Bijlage 1 - Programmabegroting 2024 - versie Raad 101023
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
Inhoudsopgave Bestuurlijke inleiding ..........................................................................................................................4 Woord vooraf .................................................................................................................................5 Leeswijzer ......................................................................................................................................7 Ontwikkelingen perspectief............................................................................................................8 Programmaplan ...............................................................................................................................11 Programma 0 Bestuur en ondersteuning ....................................................................................12 Programma 1 Veiligheid ..............................................................................................................18 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................23 Programma 3 Economie ..............................................................................................................28 Programma 4 Onderwijs ..............................................................................................................33 Programma 5
Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte .......................................................39 Programma 6 Sociaal domein .....................................................................................................47 Programma 7 Volksgezondheid en milieu...................................................................................55 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .......................61 Paragrafen .......................................................................................................................................66 Lokale heffingen ..........................................................................................................................67 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................76 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................81 Trends en ontwikkelingen ............................................................................................................81 Financiering .................................................................................................................................89 Bedrijfsvoering
.............................................................................................................................94 Verbonden partijen ......................................................................................................................97 Grondbeleid ...............................................................................................................................114 Financiële positie ...........................................................................................................................116 Prognose meerjarenbalans .......................................................................................................117 EMU-Saldo ................................................................................................................................120 Overzicht reserves .....................................................................................................................121 Overzicht voorzieningen ............................................................................................................123 Meerjaren investeringsschema .................................................................................................124 Financiële overzichten...................................................................................................................131 Overzicht baten en
lasten ..........................................................................................................132 Structureel evenwicht ................................................................................................................134 Overzicht incidentele baten en lasten .......................................................................................135 Bijlagen ..........................................................................................................................................137 Uitvoeringsinformatie .................................................................................................................138 Begrotingspost subsidies...........................................................................................................141
Bestuurlijke inleiding
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
4
Woord vooraf Voor u ligt de Programmabegroting 2024 – 2027. Deze begroting is de uitwerking van de Kadernota die de gemeenteraad op 11 juli 2023 heeft vastgesteld. De begroting past bij de groei die de gemeente doormaakt en geeft ruimte om onze ambities waar te maken. Voor de jaren vanaf 2026 zijn er bij alle gemeenten in Nederland onzekerheden en financiële zorgen. Dijk en Waard is daar geen uitzondering op. Bij het opstellen van deze programmabegroting zijn we ons daarvan bewust en toch maken we de keuze om voort te zetten wat we nu aan het opbouwen zijn. Laat ik u eerst meenemen naar de Programmabegroting voor het jaar 2024. Alle elementen uit de door u vastgestelde Kadernota zijn daar in ondergebracht. Dat betekent dat we onze voornemens en ambities uit het coalitieakkoord financieel hebben kunnen vertalen. Om Dijk en Waard verder te ontwikkelen, is het nodig om te blijven investeren. We blijven werken aan goede bereikbaarheid met projecten als de ondertunneling van het spoor en we blijven bouwen aan betaalbare en passende woningen voor iedereen. Het Stationskwartier wordt de komende jaren een steeds fraaier verblijfsgebied. Maar ook investeren we in een stevig armoedebeleid, goede welzijnsvoorzieningen, duurzame en passende onderwijshuisvesting en verduurzamingsmogelijkheden voor inwoners met een kleine portemonnee.
De openbare ruimte wordt groener en kan de effecten van de klimaatverandering beter aan. We kijken samen met ondernemers hoe we in het kader van netcongestie tot slimme oplossingen kunnen komen. We willen Breekland en De Vaandel verder ontwikkelen en zo meer ruimte voor ondernemers creëren en daarmee ook werkgelegenheid voor onze inwoners. Daarbij blijft de stijging van de OZB beperkt tot de inflatie. U leest er alles over in deze programmabegroting. Vanaf het jaar 2026 is de situatie minder rooskleurig. De meerjarenbegroting is vanaf 2026 niet sluitend. Het jaar 2026 wordt een ‘ravijnjaar’ genoemd. De Rijksoverheid heeft de intentie om vanaf dat jaar de algemene uitkering fors te verlagen. Zoals het er nu naar uitziet betekent dat voor gemeente Dijk en Waard een gat van 12 miljoen euro. De VNG heeft de gemeenten geadviseerd om de tekorten in de begroting zichtbaar te maken. Het risico dat een deel van deze bezuiniging doorgezet gaat worden is uiteraard aanwezig. Daarvoor sluiten we onze ogen niet, maar we kiezen er met deze Programmabegroting voor om niet nu al op de rem te trappen en te bezuinigen. We blijven doen wat goed is voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voor de komende jaren.
Nu al drastische maatregelen nemen is in dat licht niet wenselijk voor een gemeente die net een schaalsprong heeft doorgemaakt en ook de komende jaren nog forse groei voorziet. Een groei die ook positieve effecten heeft op de financiële ontwikkeling Uiteraard hebben we goed voor ogen wat er op ons afkomt. We kijken extra scherp naar wat in onze reserves is ondergebracht en of dat echt nodig is. Het vraagt ook van ons om nu al te onderzoeken waar structurele bezuinigingen mogelijk zijn om wanneer nodig goed onderbouwde keuzes te kunnen maken. Kortom: we bereiden ons goed voor op de toekomst zonder nu rigoureuze beslissingen te nemen.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
5
We hebben een gezonde vermogenspositie en daarmee capaciteit om eventuele calamiteiten op te vangen. Deze begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op 7 november 2023.
Fred Ruiten Wethouder Financiën Dijk en Waard, 10 oktober 2023
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
6
Leeswijzer Voor u ligt de begroting 2024 van de gemeente Dijk en Waard. In deze begroting kunt u lezen hoe het 'huishoudboekje' van Dijk en Waard er voor het jaar 2024 en de daaropvolgende jaren uitziet. De basis voor deze begroting is het coalitieakkoord 'Thuis in Dijk en Waard' van 19 december 2022. Dit coalitieakkoord is verder uitgewerkt in de Kadernota 2024, die op 11 juli 2023 door de raad is vastgesteld. De beleidsmatige teksten uit de Kadernota zijn vervolgens doorvertaald naar deze begroting en aangevuld met eventuele actuele ontwikkelingen. Op financieel vlak is het startpunt van de begroting 2024 het financieel (meerjaren)perspectief dat is opgenomen in de Kadernota 2024. In het onderdeel Ontwikkeling perspectief wordt nader toegelicht hoe vanuit het perspectief van de Kadernota 2024 tot het begrotingsresultaat voor 2024 en de daaropvolgende jaren is gekomen. Vervolgens bestaat de eigenlijke begroting uit twee verplichte delen. Het Besluit Begroting en Verantwoording voor provincies en gemeenten (BBV) schrijft deze tweedeling voor. Het eerste deel, de beleidsbegroting, bestaat uit het Programmaplan en de Paragrafen. In het onderdeel Programmaplan wordt per programma het beleidsmatige kader van dat programma beschreven. Dit bestaat per programma uit de volgende onderdelen:
Trends & Ontwikkelingen:
Waar staan we voor? Maatschappelijk effect:
Welke doelstellingen dragen daar aan bij?:
Waar zetten we in 2024 op in?:
Waar leiden we ons succes uit af? (Meetlat):
een helicopterview over belangrijke onderwerpen per programma waar we als gemeente mee te maken hebben. een korte beschrijving per programma van de onderwerpen, waar we als gemeente op lokaal niveau een rol in hebben. een beschrijving per programma van de doelstellingen van Dijk en Waard die we hebben geformuleerd om aan die trends, ontwikkelingen en maatschappelijke effecten te kunnen voldoen. een opsomming per programma van de zaken, die in 2024 worden opgepakt, uitgevoerd of afgerond en bijdragen aan de genoemde doelstellingen. welke criteria hanteren we als gemeente om te beoordelen of we doelstellingen hebben behaald.
Na bovengenoemde onderdelen volgen de per programma door het BBV verplicht gestelde beleidsindicatoren en een overzicht van de verbonden partijen per programma. Elk programma wordt afgesloten met het onderdeel 'Wat mag het kosten'. Hierin worden de begrote bedragen per jaarschijf weergegeven. De cijfers in de jaarschijf 2023 zijn de begrotingscijfers zoals deze zijn gepresenteerd in de Voorjaarsrapportage 2023, welke op 11 juli 2023 door de raad is vastgesteld. Het tweede deel van de begroting, de financiële begroting, bestaat uit de Financiële positie (balansgerelateerde onderwerpen) en de Financiële overzichten (exploitatiegerelateerde onderwerpen). Tenslotte wordt deze begroting afgesloten met enkele door de BBV verplicht gestelde Bijlagen.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
7
Ontwikkelingen perspectief Op 11 juli 2023 heeft de raad de Kadernota 2024 vastgesteld. Het hierin geschetste perspectief is het uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2024. Tijdens het opstellen van de begroting 2024 zijn de bestaande budgetten geanalyseerd en zijn ten opzichte van het begrotingsperspectief in de Kadernota 2024 (autonome) ontwikkelingen geconstateerd die tot aanpassing van dit perspectief leiden. Deze ontwikkelingen zijn in onderstaand overzicht weergegeven als mutaties en leiden ten opzichte van de Kadernota 2024 per saldo tot een verbeterd begrotingssaldo in de begroting 2024 en het meerjarenperspectief: Bedragen x € 1.000
Begrotingssaldo Kadernota 2024 Mutaties begrotingsproces Begroting 2024 Begrotingssaldo Begroting 2024
2024
2025
2026
2027
248 2.745 2.993
50 3.182 3.232
-13.364 3.085 -10.279
-16.025 4.508 -11.517
Het bedrag van de mutaties begrotingsproces Begroting 2024 bestaat uit verschillende posten, die onderstaand worden benoemd en vervolgens op hoofdlijnen worden toegelicht. Bedragen x € 1.000
OZB Afschrijving Algemene Uitkering Loonkosten Dotatie Reserve Grote Projecten Riool Overige mutaties Aanpassing legesopbrengsten Afval Rente Autonome ontwikkelingen na Kadernota 2024 Mutaties begrotingsproces 2024
2024
2025
2026
2027
1.245 340 -16 465 247 405 63 215 195 -16 -398 2.745
1.245 8 479 465 438 390 66 214 209 -34 -298 3.182
1.245 324 -252 607 438 395 131 214 226 -47 -196 3.085
1.245 736 720 607 438 363 260 214 188 -67 -196 4.508
Leeswijzer: positieve bedragen in het overzicht hebben een positief effect op het begrotingssaldo, negatieve bedragen duiden op een ontwikkeling die tot een verslechtering van het begrotingssaldo leidt.
OZB Op basis van het Consumentenprijsindexcijfer van juni 2023 zijn de opbrengsten voor de onroerendezaakbelasting (OZB) in de begroting 2024 verhoogd met 5,7%. Hierdoor ontstaat een voordeel in de begrote OZB-opbrengsten van € 901.000. Daarnaast is in Dijk en Waard het aantal onroerende zaken (woningen, (bedrijfs)panden, fabrieken en alle bijbehorende grond) waarover OZB in rekening wordt gebracht ten opzichte van het vorige jaar toegenomen. Deze onroerende zaken worden in 2024 voor het eerst in de OZB-heffing betrokken. Dit leidt voor de begroting 2024 tot hogere OZB-opbrengsten van € 344.000.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
8
Afschrijving In de afschrijvingskosten van de gemeente doet zich naar verwachting de komende jaren een aantal positieve effecten voor: 2024 Het positieve effect van € 340.000 in de jaarschijf 2024 heeft vooral betrekking op investeringen, die zijn uitgesteld. Hierdoor beginnen ook de afschrijvingen op een later moment. 2026 Het positieve effect van € 324.000 in de jaarschijf 2026 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een geplande aflossing op een lening in 2023. In de begroting 2023 is deze aflossing in de meerjarenraming voor de jaarschijf 2026 ten onrechte per abuis als afschrijvingslast aangemerkt. Deze omissie is bij de werkzaamheden voor de begroting 2024 gesignaleerd en nu gecorrigeerd. 2027 Het positieve effect van € 736.000 in de jaarschijf 2027 kent twee hoofdoorzaken: er is sprake van een vrijval van afschrijvingslasten op investeringen waarvoor geen vervanging in het MeerjarenInvesteringPlan (MIP) is opgenomen, zoals herinrichtingen van wijken en uitbreidingen 1e scholen; en een geplande aflossing op een lening was in de begroting 2023 in de meerjarenraming voor de jaarschijf 2027 ten onrechte per abuis als afschrijvingslast aangemerkt. Deze omissie is bij de werkzaamheden voor de begroting 2024 gesignaleerd en nu gecorrigeerd.
Algemene uitkering Bij het opstellen van de Kadernota 2024 is in het meerjarenperspectief een 'voorschot' verwerkt voor de verwachte groei van de Algemene Uitkering in de meicirculaire Gemeentefonds 2023: 2024 +€ 9,0 miljoen 2026 +€ 7,5 miljoen 2025 +€ 9,0 miljoen 2027 +€ 5,0 miljoen In de op 31 mei 2023 verschenen meicirculaire bleken de werkelijke bedragen enigszins af te wijken van de in de Kadernota opgenomen verwachtingen. Rekening houdend met de reeds ingerekende bedragen in de Kadernota 2024 zijn de juiste bedragen nu in de begroting opgenomen.
Loonkosten Bij het opstellen van de begroting 2023 was nog niet bekend met welk bedrag de loonkosten zouden stijgen als gevolg van de nieuw af te sluiten CAO gemeenten 2023. De stijging van de loonkosten in de begroting 2023 is destijds daarom ook bepaald op basis van een inschatting. In het voorjaar 2023 is de CAO gemeenten 2023 afgesloten. Hierbij bleek dat de inschatting van de loonkostenstijging in de begroting 2023 te hoog was. De loonkosten in de begroting 2024 zijn daarom ook naar beneden bijgesteld. Dit heeft een positief effect op de begrotingsuitkomst. In de begroting 2024 is overigens nog geen rekening gehouden met de financiële effecten van de nieuw af te sluiten CAO gemeenten 2024. Dotatie Reserve Grote Projecten In de meerjarenraming is tot en met 2025 rekening gehouden met een oplopende dotatie aan de Reserve Grote Projecten. Daarna zou de jaarlijkse storting net zo groot zijn als de jaarlijkse onttrekking en zou de reserve naar een nulsaldo lopen. Op dat moment zou de reserve zijn betekenis hebben verloren. Door de harmonisatie van de Activanota's van de voormalige gemeenten Heerhugowaard en Langedijk als gevolg van de bestuurlijke fusie is in 2022 een aantal zaken vervroegd afgeschreven. De hogere afschrijvingslasten die hiervan eenmalig het gevolg waren zijn conform het doel van deze reserve gedekt uit de Reserve Grote Projecten.
Hierdoor vertoont de Reserve Grote Projecten eind 2023 al een nulsaldo en kunnen de nog ingerekende dotaties in de begroting 2024 vervallen. Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
9
Riool Per saldo stijgen de baten Rioolheffing in 2024 met € 400.000. Dit is toe te rekenen aan de compensabele BTW van investeringen die zijn opgenomen in het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR). Deze compensabele BTW is niet als een last opgenomen in de begroting maar wordt wel extracomptabel meegenomen bij het berekenen van de kostendekkendheid. Voor de opbouw van de kostendekkendheid van het product Riolering wordt verwezen naar de paragraaf Lokale Heffingen. Overige mutaties Hieronder is de vrijval van diverse niet langer benodigde budgetten opgenomen. Aanpassingen legesopbrengsten De legesopbrengsten zijn in de begroting 2024 geïndexeerd. Bovendien zijn de aantallen aanvragen en verstrekkingen voor producten waarover leges in rekening worden gebracht, voor de begroting 2024 geactualiseerd. Met betrekking tot reisdocumenten en rijbewijzen wordt verwacht dat er vanaf 2024 tot en met 2027 een hoge piek zal zijn in het aantal verstrekkingen, wat zal leiden tot aanzienlijk hogere opbrengsten in deze periode. Afval Met het vaststellen van de begroting 2023 is de raad akkoord gegaan met het verhogen van budgetten voor de ICT-infrastructuur en uitbreiding van de formatie (Formatie op orde). Dit heeft geleid tot een stijging van de gemeentelijke overheadkosten. Deze hogere kosten worden over de verschillende taakvelden binnen de begroting verdeeld.
Het taakveld Afval moet volledig kostendekkend zijn. Deze dekking dient te komen uit de opbrengsten Afvalstoffenheffing. Het aandeel van bovengenoemde hogere overheadkosten, dat ten laste van het taakveld Afval komt wordt daarom gecompenseerd door een hogere opbrengst Afvalstoffenheffing. Dit effect komt nu in de begroting 2024 naar voren. Rente De toe te rekenen rente aan grondexploitaties is naar beneden bijgesteld op basis van de verwachte ontwikkeling van de boekwaarden. Autonome ontwikkelingen na Kadernota 2024 Na de vaststelling van de Kadernota 2024 in juli 2023 is bij het opstellen van de begroting 2024 nog een aantal nieuwe autonome ontwikkelingen naar voren gekomen, die alsnog in de begroting opgenomen zouden moeten worden. Het betreft de volgende onderwerpen met bijbehorende budgetten: Bedragen x € 1.000 2024 2025 2026 2027 Dienstauto's college
-12
-12
-12
-12
Verhoging bijdrage Veiligheidsregio Onderhoudsronde HR21 Continuïteit interne communicatiekanalen Programma Route regionale Jeugdhulp 2026 Harmonisatie sportbedrijven Aframen budget MKB vriendelijkste gemeente Bijdrage huisvestingskosten Ronduit Uitvoering regionale klimaatadaptatiestrategie Totaal
-246 -130 -30 -102 -100 210 50 -38 -398
-246 -130 -30 -102 0 210 50 -38 -298
-246 -130 -30 0 0 210 50 -38 -196
-246 -130 -30 0 0 210 50 -38 -196
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
10
Programmaplan
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
11
Programma 0 Bestuur en ondersteuning De gemeente Dijk en Waard is betrokken bij inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers en weet wat er speelt. We zijn een samenwerkingspartner voor de samenleving en andere overheden. We zijn betrouwbaar, benaderbaar en toegankelijk en bieden een veilige haven van waaruit we gezamenlijk onze koers bepalen. We passen ons aan aan de omstandigheden om ons heen, waarbij we creatief en innovatief zijn. Dat is nodig om de voortdurend veranderende wereld en financiële uitdagingen het hoofd te bieden. Dat kan invloed hebben op wanneer we iets bereiken. Als het kan, doen we het samen. En altijd op een manier die ook door de ander wordt gewaardeerd.
Trends & Ontwikkelingen Vertrouwen Het belang van vertrouwen in de overheid mag en kan niet worden onderschat. Het vormt de hoeksteen van een goed functionerende samenleving en heeft diepgaande invloed op individuen, de maatschappij en het functioneren van de overheid zelf. Recente gebeurtenissen zoals de toeslagenaffaire, de stikstofcrisis en de gaswinning in Groningen hebben diepe wonden geslagen in het vertrouwen van burgers in de overheid. Wij bouwen aan het vertrouwen door in verbinding te staan met onze dorpen en wijken en goed bereikbaar en transparant te zijn. Inclusief Iedereen die dat wil moet mee kunnen denken en doen. Dit betekent dat we zo aantrekkelijk, laagdrempelig en toegankelijk mogelijk moeten zijn. Zodat inwoners van jong tot oud, van praktisch opgeleid tot theoretisch opgeleid, et cetera, zoveel mogelijk tot hun recht komen. Investeren in samenwerking vraagt om kritische reflectie op de rol en positie van de gemeenteraad, het college en de organisatie in het democratische samenspel met de samenleving. Ook als organisatie streven we een diverse samenstelling na. Grenzeloos samenwerken in de regio en verder Samenwerking met de samenleving beperkt zich niet tot de grenzen van onze gemeente. Dit pakken we óók met medeoverheden op. Als we de opgaven en vraagstukken centraal stellen vraagt dit om ruimte om te experimenteren hoe we deze samenwerking vormgeven.
Zodat we zorgen voor voldoende uitvoeringskracht, betere sturing op integrale samenhang van regionale opgaven en versterking van de ondersteuning van de volksvertegenwoordiging, waaronder de rol van gemeenteraden bij regionale samenwerking. Door de schaalsprong die we als gemeente hebben gemaakt nemen we binnen de regio Alkmaar, Noord-Holland Noord (NHN), op provinciaal en op landelijk niveau vaker een bestuurlijke trekkersrol op ons. Op deze manier wordt onze positie als gemeente verstevigd en krijgen we meer sturing op de integrale samenhang van onze (boven)regionale opgaven. Onze regionale samenwerkingen zijn verdeeld over de verschillende programma's. Waar wenselijk wordt hierop bij het betreffende programma nader ingegaan.
Bedrijfsvoering Interne bedrijfsvoering is van belang om de efficiëntie en effectiviteit, transparantie en verantwoording én tevredenheid van medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie te bevorderen. Zodat de organisatie optimaal wordt ondersteund en gestimuleerd in haar groei om de inwoners, bedrijven en organisaties in Dijk en Waard zo goed mogelijk te helpen.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
12
We werken aan een gedegen fundament voor een succesvolle gemeente Dijk en Waard, door het verminderen van de kwetsbaarheid en het verhogen van de kwaliteit. Een strategische organisatie die redeneert vanuit de grote opgaven is het doel, waarin het ontwikkelen van eigenaarschap, samenwerken en vakmanschap centraal staat. Zie hiervoor verder Paragraaf Bedrijfsvoering.
Waar staan we voor? Maatschappelijk effect Dijk en Waard is een sterke en innovatieve gemeente waar iedereen telt en wordt gezien en waar we ruimte bieden aan initiatieven. We zijn een gemeente die zich als samenwerkingspartner opstelt. En die een belangrijke rol neemt in de ontwikkeling van onze regio. We zijn benaderbaar en toegankelijk. Onze dienstverlening past daarbij: mensgericht, voor iedereen en van nu. We streven naar steeds betere en waardevolle dienstverlening voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We werken daarbij zoveel mogelijk informatiegestuurd. Dit speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van onze dienstverlening. We doen dit in een wereld die continu verandert. Dat geldt ook voor de (technologische) mogelijkheden van onze dienstverlening: sneller, digitaler, en met meer inlevingsvermogen voor de mensen die dat nodig hebben. We zetten daarom in op een dienstverlening die mee kan bewegen met de veranderende behoeften en omstandigheden van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We werken aan de bekendheid van de gemeente. We versterken de verbinding tussen inwoners en de gemeente, bijvoorbeeld door meer te gaan doen voor nieuwe inwoners.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
13
Welke doelstellingen dragen daar aan bij? 1. Een zichtbare en actieve positie in de (boven)regio en in de samenwerking met (regio)gemeenten, provincie, het Rijk en andere overheden. 2. Grenzeloos besturen: samen met andere overheden zorgt Dijk en Waard ervoor dat onze gemeentegrens geen belemmering vormt voor de aanpak van opgaven en vraagstukken. 3. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ervaren de dienstverlening van Dijk en Waard als waardevol, mensgericht en betrouwbaar. 4. Onze dienstverlening is online waar het kan en persoonlijk waar dat passend is. Inwoners , ondernemers en maatschappelijke organisaties kunnen steeds meer en beter digitaal bij de gemeente terecht. 5. Onze bekendheid en zichtbaarheid als gemeente Dijk en Waard wordt vergroot. 6. Het indienen van klachten is laagdrempelig en klachten worden naar tevredenheid opgepakt. 7. Dijk en Waard is een financieel stabiele gemeente. Gemeentelijke voorzieningen- en lastenniveau zijn in balans. Waar zetten we in 2024 op in? 1. We staan in verbinding met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daardoor, en door dorp- en wijkgericht werken weten we wat er leeft en speelt. 2. Op basis van de ervaringen die we in de pilotgebieden (Noord- en Zuid-Scharwoude en de Schilderswijk) opdoen, ontwikkelen we een werkwijze voor dorp- en wijkgericht werken. 3.
Een goede relatie en samenwerking met (regio)gemeenten, provincie, het Rijk en andere overheden en inname van een stevige positie in gezamenlijke projecten en de diverse gremia. 4. Vergroting van de zichtbaarheid en benaderbaarheid van het bestuur. 5. Een vruchtbaar samenspel tussen college en raad. 6. Kennis van en inzicht in klantbeleving en verbetering van dienstverlening. 7. Ontwikkeling van een welkomstbrief en welkomstprogramma voor nieuwe inwoners. 8. Snelle en adequate afhandeling van klachten. 9. Voortdurende verhoging van de kwaliteit van de Basis Registratie Personen (BRP), onder andere door adresonderzoek en deelname aan het project Woonfraude. 10. Een goed balans tussen voorzieningenniveau en gemeentelijke lasten. 11. Een sluitende begroting en positief oordeel van de toezichthouders. Waar leiden we ons succes uit af? (Meetlat) 1. Realisatie van de gebiedsanalyses en dorps- en wijkagenda's voor de pilotwijken, samen met onze inwoners. 2. De A-status van digitale toegankelijkheid voor gemeentelijke website. 3. Een voldoende weerstandsratio, een gezonde schuldquote en een voldoende solvabiliteitsratio.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
14
Beleidsindicatoren Indicator Eenheid
Waarde
Formatie
Aantal fte per 1.000 inwoners
7,44 fte
Bezetting
Aantal fte per 1.000 inwoners
6,67 fte
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
€ 803,26
Externe inhuur
Kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen
5,57%
Overhead
Overheadkosten als % van de totale lasten
10,94%
Verbonden partijen Verbonden partij Cocensus
Vestigingsplaats
Openbaar belang
Alkmaar
Samenwerking op het gebied van belastingen (uitvoeringswerkzaamheden). Het betreft de uitvoering van de wet WOZ (herwaardering), de aanslagoplegging, de afhandeling van bezwaren en beroepschriften, de (dwang)invordering en de afhandeling van verzoeken om kwijtschelding. Alsmede de contacten met de Waarderingskamer, CBS en de gemeentelijke afnemers (belastingdienst en waterschap).
NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
Den Haag
Uitoefening van het bedrijf van bank ten dienste van de overheden.
Alliander NV
Diemen
Alliander staat voor een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
15
Wat mag het kosten? Taakveld
Rekening 2022
Begroting Begroting 2023 2024
Raming 2025
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2026 2027
LASTEN Bestuur
-5.789
-5.526
-5.409
-5.391
-5.391
-5.391
Burgerzaken
-2.180
-2.762
-3.402
-3.322
-3.321
-3.320
Beheer overige gebouwen en gronden
-1.334
-777
-995
-984
-844
-834
Overhead
-34.081
-33.082
-35.202
-34.516
-34.507
-34.344
TOTAAL LASTEN
-43.384
-42.148
-45.009
-44.213
-44.063
-43.890
Bestuur
1.302
885
925
925
925
925
Burgerzaken
1.265
736
1.550
1.550
1.550
1.550
978
812
838
838
838
838
Overhead
2.976
4.335
3.746
3.746
3.746
3.746
TOTAAL BATEN
6.521
6.768
7.059
7.059
7.059
7.059
Saldo van baten en lasten
-36.863
-35.380
-37.950
-37.155
-37.004
-36.831
Toevoeging aan reserves
-3.891
-4.095
-12
-12
-12
-12
Onttrekking aan reserves
19.509
5.075
704
705
565
565
Saldo mutatie reserves
15.618
980
692
693
553
553
Saldo programma
-21.245
-34.400
-37.258
-36.461
-36.451
-36.278
BATEN
Beheer overige gebouwen en gronden
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
16
Algemene dekkingsmiddelen Taakveld
Rekening 2022
Begroting Begroting 2023 2024
Raming 2025
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2026 2027
LASTEN Treasury
-6.795
134
-990
-933
-875
-875
-882
-881
-917
-917
-917
-917
-5.785
65
-827
-703
2.147
1.749
548
0
0
0
0
0
-12.914
-682
-2.733
-2.553
355
-43
Treasury
5.204
684
2.052
1.981
1.910
1.841
OZB woningen
9.179
10.006
10.702
10.702
10.702
10.702
OZB niet-woningen
8.795
9.056
9.806
9.806
9.806
9.806
Parkeerbelasting
210
254
254
254
254
254
Belastingen overig
239
96
96
96
96
96
164.934
160.639
172.391
171.450
155.152
153.598
511
49
49
49
49
49
TOTAAL BATEN
189.072
180.785
195.350
194.339
177.969
176.347
Saldo baten en lasten algemene dekkingsmiddelen
176.158
180.103
192.617
191.786
178.324
176.304
Belastingen overig Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (Vpb) TOTAAL LASTEN BATEN
Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
17
Programma 1 Veiligheid Dijk en Waard wil een fijne en veilige gemeente zijn. Een gemeente waar onveiligheid, zoals (ondermijnende) criminaliteit en overlast, wordt aangepakt. En waar ruimte is om een levendige en bruisende gemeente te kunnen zijn. Wij hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente te vergroten, zowel op het land als op het water. Wij werken nauw samen met de politie, de Veiligheidsregio en tal van maatschappelijke organisaties aan het veilig houden van alle kernen en wijken. Dagelijks is er contact met inwoners en ondernemers. Trends & Ontwikkelingen Toezicht en handhaving De boa’s gaan de komende jaren een grotere rol spelen in de uitvoering van het lokale veiligheidsbeleid. Zij krijgen meer taken en bevoegdheden. Dit vraagt een verdere professionalisering van het boa-team, zowel in kwantiteit (uitbreiden van het aantal boa’s) als in kwaliteit (voldoende uitgerust en toegerust in middelen en opleiding). De boa’s werken samen met de politie en de mobiele surveillance in een netwerk van toezicht. Weerbare jeugd Jongeren, en met name kwetsbare jongeren, kunnen zich aangetrokken voelen tot criminaliteit. Hierbij ligt de verlokking van snel geld verdienen op de loer.
De aantrekkingskracht van criminaliteit hangt vaak samen met verschillende onderliggende problemen, zoals een gebrek aan perspectief, een verslaving, voortijdig schoolverlaten of financiële problemen. Deze problemen vormen niet alleen een voedingsbodem voor criminaliteit, maar ook voor andere maatschappelijke problemen die bij jongeren kunnen spelen, zoals uitbuiting en radicalisering. Veel van deze problemen spelen zich af op het snijvlak van zorg en veiligheid. Om te voorkomen dat jongeren de criminaliteit ingaan of hier verder in afglijden is het van belang dat deze jongeren weerbaar gemaakt worden. Een goede samenwerking tussen veiligheids- en zorgpartners is daarom van groot belang. De scholen en het jongerenwerk vervullen hierin een belangrijke rol. Weerbare jeugd is bij uitstek een thema dat een sterk raakvlak heeft met het sociaal domein. Meer evenementaanvragen Wij krijgen meer (omvangrijke) evenementaanvragen. Het aantal evenementen heeft grenzen. Om een kwalitatief hoogwaardig en gevarieerd evenementenaanbod en daarbij een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid te kunnen waarborgen, is het nodig om de kaders en criteria waaraan de vergunningaanvragen voor evenementen worden getoetst aan te scherpen en onderzoek te doen naar evenementenlocaties.
Digitale veiligheid De samenleving digitaliseert en wij zien dat de openbare orde en veiligheid een digitale component kent die steeds groter wordt. Dit brengt nieuwe risico’s met zich mee, zoals gedigitaliseerde vormen van criminaliteit, cyberaanvallen, desinformatie en datalekken, waartegen inwoners, ondernemers, instanties en de gemeentelijke organisatie zich proberen te verweren. Hierbij hebben wij speciale aandacht voor kwetsbare inwoners. Er is een toename zichtbaar van burgers die online polariserende en radicale uitingen doen. Dit heeft directe gevolgen voor de openbare orde en het gevoel van onveiligheid. Als gemeente zetten wij in op bewustwording en een passende beveiliging van gemeentelijke processen en informatie op basis van een risicogestuurde aanpak. Deze aanpak vereist naar verwachting een koerswijziging en grotere inspanningen op het moment dat beveiligingseisen in
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
18
de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni) worden verankerd en de gemeente zoals het zich nu laat aanzien in oktober 2024 aan alle eisen dient te voldoen. Gelet op de grote impact van deze wet werkt de gemeente proactief mee met de VNG en bestuurlijke partners om invloed uit te oefenen op het wetgevingstraject en tijdig duidelijkheid van het Rijk te verkrijgen. Ondermijning Criminelen maken voor illegale activiteiten soms gebruik van legale bedrijven en diensten. Zij gebruiken diensten van het lokale bestuur voor bijvoorbeeld het verkrijgen van vergunningen. De aanpak van ondermijning richt zich op het afbreken/doorbreken van (economische) machtsposities van criminelen en hun netwerken in de onder- en bovenwereld en het bestrijden van misbruik van legale economische en juridische (overheids-)voorzieningen. Recent is de wetgeving met betrekking tot de inzet van het instrument Bibob verruimd. Het inzetten van het Bibob-instrument draagt op een belangrijke wijze bij aan het doorbreken van machtsposities en aan een weerbare gemeentelijke organisatie. Bedrijventerreinen zijn potentieel aantrekkelijke vestigingsplaatsen voor criminelen en criminele activiteiten vanwege beperkt toezicht en minder sociale controle. Vanuit de gemeente zetten we in op het wegnemen van deze gelegenheidsstructuren.
Waar staan we voor? Maatschappelijk effect De samenhang van welvaart, welzijn en welbevinden draagt bij aan een gelukkige Dijk en Waarder: gelukkig in een stabiele omgeving, met toekomstperspectief, in goede (mentale) gezondheid, waar iedere inwoner zichzelf gezien en gehoord, vrij en veilig voelt. Dijk en Waard is een in alle opzichten betrouwbare, integere en veilige gemeente.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
19
Welke doelstellingen dragen daar aan bij? 1. Wij omarmen een bruisende en levendige gemeente en beperken overlast zoveel als kan en nodig binnen dat perspectief. 2. Dijk en Waard wordt ervaren als een fijne en veilige gemeente. 3. Wij bestrijden ondermijning, fraude en misbruik. 4. Dijk en Waard is goed geëquipeerd als het gaat om het voorkomen van cyberaanvallen en datalekken. Waar zetten we in 2024 op in? 1. Een bruisende en levendige gemeente en beperking van overlast zoveel als kan en nodig binnen dat perspectief: a. Uitbreiding van de formatie van het boa-team. b. Versteviging van de samenwerking tussen gemeente, jongerenwerk en politie. c. Opstellen van locatieprofielen voor de evenemententerreinen. d. Uitvoering van het alcoholpreventiebeleid. 2.
Dijk en Waard als een fijne en veilige gemeente: a. Ondersteuning van de aanpak van woninginbraken door in te zetten op inbraakpreventie. b. Opstellen van antidiscriminatiebeleid. c. Inzet op het weerbaar maken van jeugd door het opstellen van een plan van aanpak hiervoor.
3.
Bestrijding van ondermijning, fraude en misbruik: a. Uitbreiden van de inzet van het instrument Bibob door middel van werving van een extra medewerker. b. Wegnemen van gelegenheidsstructuren ten aanzien van ondermijnende criminaliteit. Hiertoe wordt een plan van aanpak opgesteld. c. Vergroting van de bewustwording ten aanzien van ondermijning bij inwoners, raad, college en ambtelijke organisatie.
4.
Goed geëquipeerd ten aanzien van het voorkomen van cyberaanvallen en datalekken: a. Vergroting van de digitale veiligheid met de implementatie van de nieuwe gemeentelijke infrastructuur. b. Vergroting van de bewustwording ten aanzien van dataveiligheid en gegevensbescherming bij inwoners, raad, college en ambtelijke organisatie.
Waar leiden we ons succes uit af? (Meetlat) 1. De uitkomsten van de tweejaarlijkse Veiligheidsmonitor. 2. De uitkomst van de audits op het gebied van informatiebeveiliging.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
20
Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Waarde
Verwijzingen Halt
Aantal verwijzingen per 10.000 jongeren (12 t/m 17 jaar)
69 (2022)
Winkeldiefstallen
Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners
1,7 (2022)
Geweldsmisdrijven
Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners
3,6 (2022)
Diefstallen uit woning
Aantal woningdiefstallen per 1.000 inwoners
2,0 (2022)
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte
Aantal vernielingen en beschadigingen per 1.000 inwoners
6,2 (2022)
Verbonden partijen Verbonden partij Veiligheidsregio NoordHolland Noord
Vestigingsplaats
Openbaar belang
Alkmaar
Het gezamenlijk behartigen van belangen die de schaal van de individuele gemeenten te boven gaan, ten behoeve van de veiligheid van de bevolking in het samenwerkingsgebied.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
21
Wat mag het kosten? Taakveld
Rekening 2022
Begroting Begroting 2023 2024
Raming 2025
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2026 2027
LASTEN Crisisbeheersing en brandweer
-5.022
-5.088
-5.755
-5.733
-5.733
-5.733
Openbare orde en veiligheid
-2.940
-3.622
-3.799
-3.801
-3.794
-3.794
TOTAAL LASTEN
-7.962
-8.710
-9.554
-9.534
-9.527
-9.527
Crisisbeheersing en brandweer
207
0
0
0
0
0
Openbare orde en veiligheid
146
69
52
52
52
52
TOTAAL BATEN
353
69
52
52
52
52
-7.609
-8.640
-9.502
-9.482
-9.475
-9.475
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
-8.640
-9.502
-9.482
-9.475
-9.475
BATEN
Saldo van baten en lasten
Saldo mutatie reserves Saldo programma
-7.609
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
22
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Bereikbaarheid, goed openbaar vervoer nabij, verkeersveiligheid en goed onderhouden wegen dragen bij aan fijn wonen en leven. Het zijn daarom belangrijke voorwaarden voor de sprong vooruit die we in Dijk en Waard willen maken. Het principe van ‘duurzaam veilig’, zoals verwerkt in het Omgevingsprogramma Mobiliteit, vormt daarbij het uitgangspunt. Meer aandacht voor gezondheid en een duurzame toekomst betekent dat we inzetten op actieve en duurzame mobiliteit zoals lopen, fietsen, openbaar vervoer en elektrisch vervoer.
Trends & Ontwikkelingen We staan aan het begin van een transitie naar uitstootvrij verkeer, waarbij duurzaamheidsdoelstellingen steeds belangrijker worden. Tegelijkertijd stijgt het autobezit nog steeds. Dit zorgt voor onder andere steeds complexere parkeervraagstukken in bestaande wijken en knelpunten op het (regionale) wegennet. Thema Mobiliteit en bereikbaarheid De komende jaren wordt ingezet op lopen, fietsen en andere duurzame vervoerswijzen en de verdere ontwikkeling van het OV-knooppunt Dijk en Waard. De elektrische fiets zorgt voor meer fietskilometers, maar leidt ook tot hogere fietssnelheden en inrichtingsvraagstukken. Deelmobiliteit wordt verder ontwikkeld.
Waar staan we voor? Maatschappelijk effect We investeren in de veiligheid van alle verkeersdeelnemers en houden daarbij rekening met actuele ontwikkelingen zoals snellere fietsen. Bij (toekomstige) herinrichtingen kijken we hoe we werk met werk kunnen maken om Dijk en Waard bij bijvoorbeeld rotondes en kruisingen veiliger te maken. Met het (nog vast te stellen) nieuwe integrale parkeerbeleid krijgt de gemeente een belangrijk instrument in handen voor zowel gebiedsontwikkelingen als de bestaande woonomgeving.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
23
Een goede bereikbaarheid van bedrijven en andere belangrijke economische locaties is essentieel. Daarvoor is de verbetering van de ontsluiting van Dijk en Waard, waaronder de N242, noodzakelijk. Hierbij werken we samen met de provincie, regiogemeenten en ProRail.
Welke doelstellingen dragen daar aan bij? 1. Dijk en Waard heeft een goede aansluiting op het (boven)regionale netwerk van doorfietsroutes, spoor en weginfrastructuur. 2. We geven prioriteit aan actieve en gezonde mobiliteit, zoals fietsen, wandelen en elektrisch vervoer, voor een verkeersveilige, toegankelijke en gezonde woon- en leefomgeving. 3. De inwoners van Dijk en Waard ervaren de verkeerssituatie in hun woonomgeving als verkeersveilig. 4. We werken aan de verbetering van de verkeersveiligheid. De landelijke doelstelling zet in op 0 verkeersdoden in 2050. Waar zetten we in 2024 op in? 1. Goede aansluiting op het (boven)regionale netwerk van doorfietsroutes, weginfrastructuur en spoor: a. Inzet op een provinciaal uitvoeringsprogramma waarin wij deelnemen, na afronding van het onderzoek N242 (genaamd multimodaal en adaptief programma N242). b. Ontwikkeling van een modern OV-knooppunt Dijk en Waard in samenwerking met ProRail, NS en provincie. c. Start aanleg spoortunnel Zuidtangent. d. Verder werken aan een fijnmazig OV-net met de Hugohopper in relatie tot de uitbreiding van Dijk en Waard. Concreet is de ambitie om één nieuwe lijn te introduceren in Sint Pancras. Hiervoor wordt gezocht naar circa 40 vrijwilligers. 2.
Actieve en gezonde mobiliteit voor een verkeersveilige, toegankelijke en gezonde woonen leefomgeving: a. Planvorming en aanleg van regionale doorfietsroutes. Voor 2024 staat de doorfietsroute op Beveland (over de W.M. Dudokweg en de J.J.P. Oudweg) in de planning. b. Implementatie van maatregelen uit het Regionale Mobiliteitsprogramma (Klimaatakkoord/duurzame mobiliteit). Op lokaal niveau zijn dat in 2024 met name maatregelen uit het lokale uitvoeringsprogramma CO2 neutraal, zie hiervoor Document DijkenWaard - Samenvatting Uitvoeringsprogramma 2023 - 2026 Dijk en Waard CO2-neutraal - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl). Bijvoorbeeld het verder uitrollen van laadinfrastructuur en verdere verbetering van ons wandelen fietsnetwerk.
3.
Verkeersveilige woonomgeving: a. Uitvoering van onderhoud op het vastgestelde kwaliteitsniveau voor wegen. b. Bij herinrichtingen/wijkreconstructies worden wegen toekomstgericht ingericht en ontwikkeld met oog voor alle gebruikers. Zie ook punt 4b hierna.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
24
4.
Verbetering verkeersveiligheid: a. Start met de implementatie van maatregelen uit het Regionaal Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid, dat in 2023 is afgerond. b. Veiligere inrichting van rotondes en kruisingen waar nodig. Zie ook punt 3b. c. Uitvoering Verkeersplan Sint Pancras. Via collegeberichten wordt u op de hoogte gehouden van de stand van zaken.
Verder wordt ingezet op: 5. Uitvoeren van het Omgevingsprogramma mobiliteit. Hiervoor wordt eerst een netwerkanalyse uitgevoerd op basis van toekomstige verkeersknelpunten die hierbij in beeld komen. 6.
Voorbereiding van de implementatie van maatregelen vanuit het nog vast te stellen parkeerbeleid. Op basis van de in het beleid gemaakte keuzes zullen, daar waar nodig, voorstellen voor financiële dekking aan de raad worden voorgelegd.
Waar leiden we ons succes uit af? (Meetlat) 1. De Veiligheidsmonitor die elke 2 jaar wordt opgesteld. 2. De ontwikkeling van het aantal geregistreerde verkeersongelukken (viastat.nl). 3. Het aantal locaties dat veiliger wordt gemaakt op basis van data-analyse (risicogestuurde aanpak).
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
25
Beleidsindicatoren In het Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn voor dit programma geen indicatoren verplicht gesteld. Verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen binnen dit programma.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
26
Wat mag het kosten? Taakveld
Rekening 2022
Begroting Begroting 2023 2024
Raming 2025
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2026 2027
LASTEN Verkeer en vervoer
-15.743
-17.420
-17.816
-18.693
-19.065
-18.988
Parkeren
-260
-260
-185
-185
-184
-184
Recreatieve havens
-90
-76
-85
-81
-81
-84
Economische havens en waterwegen
-686
-812
-768
-773
-773
-773
-16.778
-18.568
-18.853
-19.731
-20.102
-20.030
1.660
1.771
1.592
1.561
1.565
1.527
Parkeren
13
14
14
114
114
114
Recreatieve havens
55
60
64
64
64
64
Economische havens en waterwegen
-1
0
0
0
0
0
1.727
1.845
1.670
1.738
1.743
1.705
Saldo van baten en lasten
-15.051
-16.723
-17.183
-17.993
-18.360
-18.325
Toevoeging aan reserves
-3.024
-3.374
-3.724
-3.724
-3.724
-3.724
Onttrekking aan reserves
4.228
3.639
3.478
3.377
3.377
3.377
Saldo mutatie reserves
1.204
265
-246
-348
-348
-348
-13.847
-16.458
-17.429
-18.341
-18.707
-18.672
TOTAAL LASTEN BATEN Verkeer en vervoer
TOTAAL BATEN
Saldo programma
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
27
Programma 3 Economie Doeners en makers. Zonder opscheppen en overdrijven. Dijk en Waard heeft een sterke economische positie in de regio met ruim 33.000 banen. Onze ondernemers betekenen meer voor ons dan werkgelegenheid en een inkomen voor hun personeel. Ze bouwen letterlijk en figuurlijk mee aan Dijk en Waard en we laten zien dat we daar trots op zijn. Meer werkgelegenheid in onze regio vinden we van groot belang. Wij willen dan ook een veerkrachtige, toekomstbestendige, innovatieve en duurzame economische ontwikkeling die bijdraagt aan zowel werkgelegenheid als brede welvaart voor de inwoners van Dijk en Waard. Nederland als vakantiebestemming en dagjes uit in de eigen omgeving zijn belangrijker geworden. Bijzondere ervaringen blijven een drijfveer voor recreatie en toerisme. Dit kan op verschillende manieren. Een belangrijk gebied als het Oosterdelgebied vormt het groene en blauwe (natuur en water) hart van Dijk en Waard. In de visie Grenzeloos Dijk en Waard (Kanaalpark) komen verschillende plannen samen om hieraan vorm en uitvoering te geven. We waarderen onze omgeving met veel mooi cultuurlandschap en natuur waar we kunnen wandelen, fietsen, varen en sporten. Aan en op het water moeten wonen, rust, vertier, veiligheid en recreatief gebruik in balans zijn.
Trends & Ontwikkelingen Arbeidsmarkt Er is krapte op de arbeidsmarkt. Er is schaarste aan personeel in nagenoeg alle economische sectoren. Daarnaast is er sprake van vergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt. Duurzame economische ontwikkeling De komende jaren blijft de aandacht gericht op het verder opbouwen van de samenwerking met ondernemersverenigingen en het beroepsonderwijs (triple helix model). De verduurzaming van bedrijventerrein en het stimuleren van compacte winkelgebieden maken hier deel van uit. Wat op dit moment ook de volle aandacht heeft is de netcongestie. Bedrijven die niet aangesloten kunnen worden op het energienetwerk. Samen met de provincie en de netbeheerder wordt hieraan gewerkt. Deze problematiek levert ook creatieve oplossingen en samenwerkingen op die de bedrijven verder helpen.
Economische Agenda NHN Noord-Holland Noord (regio's Alkmaar, West-Friesland, Kop van Noord-Holland) bouwt samen met de provincie aan een strategische economische agenda. Recreatie en toerisme Buitenrecreatie en waterrecreatie zijn als populaire vrijetijdsbesteding herontdekt. Nederland als vakantiebestemming en dagjes uit in de eigen omgeving zijn belangrijker geworden. Bijzondere ervaringen blijven een drijfveer. De trend is van standaard naar ‘customized’. Er is verder steeds meer aandacht voor natuur, cultuurhistorie, gezondheid, duurzaam en sociaal.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
28
Waar staan we voor? Maatschappelijk effect Samen met ondernemers onderzoeken we hoe we de economische structuur en het vestigingsklimaat van Dijk en Waard kunnen versterken. We kiezen daarbij voor een duurzaam economisch perspectief. We stimuleren ondernemers om bij te dragen aan onze uitgangspunten van een veerkrachtige, toekomstbestendige, innovatieve en duurzame economische ontwikkeling. We verbeteren de dienstverlening aan de ondernemers. De gemeente neemt de regie om op lokaal niveau de behoeften van het bedrijfsleven en de mogelijkheden vanuit het onderwijs bij elkaar te brengen (triple helix model). De triple helix is een model voor het kijken naar en het sturen op innovatie in de kenniseconomie. De essentie van het model is de samenwerking tussen drie partijen: onderwijs, overheid en bedrijfsleven. In een samenwerking nemen partijen kwaliteiten van elkaar over. Deze dynamiek draagt bij aan nieuwe manieren van bedrijfs- en beleidsvoering en zorgt voor grotere innovativiteit. Dijk en Waard is mede afhankelijk van het landelijk en provinciaal beleid voor ontwikkelingen in het landelijk gebied. Waar het kan biedt de gemeente ruimte voor agrarische ondernemers om op de benodigde transitie van het landelijk gebied in te spelen. Dit kan door bijvoorbeeld constructief mee te werken aan ruimtelijke plannen en ruimte te bieden aan nevenactiviteiten.
Welke doelstellingen dragen daar aan bij? 1. Dijk en Waard heeft een duurzaam en aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat. 2. In Dijk en Waard zijn onderwijs, arbeidsmarkt en gemeente goed op elkaar aangesloten (triple helix model). 3. Dijk en Waard biedt veel mogelijkheden voor inwoners en bezoekers om te recreëren op het gebied van natuur, water en groen. 4. Onze winkelcentra zijn veilig, toegankelijk, plezierig en aantrekkelijk voor winkelend publiek.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
29
Waar zetten we in 2024 op in? 1. Een duurzaam en aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat: a. Verder uitvoering geven aan de Retailvisie en Visie Werklocaties na harmonisatie en actualisatie van het beleid. b. Blijven optrekken met de regio met het oog op economische ontwikkeling en versterking van onze positie in Noord-Holland Noord, in de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) en het Ontwikkelingsbedrijf NHN. c. Besluitvorming over de Economische Agenda NHN en over voortzetting van de samenwerkingsovereenkomst Ontwikkelingsbedrijf NHN. 2.
Goede aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en gemeente (samenwerking via het triple helix model): a. Via de Uitvoeringsagenda Onderwijs & Arbeidsmarkt regio Alkmaar kan onze gemeentelijke rol als verbinder tussen onderwijs en bedrijfsleven opgepakt worden. Op basis van een inventarisatie krijgen we inzicht zien waar de kansen liggen. Zie ook Programma 6 Sociaal Domein. b. Conform besluitvorming in 2023 uitvoering geven aan de Human Capital Agenda NHN.
3.
Mogelijkheden voor inwoners en bezoekers om te recreëren: a. Afronding in 2024 van het onderzoek naar hoe we voor de toekomst verder gaan met de lokale en regionale promotie. b. Stimulering van (nieuwe) mogelijkheden om te recreëren, zoals Dijk en Waard ontwikkelt met water en de Visie Kanaalpark. Zie ook Programma 5 Sport, Cultuur, Recreatie en Openbare Ruimte. c. Intensieve samenwerking in de regio door middel van de uitvoering van het jaarlijks actieplan Toeristische Visie Parel aan Zee Regio Alkmaar. Dit programma loopt tot en met 2024. In 2024 wordt een nieuwe regionale visie voor 2025 en verder aan de raad aangeboden.
4.
Veilige, toegankelijke, plezierige en aantrekkelijke winkelcentra voor winkelend publiek: a. Uitvoering van de Retailvisie.
Waar leiden we ons succes uit af? (Meetlat) 1. De mate van uitstroom van (kwetsbare) jongeren naar werk of vervolgopleiding. 2. Functiemenging: de verhouding tussen banen en wonen. 3. Het aantal nieuw gevestigde bedrijven per 1.000 inwoners. 4. Het aantal arbeidsplaatsen per 1000 inwoners tussen 15-74 jaar.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
30
Beleidsindicatoren Indicator Eenheid
Waarde
Functiemenging
% functiemenging
48,9%
Vestiging van bedrijven
Aantal bedrijfsvestigingen per 1.000 inwoners (15 t/m 64 jaar)
145,9
Verbonden partijen Verbonden partij Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland-Noord NV
Vestigingsplaats
Openbaar belang
Alkmaar
Optimale benutting van de economische potenties van Noord-Holland Noord door professionele wervingskracht en versterking van de kernkwaliteiten van de regio. Dit moet leiden tot extra autonome groei van arbeidsplaatsen in de regio en meer nieuwe bedrijfsvestigingen.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
31
Wat mag het kosten? Taakveld
Rekening 2022
Begroting Begroting 2023 2024
Raming 2025
Bedragen x € 1.000 Raming Raming 2026 2027
LASTEN Economische ontwikkeling
-1.083
-1.614
-1.430
-1.590
-1.665
-1.665
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-3.377
-1.629
-1.992
-1.513
-1.895
-1.895
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-38
-34
-72
-72
-72
-72
Economische promotie
-224
-464
-456
-404
-404
-404
-4.722
-3.742
-3.950
-3.579
-4.036
-4.035
53
0
0
0
0
0
4.658
1.612
1.975
1.496
1.878
1.878
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
30
47
80
80
80
80
Economische promotie
194
177
158
158
158
158
4.934
1.835
2.213
1.734
2.116
2.116
Saldo van baten en lasten
212
-1.906
-1.737
-1.845
-1.920
-1.919
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
67
170
104
50
50
50
Saldo mutatie reserves
67
170
104
50
50
50
Saldo programma
279
-1.736
-1.633
-1.795
-1.870
-1.869
TOTAAL LASTEN BATEN Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur
TOTAAL BATEN
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
32
Programma 4 Onderwijs In Dijk en Waard krijgen kinderen en jongeren alle kansen zich optimaal te ontwikkelen en hun talenten te ontplooien, ongeacht hun achtergrond of beperking. Een belangrijk voorbeeld hiervan is het in 2023 geopende Expertisecentrum Passend Onderwijs in Heerhugowaard, waarin onderwijs en zorg worden gecombineerd. Dijk en Waard is daarmee de eerste gemeente in Nederland. Het is belangrijk dat kinderen via school in contact komen met sport, cultuur en muziek. Ook kwetsbare kinderen zijn lid van een sport- of cultuurvereniging of nemen deel aan andere naschoolse activiteiten en hebben op die manier een zinvolle vrijetijdsbesteding. De schoolcarrière van leerlingen sluit aan op hun wensen en mogelijkheden, en biedt hen de kans het beste uit zichzelf te halen. Zij slagen erin een goede positie te verwerven op de arbeidsmarkt en economisch zelfstandig te worden. Samen met onze strategische partners bouwen we aan goede verbindingen tussen onderwijs en zorg, om eventuele problemen bij jongeren zo vroeg mogelijk te voorkomen. Als vanzelfsprekend pakt ook het onderwijs haar rol in het benutten van al haar mogelijkheden waardoor leerlingen een gelijke kans krijgen in de vertrouwde veilige omgeving van de school. Dijk en Waard kent veel middelbaar beroepsonderwijs. Hetzelfde geldt voor omliggende gemeenten en in Alkmaar is Hogeschool InHolland gevestigd.
Een goede samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en gemeente is dus belangrijk. Daarom hebben we als gemeente een actieve rol in de zogenoemde triple helix (zie Programma 3 Economie). Onderwijs heeft ook een direct verband met Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en openbare ruimte en Programma 6 Sociaal domein. Samen vormen zij het sociaal domein. Het onderwijs vormt een fundament voor de sociale basis. Goede onderwijshuisvesting is een onlosmakelijke voorwaarde voor goed onderwijs.
Trends & Ontwikkelingen Scholen zijn belangrijke vindplaatsen De gemeente gaat verder dan de wettelijke taken op het terrein van onderwijs, zoals bij het creëren van meer kansengelijkheid en een betere aansluiting op de arbeidsmarkt. Scholen en kinderopvang zijn belangrijke signaleerders van kwetsbaarheden bij jeugdigen en gezinnen. Binnen het onderwijs ligt de sleutel om jeugdigen en gezinnen beter te ondersteunen. Op pilotbasis wordt hier al ervaring mee opgedaan, we zijn daarmee goed op weg en in het integraal beleidskader heeft dit een plek gekregen. Dit gaat over het versterken van de sociale basis en meer preventie. Toename ongelijkheid Het is niet voor iedereen eenvoudig om mee te doen en zich te ontwikkelen. De gevolgen van wereldwijde ontwikkelingen als de toename van vluchtelingen en asielzoekers, de coronapandemie en de energiecrisis raken direct of indirect onze inwoners, samenwerkingspartners en de gemeente zelf. De afgelopen twee jaren is de ongelijkheid tussen kinderen en jongeren meer zichtbaar geworden. Het gevolg is een (hogere) druk op het onderwijs, de ondersteuning en de inburgering. Mentale gezondheid onder jongeren Tussen april en augustus 2022 deden uit de regio Noord-Holland Noord ruim 5.000 jongvolwassenen, waarvan bijna 700 uit Dijk en Waard, mee aan een online onderzoek van de GGD naar hun mentale gezondheid.
De resultaten van dit onderzoek op regionaal en gemeentelijk niveau geven aan dat de mentale gezondheid van jongvolwassenen zorgelijk is. De helft van de
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
33
jongvolwassenen (16 tot en met 25 jaar) in Noord-Holland-Noord ervaart psychische klachten. In 5 jaar tijd is het aantal jongvolwassenen met psychische klachten bijna verdubbeld. We zien veel stress, eenzaamheid en gedachten over zelfdoding bij deze groep. Met name jongeren tussen 16 en 18 jaar ervaren psychische klachten.
Naar meer inclusief onderwijs Landelijk wordt de beweging naar inclusiever onderwijs gestimuleerd. Inclusief onderwijs betekent dat kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte samen naar school gaan met kinderen die geen extra ondersteuning nodig hebben en relatief zorgelozer opgroeien. Dit betekent ook dat de schoolgebouwen hierop toegerust moeten zijn. Steeds meer scholen in Nederland bieden leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben een plek binnen het reguliere onderwijs. Kinderen gaan alléén naar het speciaal onderwijs als het echt niet anders kan. Laaggeletterdheid In onze samenleving is geletterdheid niet alleen een basisvaardigheid, maar ook een essentiële voorwaarde voor individuele en maatschappelijke vooruitgang. Het beïnvloedt kansen op de arbeidsmarkt en het algehele welzijn. In Dijk en Waard creëren we een omgeving waarin iedereen de kans krijgt om zijn of haar volledige potentieel te bereiken, ongeacht leeftijd, achtergrond of eerder verworven opleiding. Toename eisen aan schoolgebouwen De eisen die aan schoolgebouwen worden gesteld zijn sterk toegenomen. Allereerst is het onderwijs zelf aan verandering onderhevig en dat vertaalt zich in andere functionele eisen aan het gebouw. Dat geldt ook voor het binnenklimaat. De standaard voor luchtkwaliteit in schoolgebouwen is hoog en de temperatuur dient voldoende beheersbaar te zijn, juist in warmere perioden.
Tevens dienen schoolgebouwen een bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen. Het doel is om te komen tot duurzame energie neutrale gebouwen, die van het aardgas af zijn.
Programmabegroting 2024 Gemeente Dijk en Waard
34
Waar staan we voor? Maatschappelijk effect In Dijk en Waard heeft ieder kind toegang tot het onderwijs en wordt ieder kind uitgedaagd het beste uit zichzelf te halen. Daarom zetten we in op een gezonde en veilige leefomgeving met voldoende goede voorzieningen (zoals schoolgebouwen) voor jong en oud. Inwoners dragen naar eigen kunnen bij aan de maatschappij en zijn er voor elkaar. Dijk en Waard is een vitale samenleving, waarin de inwoners zo lang mogelijk op eigen kracht en met behulp van hun netwerk problemen kunnen oplossen. De gemeente Dijk en Waard werkt aan de missie: “Een sterke, gezonde en vitale samenleving waarmee we de zorg op termijn effectief en betaalbaar houden voor iedereen.” Welke doelstellingen dragen daar aan bij? Met het Integraal Beleidskader Sociaal Domein dragen we bij aan: 1. Een sterke sociale basis (route1): versterking van de eigen kracht van inwoners en hun sociale netwerk; en versterking van de samenkracht van organisaties en gemeenschappen. 2. Passende ondersteuning dichtbij de inwoners (route 2): vroegtijdige signalering en preventieve oplossingen van vragen door het lokale team en partners samen met inwoners; en integrale benadering en oplossingen op maat van hulpvragen door het lokale team en partners samen met inwoners. 3.