nl
19/40
▪ ▪
▪ ▪ ▪
Er komen relatief veel externe ondersteuners in het gebouw. Daarvoor zijn te weinig spreekkamers beschikbaar. Er is te weinig werkruimte voor docenten, met name gedurende de lesdag. Omdat deze doelgroep vraagt om een aaneengesloten rooster zonder tussenuren, zijn er gedurende de lesdag geen lokalen beschikbaar. Er is onvoldoende opslagruimte om projectmatig onderwijs te geven. Het huidige ruimtetekort laat een transitie naar meer integratie tussen theorie en praktijk niet toe. Het bestuur heeft, gezien de doelgroep, een voorkeur voor een eigen gebouw voor Focus.
Het schoolbestuur en de medewerkers ervaren specifiek voor Huygens College de volgende kansen en knelpunten: ▪ ▪
▪
▪ ▪ ▪ ▪
Het huidige aantal theorielokalen voldoet op dit moment, maar laat geen verdere groei van het aantal leerlingen toe. Ten tijde van de realisatie bood Huygens het profiel horeca, bakkerij en recreatie (hbr) nog niet aan. De huidige praktijklokalen koken en zelfredzaamheid bieden daarom niet alleen onvoldoende capaciteit, maar zijn ook qua voorzieningen en omvang niet geschikt voor de leerdoelen en de grotere groepsomvang van max 22 (kb) – 24 (kb) leerlingen van het Huygens College. Bovendien ontbreekt een restaurant. Om dit op te lossen maakt Huygens nu gebruik van HBR-voorzieningen in het Van der Meij College in Alkmaar. Dit is een tijdelijke en zeer onwenselijke oplossing, vanwege de reisafstand, de beperkte roostermogelijkheden en de gevolgen voor het rooster op de hoofdlocatie. Omdat ook het Van der Meij College groeit is dit geen duurzame oplossing. De locatie Umbriëllaan 6 is door de relatief kleine omvang van 3 vaklokalen op de begane grond en 2 theorielokalen op de verdieping inefficiënt qua personeelsinzet. Omdat er wel toezicht nodig is heeft het gebouw een eigen receptie en docentenkamer. Een deel van het voormalige bankgebouw heeft een voor onderwijs vrij lage verdiepingshoogte. De praktijklokalen E&M in Umbriëllaan 6 zijn te klein voor de groepen van max 24 leerlingen.
SOVON ziet spreiding van haar gehele voortgezet onderwijs over drie locaties in Dijk en Waard als maximum, maar heeft een voorkeur voor twee locaties. SOVON staat niet afwijzend tegenover het afstoten van Umbriëllaan 6, in het geval de gemeente voor deze locatie plannen heeft en mits het ruimteprobleem op een andere manier kan worden opgelost. Er lopen eerste verkennende gesprekken over medegebruik van ruimten in MBO Horizon aan de overkant van de Umbriëllaan. Inmiddels is al duidelijk geworden dat de leskeuken en het restaurant van Horizon vooralsnog niet voldoende kunnen worden vrijgespeeld voor medegebruik door Huygens College. Over eventueel gebruik van ruimten in Horizon voor het cluster Entree van Praktijkschool Focus zijn de gesprekken nog gaande.
4.6 Samenvatting ▪ ▪ ▪ ▪
We constateren in het gebouw van Praktijkschool Focus een berekend tekort met een bandbreedte van 551 tot 755 m2 bruto vloeroppervlak, afhankelijk van de parameters die van toepassing worden verklaard. Het tekort betreft voornamelijk onderwijsruimte voor praktijk, kunst en muziek. Het medegebruik van 1.816 m2 bvo door Huygens College is aanzienlijk groter dan nodig om het tekort bij Focus op te heffen. Als de prognoses werkelijkheid worden blijft het berekende tekort tot in 2038 ongeveer gelijk (231 leerlingen).
4.7 Mogelijke gebouwgebonden oplossingsrichtingen Hieronder worden een aantal mogelijke oplossingsrichtingen omschreven, waarvan een deel al eerder is overwogen of onderzocht.
www.icsadviseurs.nl
20/40
1.
2.
3.
4. 5.
6.
7.
8.
Er is door SOVON een globale studie gedaan naar het inpassen van de vaklokalen HBR in Umbriëllaan 6. Dat lost echter het overall ruimtegebrek niet op. Het is ook nog niet duidelijk of dit haalbaar is in de oppervlakte en verdiepingshoogte. Deze oplossing is door SOVON niet verder uitgewerkt vanwege mogelijke ontwikkelingen door de gemeente op deze locatie. Uitbreiding van Umbriëllaan ten koste van de huidige kas: omdat daarvoor vloer, twee gevels en dak geïsoleerd moeten worden uitgevoerd is dit een relatief kostbare ingreep voor een relatief kleine uitbreiding van maximaal 2 x 122 m2 bvo, die bovendien het overall tekort en de specifieke knelpunten niet oplost. Bijkomend nadeel is ook het verlies aan daglicht in de achterliggende ruimten en de enigszins onhandige vorm van de kas. Efficiëntere gezamenlijke opzet van algemene ruimten: mogelijk is er enige ruimtewinst en meer gebruiksflexibiliteit te behalen door gezamenlijk gebruik van een (grotere) flexplekkenruimte en een pauzeruimte, in combinatie met niet-toegewezen reserveerbare spreekkamers. Hiermee kan het huidige tekort echter zeker niet worden opgelost. De kas in de huidige vorm benutten als uitbreiding van pauzeruimte voor leerlingen en eventueel voor bewegingsonderwijs en praktijklokaal Groen in huidige lokaal ckv (in combinatie met optie 6/7/8/9).
Een nieuw praktijkgebouw voor Huygens College op locatie Umbriëllaan 6. Capaciteit en mogelijkheden binnen het bestemmingsplan moeten worden onderzocht. Nadeel: door de ligging aan de overkant van de weg is er geen verbinding met het hoofdgebouw mogelijk en zullen ook hier centrale voorzieningen nodig zijn. Een nieuw praktijkgebouw voor Huygens College in een efficiënte uitbreiding op de huidige parkeerplaats van het hoofdgebouw. Capaciteit en mogelijkheden binnen het bestemmingsplan moeten worden onderzocht. Het parkeren moet dan worden geoptimaliseerd, eventueel in combinatie met Horizon, een ontwikkeling van locatie Umbriëllaan 6 of een te bouwen parkeergarage. Uitbreiding van het hoofdgebouw met een (gedeeltelijke) bouwlaag (maximaal 1200 m 2 bvo) t.b.v. praktijkonderwijs voor Huygens, inclusief restaurant. Onderzocht moet worden of de constructie dit toelaat. Mogelijk nadeel is de bevoorrading. Huygens College volledig elders huisvesten. Er ontstaat dan een overmaat van 845 - 1.182 m2 bvo bij Praktijkschool Focus. Nadeel: de gebouwopzet met één ingang en een centraal atrium leent zich niet goed voor afstoten van een deel van het gebouw of medegebruik door een andere onderwijsdoelgroep. Bovendien zit het overschot in het slechtst bereikbare theoriedeel op de verdiepingen.
www.icsadviseurs.nl
21/40
www.icsadviseurs.nl
22/40
www.icsadviseurs.nl
23/40
5. Trinitas College locatie Han Fortmann Trinitas College valt onder de verantwoordelijkheid van de Pontis Onderwijsgroep.
5.1 Onderwijs ▪
Op de locatie Han Fortmann aan de Beukenlaan 1 in Heerhugowaard wordt onderwijs gegeven op niveau tl/havo tweejarige brugklas, havo, vwo en gymnasium.
▪
Naast regulier onderwijs worden tweetalig onderwijs aangeboden op havo- en vwo-niveau.
▪
Havo/vwo-groepen worden ingedeeld met 25 à 30 leerlingen.
▪
De NPO-middelen, bedoeld om opgelopen achterstanden tijdens de Covid-epidemie weg te werken, worden ingezet om (bij)les te geven aan kleine groepen.
▪
In de noodlokalen op het terrein wordt onderwijs aangeboden aan drie groepen ISK-leerlingen en kinderen uit Oekraïne. Dat gebeurt in goed overleg met de andere scholen binnen de gemeente Dijk en Waard16.
5.2 Ruimtebehoefte De prognose voor het leerlingenaantal voor de komende jaren t/m 2038 laten een dalende trend zien. De vaststelling van het verschil tussen ruimtebehoefte en ruimtecapaciteit is afhankelijk van de gekozen parameters. In de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Dijk en Waard 2022 is de aangepaste ruimtenormering uit de modelverordening van de VNG overgenomen. Die levert een lagere ruimtebehoefte op dan de ruimtenormering ten tijde van de realisatie van het gebouw. Kengetallen ▪ ▪ ▪ ▪
Leerlingenaantal meest recente telling van 1 oktober 2022: 1.362 Leerlingenaantal ten tijde van realisatie in 2006: 1.471 Leerlingaantal prognose 2038: 1.143 Ruimtebehoefte op basis van telling 1-10-2022 en verordening 2022: 8.880 m2 bvo
16 NB: alle ISK-leerlingen van Trinitas zijn geteld in de leerlingentelling van locatie Johannes Bosco.
www.icsadviseurs.nl
24/40
Berekende overmaat ▪ ▪ ▪ ▪
De locatie Han Fortmann is een hoofdvestiging. In de ruimtebehoefte is daarom een vaste voet van 980 m2 bvo meegenomen. Bij beschouwing van alleen het initiële gebouw is er een overmaat van 19%17 (2.045 m2 bvo). Als de overmaat wordt gecorrigeerd voor de ten tijde van de realisatie vigerende norm, bedraagt de overmaat 16% (1.774 m2 bvo). Als ook de door het schoolbestuur bekostigde uitbreiding en de tijdelijke huisvesting worden meegerekend, dan is er een overmaat van 24% (2.828 m2 bvo).
Zie ook tabel ‘Overzicht capaciteit en behoefte’ en onderliggende ruimtebehoefteberekeningen in bijlage 1.
5.3 Gebouwkenmerken Beschrijving gebouw De locatie Beukenlaan (Han Fortmann) is onderdeel van het stedenbouwkundig plan ‘De Kabel’. Belangrijkste karakteristiek van dit plan is een schegvormig plein, een schuine muur als pleinwand, waarachter een zwembad/sporthal en de school liggen. De basisopzet van het schoolgebouw is een klassiek U-vormig gebouw met een statig voorkomen. Dit gebouw is op enige afstand achter de muur geplaatst met aula’s ertussen. Binnen het gebouw is een heldere opdeling gemaakt tussen onderbouw, bovenbouw en centrale functies. In contrast met het horizontale karakter van de ‘pleinwand’, heeft het schoolgebouw een verticale gevelindeling met glasstroken van vloer tot plafond. De route naar de centrale entreehal gaat via een royale opening in de muur, tussen de aula’s door, naar het hart van het gebouw. De leerlingen stallen de fietsen aan de achterzijde van de school en komen via het plein in dezelfde entreehal. Vanaf het begin is het uitgangspunt geweest een flexibel indeelbaar en universeel bruikbaar gebouw te ontwerpen, niet alleen met het oog op snel en continu veranderende onderwijsvraag, maar ook met het oog op een mogelijk andere toekomstige functie (kantoor of bedrijfsruimte). Tot en met de hoofdopzet inclusief ontsluitingen is het ontwerp daarop gericht. In de uitwerking zorgen dragende gevels voor grote, vrij indeelbare, kolomvrije ruimten.
Een stringent doorgevoerd stramien van 2,1 m van zowel alle bouwkundige als installatie-elementen in combinatie met verplaatsbare wanden en een uitgekiende combinatie van centrale en decentrale én demontabele installaties zorgen voor gemakkelijke veranderbaarheid van indeling. Balkvrije vlakke vloeren met modulaire eilandplafonds maken het aanpassen obstakelvrij. Betonkernactivering maakt verwarmingselementen overbodig. Kortom: aanpassen van de indeling kan snel, eenvoudig, zonder enig hakof breekwerk èn (duurzaam!) zonder materiaalverspilling.18 Later is er op de derde verdieping van de onderbouwvleugel van het oorspronkelijke gebouw onderwijsruimte toegevoegd en zijn er noodlokalen bijgeplaatst naast het hoofdgebouw op gemeentegrond.
Kengetallen ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Bouwjaar Bvo initieel Bvo opbouw 2011 Bvo noodgebouwen 2014 Bvo totaal
: 2006 : 10.925 m2 : 406 m2 (financiering door schoolbestuur19) : 377 m2 (financiering door schoolbestuur op gemeentegrond) : 11.708 m2
17 Berekend als percentage van het beschikbare bvo.
18 Bron: website architectenbureau Gortemaker Algra Feenstra https://www.gaf.eu/projecten/trinitas-college-locatie-beukenlaan/ 19 NB: over ruimte die door het schoolbestuur is bekostigd is in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Heerhugowaard
2016, Bijlage III opgenomen onder A.1 Uitgangspunten: ‘Als een deel van een gebouw is gerealiseerd met andere dan overheidsmiddelen en hiervoor geen vergoeding wordt genoten, wordt dit deel niet tot de capaciteit van het gebouw gerekend. Dit deel wordt wel geregistreerd.’ Dit artikel is waarschijnlijk ook van kracht geweest in de vigerende verordening in 2011.
www.icsadviseurs.nl
25/40
▪ ▪
Functioneel nuttig oppervlak (fno) Bruto/nuttig-factor20
: 7.614 m2 : 1,54
Relevante bijzonderheden ▪ ▪ ▪
De bruto/nuttig-factor is iets hoger dan de gebruikelijke factor voor voortgezet onderwijs van 1,45 à 1,5. Door de modulaire gebouwopzet is het aanpassen van de indeling relatief eenvoudig. De locatie van de overmaat maakt de boventallige theorielokalen geschikt voor extern gebruik.
5.4 Vergelijking huidig ruimtegebruik met indicatief ruimteprogramma ▪
▪
Bij vergelijking van de ruimtestaat i.c.m. gebouwplattegronden met een indicatief ruimteprogramma voor een vergelijkbaar onderwijsgebouw, gebaseerd op het huidige aantal leerlingen (zie bijlage 1), valt op dat de overmaat vooral zit in het aantal theorielokalen. Bij een gemiddelde groepsgrootte van 25 leerlingen zouden 58 onderwijsruimten voldoende moeten zijn; de locatie Han Fortmann beschikt echter over 72 onderwijsruimten. Aangezien het aantal specifieke vaklokalen vergelijkbaar is, zit het overschot voornamelijk in de theorieruimtes. Het aantal specifieke vaklokalen voor Beeldende Vorming, Muziek, Binask en Techniek is voor het huidige leerlingenaantal gelijk aan het aantal vaklokalen voor het oorspronkelijke leerlingenaantal waarvoor de school gebouwd is. Het indicatieve ruimteprogramma geeft een wat grotere behoefte aan voor de lokalen BV en muziek. Of de school deze grotere behoefte ook daadwerkelijk heeft, is onbekend.
Zie ook bijlage 5 Indicatief ruimteprogramma Trinitas College locatie Han Fortmann. Vergelijking onderwijsruimtes huidige gebouw met indicatief ruimteprogramma huidige leerlingenaantal Huidige gebouw21 Theorieruimtes (45-65 m2) Theorieruimtes (70-110 m2) Binask lokalen / Laboratorium Lokalen BV/muziek TOTAAL verschil
47 9 10 6 72
Indicatief Ruimteprogramma huidige leerlingenaantal 42 (incl. 7x open werkomgeving) 9 7 58 + 14
Een groot deel van de overmaat zit in het aantal lesruimtes, met name de theorielokalen. Dat is ca. 1.300 m 2 bvo op basis van 14 theorieruimtes à 60 m2 en een B/N factor van 1,54. Een ander deel van de overmaat zit in de open lesruimtes t.p.v. de gangzones (dus midden in het gebouw) en de maat van de grote, algemene ruimtes als aula’s, personeelsruimtes, mediatheek e.d. Deze zijn gebaseerd op een groter leerlingenaantal. De structuur van het gebouw is zodanig dat het relatief eenvoudig is om enkele van deze ruimtes (m.n. op de verdiepingen) aan te passen aan het huidige leerlingenaantal, en zo, indien nodig, nog meer theorieruimtes te creëren.
5.5 Zienswijze school en schoolbestuur ▪ ▪ ▪
De schooldirectie ervaart het gebouw niet als te ruim. Het schoolbestuur ziet in het verleden fluctuaties in leerlingenaantallen tussen scholen onderling, veroorzaakt door tijdelijke effecten zoals een nieuw schoolgebouw. Enige overmaat geeft ruimte om incidentele bekostiging, zoals de npo-middelen, goed in te kunnen zetten en flexibiliteit om eventuele toekomstige ontwikkelingen op te vangen.
20 Op basis van door schoolbestuur verstrekte ruimtestaat. 21 Inclusief opbouw uit 2011, exclusief noodlokalen.
www.icsadviseurs.nl
26/40
▪ ▪
▪ ▪ ▪
Enige overmaat is nodig om het lesrooster te kunnen organiseren rekening houdend met parttimers en beschikbaarheidswensen van personeel in het onderwijs. Op de derde verdieping van de bovenbouwvleugel zijn 12 ruimtes in gebruik voor het bestuursbureau van Pontis en ondersteunende diensten. Dit was al vanaf het begin zo en is een logische invulling van de vaste voet. De overmaat zou kunnen worden ingezet voor het huisvesten van ISK-onderwijs, nu ondergebracht in noodlokalen. De overmaat zou ingezet kunnen worden voor leerlingen van of voor samenwerkingen met een andere onderwijsinstelling. De overmaat zou kunnen worden ingezet voor inclusief onderwijs: door het binnen het onderwijsgebouw huisvesten van jeugdzorgprofessionals kan de integratie en samenwerking tussen onderwijs en zorg worden vergroot.