Bijlage 1, 2023-06-13 Peilnota Integraal Parkeerbeleid Dijk en Waard (1)
Tekst van het document
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard Ten behoeve van richtinggevende raadsuitspraken voor het opstellen van het Integraal parkeerbeleid
Opgesteld in opdracht van: Gemeente Dijk en Waard
Amersfoort, 12 juni 2023 Projectnr: GM196 Kenmerk:
Inhoudsopgave Samenvatting en gevraagd besluit
3
Aanleiding integraal parkeerbeleid
3
Doel
3
Totstandkoming peilnota integraal parkeerbeleid
3
Inzichten uit scenario’s
4
Gevraagde richtinggevende uitspraken
5
Tot slot
9
1. Inleiding
10
1.1
Bestuurlijke opdracht
10
1.2
Proces tot nu toe
10
1.3
Doel van deze peilnota
12
1.4
Planning na behandeling peilnota
12
1.5
Definities
13
2. Uitgangspunten
13
2.1
Inleiding en beleidskaders
13
2.2
Ruimtelijke ambities
14
2.3
Mobiliteitsambities
15
2.4
Huidig parkeerbeleid
15
3. Problemen in de huidige situatie
21
3.1
Inleiding en conclusies
21
3.2
Data analyses
21
3.3
Stadshart en stationsgebied
22
3.4
Woonwijken, winkelgebieden en scholen
25
3.5
Dorpen, dorpslinten en landelijk gebied
27
30
4.1
Inleiding en conclusies
30
4.2
Demografische en socio-economische ontwikkelingen
30
4.3
Mobiliteitstransitie
32
4.4
Parkeerproblemen
33
5. Bouwstenen voor Integraal parkeerbeleid
36
5.1
Inleiding en conclusies
36
5.2
Gedragsbeïnvloeding met parkeren
36
5.3
Noodzaak voor integraal parkeerbeleid
38
5.4
Instrumenten voor integraal parkeerbeleid
39
5.5
Parkeernormen
39
5.6
Betaald parkeren
42
5.7
Vergunninghoudersparkeren
45
5.8
Blauwe zone
46
5.9
Ontwikkeling parkeerclusters
47
5.10
Parkeercapaciteit maximaal benutten
48
5.11
Parkeerverwijzing verbeteren (on-street en in-car)
48
5.12
Stimuleren andere vervoerswijzen (fiets en OV)
49
5.13
Deelmobiliteit stimuleren
50
5.14
Laadpaalstrategie
52
5.15
Handhaving
52
5.16
Monitoring en bijsturing
53
5.17
Digitalisering
53
6. Scenario’s voor 2030
55
6.1
Inleiding en conclusies
55
6.2
Opbouw scenario’s
55
6.3
Impact op prestatie indicatoren
56
6.4
Impact op de parkeerdruk
58
6.5
Vergunningen en abonnementen
61
Bijlage 1 Groslijst locatie specifieke problemen
62
Fietsparkeervoorzieningen
62
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
4. Toekomstbeeld 2030
1
62
Locatiespecifieke parkeerproblemen
63
Bijlage 2 Verslag participatiesessies
66
Stadshart en stationsgebied – ronde I
66
Stedelijk gebied Heerhugowaard – ronde I
68
Dorpen en landelijk gebied – ronde I
70
Bijlage 3 Technische toelichting parkeermodel
73
Bijlage 4: technische toelichting businesscase
74
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Openbaar vervoer
2
Samenvatting en gevraagd besluit Voor u ligt de peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard. In deze peilnota wordt de huidige stand van zaken van parkeren in Dijk en Waard beschreven en prognoses gemaakt voor de toekomst. Het integrale parkeerbeleid kan worden opgebouwd uit verschillende bouwstenen, welke in deze peilnota worden toegelicht. Verschillende combinaties van maatregelen zijn uitgewerkt tot mogelijke beleidsscenario’s. Op basis van deze peilnota kan de gemeenteraad geïnformeerde richtinggevende uitspraken doen ten aanzien van de bouwstenen in het voorkeursscenario.
Aanleiding integraal parkeerbeleid Voor de gemeente Dijk en Waard is het opstellen van een integraal parkeerbeleid noodzakelijk. De brede beleidsopgave van de gemeente is om een groot aantal betaalbare woningen te bouwen en ruimte te maken voor de energietransitie en klimaatadaptatie. In het kader van deze brede beleidsopgave moeten er keuzes gemaakt worden in ruimteclaims. Verandering ten aanzien van de ruimteclaim van parkeren is daarbij een mogelijkheid. Bovendien zijn de inwoners, ondernemers en gemeente niet tevreden over het huidige parkeerbeleid. Rondom het station, winkelcentra en scholen wordt het steeds drukker waardoor inwoners, bezoekers en werknemers in toenemende mate parkeerproblemen ervaren. Bouwplannen komen moeilijk tot stand, onder andere omdat het inpassen van voldoende autoparkeerplaatsen complex is. Er is behoefte aan uitbreiding van de parkeerregulering en intensivering van de handhaving. Een belangrijke aanleiding is ten slotte het stationsgebied. Dit gebied wordt tot 2030 volledig getransformeerd. Hiervoor is o.a. een parkeercluster nodig voor treinreizigers, zo mogelijk gecombineerd met inwoners, werknemers en bezoekers. In het integraal parkeerbeleid zijn de ontwikkelstrategie en begrotingskeuzes een essentieel onderdeel.
Doel
Totstandkoming peilnota integraal parkeerbeleid Deze peilnota is tot stand gekomen na grondig vooronderzoek, met de volgende onderdelen: 1. Bestaande gegevens: de gemeente beschikt over een rijke database aan gegevens waaronder een gedetailleerd beeld van de openbare parkeercapaciteit, een groot aantal recent uitgevoerde parkeerdrukmetingen, uitgewerkte scenario’s voor 2030 en een actueel verkeersmodel. 2. Participatie: in zeven participatieavonden zijn inwoners en raads- en commissieleden geconsulteerd over de problemen die zij nu ervaren op het gebied van parkeren en hoe zij aankijken tegen de bouwstenen voor het nieuwe beleid. Daarnaast is een aantal ondernemers, woningbouwcorporaties en Wereldhave één op één geconsulteerd. 3. Scenario’s: op basis van de opgehaalde informatie en de autonome ontwikkelingen tot 2030 zijn scenario’s opgesteld die de hoeken van het speelveld vormen voor het nieuwe integrale parkeerbeleid. Deze scenario’s geven input voor de richtinggevende keuzes die de gemeenteraad maakt op basis van deze peilnota.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Het doel van deze peilnota is om de gemeenteraad van Dijk en Waard te informeren en adviseren over de bouwstenen voor het voorkeursscenario. Op basis van deze informatie kan de gemeenteraad in een vroeg stadium over belangrijke thema’s richting geven aan de verdere uitwerking. Dit voorkeursscenario wordt in een volgende fase samengesteld en uitgewerkt in het concept-integraal parkeerbeleid Dijk en Waard. De thema’s voor de richtinggevende uitspraken zijn in deze samenvatting opgenomen. De inhoudelijke bouwstenen staan in de peilnota.
3
4. Parkeermodel: op basis van het verkeersmodel en de aangeleverde gegevens is een parkeermodel ontwikkeld waarin de autonome ontwikkeling van de parkeerbehoefte en de parkeerdruk in 2030 is berekend (referentie 2030). In deze referentie zijn vervolgens drie scenario’s gemodelleerd om de impact van de parkeermaatregelen op vraag, aanbod en parkeerdruk in 2030 te bepalen. 5. Businesscase: op basis van de inzichten in de huidige kosten en baten van het parkeerbeleid en de bekende en berekende toekomstige verwachtingen zijn de kosten en baten van de referentie 2030 (met ongewijzigd beleid) berekend. Ook zijn de kosten en baten van de scenario’s doorgerekend. 6. Interne afstemming: deze peilnota is opgesteld door de werkgroep Integraal parkeerbeleid waarin beleid, beheer en gebiedsontwikkeling deelnemen. Daarnaast is er veel één op één afstemming geweest met communicatie, financiële experts, beheer en andere sectorale ambtenaren.
Inzichten uit scenario’s Er zijn vier scenario’s ontwikkeld, namelijk: 0. de referentie 2030 met ongewijzigd parkeerbeleid; 1. scenario 1 waarin alleen de grootste problemen worden opgelost door verbetering van het vergunningstelsel; 2. scenario 2 waarin het betaald parkeren regime wordt uitgebreid en de ontwikkeling van extra parkeerplaatsen wordt afgeremd; 3. scenario 3 waarin de lijn van scenario 2 verder wordt doorgevoerd. In scenario’s 1, 2 en 3 wordt het vergunningstelsel uitgebreid en herzien en wordt het clusterparkeren bij het stationsgebied gerealiseerd. In scenario 2 en 3 wordt daarnaast extra ruimte gemaakt voor locatie specifieke verbeteringen in het parkeerdomein, waaronder extra investeren in veilige fietsenstallingsfaciliteiten. De scenario’s worden verder toegelicht in hoofdstuk 6). De impact van de scenario’s ten opzichte van de huidige situatie is opgenomen in tabel 1.
Indicator
2022
2030Ref
2030S1
2030S2
2030S3
Inwoners
25.000
33.000
35.000
34.000
32.000
Winkelpubliek
14.000
14.000
14.000
13.000
12.000
Werknemers
12.000
15.000
15.000
15.000
15.000
Vergunningsplaatsen
1.000
1.000
13.000
15.000
24.000
Betaald parkeren
1.700
1.700
3.000
6.000
6.500
Vrij parkeren
37.000
41.000
28.000
22.000
12.000
Blauwe zone
300
300
100
0
0
Eigen terrein Uitgegeven vergunningen en abonnementen Uitgaven 2030
33.000
44.500
44.500
42.500
40.500
2.100
2.100
9.600
13.000
14.600
€ 710.000
€ 960.000
€ 1.860.000
€ 2.690.000
€ 3.300.000
Inkomsten 2030
€ 210.000
€ 250.000
€ 670.000
€ 2.490.000
€ 4.200.000
Saldo 2030 excl. Investeringskosten
€ -500.000
€ -700.000
€ -1.180.000
€ -200.000
€ 920.000
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Businesscase
Capaciteit
Behoefte
Tabel 1: impact van scenario’s op prestatie indicatoren (toelichting in paragraaf 6.3 en Bijlage 4: technische toelichting businesscase)
4
5
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Gedetailleerde uitleg en duiding van de cijfers is opgenomen in deze peilnota. Een aantal essentiële zaken die hierbij aan de orde komen zijn: 1. De parkeerbehoefte van inwoners neemt autonoom toe. De behoefte neemt verder toe als de gemeente kiest voor een vergunningensysteem waarmee het voor inwoners makkelijk en aantrekkelijk wordt om één of meerdere auto’s te nemen. Dit is vooral het geval in scenario 1. 2. De parkeerbehoefte van winkelpubliek neemt afhankelijk van de scenario’s af: in scenario 2 en 3 neemt de dagelijkse parkeerbehoefte van winkelpubliek af vanwege de hogere parkeerkosten. Het overgrote deel van deze lagere behoefte komt door de verschuiving van auto naar lopen en fietsen. 3. De parkeerbehoefte van werknemers neemt toe vanwege een groei van arbeidsplaatsen. De scenario’s hebben hier nauwelijks invloed op omdat werknemers worden gefaciliteerd met abonnementen op parkeerterreinen en -garages. 4. De balans tussen uitgaven en inkomsten van parkeren is in 2022 negatief. Dit tekort neemt toe in de autonome situatie 2030 vanwege stijgende (personeels- en uitvoerings)kosten. In scenario 1 neemt het tekort flink toe. Scenario 2 is kostenneutraal. In scenario 3 is er sprake van een positieve balans vanwege de inkomsten van betaald parkeren en het uitgeven van betaalde inwonersvergunningen. 5.
Indien de kapitaallasten van het clusterparkeren in het stationsgebied ten laste komen van de gemeente dan verslechtert de businesscase. In dat geval is alleen scenario 3 kostenneutraal. 6. Voor de implementatie van het integraal parkeerbeleid vanaf 1 januari 2025 moet er, afhankelijk van de uitwerking van het voorkeursscenario op basis van de richtinggevende uitspraken van de Raad in de huidige coalitieperiode tussen de €1,7 en €5,9 miljoen extra geld vrijgemaakt worden.
Aan de gemeenteraad wordt gevraagd om richtinggevende uitspraken te doen over de volgende zaken. Bij elk onderwerp is een stroomschema opgenomen van samenhangende keuzes. Het gaat om de volgende onderwerpen. Bij het opstellen van de voorkeursvariant (volgende fase) worden de richtinggevende uitspraken gebruikt. Indien de richtinggevende uitspraken niet met elkaar in lijn zijn dan is de prioritering van de richting gelijk aan onderstaande nummering. 1. begroting en dekking integraal parkeerbeleid; 2. herziening vergunningenstelsel; 3. uitbreiden betaald parkeren; 4. uitwerking clusterparkeren stationsgebied; 5. investeren in gebiedsspecifieke parkeerproblemen en alternatieven. Ad 1: begroting en dekking integraal parkeerbeleid1 Het betreft hier voorkeuren ten aanzien van de begroting en dekking van het integraal parkeerbeleid. Het parkeerbeleid is momenteel niet kostendekkend, maar heeft een tekort van ca. €500.000 per jaar. In de referentie 2030 (dus zonder nieuwe regulering, maar met parkeercluster) neemt het gat tussen uitgaven en inkomsten verder toe tot €700.000 per jaar. Indien de gemeente kiest voor investeringen in parkeren zonder dat dit extra inkomsten genereert kan het tekort oplopen tot € 2 miljoen per jaar.
Indien de gemeente kiest voor betaalde vergunningen, abonnementen en verdere uitbreiding van betaald parkeren kan de begroting van het integraal parkeerbeleid kostendekkend worden, en kunnen er extra middelen beschikbaar komen voor gebiedsspecifieke kwaliteitsverbeteringen. In de kaderstellende rol van de gemeenteraad worden richtinggevende uitspraken verwacht over de mate
1 Mogelijke inkomsten uit een vervangende functie voor vrijgekomen parkeerruimte kunnen naar de gemeente vloeien, maar
worden buiten beschouwing gelaten.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Gevraagde richtinggevende uitspraken
6
waarin het integraal parkeerbeleid kostendekkend moet zijn (of wanneer het dat moet worden) en in hoeverre tekorten vanuit algemene middelen worden gedekt. Het richtinggevende advies van MuConsult is: 1. betaalde vergunningen en abonnementen (zie ad2); 2. verhoging tarieven betaald parkeren (zie ad3); 3. continueren van een bijdrage van ontwikkelaars (o.a. stationsgebied) om een deel van de parkeereis af te kopen (zie ad4 en ad5). Resultaat: relatief hoog draagvlak bij de inwoners van Dijk en Waard. Bovendien zal dit advies naar verwachting het begrotingstekort terugbrengen tot € 200.000. Toelichting: Bijlage 4: technische toelichting businesscase. Ad 2: herziening vergunningstelsel Het betreft hier voorkeuren in de uitwerking ten aanzien van (1) omvang vergunningengebied, (2) uitgifte van 1e en 2e en meerdere vergunningen per adres, (3) toepassing van een vergunningplafond op basis van beschikbare capaciteit, (4) tarieven voor 1e en overige vergunningen, (5) digitalisering van vergunningen en (6) voorzieningen voor abonnementen op afstand voor overtollige vergunningenvraag. Hierbij gelden onderstaande samenhangende keuzes en consequenties. Uitgifte •Keuzes over eerlijke uitgifte, plafond en abonnementen
Investeringen • Keuzes extra kosten voor service en uitgifte, handhaving en/of digitalisering
Uitwerking • Integrale uitwerking nieuw vergunning- en abonnementenstelsel
Begroting •Uitwerken tarieven i.r.t. integrale begroting en dekking vanuit integraal parkeerbeleid.
Het richtinggevende advies van MuConsult is: 1. uitbreiden vergunningenstelsel: a. stationsgebied; b. kernwinkelgebied Middenwaard en omgeving; c. omgeving van scholen; d. intensivering handhaving als gevolg van groei vergunningengebied, bijv. met scanauto. 2. instellen vergunningenplafond, met als bijdrage: a. 1e vergunning per woonadres gegarandeerd2 en gratis voor huidige bewonersvergunninghouders om bewoners te faciliteren; b. 2e en daaropvolgende inwonersvergunningen en overige vergunningen, tarief € 100 per jaar om ongebreidelde vergunningaanvragen te ontmoedigen. Verdere prijsdifferentiatie voor 3e en volgende vergunningen wordt afgeraden omdat hierdoor de complexiteit van het vergunningstelsel onnodig toeneemt; c. indien deze tariefstelling niet toereikend blijkt om de vergunningvraag van bedrijven te beperken kan voor bedrijvenvergunningen gedacht worden aan een hoger tarief; d. uitgifteplafond van extra vergunningen o.b.v. 90% van de capaciteit. Het plafond is gesteld o.b.v. capaciteit om beschikbare ruimte optimaal te benutten zonder inwoners nodeloos te belasten. Een beperking van het aantal vergunningen per adres kan ertoe leiden dat de capaciteit onderbezet blijft, terwijl de behoefte van huishoudens met meerdere auto’s niet kan worden vervuld. Dit is niet uitlegbaar; 2 Behoudens bestaande (contractueel) vastgelegde uitzonderingen
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Gebied •Keuzes over gebied en voorwaarden vergunningen en abonnementen
7
3. abonnementen op parkeerclusters: a. wanneer uitgifteplafond bereikt is, de resterende vergunningvraag inwoners opvangen op parkeerclusters op afstand; b. abonnementen voor werknemers, bedrijfsvoertuigen en elektrische auto’s concentreren op veilige en 24u/dag toegankelijke parkeerclusters 4. evaluatie en herziening gehandicaptenparkeerplaatsen. Resultaat: relatief hoog draagvlak bij inwoners. Afname parkeerdruk in woonwijken veroorzaakt door bezoekers van de winkelgebieden, bedrijfsvoertuigen en meerdere auto’s per huishouden, eerlijkere verdeling van de schaarse ruimte, noodzaak tot verder weg parkeren voor inwoners met meerdere auto’s die in een wijk wonen met (te) weinig parkeercapaciteit. Toelichting: paragraaf 5.7 en hoofdstuk 6 Ad 3: uitbreiden betaald parkeren Het betreft hier voorkeuren in de uitwerking ten aanzien van (1) uitbreiding betaald parkeren naar stationsgebied en winkelcentra, (2) tarieven voor kort parkeren (minder dan 1 uur) en lang parkeren (tarieven per uur, maximum dagtarief), (3) digitalisering van het betaald parkeren systeem en mobiel parkeren (met een app) en (4) uitwerking van abonnementen in relatie tot betaald parkeren. Hierbij gelden onderstaande samenhangende keuzes en consequenties. Afstemming •Met ondernemers en private exploitanten voorstel nader uitwerken.
Investeringen • Keuzes over extra investeringen in vervangen en verbeteren systeem.
Uitwerking • Integrale uitwerking nieuw systeem irt abonnementen
Begroting •Uitwerken tarieven i.r.t. integrale begroting en dekking vanuit integraal parkeerbeleid.
Het richtinggevende advies van MuConsult is: 1. vernieuwing betaald parkeren Middenwaard (in overleg met private exploitant): a. 1e uur gratis; b. daarna € 2,- per uur (prijspeil 01-01-2023); c. mobiel parkeren (met een app) faciliteren; d. parkeren zonder ticketscan mogelijk maken. 2. uitbreiding betaald parkeren naar stationsgebied met hetzelfde regime als in Middenwaard. 3. in de lokale centrumgebieden vooralsnog geen betaald parkeren invoeren vanwege initiële schokeffect op de bezoekersaantallen in relatie tot de huidige lage reserves van de ondernemers. Wel betaald parkeren opnemen in de ontwikkelagenda: a. Centrumwaard, nadat de revitalisering van het gebied zichtbaar is en uit de monitoring blijkt dat de noodzaak er is om het huidige regime te veranderen en de ondernemers ermee instemmen. In het verlengde hiervan wordt in de omliggende woonwijken vergunningparkeren ingevoerd; b. Broekerveiling, wanneer uit de monitoring blijkt dat de noodzaak er is om het huidige regime te veranderen en de ondernemers ermee instemmen. In het verlengde hiervan wordt in de omliggende woonwijken vergunningparkeren ingevoerd; c. met uitgangspunt gelijkblijvende concurrentiepositie van de winkelcentra ten opzichte van elkaar en concurrerende winkelcentra buiten de gemeente. Resultaat: relatief hoog draagvlak bij inwoners, ondernemers en private exploitant Middenwaard.
Meer gratis parkeren voor de snelle boodschappen (een uur gratis in plaats van de huidige 15 minuten), minder oneigenlijk gebruik Middenwaard en stationsgebied, hogere totale parkeerinkomsten, meer ruimte voor intensivering handhaving. Toelichting: paragraaf 5.6 en hoofdstuk 6.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Gebied •Keuzes over gebieden en voorwaarden betaald parkeren (o.a. 1e uur gratis en tarief)
8
Ad 4: clusterparkeren stationsgebied Het betreft hier voorkeuren in de uitwerking ten aanzien van (1) keuzes over de functies en de vorm van het parkeercluster, (2) de ontwikkelstrategie in samenwerking met ontwikkelaars, NS en andere overheden en (3) de mate waarin de gemeentelijke investeringskosten onderdeel zijn van het integrale parkeerbeleid of vanuit andere beleidslijnen gefinancierd wordt. Hierbij gelden onderstaande samenhangende keuzes en consequenties. Functionaliteit •Keuzes over functies cluster (inwoners, treinreizigers, ondernemers, overigen)
Vorm •Keuzes over vorm cluster (ondergronds, bovengronds, kwaliteit)
Ontwikkelstrategie •Keuzes over rol gemeente en andere stakeholders met een belang
Uitwerking •Integrale uitwerking cluster stationsgebied irt vergunningen en betaald parkeren
Begroting •Uitwerking investering i.r.t. begroting en dekking vanuit integraal parkeerbeleid en andere posten.
Ad 5: investeren in gebiedsspecifieke parkeerproblemen en alternatieven Het betreft hier prioriteringsvragen over investeringen in gebiedsspecifieke zaken, waaronder (1) investeren in parkeerclusters en veilige looproutes naar basisscholen, (2) investeren in goede en veilige fietsenstallingen bij het station en winkelcentra, (3) investeren in parkeerclusters voor elektrische auto’s, bedrijfsvoertuigen en overige grote voertuigen , en (4) investeren in door inwoners gesignaleerde problemen en onveilige situaties. Kaders voor een afweegkader zijn hierbij relevant (wat vinden we het belangrijkst). Bij deze prioriteringsvragen is ten slotte relevant of deze ten laste komen van de begroting van het integraal parkeerbeleid en/of andere of algemene middelen van de gemeente. Hierbij gelden onderstaande samenhangende keuzes en consequenties. Uitwerken groslijst •Alle prioriteiten moeten nader uitgewerkt worden.
Positionering •Keuzes over welke zaken wel en niet binnen het integraal parkeerbeleid worden opgepakt
Afweegkader • Kaders voor welke zaken eerst uitgevoerd moeten worden.
Het richtinggevende advies van MuConsult is: 1. hoogste prioriteit geven aan de schoolomgevingen:
Uitwerking •Uitwerking met stakeholders en omwonenden
Uitvoering •Opstellen uitvoeringsagenda (incidenteel/direct en jaarlijkse inzet)
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Het richtinggevende advies van MuConsult is: 1. volledige kapitaallasten parkeercluster meenemen in balans van integraal parkeerbeleid en opstellen ontwikkelstrategie met uitwerking financiering en rollen van betrokken stakeholders. De kapitaallasten bedragen € 870.000; 2. realiseren van een parkeercluster met optimale faciliteiten voor treinreizigers: a. inclusief een parkeerproduct dat gekoppeld is aan het treinreizen; b. inclusief ruimte voor bezoekers (betaald parkeren); c. inclusief ruimte voor inwoners en werknemers (abonnementen). 3. realiseren van optimale fietsvoorzieningen in het cluster.; Resultaat: Onafhankelijkheid van financiering door derden (zoals ontwikkelaars en NS) en grotere zekerheid over de gemeentelijke begroting, ruimtebesparing door optimale benutting van de parkeercapaciteit. Stimuleren van het openbaar vervoer door de P+R functie van het cluster te bewaken en het fietsparkeren zo goed mogelijk te betrekken. Toelichting: paragraaf 5.9, hoofdstuk 6 en Bijlage 4: technische toelichting businesscase.
9
a. parkeerclusters nabij scholen waar nodig verbeteren; b. goede en veilige looproutes van parkeercluster naar de school; c. beheersen en handhaven van foutparkeerders in de schoolomgeving. 2. inzetten op meer en veilige fietsfaciliteiten bij winkelcentra en stationsgebied waarbij de fietsfaciliteiten zo dicht mogelijk bij de functies worden ontwikkeld. 3. kwalitatief hoogwaardige clustervoorzieningen voor voertuigen waar geen vergunning voor is verstrekt met: a. ruime parkeerplekken voor grotere voertuigen; b. met camerabeveiliging en verlichting; c. indien mogelijk afgesloten voor derden; d. indien mogelijk op locaties met sociale controle. 4. ten slotte luidt het advies om de groslijst aan verbetermogelijkheden (zie bijlage) te zien als investeringsagenda, hiervoor een jaarlijks budget vast te stellen en op basis van objectieve prioritering een jaarlijkse programmering te maken. Resultaat: zichtbare verbeteringen aanbrengen aan de parkeersituatie waar die de meeste impact hebben zodat de inwoners ervaren dat het integraal parkeerbeleid concrete verbeteringen oplevert ten opzichte van de huidige situatie en dat hun zorgen en wensen serieus genomen worden, ook als dat niet direct leidt tot verbeteringen waar zij om vragen. Toelichting: paragrafen 5.9, 5.10 en 5.12.
Tot slot
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Het is van belang te benoemen dat de voorkeursvariant die wordt opgesteld op basis van de richtinggevende uitspraken van de raad in meer detail uitgewerkt zal zijn dan de scenario’s die nu voorliggen. Omdat de consequenties van de keuzes op vraag, aanbod en businesscase complex zijn is het niet mogelijk om alle gevolgen van de richtinggevende uitspraken van de gemeenteraad vooraf in te schatten. De inzichten uit de scenario’s geven bouwstenen voor de behandeling in de raad maar de nadere uitwerking van het voorkeursscenario kan uiteraard anders uitvallen dan verwacht of gehoopt.
10
xxx
1.
Inleiding
1.1
Bestuurlijke opdracht
Voor de nieuwe gemeente Dijk en Waard is het opstellen van een geharmoniseerd en integraal parkeerbeleid noodzakelijk. De urgentie hiervan is hoog vanwege drie majeure opgaven waar de gemeente in de komende jaren, naast autonome ontwikkelingen, mee te maken heeft: de verstedelijkingsopgave. In de komende 10 jaar wil Dijk en Waard 10.000 nieuwe woningen bouwen, waarvan 30% sociale huur. In totaal valt tweederde van de nieuwbouw in de categorieën betaalbare koop of lagere/lagere huur (waaronder sociale huur); de energietransitie, waarbij de CO2 emissies worden gereduceerd, ook die vanuit mobiliteit. Dit vraagt ook om reductie in het gebruik van fossiele brandstoffen vanuit voertuigen. De doelstelling is een CO2-neutrale gemeente in 2050; klimaatadaptatie, waarbij ruimte nodig is om zich aan het veranderende klimaat aan te passen. In Dijk en Waard betreft dit hoofdzakelijk waterberging en het tegengaan van hittestress. De ruimteclaim van asfalt en andere verharding moet hiervoor omlaag.
1.2
Proces tot nu toe
Onderstaande opsomming toont het proces dat tot nu toe is doorlopen om te komen tot een integraal parkeerbeleid voor Dijk en Waard. 1. op 15 maart 2022 gaf de raad met de Motie parkeerverordening opdracht aan het college om:
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Figuur 1: impressie van ambities in het stationsgebied van Heerhugowaard
11
2. 3. 4. 5. 6.
7. 8.
9.
a. een integraal parkeerbeleid (inclusief normering en regulering) op te stellen; b. hierin scenario’s (inclusief participatie) uit te werken voor het reguleren van parkeerdruk, o.a. in het Stadshart en stationsgebied; c. daarbij aan te geven hoe de kosten van parkeren beter beheersbaar worden, met inachtneming van de door de raad aangenomen meerjarenbegroting; d. de Raad voor 1 juni 2022 een plan van aanpak voor te leggen voor het opstellen van een integraal parkeerbeleid; e. in het plan van aanpak de discussie met en eventuele besluitvorming van de Raad omtrent normering voor parkeren voor het zomerreces 2022 te agenderen. het plan van aanpak is op 7 juni 2022 aan de raad aangeboden, aangevuld met een presentatie over de aanpak en de concept-nota parkeernormen op 21 juni 2022; in oktober 2022 heeft het college aan MuConsult opdracht verleend voor het opstellen van integraal parkeerbeleid; in Q4-2022 heeft de gemeente i.s.m.
MuConsult een werkgroep en een stuurgroep opgezet waarbij Mobiliteit, beheer en Gebiedsontwikkeling vertegenwoordigd zijn; de nota parkeernormen is in de raadsvergadering van 20 december 2022 vastgesteld; in Q1 en Q2-2023 heeft de werkgroep zes participatieavonden georganiseerd om inwoners en ondernemers in de verschillende delen van de gemeente mee te nemen in 2 rondes; (a) ronde 1 betrof het ophalen van de beleefde parkeerproblemen en het bespreken van oplossingen en (b) ronde 2 betrof het bespreken van scenario’s voor 2030 en samen nadenken over concrete oplossingen; in Q2-2023 volgt nog een extra (online) participatiesessie specifiek gericht op jongvolwassenen, in samenwerking met de Jeugdraad van Dijk en Waard; parallel aan de participatiesessies heeft MuConsult een parkeermodel ontwikkeld waarin o.bv. de huidige situatie en autonome ontwikkelingen tot 2030 de parkeersituatie in 2030 is geprognosticeerd en waarmee de beleidsvoornemens doorgerekend worden op effect en kosten/baten; in Q2-2023 heeft MuConsult drie scenario’s opgesteld en aangescherpt op basis van de participatie en de Raadsinformatieavond gehouden op 19 april 2023 De drie scenario’s vormen hoekstenen voor het op te stellen integrale pareerbeleid. De scenario’s zijn opgenomen in deze peilnota.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Figuur 2 Tijdlijn proces tot nu toe
12
1.3
Doel van deze peilnota
In deze peilnota worden scenario’s voorgelegd waarover de gemeenteraad wordt gevraagd richtinggevende uitspraken te doen. Hoofdvraag hierbij is in welke gebieden regulerend parkeerbeleid moet worden toegepast en op welke wijze dit moet gebeuren. De peilnota draagt hiermee bij aan de ontwikkeling van integraal parkeerbeleid dat kan rekenen op steun van de raad en aansluit bij geplande en toekomstige gebiedsontwikkelingen en deze een kader biedt. De peilnota biedt inzicht in de samenhang tussen maatregelen en helpt bij de afweging van maatregelen in de verschillende deelgebieden. De gemeenteraad wordt gevraagd om op basis van deze peilnota richtinggevende uitspraken te doen over de volgende zaken: 1. begroting en dekking integraal parkeerbeleid; 2. herziening vergunningenstelsel; 3. uitbreiden betaald parkeren; 4. uitwerking clusterparkeren stationsgebied; 5. investeren in gebiedsspecifieke parkeerproblemen en alternatieven.
1.4
Planning na behandeling peilnota
Deze peilnota wordt behandeld tijdens een ingelaste politieke tafel op 5 juli 2023. De besluitvorming vindt plaats tijdens een ingelaste raadsvergadering op 12 juli 2023. Het vervolg is: afronding integraal parkeerbeleid, periode juli – augustus 2023; collegebesluit, 12 september 2023; politieke avond, 3 oktober 2023; raadsbesluit om vrij te geven voor de inspraak, 10 oktober 2023; inspraakperiode; raadsbesluit definitieve integraal parkeerbeleid, begin 2024.
Gedurende de inspraakperiode werkt het college de volgende deelnota’s uit: nota parkeerregulering; nota parkeerexploitatie; nota parkeerbalansen. Na vaststelling van het definitieve integraal parkeerbeleid wordt de organisatie ingericht en alle voorbereidingen getroffen voor invoering van het nieuwe beleid per 1 januari 2025. De raad wordt tussentijds op de hoogte gehouden van de vorderingen.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
1. 2. 3. 4. 5. 6.
13
xxx
1.5
Definities
In deze peilnota worden verschillende definities gebruikt die soortgelijke associaties oproepen maar wel verschillend zijn: parkeervraag: geobserveerde hoeveelheid geparkeerde voertuigen; latente parkeervraag: parkeervraag die niet ingevuld is. Bijvoorbeeld omdat iemand door capaciteitsgebrek op een andere manier reist of een andere bestemming kiest, maar dit kan ook omdat een vrije parkeerplaats niet gevonden wordt (zoekverkeer). De latente parkeervraag is vanuit tellingen niet te observeren; parkeercapaciteit: het totale aantal parkeerplaatsen dat (per regime) beschikbaar is; parkeerbehoefte: Totale behoefte aan parkeren: Dit is de observeerbare parkeervraag plus de latente parkeervraag; parkeerdruk: de verhouding tussen capaciteit en parkeervraag (indien >0,9) of parkeerbehoefte (indien <0,9).
2.
Uitgangspunten
2.1
Inleiding en beleidskaders
De ambities uit bovenstaande kaderstukken zijn dan ook leidend bij de ontwikkeling van het parkeerbeleid in de gemeente. Daarnaast dient het huidige parkeerbeleid van Dijk en Waard als vertrekpunt voor het nieuwe integraal parkeerbeleid. Hiervoor zijn de volgende stukken relevant: Nota Parkeernormen Dijk en Waard (2022); Beleidsnota Parkeren in woonwijken Heerhugowaard (2015); Parkeerstrategie Stadshart en stationsgebied (2021).
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Parkeerbeleid is geen doel op zich, maar een middel om andere ambities zoals bouwontwikkelingen, bereikbaarheid van de kernen, ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid, klimaatadaptatie en grotere economische vitaliteit mogelijk te maken. Deze ambities zijn uitgewerkt in: Omgevingsvisie (2021, vastgesteld in Heerhugowaard, niet in Langedijk); Omgevingsprogramma Mobiliteit (2021); Coalitieakkoord 2022 – 2026 (2022); Masterplan stationsgebied Dijk en Waard; Beleidsprogramma klimaatadaptatie 2021-2026 (2021).
14
Figuur 2.1: onze kijk op Dijk en Waard
Ruimtelijke ambities
De ambitie is om de komende 10 jaar 10.000 woningen te bouwen in Dijk en Waard, waarvan een belangrijk deel valt in de categorieën betaalbare koop of lagere huur. Daarnaast staat de gemeente voor een energietransitie, waarbij het streeft naar CO2-neutraliteit in 2050, en moet er ruimte komen voor maatregelen om wateroverlast en hittestress door klimaatverandering tegen te gaan. De dorpen en wijken moeten bereikbaar blijven en over voldoende groen en parkeerplaatsen beschikken. De gemeente creëert ruimte voor fiets- en wandelpaden. In de Omgevingsvisie , die in oktober 2021 door de gemeenteraad van de toenmalige gemeente Heerhugowaard is vastgesteld3, zijn 9 speerpunten gedefinieerd: 1. een veilige en gezonde omgeving; 2. een goede woonplek en woonomgeving voor iedereen; 3. een omgeving die uitnodigt tot contact en zorg voor elkaar; 4. goede omstandigheden voor scholing, werk en ondernemen; 5. ontwikkelingen die de identiteit versterken; 6. voorbereiding op de gevolgen van klimaatverandering; 7. CO2-neutraliteit; 8. een goed leefgebied voor veel verschillende planten en dieren; 3 De gemeenteraad van Langedijk heeft de Omgevingsvisie niet vastgesteld. Totdat de gemeenteraad van Dijk en Waard de
Omgevingsvisie heeft bekrachtigd, geldt deze alleen voor het grondgebied van Heerhugowaard.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
2.2
15
9. een krachtige plek binnen de regio en de wijde omgeving. Parkeerbeleid kan op verschillende manieren bijdragen aan deze speerpunten. Door sturing van autoverkeer kan de veiligheid van loop- en fietsverbindingen verbeteren (speerpunt 1). Door bestaande parkeerruimte beter te benutten komt er ruimte vrij die gebruikt kan worden voor woningbouw (speerpunt 2), groen en behoud van natuur binnen en buiten de bebouwde kom (speerpunten 6, 7 en 8). Doordat meer mensen in Dijk en Waard kunnen (blijven) wonen, gaat het voorzieningenniveau omhoog en verbetert het ondernemersklimaat (speerpunt 4 en 9). Tevens worden gebieden aantrekkelijker om te verblijven en contact te maken als geparkeerde auto’s worden verplaatst uit het straatbeeld (speerpunt 3).
2.3
Mobiliteitsambities
Deze ambities moeten worden gerealiseerd door in te zetten op: veilige en duurzame bereikbaarheid, o.a. door het verbeteren van fietsinfrastructuur en deze te verknopen met openbaar vervoer, het verbeteren van wandelpaden, het gericht sturen van autoverkeer en verduurzaming van stadslogistiek; het creëren van een veilige en gezonde woonomgeving, o.a. door meer ruimte te bieden aan de voetganger en fietser; een levendig stationsgebied en Stadshart, o.a. door meer ruimte te bieden voor verblijfsfuncties en groen, parkeeroplossingen bij ontwikkelingen elders realiseren dan op ontwikkellocatie (clusterparkeren) en het ontwikkelen van een OV-knoop; goede omstandigheden voor werk en ondernemen, o.a. door het scheiden van fiets- en autoverkeer en het verbeteren van het fietsnetwerk; aansluiten op de regio en wijde omgeving o.a. door in samenwerking met de provincie te werken aan verbetering van doorstroming op de provinciale wegen (met name de N242), het realiseren van een doorfietsroute tussen Heerhugowaard en Alkmaar en voorbereidingen te treffen voor een OV-schaalsprong.
2.4
Huidig parkeerbeleid
Stadshart en stationsgebied In het stationsgebied staan de komende jaren meerdere grote gebiedsontwikkelingen met meerdere functies gepland. Hiervoor is in 2020 het Masterplan stationsgebied vastgesteld. Voor parkeren zijn uitgangspunten dat de parkeereis in beginsel op eigen locatie wordt vervuld, parkeren zoveel mogelijk uit de openbare ruimte wordt gehaald en in collectieve voorzieningen (clusterparkeren) wordt opgelost. Er wordt ingezet op dubbelgebruik van deze collectieve voorzieningen door verschillende doelgroepen op verschillende tijdstippen. Ontwikkelaars, ondernemingen en instellingen ontwikkelen deze
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
In het Omgevingsprogramma Mobiliteit zijn bovengenoemde speerpunten vertaald in de volgende mobiliteitsambities: 1. het stimuleren van fietsen en lopen voor dagelijkse (korte) verplaatsingen; 2. het faciliteren van duurzame vervoerswijzen, waaronder elektrische auto’s en deelmobiliteit; 3. een veilig mobiliteitssysteem voor alle inwoners en bezoekers van Dijk en Waard.
16
voorzieningen gezamenlijk voor de verschillende doelgroepen. Ook wordt gestuurd op een lager autobezit door een aanbod van alternatieve vervoerswijzen (nabijheid van het station, deelmobiliteit, goede fietsverbindingen en -parkeervoorzieningen. Aansluitend op het Omgevingsprogramma Mobiliteit en het Masterplan stationsgebied is een Parkeerstrategie Stadshart en stationsgebied 2021-2025 opgesteld met hierin het instrumentarium om te sturen naar een optimaal gebruik van de parkeercapaciteit. Hierin zijn de volgende ambities voor parkeren in het Stadshart en stationsgebied geformuleerd:
De uitgangspunten van deze parkeerstrategie zijn gesteld in 4 B’s: 1. beschermen: de voor doelgroepen aangewezen parkeervoorzieningen beschermen tegen parkeeroverlast door andere, hier niet voor bestemde doelgroepen; 2. benutten van de vrije parkeercapaciteit in tijd en ruimte door doelgroepen op maximale loopafstanden met als referentie CROW kengetallen; 3. beïnvloeden door maatregelen te nemen om de juiste parkeerder op de juiste plaats te laten parkeren; 4. bouwen als blijkt dat er een structureel tekort is aan parkeerplaatsen. Randvoorwaardelijk hieraan is parkeerregulering om de juiste doelgroep naar de juiste plaatsen te sturen en om de reductie van parkeernormen toe te kunnen passen. Parkeerregulering is ook nodig in omliggende gebieden, om deze te beschermen voor uitwijkgedrag. Uitgangspunt blijft echter dat parkeerregulering alleen wordt ingevoerd waar dat noodzakelijk wordt bevonden. In het Stadshart van Heerhugowaard zijn rond winkelcentrum Middenwaard 5 grote parkeervoorzieningen waar betaald parkeren geldt. Parkeervoorzieningen P3 (Coolplein) en P4 (Stadsplein) zijn eigendom van de gemeente en worden beheerd door Interparking. Voorzieningen P1
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
1. Het gebruik van de auto en de bereikbaarheid met de auto blijven belangrijk. Het gebruik van de fiets, lopen en het delen van vervoerwijzen, zoals het gebruik van deelauto’s en -fietsen worden gestimuleerd. 2. Het parkeren wordt op de eigen ontwikkellocatie opgelost: dat is het vertrekpunt. Parkeervoorzieningen worden zo optimaal mogelijk gebruikt. Ingezet wordt op een eerlijke en slimme verdeling van het aantal plaatsen over doelgroepen en het beperken van extra overlast voor huidige gebruikers. 3. De juiste parkeerder op de juiste plek. Parkeerders weten of, waar, hoe lang en tegen welk tarief zij de auto of fiets kwijt kunnen. Inwoners weten welke vergunning aan te vragen en in welke zone zij kunnen parkeren. Nieuwe inwoners weten wat voor parkeerplek hun woning heeft. Bezoekers weten waar zij kunnen parkeren. Nieuwe werknemers weten dat zij met het openbaar vervoer kunnen komen, als hun werkplek daar nabij ligt. 4. Parkeervoorzieningen zijn te transformeren als de behoefte vermindert. 5. Auto- en fietsparkeren hoeven niet volledig kostendekkend te zijn. De gemeente ziet parkeren als een investering in goede bereikbaarheid, leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte. 6. Met verdergaande digitalisering worden parkeerproducten en -diensten efficiënter aangevraagd, verleend en gehandhaafd. 7.
De ontwikkelingen en het functioneren van het parkeerareaal dienen gemonitord te worden om bij te kunnen sturen.
17
(Zuidtangent) en P2 (Middenweg) zijn door de gemeente in erfpacht uitgegeven aan Wereldhave, de eigenaar van winkelcentrum Middenwaard. De tarieven voor de garages en terreinen van de gemeente en Wereldhave zijn op elkaar afgestemd. De 5e voorziening (P5) is eigendom van Dekamarkt. Dekamarkt voert hierover eigen beleid, waarbij klanten anderhalf uur gratis parkeren. Voor inwoners in en rond het Stadshart geeft de gemeente parkeervergunningen uit voor parkeerplaatsen op straat. Hiervoor zijn 7 vergunninggebieden ingesteld waar overdag alleen door vergunninghouders geparkeerd kan worden. In de meeste zones geldt dat inwoners voor iedere auto een vergunning kunnen aanvragen, maar in zone F (Schrijverswijk/Bomenwijk) kan er voor de eerste inwonersauto geen vergunning worden aangevraagd. Voor de tweede auto krijgt men in zone F een vergunning waarop 2 kentekens kunnen worden geregistreerd. In alle zones geldt dat wie beschikt over een parkeerplaats op eigen terrein, geen vergunning voor zijn eerste auto kan aanvragen. In totaal zijn er 985 vergunningplaatsen, waarvoor 1.000 vergunningen zijn uitgegeven. Alle parkeervergunningen worden gratis uitgegeven, voor bezoekers van inwoners worden gratis bezoekerspassen verstrekt. In de parkeervoorzieningen P1 t/m P4 kunnen inwoners en ondernemers betaalde abonnementen afsluiten.
Voor kortparkeerders zijn er in het Stadshart en stationsgebied 2 blauwe zones. De eerste ligt op het Stationsplein, bij woonzorgvoorziening Forum II. Een bijzonderheid is dat is dat de blauwe zone op eigen terrein van de voorziening ligt. Met de eigenaar is de afspraak gemaakt om het terrein middels de blauwe zone beschikbaar te stellen voor kortparkeerders die maximaal 2 uur parkeren. Inwoners kunnen onbeperkt op het terrein parkeren met een ontheffing. Verder ligt er een blauwe zone met een tijdsduur van 30 minuten bij het medisch cluster, bedoeld voor bezoekers van de apotheken. Rond het NS-station liggen 3 parkeerterreinen die bedoeld zijn als P+R voor treinreizigers (aan de Stationsweg, het Stationsplein en de Westtangent). Parkeren op deze terreinen is gratis Tabel 2.1 Tarieven betaalde parkeerterreinen 2023 Capaciteit
Tarief betaald parkeren
P1 Zuidtangent
794
P2 Middenweg
551
P3 Coolplein
164
P4 Stadsplein
200
P5 Dekamarkt
120
€ 0,30 per kwartier, 1e kwartier gratis, max. € 2,- per dag € 0,30 per kwartier, 1e kwartier gratis, max. € 2,- per dag € 0,30 per kwartier, 1e kwartier gratis, max. € 2,- per dag € 0,30 per kwartier, 1e kwartier gratis, max. € 2,- per dag € 0,75 per kwartier, 1,5 uur gratis voor klanten Dekamarkt
Tarief abonnement Tarief inwoners abonnement ondernemers € 162,- per kwartaal n.v.t. € 162,- per kwartaal € 95,85 per kwartaal € 95,85 per kwartaal n.v.t
n.v.t. € 115,98 per kwartaal € 115,98 per kwartaal n.v.t.
Tabel 2.2 Vergunningzones en regimes Zone B1 Edelstenenwijk
Vergunningregime Maandag t/m zondag, 10.00 – 20.00
B2 Edelstenenwijk
Maandag t/m zondag, 10.00 – 17.00
C Stadshart
Maandag t/m zondag, 10.00 – 20.00
Criteria 1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET* 1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET* 1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET*
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Parkeerterrein
18
D Molenwijk
Maandag t/m zondag, 10.00 – 20.00
F Schrijverswijk/Bomenwijk
Maandag t/m zondag, 10.00 – 20.00
G Gemeentehuis
Maandag t/m vrijdag, 07.00 – 17.00
H Basserhof
Maandag t/m zondag, 10.00 – 20.00
1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET* 1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET* 1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET* 1 vergunning per auto, 1 vergunning minder bij POET*
*POET: Parkeren op eigen terrein
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Overige winkelgebieden In het winkelgebied van Centrumwaard ligt een blauwe zone met een maximale parkeerduur van 2 uur bij Poort Halfweg, om de doorstroom van parkeerders te faciliteren. Op het nabijgelegen parkeerterrein bij winkelcentrum Centrumwaard op het Raadhuisplein is parkeren gratis. Naast winkelend publiek wordt hier ook langdurig geparkeerd door omwonenden en personeel van de winkels. Ook in andere winkelgebieden in de gemeente is parkeren gratis voor bezoekers, personeel en omwonenden.
19
Woonwijken In de voormalige gemeente Heerhugowaard is de visie op parkeren in woongebieden geformuleerd in de beleidsnota Parkeren in woonwijken (2015). Deze nota beschrijft de procedure die werd doorlopen bij parkeeroverlast in bestaande woonwijken en de het arsenaal aan maatregelen waaruit kon worden geput om de overlast te reguleren. De gemeente Heerhugowaard zette in de woonwijken in op parkeerbeleid dat niet alleen voldeed aan de parkeerbehoefte, maar ook ruimte schiep voor de fiets en openbaar vervoer. Heerhugowaard zocht de balans tussen twee extremen: enerzijds het creëren van veel extra parkeerplaatsen om te voldoen aan de behoefte met hoge kosten en verrommeling van de openbare ruimte, anderzijds grootschalige parkeerregulering met hoge lasten voor inwoners en ondernemers. In de woonwijken hield de gemeente Heerhugowaard de volgende prioritering van maatregelen aan: 1. optimale benutting van aanwezige parkeerruimte; 2. realisatie van extra parkeervoorzieningen; 3. invoering van parkeerregulering. Dit werd gezien als laatste optie als andere maatregelen, zoals het stimuleren van gebruik van parkeerplaatsen op eigen terrein of het aanleggen van nieuwe parkeerplaatsen, ontoereikend of niet mogelijk waren. Heerhugowaard voerde in de woonwijken reactief beleid bij parkeeroverlast.
Op het moment dat er vanuit een woonwijk klachten kwamen over parkeerproblemen, voerde de gemeente een parkeerdruktoets uit. Als de parkeerdruk in het betreffende gebied boven de kritieke bezettingsgrens van 90% lag, voerde de gemeente maatregelen in. Bij het bepalen van de maatregelen werd eerst
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Figuur 2.2 Huidige parkeerregulering Dijk en Waard: Stadshart, stationsgebieden en Centrumwaard
20
onderscheid gemaakt tussen problemen in de nacht (gerelateerd aan inwoners) en problemen overdag (gerelateerd aan inwoners of andere doelgroepen, zoals bezoekers, werknemers of schoolverkeer). Als de overlast gerelateerd was aan inwoners, werden maatregelen met de volgende afweging bepaald: 1. Als eerste werd gekeken of bestaande parkeercapaciteit (openbaar en op eigen terrein) op acceptabele loopafstand (150 meter) beter benut kon worden. 2. Als dit onvoldoende mogelijk bleek of onvoldoende effect had werd ingezet op dubbelgebruik van bestaande parkeervoorzieningen door verschillende doelgroepen. 3. Als dubbelgebruik ontoereikend was om de parkeerdruk te verlagen werd gekeken naar het verbeteren van alternatief vervoer, zoals het verbeteren van fiets- en OV-verbindingen of deelmobiliteit. 4. Als de parkeerdruk na deze maatregelen nog steeds te hoog was, werd gekeken naar het uitbreiden van de capaciteit. 5. Als maatregelen 1 t/m 4 niet mogelijk waren of onvoldoende effect sorteerden, was het invoeren van parkeerregulering de laatste optie. Als de overlast gerelateerd was aan derden, werd eerst onderzocht door wie de hoge parkeerdruk precies veroorzaakt werd. De gemeente ging in gesprek met scholen, winkeliers en ondernemers om hun werknemers en bezoekers te stimuleren hun parkeergedrag te veranderen.
Als dit niet of onvoldoende mogelijk was, werden bovenstaande maatregelen in de beschreven volgorde afgewogen. In Heerhugowaard heeft dit geleid in de woonwijken tot de vergunninggebieden en blauwe zones zoals eerder beschreven. In het Verkeer- en Vervoerplan van de voormalig gemeente Langedijk (2009) ging de gemeente eveneens uit van een kritieke bezettingsgrens van 90%. Als deze werd overschreden, kon de gemeente parkeerregulering invoeren met als prioritering: 1. inwoners; 2. winkel-, recreatieve- en zakelijke bezoekers; 3. werknemers.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
In de dorpen van de voormalige gemeente Langedijk is nog nergens parkeerregulering ingevoerd.
21
xxx
3.
Problemen in de huidige situatie
3.1
Inleiding en conclusies
In dit hoofdstuk wordt de parkeerproblematiek in de huidige situatie geschetst. De parkeerproblematiek is geanalyseerd op basis van (recente) data uit parkeeronderzoeken en input van inwoners en ondernemers tijdens een zestal participatiesessies. Uit de analyse zijn de volgende problemen naar voren gekomen In het Stadshart en stationsgebied is er in principe geen capaciteitstekort, maar de aanwezige capaciteit wordt niet optimaal benut waardoor er op piekmomenten toch problemen ontstaan om dat de juiste doelgroep niet op de juiste plek kan staan. In woonwijken komt hoge parkeerdruk voor door inwoners, inclusief thuiswonende jongeren met een auto, en ondernemers die bedrijfsvoertuigen in de straat willen parkeren uit veiligheidsoverwegingen. In winkelgebieden is op piekmomenten sprake van hoge parkeerdruk wanneer bezoekers van winkels, personeel en omwonenden er gelijktijdig willen parkeren. Bij scholen is het op doordeweekse dagen vlak voor en na schooltijd erg druk door ouders die hun kinderen naar school brengen. In de multifunctionele (dorps)linten is er betrekkelijk weinig ruimte, terwijl meerdere doelgroepen er gelijktijdig willen parkeren.
Als gevolg van de hoge parkeerdruk op een aantal plaatsen kunnen parkeerders moeilijker een geschikte plek vinden, ontstaan er gevaarlijke situaties, kunnen hulpdiensten en vuilniswagens niet meer passeren en verrommelt de openbare ruimte.
Data analyses
De probleemanalyse is uitgevoerd op basis van de ruimschoots beschikbare recente parkeerdata en een participatietraject met de omgeving. Voor de analyse van de huidige parkeersituatie is de volgende data gebruikt: Nachtparkeeronderzoek Heerhugowaard 2021-2022 (Bureau de Groot Volker); Nachtparkeeronderzoek Langedijk 2022 (Bureau de Groot Volker); Parkeeronderzoek Heerhugowaard centrum en schil 2022 (Bureau de Groot Volker); Parkeeronderzoek Heerhugowaard Centrumwaard 2021 (Bureau de Groot Volker); Bezettingsdata van de betaalde parkeerterreinen en -garages, september 2021 – januari 2023 (Interparking); Parkeeronderzoek Stationsomgeving Heerhugowaard 2020 (Verkeershuis). Daarnaast zijn participatiesessies gehouden met inwoners en ondernemers. Om de diversiteit van de kernen van de gemeente Dijk en Waard en verschillen tussen verschillende gebieden goed in beeld te brengen is gekozen om in deze sessies in drie deelgebieden te houden: 1. het Stadshart en stationsgebied; 2. de overige winkelgebieden en woonwijken in Heerhugowaard;
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
3.2
22
3. de dorpen en landelijke gebieden. Op basis van de beschikbare data en de participatiesessies met inwoners, ondernemers en Raadsleden is onderstaande overzicht opgesteld van de problemen in de huidige situatie. Tabel 3.1: overzicht van huidige parkeerproblemen in Dijk en Waard Parkeerdruk
Parkeerregime
Handhaving
Stationsgebied
☹☹
☹
☹☹
Stadshart
☹☹
☹☹
☹
Schil stadshart
☹
☹☹
☹
Scholen
☹
☹☹
☹☹
Linten
😊
😊
☹
Woonwijken
😊
😊
☹
Dorpen
😊😊
😊
☹
Landelijk gebied
😊😊
-
-
Stadshart en stationsgebied
De huidige opgave in het Stadshart en het stationsgebied is in de kern geen probleem dat veroorzaakt wordt door een capaciteitstekort. Qua aantallen parkeerplaatsen is er voldoende capaciteit om in de huidige behoefte te voorzien. Toch ontstaat er op piekmomenten hoge parkeerdruk op plekken waar dat ongewenst is. Dat duidt erop dat de bestaande capaciteit niet optimaal benut wordt of benut kan worden door de beoogde doelgroep. Het is belangrijk dat het nieuwe parkeerbeleid zich richt op het sturen van de juiste doelgroep naar de juiste plek. Daarnaast wordt de opgave in de komende jaren vergroot als gevolg van de gebiedsontwikkelingen. De opgave om de druk op de juiste manier en over de juiste locaties te verdelen is complex en kan alleen in nauwe afstemming met de gebiedsontwikkelaars en de exploitanten van de parkeerterreinen worden uitgevoerd. In en rond het stationsgebied en het Stadshart van Heerhugowaard hebben inwoners grote zorgen over de groei van Middenwaard, toenemende bezoekersaantallen en de geplande woningbouwontwikkeling met lage parkeernormen. Inwoners vrezen voor de toekomstige beschikbaarheid van parkeerplaatsen door de verwachte toenemende drukte. Men ervaart nu al meer overlast dan voorheen als gevolg van reeds opgeleverde ontwikkelingen.
In de huidige situatie is er in de nacht (het maatgevende moment voor inwoners) op wijkniveau in principe voldoende capaciteit voor inwoners, maar desalniettemin zijn er in de wijken rond het Stadshart verschillende zones met een hoge parkeerdruk. De hoge parkeerdruk in deze gebieden worden verklaard door de auto’s van inwoners – in een aantal gevallen meerdere per adres -, bedrijfsauto’s die in woongebieden geparkeerd staan wegens veiligheid, en ondergebruik van (parkeer)ruimte op eigen terrein, die vaak op een andere manier gebruikt wordt.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
3.3
23
Tevens ervaren inwoners dat de beschikbare parkeerplaatsen niet eerlijk worden verdeeld. Er heerst grote ontevredenheid over het huidige vergunningenbeleid, dat als oneerlijk en niet transparant wordt ervaren. Het is onduidelijk op welke grond vergunningen al dan niet worden verleend. Er zijn momenteel 985 parkeerplaatsen voor vergunninghouders in en rond het Stadshart. Het aantal uitgegeven inwonersvergunningen is hier ongeveer gelijk aan. Ongeveer een kwart van de uitgegeven vergunningen zijn voor een tweede, derde of daaropvolgende auto. Ca. 150 inwonersvergunningen zijn bij wijze van uitzondering verleend. Aan ondernemers zijn 374 vergunningen verleend. Ook zijn er 720 ontheffingen uitgegeven aan bedrijven die werkzaamheden in de gemeente verrichten, waarvan 684 ontheffingen voor alle gereguleerde zones gelden. Het betreft zowel bedrijven uit de gemeente Dijk en Waard als daarbuiten. Daarnaast zijn er in het vergunningengebied 3.044 bezoekerspassen uitgegeven. Abonnementen voor het gebruik van de betaalde parkeerterreinen en garages worden door veel inwoners niet als reëel alternatief voor een vergunning gezien door de hoge tarieven (zeker in vergelijking met de gratis vergunningen op straat).
Ondernemers
Totaal
68 286
248 391 40 22 17 173 30 356 83
2 8 10 374
24 1.404
De gemiddelde parkeerdruk op wijkniveau in de nacht is weliswaar niet direct problematisch, maar dit is een gemiddelde. Binnen de wijken rond het Stadhart zijn er zones en straten waar de parkeerdruk door inwoners de 100% nadert of zelfs passeert. In deze straten wordt er fout geparkeerd (bijvoorbeeld op stoepen), waardoor de veiligheid vermindert. Overdag en op zaterdagen neemt de parkeerdruk toe in het Stadshart en de omliggende wijken. Naast inwoners parkeren er dan ook bezoekers van het winkelcentrum. Op een aantal plekken neemt de parkeerdruk toe tot boven de kritieke bezetting van 90%. Opvallend is dat de hoge parkeerdruk niet alleen ontstaat in het Stadshart bij de parkeerterreinen, maar ook in de omliggende woonwijken. ’s Nachts parkeren hier alleen inwoners, maar op zaterdagen is het drukker wegens uitwijkgedrag van ondernemers, werkenden en bezoekers van het winkelcentrum. Dit uitwijkgedrag ontstaat wanneer ondernemers, personeel en bezoekers geen beschikbare en/of parkeerplaats direct bij hun bestemming kunnen vinden. In plaats van uit te wijken naar een van de parkeerterreinen, waar vaak nog voldoende plaatsen beschikbaar zijn (met name op P1, en P2), wordt gekozen voor de dichtstbijzijnde vrije (en gratis) parkeerplaats in de wijk. De parkeerdruk neemt zowel in als buiten het gereguleerde gebied toe.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Tabel 3.2: Aantal uitgegeven vergunningen in 2023 Zone 1e inwoners2e en daaropvolgende vergunning inwonersvergunning A 163 17 B1 93 12 B1 uitzondering 27 13 B2 20 2 C 16 1 D 142 31 D uitzondering 13 17 F 248 108 F uitzondering 37 46 G H 11 13 Totaal: 770 260
24
Figuur 3.1: Gemodelleerde parkeerdruk in het centrumgebied en omliggende wijken (’s nachts en zaterdagmiddag)
Behalve zorgen over de beschikbare parkeerplaatsen voor inwoners is er ook ontevredenheid over de bereikbaarheid van het gebied met andere vervoerswijzen dan de auto. De aanwezige fietsparkeerplaatsen in het Stadshart en stationsgebied worden onveilig gevonden. Mensen zijn bang voor fietsdiefstal. Er is geen goede OV-verbinding tussen de woonwijken in Heerhugowaard en het Stadshart en station. De fiets- en wandelverbindingen worden onveilig gevonden. Dit maakt het des te aantrekkelijker om het gebied met de auto te bezoeken.
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
CBS buurten Parkeerdruk < 70% Parkeerdruk 70% tot 80% Parkeerdruk 80% tot 90% Parkeerdruk >= 90%
25
Figuur 3.2 Visuele notulen participatiesessie in het Stadshart en stationsgebied, d.d. 22-02-2023
3.4
Woonwijken, winkelgebieden en scholen
Figuur 3.4 Toegang voor vuilniswagen geblokkeerd door geparkeerde auto (Stad van de Zon)
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
In het overige stedelijke gebied van Heerhugowaard treden op plekken waar meerdere doelgroepen tegelijkertijd willen parkeren parkeerproblemen op. Hoewel de capaciteit in de buurten in theorie voldoende is om in de behoefte van inwoners te voorzien op het maatgevende moment, zijn er in iedere buurt ook straten waar wel een parkeerprobleem ontstaat. In deze straten is de parkeerdruk hoog doordat meerdere doelgroepen er op hetzelfde moment willen parkeren. Inwoners parkeren hun auto liefst zo dicht mogelijk bij de eigen woning. Doordat jong volwassenen steeds langer thuis blijven wonen en voor hun werk ook een auto nodig hebben, is er een toenemende parkeerbehoefte van inwoners. Deze behoefte kan ook weer afnemen op het moment dat deze jongvolwassenen het huis uit gaan. Ook eigenaren van bedrijfsbussen parkeren hun bus uit angst voor diefstal het liefst in een woonstraat, waar voldoende sociale controle is. In een aantal straten zijn de parkeervakken niet groot genoeg voor deze voertuigen en/of aanhangers (die er volgens de APV niet langdurig mogen parkeren), waardoor deze gedeeltelijk op het wegvak komen te staan. Ruimte op eigen terrein die bedoeld is als parkeerplaats, wordt vaak niet als zodanig gebruikt door de bewoner. Hierdoor neemt de druk op de openbare parkeerplaatsen toe.
26
Als gevolg van de drukte wordt er ook fout geparkeerd, zoals op stoepen en in groenstroken. In een aantal gevallen leidt dit tot verslechterde verkeersveiligheid, toegankelijkheid voor mindervaliden en bereikbaarheid voor hulpdiensten en vuilniswagens (zie figuur 3.4). In en rond winkelgebieden is het doordeweeks overdag en vooral op zaterdagmiddag druk. Het parkeerterrein bij winkelcentrum Centrumwaard wordt op zaterdagen bezet door bezoekers van winkels, personeel en omwonenden. Hierdoor neemt de parkeerdruk toe, al staat het terrein niet helemaal vol. In de straten rond Poort Halfweg, waar een blauwe zone ligt, ervaren inwoners overlast door uitwijkgedrag van personeel van winkels, die als gevolg van de tijdsbeperking door de blauwe zone uitwijken naar straten waar de parkeerduur onbeperkt is. Behalve bij de winkelgebieden is op doordeweekse dagen ook rond basisscholen sprake van grote drukte. In de ochtenden en middagen is het hier erg druk omdat ouders hun kinderen naar school brengen. Dit leidt tot gevaarlijke situaties, niet alleen bij de scholen zelf maar ook in de straten eromheen. Omdat de drukte verband houdt met de Kiss + Ride functie van de omgeving komt dit in parkeerdrukmetingen – waarbij wordt gekeken naar een langere parkeerduur dan de kinderen afzetten – niet aan het licht.
CBS buurten Parkeerdruk < 70% Parkeerdruk 70% tot 80% Parkeerdruk 80% tot 90% Parkeerdruk >= 90%
Peilnota integraal parkeerbeleid Dijk en Waard
Figuur 3.5: Gemodelleerde parkeerdruk in de woonwijken van Heerhugowaard (’s nachts en zaterdagmiddag)
27
Multifunctionele linten Er treden dus voornamelijk problemen op bij locaties waar verschillende doelgroepen tegelijkertijd gebruik willen maken van de ruimte. Naast de (buurt)winkelcentra en scholen is hier ook sprake van in de lintgebieden die Heerhugowaard kenmerken. Van oorsprong waren dit ontginningslinten, ingericht voor de drooglegging van het gebied. Hoewel de aard van de linten tegenwoordig anders is, zijn de oorspronkelijke linten nog goed zichtbaar in het stedelijk landschap. Op verschillende plekken langs de linten komen verschillende functies samen waardoor meerdere doelgroepen gebruik willen maken van de (parkeer)ruimte. Op deze plekken is het belangrijk om de parkeerbehoefte van deze verschillende doelgroepen goed op te vangen zonder geweld te doen aan het ruimte karakter van het lint. Figuur 3.6 Visuele notulen participatiesessie in de woonwijken van Heerhugowaard, d.d. 08-03-2023
Dorpen, dorpslinten en landelijk gebied
In de grotere dorpen (Broek op Langedijk, Zuid-Scharwoude, Noord-Scharwoude, Oudkarspel en Sint Pancras) is de situatie in de woonwijken in de nacht vergelijkbaar met die in de woonwijken in Heerhugowaard. Ook hier is op buurtniveau voldoende capaciteit voor de behoefte van inwoners, maar ervaren inwoners in hun eigen straat toenemende overlast door geparkeerde auto’s en bedrijfsbussen. Met name smalle straten staan al snel erg vol, waardoor er onvoldoende ruimte is om te passeren. Er wordt ook op stoepen geparkeerd. Voorheen konden inwoners op een aantal locaties, zoals aan de Dorpsstraat tussen de Houtwerf en Zaagmolenweg in Oudkarspel, gebruik maken van parkeerruimte van bedrijven die door de eigenaren beschikbaar werden gesteld. Steeds vaker kiezen (nieuwe) eigenaren er echter voor om de parkeerplaatsen alleen nog voor hun eigen bezoekers beschikbaar te stellen. Hierdoor neemt de druk op de openbare parkeerplaatsen in de omgeving toe. Sommige inwoners kiezen ervoor om hun eigen voortuin te verharden en in te richten als parkeerplaats. Op zaterdagen is bij winkelgebieden( met name in de omgeving van winkelcentrum Broekerveiling) en sportverenigingen de parkeerdruk hoog. Op piekmomenten komt er ook uitwijkgedrag naar de omliggende woonwijken voor. Doordeweeks overdag is er bij de winkelgebieden ook sprake van hoge