Bijlage 1 - Programmabegroting 2024 - versie Raad 101023

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

74

Lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden de bedragen gerekend die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffen en rioolheffing. Woonlasten per gemeente op basis van woning met gemiddelde waarde 2023 2023 Alkmaar Castricum Uitgeest Bergen Dijk en Waard Noord-Holland

Eigenaar

Huurder

Eenpersoons

Meerpersoons

Rang

Eenpersoons

Meerpersoons

Rang

619 799 911 1.030 819

749 890 1.037 1.122 876

12 118 274 319 87

211 439 386 463 232

342 530 512 555 290

63 264 247 289 33

864

961

341

442

In de tabel is naast de woonlasten ook een rangnummer opgenomen. Alle (deel) gemeenten hebben een rangnummer dat aangeeft hoe hoog de woonlasten zijn in vergelijking met andere gemeenten in Nederland. Nummer 1 heeft hierbij de laagste woonlasten. Voor de woonlasten voor eigenaar-bewoners is het hoogste rangnummer 349, voor huurders is dit 354.

Woonlasten gemeente Dijk en Waard 2024 Hieronder zijn de woonlasten opgenomen voor gemeente Dijk en Waard in 2024. Het tarief voor OZB voor 2024 is nog niet bekend. Dit is afhankelijk van de totale WOZ-waarde welke pas eind 2023 beschikbaar is. Eigenaar Eenpersoons OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing

nnb 235 306

Huurder

Meerpersoons Eenpersoons

nnb 289 306

nnb 235 nvt

Meerpersoons

nnb 289 nvt

Kwijtscheldingsbeleid Niet iedere belastingplichtige is in staat om de gemeentelijke belastingen betalen. In dat geval kan men, onder bepaalde voorwaarden, kwijtschelding aanvragen. In het kwijtscheldingsbesluit 2024 wordt opgenomen welke belastingen en heffingen in aanmerking komen voor kwijtschelding. Gemeente Dijk en Waard heeft de uitvoering van deze belastingen neergelegd bij Cocensus. Bij Cocensus kan een verzoek tot kwijtschelding worden ingediend.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

75

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de geïdentificeerde risico’s voor de gemeente Dijk en Waard. Dit risicoprofiel bepaalt de weerstandscapaciteit die nodig is om deze risico’s op te kunnen vangen. De benodigde weerstandscapaciteit afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit geeft de ratio van het weerstandsvermogen van Dijk en Waard weer. Bij de jaarrekening 2022 is het risicoprofiel geactualiseerd. Voor de begroting 2024 zijn de risico’s opnieuw tegen het licht gehouden. Dit geeft geen aanleiding de risico-inschattingen te wijzigen. Ook het benodigde weerstandsvermogen is daardoor niet anders dan bij de jaarrekening 2022. Het risicoprofiel is daarmee niet gewijzigd In totaal zijn circa 30 risico’s in het risicoprofiel opgenomen. De 10, in financiële zin, grootste risico’s zijn onder het hoofdje “Risicoprofiel” nader omschreven. Om in deze paragraaf een beeld te geven van de weerstandscapaciteit (de ratio van het weerstandsvermogen) van de gemeente Dijk en Waard zijn de volgende uitgangspunten gebruikt:  Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit is een zekerheidspercentage van 80% gebruikt.  Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de algemene reserve en de onbenutte belastingcapaciteit.

Met bovenstaande uitgangspunten is de ratio van het weerstandsvermogen voor de gemeente Dijk en Waard 1,9. Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen, wordt door gemeenten vaak gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) en de Universiteit Twente zijn opgesteld.

waardering

ratio

betekenis

A

>2

uitstekend

B

1,4 – 2

ruim voldoende

C

1 – 1,4

voldoende

D

0,8 – 1

matig

E

0,6 – 0,8

onvoldoende

F

< 0,6

ruim onvoldoende

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

76

Risicoprofiel In het onderstaande overzicht staan de 10 risico’s met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Risico

Kans

Financieel gevolg

Jeugd De kans bestaat dat de in de begroting opgenomen raming voor uitgaven jeugdzorg niet toereikend is. Het beroep op jeugdzorg en de daaraan verbonden kosten kan hoger zijn dan wat in de raming is opgenomen.

70%

€ 2.000.000

Gemeenschappelijke regelingen Begrotingsoverschrijdingen bij gemeenschappelijke regelingen worden doorbelast aan de gemeente.

70%

€ 1.700.000

Algemene uitkering De hoogte van de algemene uitkering is van jaar tot jaar geen vast gegeven en kan variëren.

70%

€ 1.150.000

WMO

50%

€ 1.350.000

50%

€ 1.150.000

70%

€ 1.000.000

70%

€ 900.000

70%

€ 725.000

Het risico bestaat dat de in de begroting opgenomen budgetten voor verstrekkingen WMO niet toereikend zijn voor de toekenningen van zorg op basis van de aanvragen door inwoners. Buig (gebundelde uitkering van het rijk voor de bekostiging van uitkeringen op grond van een aantal wetten, waaronder de Participatiewet) In onze begroting hebben we een inschatting gemaakt van zowel het te ontvangen budget inkomensdeel WWB als de verwachte uitgaven voor uitkeringen WWB (uitvoering door Zaffier). De inkomsten kunnen afwijken van de inschatting door een nieuwe verdeelmethode van het rijk en ook de uitgaven kunnen anders zijn door bijvoorbeeld mindere economische omstandigheden (meer klanten). Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. De ingerekende besparingen vanuit de hervormingsagenda jeugd zijn fors. Zolang de wettelijke kaders nog niet zijn aangepast bestaat het risico dat deze besparing (gedeeltelijk) niet gerealiseerd wordt. Opbrengsten leges De opbrengsten leges, en dan vooral de bouwleges, kunnen minder zijn dan de in de begroting opgenomen raming. Ook de invoering van de omgevingswet brengt mogelijk lagere opbrengsten met zich mee. Conjunctuur risico’s grondexploitaties Binnen de grondexploitaties is er een generiek risico aanwezig voor conjunctuur effecten. Zo staan de grondprijzen onderdruk, rente tarieven en bouwkosten stijgen.

Er is een scenario uitgewerkt dat de bouwkosten met 3% toenemen, opbrengststijging grond 0% en rente toename van 1,32%.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

77

De Draai Binnen het project De Draai zijn een aantal project specifieke risico's benoemd rondom onteigeningsprocedure, 25% stijging sloopkosten, 10% daling grondprijzen en 20% stijgende kosten GWW. De project specifieke risico's komen bovenop de conjunctuur risico's.

10%

€ 10.000.000

Inflatie/Prijsstijgingen

50%

€ 1.000.000

Bij de raming van budgetten wordt een indexatie voor prijsstijgingen meegenomen. De daadwerkelijke inflatie c.q., prijsstijgingen voor zowel inkopen als aanbestedingen kan echter hoger uitvallen. Beschikbare budgetten zijn dan niet meer toereikend om de lasten te dekken. Totaal 10 grootste risico's

max. € 20.975.000

Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het totale maximale financiële gevolg van de risico’s ongewenst is. De risico’s zullen immers niet allemaal tegelijk en in de maximale omvang optreden. De uitkomst van deze simulatie is dat, met een zekerheid van 80%, met een bedrag van € 12.499.000 de risico’s kunnen worden afgedekt.

Beschikbare weerstandscapaciteit Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de algemene reserve en de onbenutte belastingcapaciteit: Algemene Reserve, stand ultimo jaarrekening 2022 Onbenutte belastingcapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 15.919.000 € 7.852.000 € 23.771.000

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en daaraan gerelateerde benodigde weerstandscapaciteit met de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen:

Ratio weerstandsvermogen

Beschikbare weerstandscapaciteit =

Benodigde weerstandscapaciteit

€ 23.771.000 =

€ 12.499.000

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

= 1,9

78

Kengetallen Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de exploitatie en/of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De volgende kengetallen dienen berekend te worden: 1a. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente aan ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Een hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. 3. Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten.

Indien gemeenten leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een woningbouwproject, hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. 4. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. 5. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of de mate waarin ruimte is voor nieuw beleid.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

79

Werkelijk 2022

Begroting Raming Raming Raming Raming Indeling kengetallen provincie 2023 2024 2025 2026 2027 Cat A

Cat B

Cat C

1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio

29%

62%

58%

73%

86%

85%

<90%

90-130%

>130%

31%

59%

56%

71%

84%

82%

<90%

90-130%

>130%

35%

22%

23%

21%

20%

19%

>50%

20-50%

<20%

3. Kengetal grondexploitatie

11%

7%

9%

0%

-3%

-3%

<20%

20-35%

>35%

4. Structurele exploitatieruimte

1%

4%

0%

0%

-5%

-5%

>0%

0%

<0%

5. Belastingcapaciteit

88%

93%

93%

93%

93%

93%

<95%

95-105%

>105%

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

80

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf wordt aangegeven hoe kapitaalgoederen in gemeentelijk eigendom worden beheerd. Kapitaalgoederen zijn goederen, waar de gemeente in investeert en die van groot maatschappelijk nut zijn voor de gemeente omdat zij nodig zijn voor de uitvoering van haar taken. Deze goederen hebben doorgaans een hoge vervangingswaarde en gaan meerdere jaren mee, bijvoorbeeld wegen, viaducten, speelvoorzieningen en riolering. In 2023 zijn de beleidskaders van de voormalige gemeenten Heerhugowaard (Strategische Beheervisie 3.0, door de raad vastgesteld op 17 juli 2018) en Langedijk (Kadernota Fysiek Domein, door de raad vastgesteld op 26 september 2017) geharmoniseerd in het Integraal Beleidskader Openbare ruimte Dijk en Waar 2024 - 2035. De planning is om dit document in 2023 door de gemeenteraad (kaders) en het college (nadere uitwerking) vast te laten stellen. Mocht het niet als geheel worden vastgesteld, dan worden de noodzakelijke besluiten wel nog in 2023 genomen. De beleidskaders geven aan om welke kapitaalgoederen het gaat, waarbij de richtlijnen vanuit artikel 12 BBV (Besluit Begroting en verantwoording provincie en gemeenten) in acht zijn genomen.

Trends en ontwikkelingen Deltaprogramma In 2014 is het landelijke Deltaprogramma tot stand gekomen. Het Deltaprogramma zet een koers uit voor de toekomst: hoe beschermen we Nederland tegen overstromingen en hoe zorgen we voor voldoende zoetwater? En hoe zorgen we voor een waterrobuuste en klimaatbestendige inrichting? In de uitwerking van dit programma is een aantal landelijke besluiten genomen, zogenaamde deltabeslissingen. Eén van deze beslissingen is de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie. Hierin is als doel gesteld dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Dit is van belang omdat het klimaat verandert, waardoor gemeenten kwetsbaarder worden voor hittestress, wateroverlast, droogte en overstroming. In 2021 zijn om die reden de Klimaatadaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda Regio Alkmaar vastgesteld. In 2022 is het Programma Stedelijk Water en Riolering 2022-2027 vastgesteld en in 2023 is het beleidsplan Klimaatadaptatie Dijk en Waard vastgesteld. Met deze beleidskaders werkt Dijk en Waard toe naar een klimaatbestendige en waterrobuuste gemeente in 2050. Strategisch beheerkader De Kadernota Fysiek Domein en de Strategische Beheervisie 3.0 vormden het beleidskader voor de uitvoering van het onderhoud aan kapitaalgoederen en het beoogde onderhoudsniveau.

Met het opstellen van het Integraal Beleidskader Openbare ruimte Dijk en Waard 2024 - 2035 zijn deze documenten eind 2023 geharmoniseerd. Conform dit kader worden de kapitaalgoederen onderhouden volgens een vastgestelde functionaliteit en kwaliteitsniveau. De beleidskaders en de bijbehorende beheersystemen van de kapitaalgoederen bevatten per kapitaalgoed: het onderhoudsniveau, de werkzaamheden die in het kader van de instandhouding van het kapitaalgoed gedaan worden, de grootte van het areaal, de kosten voor de instandhouding van het kapitaalgoed, het groot onderhoud en de vervangingskosten.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

81

Door middel van inspecties en maatregelentoetsen voor de verschillende kapitaalgoederen wordt de actuele staat van onderhoud (technische beoordeling) van het kapitaalgoed in beeld gebracht en het scenario voor het groot onderhoud van kapitaalgoederen bepaald. Binnen Dijk en Waard is sprake van de volgende kapitaalgoederen: 1. Wegen 2. Riolering 3. Waterhuishouding 4. Groenvoorzieningen 5. Gemeentelijke vastgoedportefeuille 6. Kunstwerken (civiele) 7. Openbare verlichting 8. Speelvoorzieningen

Dagelijks en groot onderhoud Dagelijks onderhoud Zie Beleidsvelden. Groot onderhoud Naast het groot onderhoud van de afzonderlijke assets (zie Beleidsvelden) worden een aantal integrale projecten (wijken) uitgevoerd. Gemeente Dijk en Waard hanteert een wijkenplanning waarin een wijk eenmaal in de 40 jaar wordt gerenoveerd (groot onderhoud). De inrichting van een wijk is dan verouderd en de materialen en het groen zijn grotendeels aan vervanging toe. Ook zijn de (maatschappelijke) eisen aan wijken vaak zijn sterk veranderd (o.a. klimaatbeleid). Wanneer een wijk aan groot onderhoud toe is, wordt er een herinrichtingsplan voor de wijk gemaakt, zodat deze weer eigentijds wordt en aan nieuwe eisen voldoet, uiteraard met draagvlak van de bewoners. De onderstaande wijken zijn in uitvoering of worden voorbereid:  Sinds 2020 staat het bedrijventerrein De Overtoom in de planning voor groot onderhoud. Dit is vanwege mogelijke ontwikkelingen bij diverse bedrijven op het bedrijventerrein uitgesteld. Er is een nieuw bedrijfspand gebouwd, het groen op deze locatie is reeds aangelegd. De verdere renovatie zal mogelijk in 2024 worden opgepakt;  Na een goede participatie en voorbereiding is in het eerste kwartaal van 2023 de uitvoering voor de herinrichting van de Molenwijk-Zuidoost te Heerhugowaard gestart.

De uitvoering zal eind 2024/ begin 2025 gereed zijn;  In september 2023 is de participatie voor het groot onderhoud in de Molenwijk-Noordoost te Heerhugowaard gestart. Doel is om samen met bewoners te komen tot een ontwerp voor de inrichting van de openbare ruimte in de wijk. Vanaf Q2 2024 zullen de aanbesteding en uitvoering volgen;  Ook de participatie voor de herinrichting van de Bomenbuurt te Zuid-Scharwoude is in september 2023 gestart. Doel is om samen met bewoners te komen tot een ontwerp voor de inrichting van de openbare ruimte in de wijk. De uitvoering zal enkele jaren duren; en  Het groot onderhoud Middenweg Centrumwaard wordt in een groter kader (gebiedsvisie) opgepakt. Samen met omwonenden, ondernemers en andere betrokken partijen is een masterplan opgesteld. In 2023 Q3 is begonnen met de uitvoering van fase 1 van het masterplan, dit zal tot 2024 Q2 duren.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

82

Uitbreiding areaal In Dijk en Waard wordt op verschillende plaatsen volop gebouwd. Dit leidt jaarlijks tot een significante groei in het areaal dat beheerd en onderhouden dient te worden. Uitgangspunt is dat voor de groei van het areaal als gevolg van de uitbreiding van de gemeente (autonome ontwikkelingen) volledig toereikende onderhoudsbudgetten beschikbaar zijn. Dit is noodzakelijk om aan de gewenste kwaliteitsniveaus te kunnen blijven voldoen. De benodigde budgetten van deze uitbreidingen worden onder andere verkregen uit de groeigelden vanuit de algemene uitkering. Actualisatie van de areaaluitbreidingen en de bijbehorende toename van de beheerkosten worden jaarlijks inzichtelijk gemaakt, waarna extra onderhoudsbudgetten worden aangevraagd. Arealen - Kwaliteitsniveau en de prestaties per kapitaalgoed Wegen Gewenst kwaliteitsniveau: De gemeente onderhoudt de wegen in centrumgebieden op beeldkwaliteitsniveau A CROW en de overige wegen op niveau B CROW. Wat doen we hiervoor: Het onderhoud aan verharding vindt op hoofdlijnen plaats op het afgesproken kwaliteitsniveau. De verharding wordt jaarlijks gecontroleerd op gebreken. Op basis van deze inspecties vindt klein of groot onderhoud plaats.

Complete renovatie van verharding komt pas in beeld als de technische levensduur van de verharding is verstreken, wanneer de onderliggende riolering moet worden vervangen of wanneer de infrastructuur niet meer voldoet aan de functionele eisen; Riolering Gewenst kwaliteitsniveau: De rioolreiniging en rioolinspecties worden uitgevoerd op basis van de hiervoor geldende landelijke beoordelingsrichtlijnen NEN-EN 13508-2. De rioolgemaal inspecties worden uitgevoerd volgens BRL K14020 en de NEN 3140. De investeringen zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsplan en wordt periodiek geactualiseerd op basis van:  Rioolinspecties en beoordelingen gaan volgens de norm NEN-EN 13508-2 en NEN 3398;  Ontwikkelingen die geïnitieerd worden door derden (projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties) volgens gemeentelijke eisen; en  Kwaliteit wegen (werk met werk maken). In het Programma Stedelijk Water en Riolering 2022-2027 (PSWR) is rekening gehouden met de bovenstaande ontwikkelingen en in samenwerking met de regiogemeenten zijn actuele thema’s zoals klimaat en waterproblemen, uitgewerkt. Daarnaast is in het PSWR een strategisch investeringsprogramma opgenomen en is er een kostendekkend riooltarief berekend. Rioolvervangingen 2022-2027 zijn opgenomen in de MIP.

Wat doen we hiervoor:  Het regulier onderhoud alsmede het groot onderhoud van het rioolsysteem wordt uitgevoerd op basis van projecten en rapportages;  De rioolvervangingsprojecten worden integraal aangepakt waarbij in de ondergrond de energietransitie een plaats krijgt door ruimtereservering en tegelijkertijd een klimaat robuust gescheiden systeem wordt aangelegd. Bovengronds wordt de openbare ruimte klimaat adaptief, bio divers en groener ingericht;

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

83

   

Het reinigen van kolkafvoerleidingen wordt alleen gedaan als er incidenten zich voordoen. Kolken die defect zijn worden na de inspectie structureel gerepareerd; Onderhoud zinker- en gemaalschuiven en bijzondere objecten komen jaarlijks terug; Het reinigen en inspectie van circa 50 km lengte aan riolering; en Het inspecteren en keuren van 280 gemalen en het reinigen van circa 35.000 kolken.

Waterhuishouding Gewenst kwaliteitsniveau: De gemeente onderhoudt de waterhuishouding op het niveau van beeldkwaliteitsniveau B CROW. Wat doen we hiervoor: Het reguliere onderhoud (uitmaaien sloten etc.) wordt uitgevoerd volgens de eisen van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Er wordt onderhoud gepleegd aan:  Het regulier onderhoud aan de watergemalen;  Het risico gestuurd ‘vissen van bladafval' en het verwijderen van vuil uit waaihoeken.  In het laatste kwartaal vindt de jaarlijkse 'Schouw HHNK' plaats, hierbij wordt circa 90 km watergang geschoond van vegetatie en bijkomende materialen;  Onderhoud aan de basaltonoever in Stad van de Zon;  Onderhoud aan de gemeentelijke beschoeiingen. Groenvoorziening Gewenst kwaliteitsniveau: De gemeente onderhoudt de groenvoorziening op het niveau van beeldkwaliteitsniveau B CROW. Wat doen we hiervoor: Het onderhoud wordt grotendeels uitgevoerd volgens het afgesproken kwaliteitsniveau. Gemeentelijk vastgoed Het vastgoedeigendom van de gemeente Dijk en Waard kan grofweg worden onderverdeeld in vier portefeuilles, te weten: 1. Vastgoed in beheer bij team Beheer (Vastgoed) gemeente Dijk en Waard; 2. Vastgoed in beheer bij Heerhugowaard Sport N.V.; 3. Vastgoed in beheer bij diverse schoolbesturen; en 4.

Vastgoed in beheer bij team Beheer (Vastgoed) en aangekocht door de gebiedsontwikkelaars van de gemeente Dijk en Waard (vaak tijdelijk van aard). Periodiek wordt de staat van onderhoud van een object gemeten waarbij het uitgangspunt is dat 1x per 4 jaar een conditiemeting wordt uitgevoerd, behalve voor objecten die binnen 3 jaar worden afgestoten (daar worden geen planmatige werkzaamheden meer voor uitgevoerd). Op basis van de dan bepaalde conditie en risicoscores wordt het meerjarig onderhoudsplan (MJOP) opgesteld. Deze periodieke meting gebeurt aan de hand van een nulmeting opgesteld door een externe onafhankelijke partij. Op basis hiervan wordt het MJOP aangepast. Nadat er een controle heeft plaatsgevonden door de technisch vastgoedbeheerder zal de onderhoudstoestand worden getoetst aan het voor het vastgoedobject vastgestelde onderhoudsniveau. De gemeente Dijk en Waard onderscheidt een drietal onderhoudsniveaus:  Plus niveau (conditiescore 1-2)  Basis niveau (conditiescore 3-4)  Minimum niveau (conditiescore 5-6)

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

84

Gewenst kwaliteitsniveau: Voor het vaststellen van het gewenste kwaliteitsniveau van een vastgoedobject wordt naast observatie en visuele inspectie, uitgegaan van de NEN 2767-norm ‘Conditiemeting van bouwen installatiedelen’. De conditiemeting vindt plaats op basis van het kwalificeren en kwantificeren van gebreken aan bouw- en installatiedelen. De conditiewaarden met bijbehorende gebreken leiden, in relatie tot het gewenste onderhoudsniveau, tot planning van onderhoudsmaatregelen en de (meerjaren)begroting. De conditiemeting kent nadrukkelijk een technische invalshoek. Het gemiddelde onderhoudsniveau van de vastgoedportefeuille is 2-3. Wat doen we hiervoor: De onderhoudswerkzaamheden worden conform het MJOP en MIP uitgevoerd. Kunstwerken (civiele) Gewenst kwaliteitsniveau: De bruggen, tunnels en viaducten worden beheerd en onderhouden op het vastgestelde onderhoudsniveau B CROW. Wat doen we hiervoor: Het reguliere onderhoud aan de civiele kunstwerken vindt hoofdzakelijk plaats op basis van de uitkomsten van de 4-jaarlijkse instandhoudingsinspectie en vervolgens de uitgevoerde maatregeltoets.

Openbare verlichting Gewenst kwaliteitsniveau: Voor de openbare verlichting worden de volgende beleidsregels toegepast:  De openbare verlichting is in het algemeen sober en doelmatig en voldoet aan de onderkant van de norm ( NPR13201), hiermee voorkomen wij overmatige verlichting en onnodig energie verbruik;  Armaturen worden vervangen als deze economisch en technisch afgeschreven zijn;  Vervanging van openbare verlichting sluit zoveel mogelijk aan op het groot onderhoud van de wijken;  Het garanderen van veiligheid, van iedereen die zich in de buurt van elektrische installaties bevindt of er arbeid aan verricht, wordt geregeld door het toepassen van de normen NEN 1010 (voor de aanleg van installaties) en NEN 3140 (voor de bedrijfsvoering van bestaande installaties);  Voor lichtmasten streven we visueel naar beeldkwaliteitsniveau B conform CROW. Wat doen we hiervoor:  Gelijktijdig met de herinrichting en groot onderhoud worden de armaturen en/of de masten vervangen in de volgende gebieden: Molenwijk ZO Heerhugowaard, Molenwijk NO Heerhugowaard en Bomenbuurt Zuid-Scharwoude. Energielevering De energie levering is geregeld door middel van een inbesteding bij de “HVC aandeelhouders energie”. De prijs binnen dit contract wordt bepaald door een gemiddelde index over een jaar. Hiermee stijgt en daalt de energie prijs geleidelijk.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

85

Speelvoorzieningen Gewenst kwaliteitsniveau: Speelvoorzieningen voldoen aan het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en de Europese norm NEN-EN 1176:2008. Het onderhoud aan de speelvoorzieningen wordt uitgevoerd conform het beheerplan Ruimte voor Spelen Heerhugowaard (2018) en het Beheerplan Spelen Langedijk (2013). Wat doen we hiervoor:  In het beleidskader openbare ruimte is opgenomen dat alle speeltoestellen op gemeentelijke grond eigendom van de gemeente zijn, zodat de gemeente de spreiding, verscheidenheid en veiligheid kan waarborgen. Speeltoestellen op private grond zijn in eigendom, beheer en onderhoud van de desbetreffende eigenaar van die grond.  Alle gemeentelijke speeltoestellen en ondergronden worden drie maal gecontroleerd op veiligheid (veiligheidsinspectie). Deze veiligheidsinspectie wordt één maal uitgevoerd door een extern bureau en twee maal door een hiervoor gecertificeerde medewerker van het Stadsbedrijf. Naar aanleiding van deze uitkomsten wordt bepaald welke speeltoestellen en/of ondergronden vervangen en/of nog gerepareerd moeten worden;  De speelvelden binnen de projecten Molenwijk ZO Heerhugowaard, Molenwijk NO Heerhugowaard en Bomenbuurt Zuid-Scharwoude worden zo nodig vernieuwd.  Bij het maken van een keuze voor de nieuwe inrichting van een speelveld worden alle direct omwonenden van het betreffende speelveld betrokken.

De bewoners kunnen middels een brief met antwoordstrook (enquête) hun voorkeur aangeven voor een van de twee voorgestelde ontwerpen. Tevens worden de bewoners op de hoogte gehouden van de voortgang en planning;  Naast de speeltoestellen worden ook de veiligheidsondergronden van kunstgras geïnspecteerd en onderhouden; dit betreft het schoonmaken en bezanden van het kunstgras.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

86

Overzicht beleidskaders Kapitaalgoederen

vastgelegd in

vastgesteld

vastgesteld door de gemeenteraad Strategisch beleid openbare ruimte

Integraal beleidskader openbare ruimte Dijk en Waard 2024 2035 *

2023

Strategisch beleid openbare ruimte

Beleidsplan Klimaatadaptatie Dijk en Waard

2023

Tactisch beleid openbare ruimte Riolering

Uitwerkingsplan Beheer Openbare Ruimte (LDK)

2018

Programma stedelijk water en riolering 2022-2027

2022

operationeel (door het college van B&W) Wegen Riolering Kunstwerken Waterwerken Groen Speelvoorzieningen Gebouwen Openbare verlichting

GISIB (beheerprogramma) Kikker (beheerprogramma) GISIB (beheerprogramma) GISIB (beheerprogramma) GISIB (beheerprogramma) ABS (beheerprogramma) Planon (beheerprogramma) TechView (beheerprogramma)

(*) Op het moment van opstellen van deze begroting is de planning dat het Integraal beleidskader openbare ruimte Dijk en Waard 2024 – 2035 in 2023 door de gemeenteraad wordt vastgesteld. (**) Beleidsprogramma klimaatadaptatie 2021-2026 is in Heerhugowaard vastgesteld door gemeenteraad en in Langedijk door het college.

Integraal beleidskader openbare ruimte Dijk en Waard 2024 - 2035 Voor de openbare ruimte is een nieuw strategisch beleidskader ontwikkeld. Het beleidskader is geen beheerplan, maar bevat wel kaders voor het beheer van de openbare ruimte. Onderstaande documenten zijn opgenomen in het integraal beleidskader voor de openbare ruimte Dijk en Waard 2024 - 2035. Bij vaststelling van dit beleidskader zijn onderstaande documenten ‘vervallen’. Document

Onderwerp

Jaar

Gemeente

Kadernota fysiek domein

Overkoepelend

2017

Heerhugowaard

Strategische beheervisie openbare ruimte 3.0

Overkoepelend

2018

Langedijk

Groenvisie 2020-2024

Groen

2020

Heerhugowaard

Groenbeleidsplan 2021-2026

Groen

2021

Heerhugowaard

Bomenbeleidsplan

Groen

2017

Langedijk

Ecologische structuurvisie 2012-2022

Groen

2012

Langedijk

Beleidsplan begraafplaatsen 2015-2019

Groen

2015

Heerhugowaard

Beleidsplan openbare verlichting 20122016

Openbare verlichting

2012

Heerhugowaard

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

87

Beleids- en beheerplan VRI

Openbare verlichting

2009

Heerhugowaard

Speelruimtebeleidsplan 2011-2016 ‘kansen voor spelen’

Spelen

2011

Heerhugowaard

Speelruimtebeleidsplan 2014-2023

Spelen

2014

Langedijk

Nota dierenwelzijn

Dierenwelzijn

2016

Heerhugowaard

Hondenbeleid evaluatie en actualisatie

Dierenwelzijn

2008

Heerhugowaard

Hondenbeleid en losloopgebieden

Dierenwelzijn

2018

Langedijk

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

88

Financiering Inleiding Met de paragraaf Financiering informeren wij u over de wijze waarop de gemeente Dijk en Waard benodigde geldmiddelen aantrekt en (tijdelijk) overtollige geldmiddelen uitzet. De Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO), de Regeling Uitzettingen en Derivaten Decentrale Overheden (RUDDO), de Wet Houdbare overheidsfinanciën (HOF) en de regeling Schatkistbankieren decentrale overheden vormen het wettelijk kader voor de financiering. Ook met de richtlijnen uit het BBV, de Financiële verordening en het Treasurystatuut wordt rekening gehouden. In deze Financieringsparagraaf worden de verwachte ontwikkelingen omtrent de financiering en het treasury jaarplan van de gemeente Dijk en Waard voor de jaren 2024 tot en met 2027 op hoofdlijnen weergegeven. Treasurybeleid De gemeente voert een zorgvuldig treasurybeleid. Treasury houdt zich bezig met risico’s die samenhangen met alle (toekomstige) kasstromen. Deze risico’s komen zowel voort uit de financieringsbehoefte als uit de bepalingen van de bestaande portefeuilles (onder andere herfinanciering en renteaanpassingen). Het Treasurybeleid is voornamelijk gericht op het waarborgen van financiële continuïteit door het resultaat en vermogen te beschermen tegen financiële risico’s en de organisatie financierbaar te houden. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van liquiditeitenplanningen.

De belangrijkste uitgangspunten en beleidsvoornemens zijn als volgt:  zorgen voor voldoende financierbaarheid op korte en lange termijn;  zorgen voor passende financieringslasten;  beheersen van rente- en/of financieringsrisico’s;  risicomijdend afgeven van nieuwe garanties;  zorg dragen voor een effectief, veilig en efficiënt betalingsverkeer; en  actief onderhouden van contacten met marktpartijen om toegang tot de financiële markten open te houden. Deze uitgangspunten leiden tot het zo nauwkeurig mogelijk toepassen van de ‘matching’ tussen opgenomen gelden, uitgezette gelden en verwachte inkomsten en uitgaven. Daarnaast wordt actief gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om te zorgen voor passende financieringslasten. Dit resulteert onder meer in het zo maximaal mogelijk betrekken van de kasgeldlimiet bij financieringsbeslissingen. In geen geval wordt deze limiet langer dan toegestaan overschreden, tenzij de toezichthouder daarvoor vooraf toestemming heeft gegeven. Overheden worden als collectief zeer betrouwbaar geacht en worden door geldverstrekkers als zeer kredietwaardig beschouwd. Als gevolg hiervan is de toegang tot financiële markten voor de gemeente Dijk en Waard gegarandeerd en kan tegen relatief voordelige voorwaarden worden geleend.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

89

Algemene ontwikkelingen Treasurystatuut en Financiële verordening Het Treasurystatuut en de Financiële verordening zijn in 2022 vastgesteld. Rentebeleid interne rekenrente Over de activa (grond, gebouwen, grondexploitaties e.d.) van de gemeente wordt een interne rekenrente toegerekend aan de exploitatie. Op deze manier wordt de externe financiering van de gemeente door het aantrekken van geldleningen doorbelast naar de met deze geldleningen aangekochte activa. In de huidige vastgestelde grondexploitaties wordt gerekend met 0,65%. Voor de overige activa wordt een rentepercentage van 0,50% gehanteerd. De notitie rente 2017 van de commissie BBV geeft aan dat de omslagrente voor de overige activa maximaal 0,50% mag afwijken van het werkelijke rentepercentage. Door de herfinanciering van een groot gedeelte van de leningenportefeuille begin 2022, is dit percentage gedaald. Voor de overige activa is dit percentage daarom in 2023 aangepast naar 0,50%. Dit is het gewogen gemiddelde rentepercentage van de leningenportefeuille naar verhouding Vreemd vermogen/ Eigen vermogen inclusief afronding. Deze wordt ook in 2024 gehanteerd. Jaarlijks wordt bezien of de rekenrentes nog aansluiten op de regelgeving van het BBV en op de verwachte marktontwikkelingen. Op basis van de jaarlijkse actualisatie van het rentebeleid stelt de Raad de rentepercentages voor het komende begrotingsjaar vast.

Met de vastgestelde percentages wordt ook de Jaarrekening 2024 opgemaakt.

Renteschema De commissie BBV adviseert om het onderstaande renteschema in de paragraaf Financiering op te nemen, omdat met dit renteschema inzicht wordt gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Bedragen x € 1.000 Renteschema a De externe rentelasten over korte en lange financiering 980 b De externe rentebaten 0 Saldo rentelasten en rentebaten 980 c De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld d moet worden doorberekend Saldo door te berekenen externe rente

-127

e Rente over eigen vermogen f Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) Totaal aan taakvelden (inclusief overhead) toe te rekenen rente

0 0

g

De werkelijk aan taakvelden (inclusief overhead) toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

0 -127

0 -1.189 -336

Het voordelig renteresultaat wordt veroorzaakt doordat minder rente wordt betaald aan de bank dan er wordt toegerekend aan de taakvelden.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

90

Renteontwikkeling Na jaren van daling van de tarieven van langlopende leningen naar historisch lage percentages, zijn de tarieven vanaf 2023 in een stijgende lijn terecht gekomen. Dit komt voornamelijk door de genomen maatregelen van de Europese Centrale Bank (ECB) om de inflatie te beteugelen. Analisten verwachten voor de komende periode een stijgend niveau van de tarieven voor langere rentevaste periodes. Ook de tarieven van kortlopende leningen (1 jaar en korter) zijn, na jaren van daling van de tarieven naar historisch lage percentages, in een stijgende lijn terecht gekomen. Sinds september 2022 zijn negatieve rentes verleden tijd. Analisten verwachten ook hier voor de komende periode een stijgend niveau. Verwijzend naar de voorgaande punten is het rentetarief voor het korte geld goedkoper dan dat voor het lange geld. Financiering voor een periode van 1 jaar of minder (kasgeld) heeft daardoor de voorkeur. Er is echter in de wet FIDO een kasgeldlimiet opgenomen. Na overschrijding van deze limiet (maximaal drie kwartalen achtereen) dient de financiering plaats te vinden met lang geld. Door deze situatie is de gemeente genoodzaakt om op termijn langlopende leningen aan te trekken.

Liquiditeitenplanning en lening portefeuille Liquiditeitenplanning De gemeente houdt de liquiditeitenplanning met inachtneming van de grondexploitaties, investeringsplannen en de te betalen aflossingen scherp in de gaten. Het liquiditeitensaldo wordt goed bewaakt en indien noodzakelijk kan, ter overbrugging en ter voorkoming van het uitkomen boven de kasgeldlimiet voor langer dan drie kwartalen, een langlopende lening worden aangetrokken. Op basis van de meerjarenbalans is de verwachting dat de gemeente de komende jaren meerdere langlopende leningen zal aantrekken. Wanneer de meerjarenbalans wordt gevolgd, is de verwachting dat de boekwaarde van de langlopende leningen oploopt naar € 179 miljoen in 2024. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwachte investeringen. Doordat in de begroting geen rekening wordt gehouden met incidentele baten (bijvoorbeeld winst vanuit grondexploitaties) en eventuele vertragingen in investeringen, zal dit in werkelijkheid lager uitkomen. In de meerjarenbalans vindt u onder vaste schulden met een looptijd van één jaar of langer de ontwikkeling voor de komende jaren. Voor een nadere analyse van de schuldpositie wordt verwezen naar de kengetallen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

91

Ontwikkeling lening portefeuille De gemeente hanteert bij haar financiering de zogenaamde totaalfinanciering. Dat wil zeggen dat de gemeente geen financiering aantrekt voor specifieke projecten, maar alle inkomsten en uitgaven tezamen financiert. Deze wijze van financiering leidt tot eenvoud en efficiency. De lening portefeuille van de gemeente bestaat uit de volgende langlopende leningen: Bedragen x € 1.000 Lening portefeuille Dijk en Waard 2024

1

Boekwaarde 1-1-2024 5.130

Aflossing 2024 270

Boekwaarde 31-12-2024 4.860

2

69.000

3.632

65.368

1,050%

725

2042

3

6.840

360

6.480

1,110%

75

2042

4

1.750

875

875

-0,395%

-7

2025

5

3.714

929

2.785

-0,155%

-6

2027

6

6.389

1.278

5.111

-0,120%

-8

2028

*7

1.826

185

1.641

5,810%

106

2031

*8

1.115

113

1.002

5,800%

65

2031

Totaal

95.764

7.642

88.122

Lening

RenteRente 2024 percentage 1,070% 55

Laatste jaar 2042

1.005

* Lening 7 en 8 zijn doorverstrekt aan Woonstichting Langedijk. De jaarlijks te betalen rente en aflossing wordt op hetzelfde moment aan de gemeente betaald door de woonstichting.

De boekwaarde van de langlopende leningen is per 1 januari 2024 € 95,7 miljoen. Hiervan is € 2,9 miljoen doorgeleend aan een woningbouwvereniging. Er wordt in 2024 € 7,6 miljoen afgelost op bestaande leningen (waarvan € 0,3 miljoen indirect wordt betaald door Woonstichting Langedijk). De leningen 1, 2 en 3 zijn het resultaat van het herfinancieren van een groot deel van het leningenpakket begin 2022. Hiermee is een groot gedeelte van de schuldpositie voor een lange termijn geleend tegen een laag rentepercentage.

Renterisiconorm en kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt in de Wet FIDO is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan lange financiering, dat wil zeggen een rente typische looptijd langer dan één jaar, is in de Wet FIDO de renterisiconorm opgenomen. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Dat betekent dat in enig jaar 20% van het begrotingstotaal mag worden vernieuwd (herfinanciering en/of renteherziening). Hiermee wordt nagestreefd dat gemeenten hun vaste leningenportefeuille zodanig spreiden dat de renterisico’s gelijkmatig over de jaren worden gespreid.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

92

In onderstaande tabel vindt u de berekening van de renterisiconorm: Berekening renterisico op vaste schuld

2024

1. renteherzieningen

Bedragen x € 1.000 2025 2026 2027

0

0

0

0

2. aflossingen

7.642

7.659

6.803

6.822

3. renterisico (1 + 2)

7.642

7.659

6.803

6.822

4. renterisiconorm

60.000

60.000

60.000

60.000

5. ruimte onder renterisiconorm (4 -/- 3)

52.358

52.341

53.197

53.197

Berekening renterisiconorm 2024 4.a begrotingstotaal 2024

293.000

4.b vastgesteld percentage 4. renterisiconorm 2024 (4.a * 4.b / 100)

20 58.600

Voor de jaren 2024 tot en met 2027 blijft de gemeente Dijk en Waard ruim onder de renterisiconorm. Om een grens te stellen aan korte financiering, dat wil zeggen een rente typische looptijd tot één jaar, is in de Wet FIDO de kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De gemiddelde korte financiering (de netto vlottende schuld) dient per drie maanden getoetst te worden aan de kasgeldlimiet. Hiertoe wordt het gemiddelde genomen van de korte financiering per aanvang van de drie kalendermaanden in een kwartaal. Het doel van de kasgeldlimiet is om het risico van rentefluctuaties voor kort lenen te beperken. In onderstaande tabel vindt u de berekening van de renterisiconorm: Berekening kasgeldlimiet 2024 6.a begrotingstotaal 2024 (x € 1.000)

293.000

6.b het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage 6. kasgeldlimiet 2024 (6.a * 6.b / 100)

8,5 24.905

De gemeente Dijk en Waard heeft, binnen de gestelde normen en limieten, voldoende ruimte om eventueel benodigde gelden op een geschikte wijze (kort of lang) aan te trekken.

Schatkistbankieren Het Rijk heeft schatkistbankieren zonder leenfaciliteit verplicht gesteld voor gemeenten. Dit heeft namelijk een positief effect op de omvang van de overheidsschuld (EMU-schuld). Schatkistbankieren houdt in dat decentrale overheden, waaronder gemeenten, al hun liquide middelen en beleggingen aanhouden in de Nederlandse schatkist bij het ministerie van Financiën en niet langer financiële geldmiddelen en vermogen bij private partijen buiten de schatkist houden. Gemeenten mogen hun overtollige financiën tot een bepaald bedrag buiten de schatkist van het Rijk aanhouden. Voor gemeenten met een begrotingstotaal kleiner of gelijk aan € 500 miljoen is het drempelbedrag gelijk aan 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1.000.000 Voor de gemeente Dijk en Waard bedraagt het drempelbedrag in 2024 € 6.000.000. Wanneer de gemeente verwacht in een kwartaal gemiddeld meer overschotten te hebben dan het drempelbedrag dient een gedeelte tijdelijk bij het Rijk te worden ondergebracht.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

93

Bedrijfsvoering Inleiding Interne bedrijfsvoering is van belang om de efficiëntie en effectiviteit, transparantie en verantwoording én tevredenheid van medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie te bevorderen. Zodat de organisatie optimaal wordt ondersteund en gestimuleerd in haar groei om de inwoners, bedrijven en instellingen in Dijk en Waard zo goed mogelijk te helpen. We werken aan een gedegen fundament voor een succesvolle gemeente Dijk en Waard, door het verminderen van de kwetsbaarheid en het verhogen van de kwaliteit. Een strategische organisatie die redeneert vanuit de grote opgaven is het doel, waarin het ontwikkelen van eigenaarschap, samenwerken en vakmanschap centraal staat. Dat doen we onder meer door: 1. het verder bouwen aan een veilige en betrouwbare informatie- en automatiseringsstructuur; 2. het verder ontwikkelen van een Dijk en Waardse P&C-cyclus zodat we een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente zijn; 3. de ondersteuning en advisering van organisatie en bestuur verder te professionaliseren; 4. het stimuleren van vakmanschap, verbinding en vooruitgang binnen de gemeentelijke organisatie. Ontwikkeling van de organisatie Ontwikkeling van de organisatie is nodig om - in de complexe en steeds veranderende werkelijkheid - inwoners en ondernemers zo goed mogelijk te helpen. Helpen is immers mensenwerk en mensen maken de organisatie.

Leren en ontwikkelen staan ook in 2024 hoog in het vaandel. Dat doen we door het faciliteren van de medewerkers met opleidingen, trainingen, intervisie, coaching, etc. We stimuleren medewerkers om hier zelf regie in te pakken en in te zetten op vakmanschap. In 2023 hebben we onze formatie op orde gebracht. We hebben onderzoek gedaan, scenario’s besproken en keuzes gemaakt. Voor 2024 ligt het accent op het daadwerkelijk vervullen van de toegekende formatie met kwalitatief goed personeel., waarbij onze nieuwe wervingsstrategie helpend zal zijn. Voor wat betreft het inzetten op verlaging van ons ziekteverzuimpercentage is een strategisch plan ontwikkeld. Dit plan zet met name in op preventie en het bevorderen van vitaliteit en gezondheid van onze medewerkers. In 2024 werken we dit verder uit en geven we uitvoering aan het plan. De afgelopen jaren is in de gemeentelijke organisatie veel aandacht geschonken aan het onderwerp integriteit. Ambtelijke- en bestuurlijke integriteit is van groot belang voor het vertrouwen dat de inwoners, bedrijven en instellingen hebben in de overheid. In 2024 vervolgen we de aflegging van de eed of belofte van nieuwe medewerkers (alle ander medewerkers hebben de eed of belofte inmiddels afgelegd) en trainingen morele oordeelsvorming, informatieve bijeenkomsten en het spelen van een integriteitsspel om de bewustwording te blijven vergroten.

Daarnaast wordt eind 2023, begin 2024 een externe analyse van onze integriteitsstructuur gemaakt. Met als doel een beeld te schetsen van het integriteitsbouwwerk van onze ambtelijke organisatie opdat wij waar nodig gericht verder kunnen bouwen of verbeteren. De - in 2023 vastgestelde - organisatiewaarden Verbinding, Vakmanschap en Vooruitgang gaan we in 2024 verder uitwerken. Zodat we bij het helpen van onze inwoners, bedrijven en instellingen én in onze samenwerking werken vanuit deze waarden. Het in 2023 vastgestelde programmaplan over de organisatieontwikkeling vormt hiervoor de basis en dient als leidraad. Onderwerpen als het versterken van het strategisch vermogen, eigenaarschap, leiderschap en sturing, maar ook inclusie en diversiteit zijn hier onderdeel van.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

94

Ondersteuning en advisering We werken aan efficiëntie en effectiviteit in het besluitvormingsproces, met als doel de kwaliteit van besluiten te verhogen en risico’s te verminderen. Deze professionalisering draagt bij aan het verder verbeteren van onze dienstverlening aan inwoners, bedrijven en instellingen. Dit doen we onder meer door het verbeteren van de juridische kwaliteitszorg. In 2024 zal verder worden gewerkt aan een actualisering van de juridische kennisbank en wordt ingezet op het vergroten van juridische kennis binnen de organisatie. Er zal een gemeentebreed juridisch leeroverleg worden geïnitieerd, waarin naast het bespreken van actualiteiten ook de lessen uit bezwaarschriften en beroepzaken met elkaar worden besproken. Daarnaast werken we aan een vernieuwde klachtenregeling en bezwaarproces voor de gemeente Dijk en Waard. Het doel is om te komen tot een stevig klachten- en bezwaarproces waarbij klachten en bezwaarschriften tijdig en zorgvuldig worden afgehandeld. Processen die tevens betrouwbare management- en sturingsinformatie opleveren dat bijdraagt aan het lerend vermogen van de organisatie en wat ons in staat stelt om onze dienstverlening tussentijds te verbeteren. De nieuwe klachtenregeling en klachtenproces worden naar verwachting eind 2023, begin 2024 voorgelegd voor besluitvorming. Het nieuwe bezwaarproces volgt begin 2024.

Verder is in 2023 gestart met de projectmatige voorbereiding van de implementatie van de Wet Open Overheid (Woo). De Woo verplicht overheidsorganisaties om (op termijn) gespecificeerde informatiecategorieën actief openbaar te maken via een landelijke voorziening. Met als doel om het opvragen, vinden en inzien van informatie door inwoners, bedrijven en instellingen te vereenvoudigen en versnellen. De daadwerkelijke implementatie zal vanaf 2024 plaatsvinden met een doorwerking naar 2025 en verder. Voor de implementatie van de Woo is door de rijksoverheid budget beschikbaar gesteld.

Veilige en betrouwbare informatie en automatiseringsstructuur We nemen concrete stappen om verder in te spelen op de grote rol van digitalisering in de samenleving. Hierdoor ontstaan nieuwe mogelijkheden, maar tegelijkertijd nemen ook de risico’s van cybercriminaliteit toe. Het blijft daarom voor de gemeente van essentieel belang om volop in te zetten op ontwikkeling en het veilig houden van de digitale processen. Met de overgang in 2024 naar een moderne en adequaat ingerichte IT-omgeving leggen we het technische fundament, om de digitale dienstverlening met de maatschappij te ondersteunen. Deze overgang stelt ons in staat om verder te innoveren in onze processen, informatie digitaal toegankelijk te maken en gebruik te maken van informatie gestuurd werken. De financiële aspecten van deze ontwikkelingen zijn geïntegreerd in de begroting voor zowel 2024 als de komende jaren en omvatten zowel eenmalige als doorlopende kosten. Naast deze belangrijke inspanningen werken we gedurende 2024 verder aan het harmoniseren, standaardiseren en digitaliseren van dienstverleningsprocessen (bijvoorbeeld ten behoeve van het sociaal domein). Waar vanuit ICT terecht gekeken wordt naar informatieveiligheid rond de digitale omgeving en in digitale processen zijn er ook nog niet-digitale processen binnen Dijk en Waard.

Vanuit het brede perspectief van informatieveiligheid en gegevensbescherming krijgen, naast de digitale processen, ook deze processen aandacht. Daarnaast zien we, mede door een toename van de risico’s van cybercriminaliteit als gevolg van de alsmaar toenemende digitalisering van de samenleving, ook voor 2024 de noodzaak van het vergroten van het bewustzijn rond informatieveiligheid en gegevensbescherming. Dit bewustzijn wordt onder meer gestimuleerd door het geven van voorlichting en advies, het uitvoeren van

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

95

analyses en het toezichthouden op en adviseren over (risicovolle) processen waarin persoonsen/of andere (gevoelige) gegevens verwerkt worden. Daarnaast wordt een bedrijfscontinuïteitsplan opgezet om de digitale weerbaarheid van de organisatie als geheel te vergroten. Daarmee wordt inzichtelijk wat onze kritische processen zijn en wat de (nood)oplossingen zijn om die in het geval van een crisis te kunnen hervatten. Het vaststellen van het bedrijfscontinuïteitsplan eind 2023 gaat ervoor zorgen dat we in 2024 voorbereid zullen zijn in het geval zich een (cyber)crisis voordoet.

Dijk en Waardse P&C cyclus Een stabiele financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente is ons doel. Zo kunnen ambities op een financieel verantwoorde wijze gerealiseerd (blijven) worden. We werken continu aan het verbeteren van onze P&C producten en financieel beleid. Ook in 2024 gaan we verder met het verbeteren van het planning & control proces. Dat doen we samen met de organisatie, het bestuur en de raad. Ook de bijdrage en de feedback van de accountant wordt hierbij meegenomen. We wegen de maatschappelijke doelen af tegen de beschikbare middelen en maken risico's inzichtelijk. Zo maken wij de financiële basis minder kwetsbaar in de onzekere financiële periode die voor ons ligt.

Communicatie Samen zijn we Dijk en Waard en samen maken we Dijk en Waard. In 2024 bouwen we voort op de verbinding tussen de samenleving en de gemeente, door in te zetten op (strategische)communicatie. We communiceren op een duidelijke manier en op basis van een gelijkwaardige relatie met de samenleving. We werken samen aan lokale vraagstukken en maatschappelijke opgaven. We creëren randvoorwaarden voor een gemeente waarin iedereen telt en wordt gezien. In 2024 leggen we de focus op het versterken van de herkenbaarheid van Dijk en Waard, op het verhogen van de toegankelijkheid van informatie en het blijven aansluiten op wat er leeft en speelt in Dijk en Waard en in de regio.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

96

Verbonden partijen

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

97

Gemeenschappelijke regelingen Cocensus Bestuurlijk Vestigingsplaats Openbaar belang Vertegenwoordiging

Rechtsvorm Financieel Eigen vermogen 01-01-2024 Vreemd vermogen 01-01-2024 Resultaat 2024 Bijdrage 2024 Financieel belang Overig Risico's Ontwikkelingen

www.cocensus.nl Heemskerk Het uitvoeren van de werkzaamheden met betrekking tot de gemeentelijke belastingen. Het bestuur is samengesteld uit een Dagelijks Bestuur (DB) en een Algemeen Bestuur (AB). Het DB vergadert vijf keer per jaar. Twee van deze vergaderingen worden opgeschaald tot een AB-vergadering, met name om de jaarrekening en de begroting vast te stellen. Wethouder F. Ruiten is lid van zowel het Dagelijks Bestuur als het Algemeen Bestuur van Cocensus. Openbaar lichaam Bedragen x € 1.000 510 31-12-2024 510 15.267 31-12-2024 14.985 1.378 Bij de berekening van de bijdragen per gemeente is gebruik gemaakt van een rekenmodel. In dat model zijn de belangrijkste factoren het aantal objecten, gesplitst naar woningen en niet-woningen, en de specifieke heffingen per gemeente. Het aantal bezwaren ingediend door No Cure No Pay bureaus neemt toe. Voor Cocensus betekent dit extra kosten voor proceskostenvergoedingen en voor de afhandeling van de bezwaren. Cocensus heeft als voornaamste doelstelling voor de komende jaren om de klant centraal te stellen. Ook wil Cocensus op een zo laagdrempelige mogelijke manier inwoners en bedrijven de mogelijkheid geven om hun zaken digitaal te regelen als zij dat willen. Dit kan via het Digitaal loket. Deze digitale dienstverlening blijft Cocensus continu verbeteren.

Bovendien blijft de beveiliging en bescherming van persoonsgegevens een hoge prioriteit. Om dit te waarborgen, worden jaarlijks security assessments en audits uitgevoerd door een onafhankelijke partij die geaccrediteerd is door de overheid. Aangezien informatiebeveiliging voortdurend evolueert, blijft Cocensus actief zoeken naar potentiële nieuwe kwetsbaarheden. Zo kan men inzicht verkrijgen in mogelijke risico's en de nodige maatregelen treffen om deze te verhelpen. Vanuit landelijk perspectief is er meer aandacht rondom de No Cure No Pay bureaus. Er worden van rijkswege maatregelen verwacht om het verdienmodel terug te brengen met instandhouding van de rechtsbescherming én de burger meer te betrekken bij het bezwaarproces.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

98

GGD Hollands Noorden Bestuurlijk Vestigingsplaats Openbaar belang

www.ggdhollandsnoorden.nl Alkmaar De GGD Hollands Noorden - bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Noord-Holland Noord. - bewaakt door gezondheidsrisico's en -onveiligheid te signaleren en de inzichten hierover actief te verspreiden. - beschermt tegen bedreigingen van de volksgezondheid met preventie, bestrijding en voorlichting. - bevordert individueel en collectief gezond gedrag en preventief beleid van de gemeenten en andere spelers in de gezondheidszorg. Onder de kapstok ‘Health in all policies’ zijn alle werkzaamheden ingekaderd in vier focuslijnen: -Gezond opgroeien, waaronder het consultatiebureau en andere activiteiten voor jeugdpreventie; -Gezond ouder worden, waaronder aandacht voor gezonde leefstijl, psychosociale gezondheid en gezonde leefomgeving; -Meedoen naar vermogen, waaronder aandacht voor zorgmijders en personen met onbegrepen gedrag en mede uitvoering geven aan de Wet verplichte GGZ (Wvggz); -Gezonde leefomgeving, waaronder proactieve inzet op preventie & gezonde leefstijl en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten.

Meer algemeen zijn de hoofdtaken: -ondersteuning van gemeenten bij realisatie en uitvoering van lokaal gezondheidsbeleid; -uitvoering van wettelijk opgelegde taken zoals: infectieziektebestrijding, medische milieukunde, technische hygiënezorg, Rijksvaccinatieprogramma, jeugdgezondheidszorg, publieksvoorlichting en gezondheidsbevordering.

Vertegenwoordiging Rechtsvorm

Wethouder G. Rep is lid van het Algemeen Bestuur van de GGD HN Openbaar lichaam

Financieel Eigen vermogen 01-01-2024 Vreemd vermogen 01-01-2024 Resultaat 2024 Bijdrage 2024 Financieel belang

Bedragen x € 1.000 1.276 31-12-2024 1.306 0 31-12-2024 0 180 5.257 De bijdragen omvatten de jaarlijkse lasten, voor zover deze niet door de opbrengsten uit andere vergoedingen worden bestreden. De bijdrage van de deelnemers wordt bepaald naar rato van het aantal inwoners van de deelnemers op 1 januari van het jaar, voorafgaande aan dat waarvoor de bijdrage verschuldigd is.

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

99

Overig Risico's

Ontwikkelingen

De GGD noemt in haar begroting 2024 een aantal risico’s met daarbij de maatregelen die de GGD neemt om te voorkomen dat de risico’s zich voordoen of de schade ervan te beperken. Indien één van deze risico’s zich voor dreigen te doen, worden de negatieve financiële effecten, zoveel als mogelijk is, beperkt in de flexibele schil van de organisatie. De risico’s met een impact van boven de €100.000 zijn als volgt: Kostenstijgingen; het betreft diverse risico’s die de GGD niet meer uit de eigen begroting kan opvangen. Het betreft de volgende kostenstijgingen: Van leveranciers en verhogingen van landelijke bijdragen van goederen en diensten boven de indexatie; Cao-gebonden loonstijgingen en Cao-gebonden toename van verlofuren zorgen, boven de begrote loonindexatie, voor hogere kosten en voor verlaging van productiviteit; Noodzakelijke uitbreiding van formatie om de informatievoorziening en kritieke bedrijfsprocessen te borgen en noodzakelijke vernieuwingen van ICT systemen te realiseren; Noodzakelijke inzet op strategisch personeelsbeleid. Dit resulteert in hogere kosten voor werving en selectie, verzuimpreventie en duurzame inzetbaarheid; Voldoen aan nieuwe wetgeving, zoals de Wet open overheid (Woo). De speerpunten voor 2024 zijn: Proactief inzetten op preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten; Informatiebeveiliging en privacy

Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard

100