Bijdrage bij inspraakbijdrage - handreiking toepassing didam regels in de gemeentelijke gronduitgiftepraktijk
Tekst van het document
• Staat vast of mag redelijkerwijs worden aangenomen dat er, op basis van deze selectiecriteria, slechts één serieuze gegadigde voor de voorgenomen uitgifte in aanmerking komt? → Ga door naar STAP 4. • Zijn er, op basis van deze selectiecriteria, (mogelijk) meerdere gegadigden te verwachten voor de voorgenomen uitgifte? → Sla stap 4 tot en met 6 over en ga door naar STAP 7. 59 Vereniging van Nederlandse Gemeenten STAP 4: Publiceer het voornemen tot uitgifte aan de enige serieuze gegadigde Indien redelijkerwijs mag worden aangenomen dat – op basis van de selectiecriteria – slechts één serieuze gegadigde voor de voorgenomen uitgifte in aanmerking komt, hoeft geen mededingingsruimte te worden geboden door middel van een openbare selectieprocedure. In dat geval kan worden volstaan met het gemotiveerd bekendmaken van het voornemen tot uitgifte aan deze enige serieuze gegadigde. Maak het voornemen tot uitgifte aan de enige serieuze gegadigde tijdig voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst bekend. Doe dit op een openbaar platform, waar de publicatie voor iedereen, althans voor alle (potentiële) gegadigden, goed vindbaar is.
Neem in de publicatie in ieder geval het volgende op: • een omschrijving van wat precies wordt uitgegeven/welke overeenkomst de gemeente voornemens is om aan te gaan; • een motivering waarom er op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde voor de voorgenomen uitgifte in aanmerking komt; • een rechtsbeschermingstermijn: vermeld hoe en binnen welke termijn derden die zich niet kunnen verenigen met het voornemen tot uitgifte daartegen kunnen opkomen. Bijvoorbeeld door binnen 20 kalenderdagen na de datum van de publicatie een kort geding aanhangig te maken bij de ter zake bevoegde rechter. De tekst in Bijlage I kan als basis dienen voor de publicatie. STAP 5: Standstill gedurende de rechtsbeschermingstermijn Wacht met het aangaan van de voorgenomen overeenkomst totdat de in de publicatie opgenomen rechtsbeschermingstermijn (ongebruikt) is verstreken. Moet of wil de gemeente eerder contracteren? Neem dan in de overeenkomst een of meer voorzieningen op die voorkomen dat de gemeente zich onvoorwaardelijk bindt en/of die bewerkstelligen dat de gemeente zich (zonder schadevergoedingsplicht) kan bevrijden van haar verplichtingen uit de overeenkomst, zodra blijkt dat het aangaan van deze overeenkomst (toch) in strijd is met de Didam-regels. Zie hiervoor paragraaf 5.3.1.
STAP 6: Stel vast of derden zijn opgekomen tegen het voornemen tot uitgifte en bepaal het vervolg Stel na het verstrijken van de rechtsbeschermingstermijn vast of er derden zijn opgekomen tegen het voornemen tot uitgifte aan de enige serieuze gegadigde. • Zijn er geen derden tegen het voorgenomen opgekomen? → Sluit de voorgenomen overeenkomst met de enige serieuze gegadigde. Overweeg om contractuele voorzieningen op te nemen ter beperking van de (aansprakelijkheids)risico’s die ook na het (ongebruikt) verstrijken van de rechtsbeschermingstermijn blijven bestaan. Zie hierover paragraaf 6.6. 60 Vereniging van Nederlandse Gemeenten • Zijn er wel derden tegen het voornemen opgekomen? → Beoordeel of deze derden, op basis van de objectieve, toetsbare en redelijke criteria, ook voor de voorgenomen uitgifte in aanmerking komen. - Is dat het geval? → Dan moet alsnog mededingingsruimte worden geboden door middel van een openbare selectieprocedure, ga door naar STAP 7. - Is dat niet het geval? → Dan kan de gemeente in beginsel de voorgenomen overeenkomst sluiten met de enige serieuze gegadigde, tenzij een kort geding wordt gestart. Wacht dan eerst het oordeel van de rechter af en handel in overeenstemming met dat oordeel.
STAP 7: Organiseer en publiceer een openbare selectieprocedure Indien er meerdere (potentiële) gegadigden zijn voor de voorgenomen uitgifte, dan moet de gemeente mededingingsruimte bieden door middel van een openbare selectieprocedure. Een dergelijke openbare selectieprocedure omvat de volgende stappen: a. Bepaal van tevoren hoe de selectieprocedure eruit komt te zien. De gemeente heeft veel beleidsruimte om de selectieprocedure op de gewenste wijze in te richten, bijvoorbeeld bij de keuze van de selectiemethodiek, de selectiecriteria en de ‘spelregels’ die gedurende de procedure gelden. Denk hierbij ook aan het treffen van bepaalde voorzieningen om eventuele risico’s voor de gemeente te beperken, zoals het opnemen van voorbehouden (bijvoorbeeld om de procedure tussentijds af te breken) en een vervaltermijn (waarbinnen tegen de selectiebeslissing moet zijn opgekomen) in de voorwaarden voor deelname. b. Kondig de openbare selectieprocedure van tevoren aan, met een publicatie waarin in ieder geval is opgenomen: • wát precies wordt uitgegeven (en onder welke voorwaarden); • de inhoud en het verloop van de selectieprocedure; • het tijdschema; • de selectiecriteria. Doe deze publicatie op een openbaar platform, waar de publicatie voor iedereen, althans voor alle (potentiële) gegadigden, goed vindbaar is. c.
Doorloop de selectieprocedure en beoordeel alle inschrijvingen op basis van de vooraf vastgestelde selectiemethodiek, selectiecriteria en spelregels. d. Deel de uitslag (de selectiebeslissing) mede aan de deelnemers van de selectieprocedure en motiveer deze selectiebeslissing, zodat gegadigden inzicht hebben in de redenen die aan die beslissing ten grondslag liggen. e. Bied een rechtsbeschermingstermijn: bied de niet-geselecteerde deelnemers bij de bekendmaking van de selectiebeslissing een termijn om op te komen tegen de (gemotiveerde) selectiebeslissing en vermeld hoe ze dat moeten doen. Bijvoorbeeld door binnen 20 kalenderdagen na de datum van de publicatie een kort geding aanhangig te maken bij de ter zake bevoegde rechter. f. Standstill gedurende de rechtsbeschermingstermijn: wacht met het aangaan van de voorgenomen overeenkomst totdat deze rechtsbeschermingstermijn ongebruikt is verstreken of – als een partij tegen de selectiebeslissing is opgekomen – totdat duidelijk is dat de selectiebeslissing in stand kan blijven.
61 Vereniging van Nederlandse Gemeenten Moet of wil de gemeente eerder contracteren? Neem dan in de overeenkomst een of meer voorzieningen op die voorkomen dat de gemeente zich onvoorwaardelijk bindt en/of die bewerkstelligen dat de gemeente zich (zonder schadevergoedingsplicht) kan bevrijden van haar verplichtingen uit de overeenkomst, zodra blijkt dat de selectiebeslissing toch niet in stand kan blijven. Zie hiervoor paragraaf 4.5. g. Stel na het verstrijken van de rechtsbeschermingstermijn vast of er niet-geselecteerde deelnemers zijn opgekomen tegen de gemotiveerde selectiebeslissing. • Is dat niet het geval? → Sluit de voorgenomen overeenkomst met de geselecteerde deelnemer. • Is dat wel het geval? → Beoordeel of de bezwaren in de weg staan aan het aangaan van de overeenkomst met de winnaar en, indien deze deelnemer een kort geding aanhangig heeft gemaakt, wacht het oordeel van de rechter af en handel vervolgens in overeenstemming met dat oordeel. 62 Vereniging van Nederlandse Gemeenten Bijlage III: Stroomschema Bepaal of de Didam- regels van toepassing zijn Stel de selectiecriteria vast Deze moeten objectief, toetsbaar en redelijk zijn Beoordeel of er meerdere (potentiële) gegadigden zijn Doe dit op basis van de vastgestelde selectiecriteria Publiceer de selectie- procedure Doe dit op een openbaar, goed vindbaar platform.
Neem in de publicatie in ieder geval op: • wat precies wordt uitgegeven en onder welke voorwaarden • de inhoud en het verloop van de selectieprocedure • het tijdschema • de selectiecriteria Selectiebe- slissing • Deel de selectiebeslis- sing mede aan alle deelne- mers en motiveer deze • Bied een rechtsbe- scher- mingstermijn Beoordeel bezwaren en, indien aan de orde, wacht oordeel van de rechter af en handel in overeenstemming daarmee Doorloop selectieproce- dure Beoordeel alle inschrijvingen op basis van de vooraf vastgestelde selectiemetho- diek, selectie- criteria en spelregels Standstill gedurende rechtsbe- schermingstermijn • Wacht met het aangaan van de overeenkomst, of neem een totstand- komings-voorbe- houd op • Na afloop termijn: zijn er deelnemers tegen selectiebeslis- sing opgekomen? Organiseer een openbare selectieprocedure Volg daartoe de volgende stappen Bepaal hoe de procedure eruit komt te zien Kies de selectiemethodiek (de nadere invulling van) de selectiecriteria en andere ‘spelregels’ Standstill gedurende rechtsbeschermingstermijn • Wacht met het aangaan van de overeenkomst, of neem een totstandkomingsvoorbehoud op • Na afloop termijn: zijn er derden opgekomen tegen het voornemen? Beoordeel bezwaren en toets aan selectiecriteria Komen deze derden, op basis van de gehanteerde selectiecriteria, ook voor de voorgenomen uitgifte in aanmerking? Sluit de voorgeno-
men overeenkomst Indien kort geding is gestart: wacht eerst oordeel af Publiceer het voornemen tot uitgifte aan enige serieuze gegadigde • Publiceer tijdig voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst • Doe dit op een openbaar, goed vindbaar platform • Omschrijf de voorgenomen overeenkomst • Motiveer waarom er, op basis van de selectiecriteria, slechts één serieuze gegadigde is • Bied een rechtsbeschermingstermijn Eén serieuze gegadigde Meerdere (potentiële) gegadigden Ja Ja Ja Nee Nee Nee Start Eindnoten 1 | HR 26 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1778. 2 | HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661. 3 | “Handreiking implementatie van het arrest Didam in het gemeentelijke grond(uitgifte) beleid ten behoeve van vastgoed- en gebiedsontwikkeling”, uitgave van BZK, NEPROM, VNG en VvG van november 2022. 4 | HR 26 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1778. 5 | HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661. 6 | Hof Den Haag 18 juli 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:1368; Rb. Den Haag 3 oktober 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:14892; Rb. Amsterdam 23 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6831; Rb. Midden- Nederland 15 december 2022, ECLI:NL:RBMNE:2022:5402; Rb. Rotterdam 22 september 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:9115. 7 | Rb. Gelderland 14 februari 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:713; Rb. Rotterdam 22 september 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:9115; Rb. Den Haag 29 november 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:18519. 8 | Rb.
Noord-Holland 1 februari 2023, ECLI:NL:RBNHO:2023:739. 9 | Rb. Noord-Nederland 10 maart 2023, ECLI:NL:RBNNE:2023:916; Rb. Overijssel 25 april 2023, ECLI:NL:RBOVE:2023:1477; Rb. Midden-Nederland 15 december 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:6782, r.o. 3.6.4. 10 | Hof Arnhem-Leeuwarden 23 juli 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:4816; Rb. Oost-Brabant 12 januari 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:381; Rb. Midden-Nederland 17 november 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:6121; Rb. Overijssel 14 september 2022, ECLI:NL:RBOVE:2022:2584 en Rb. Oost-Brabant 8 juli 2022, ECLI:NL:RBOBR:2022:2962. 11 | Zie ook ‘Factsheet uitgifte van onroerende zaken en het bieden van gelijke kansen’ d.d. 10 januari 2022 en geactualiseerd in april 2022, onder ‘2. Wat is de reikwijdte van het arrest? Is het arrest ook van toepassing op andere vormen van gronduitgifte?’, hier te raadplegen. 12 | Zie Rb. Noord-Holland 4 augustus 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:7046. 13 | Zie Rb. Noord-Holland 1 februari 2023, ECLI:NL:RBNHO:2023:739. 14 | Zie Rb. Rotterdam 22 september 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:9115, r.o. 4.10; Rb. Amsterdam 23 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6831. 15 | Zo meent ook Advocaat-generaal Snijders in zijn conclusie bij het Didam II-arrest, zie ECLI:NL:PHR:2024:567, r.o. 1.5 en 3.38. 16 | Rb. Zeeland-West-Brabant 17 oktober 2023, ECLI:NL:RBZWB:2023:7207, r.o. 4.4. 17 | Rb. 21 mei 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:4909 18 | Zie Rb.
Den Haag 9 augustus 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:12208. 19 | Zie bijvoorbeeld Rb. Gelderland 3 juli 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:4024; Hof Arnhem-Leeuwarden 12 maart 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:1772 en Rb. Den Haag 17 november 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:17931; Rb. Zeeland-West-Brabant 7 november 2023, ECLI:NL:RBZWB:2022:6882. 20 Aldus Rb. Zeeland-West-Brabant 23 november 2023, ECLI:NL:RBZWB:2023:8185. 21 | HvJEU 25 maart 2010, ECLI:EU:C:2010:168 (Müller). 22 Zie hierover ook de Handreiking 2022, paragraaf 3.2. 23 | Zie expliciet HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.1.2 (Didam II). 24 Zie ook HR 4 april 2003, ECLI:NL:HR:2003:AF2830 (RZG/ComforMed). 25 In Rb. Gelderland 16 juli 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:6541, r.o. 6.23 werd geoordeeld dat het selectiecriterium ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’ onvoldoende mededingingsruimte bood. Dit oordeel lijkt echter samen te hangen met het feit dat er geen openbaarheid was geboden met betrekking tot de beschikbaarheid van de zaak, de selectieprocedure, het tijdschema en de selectiecriteria, waardoor het selectiecriterium in dat geval onvoldoende mededingingsruimte bood.
In algemene zin lijkt het criterium echter wel degelijk toelaatbaar, zo volgt uit de (overige) ‘Didam-rechtspraak’ en het feit dat selectiecriterium bij de verdeling van schaarse vergunningen al jaren toelaatbaar is geacht (zie in dat kader bijvoorbeeld ABRvS 2 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2927, r.o. 12). 26 Zie Rb. Rotterdam 4 juni 2024, ECLI:NL:RBROT:2024:5184. 63 27 | Zie bijvoorbeeld Rb. Zeeland-West-Brabant 31 mei 2023, ECLI:NL:RBZWB:2023:3820; Rb. Zeeland-West- Brabant 31 mei 2023, ECLI:NL:RBZWB:2023:3819; Hof Arnhem-Leeuwarden 3 december 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:7459, r.o. 4.9. 28 | Zie bijvoorbeeld Rb. Rotterdam 24 oktober 2022, ECLI:NL:RBROT:2022:9029 en Rb. Midden-Nederland 22 augustus 2022, ECLI:NL:RBMNE:2022:3350. 29 Zie bijvoorbeeld Rb. Noord-Holland 20 oktober 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:9333 en Rb. Den Haag 5 oktober 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:10163. 30 Opmerking verdient dat TenderNed in beginsel niet het juiste platform is voor de aankondiging van een openbare selectieprocedure. TenderNed is immers een platform bestemd voor de aankondiging van aanbestedingsplichtige overheidsopdrachten; potentiële gegadigden voor (kort gezegd) uit te geven onroerende zaken zullen dit platform in beginsel niet raadplegen.
Met een publicatie op TenderNed wordt dus ook niet bereikt dat de potentiële gegadigden kennisnemen van openbare selectieprocedure, zodat met een publicatie op dit platform vermoedelijk geen passende mate van openbaarheid wordt geboden. 31 | Rb. Midden-Nederland 7 juni 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:2645; Hof Arnhem-Leeuwarden 23 mei 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:4353. 32 | Rb. Midden-Nederland 7 juni 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:2645. 33 | Zie bijvoorbeeld Hof Arnhem-Leeuwarden 3 december 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:7459. 34 Deze 20 dagen-termijn is geïnspireerd op de Alcatel-termijn in het aanbestedingsrecht. Of eventueel na het sluiten van de overeenkomst als er in de overeenkomst een totstandkomingsvoorbehoud is opgenomen, inhoudende dat de overeenkomst eerst tot stand komt nadat het college van burgemeester en wethouder heeft besloten tot het aangaan van die overeenkomst. 35 Of eventueel na het sluiten van de overeenkomst als er in de overeenkomst een totstandkomingsvoorbehoud is opgenomen, inhoudende dat de overeenkomst eerst tot stand komt nadat het college van burgemeester en wethouder heeft besloten tot het aangaan van die overeenkomst. 36 | Zie bijvoorbeeld Rb. Gelderland 12 januari 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:99, r.o. 4.11. 37 | Zie ook HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.5.3. 38 Zie Rb. Den Haag 8 januari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:52, r.o. 4.7; Rb.
Gelderland 19 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:829, r.o. 4.5 (in hoger beroep is het oordeel over de toelaatbaarheid van het criterium gehandhaafd (het vonnis is om andere redenen vernietigd): Hof Arnhem-Leeuwarden 3 december 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:7459). 39 | Zie over deze ‘voorwaarden’ bij het hanteren van open en/of (intrinsiek) subjectieve criteria Rb. Gelderland 19 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:829, r.o. 4.5; Rb. Den Haag 8 januari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:52, r.o. 4.7. 40 Zie Handreiking 2022, p. 12. 41 | Zie bijvoorbeeld Rb. Gelderland 12 januari 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:99, r.o. 4.11; Rb. Amsterdam 9 maart 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:1316, r.o. 4.6. 42 Zie bijvoorbeeld Rb Limburg 10 juli 2024, ECLI:NL:RBLIM:2024:4182. 43 Zie bijvoorbeeld Hof ‘s-Hertogenbosch 13 februari 2024, ECLI:NL:GHSHE:2024:436. 44 Zie bijvoorbeeld Hof Arnhem-Leeuwarden 23 juli 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:4816. 45 Doordat, kort gezegd, uit het Bibob-advies blijkt dat dat er een grote mate van gevaar bestaat dat de voorgenomen vastgoedtransactie mede zal worden gebruikt om crimineel voordeel te benutten, dat er in of met de onroerende zaak strafbare feiten zullen worden gepleegd of ter verkrijging of behoud van de vastgoedtransactie een strafbaar feit is gepleegd, als bedoeld in artikel 9 lid 3 onder a, b en c Wet Bibob. 46 Zoals opgenomen in artikel 2.86 en 2.87 Aanbestedingswet.
47 Zie bijvoorbeeld Rb. Midden-Nederland 18 maart 2022, ECLI:NL:RBMNE:2022:1017. 48 Zie bijvoorbeeld Rb. Gelderland 19 februari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:829. 49 HR 8 juli 1991, ECLI:NL:HR:1991:ZC0315 (Kunst- en antiekstudio Lelystad). 50 HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.5.3. 51 | Zie bijvoorbeeld Rb. Midden Nederland 27 maart 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:1355; Hof Den Haag 18 maart 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:476. 52 Zie in gelijke zin en uitvoeriger de Handreiking 2022, par. 5.3. 53 Zie onder andere Rb. Rotterdam 16 september 2022, ECLI:NL:RBROT:2022:7887, r.o. 5.3. 54 Zie bijvoorbeeld Hof ’s-Hertogenbosch 28 januari 2025, ECLI:NL:GHSHE:2025:207, r.o. 3.16 en Hof Den Haag 18 juli 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:1368, r.o. 6.10. 55 Zie ook Hof Den Haag 18 maart 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:476, r.o. 6.5. 64 56 Zie ook de Handreiking 2022, par. 5.4. 57 Zie bijvoorbeeld Hof Arnhem-Leeuwarden 23 juli 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:4816 en Rb. Oost-Brabant 8 juli 2022, ECLI:NL:RBOBR:2022:2962. 58 Zie Hof Arnhem-Leeuwarden 23 juli 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:4816, r.o. 3.5. 59 Zie ook paragraaf 3.2.3.
60 Zo zijn de taken en de besteding van de financiële middelen van woningcorporaties wettelijk vastgelegd, maken zij prestatieafspraken met gemeenten, die moeten bijdragen aan een door de gemeenten binnen hun werkgebied verplicht vast te stellen woonvisie(s) en staan zij onder toezicht van de Autoriteit woningcorporaties. 61 | Zie bijvoorbeeld Rb. Midden Nederland 22 augustus 2022, ECLI:NL:RBMNE:2022:3350, Rb. Noord-Holland 6 oktober 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:8865, Rb. Overijssel 25 april 2023, ECLI:NL:RBOVE:2023:1477 en Rb. Limburg 10 juli 2024, ECLI:NL:RBLIM:2024:4182. 62 Rb. Noord-Holland 4 augustus 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:7046, r.o. 4.10. Zie ook Rb. Noord-Nederland 29 april 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:1582, waarin het feit dat de zittende huurder investeringen had gepleegd één van de criteria was op basis waarvan de zittende partij komt worden aangemerkt als enige serieuze gegadigde. 63 | Zie Rb. Noord-Holland 4 augustus 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:7046, r.o. 4.10 en Rb. Noord-Holland 1 februari 2023, ECLI:NL:RBNHO:2023:739, r.o. 4.6.5. 64 In het geval van erfpacht kan dit voorgaande ook gelden bij het omzetten van een tijdelijk erfpachtrecht naar een eeuwigdurend erfpachtrecht. 65 Zie Rb. Midden-Nederland 7 maart 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:927 en (in hoger beroep) Hof Arnhem- Leeuwarden van 27 mei 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:3242; Rb.
Den Haag 16 april 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:9293; Rb. Den Haag 29 januari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:4022, r.o. 5.12. 66 Rb. Midden-Nederland 7 maart 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:927, r.o. 3.14.6, en Hof Arnhem-Leeuwarden 27 mei 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:3242, r.o. 6.28 (waarin het oordeel van de rechtbank is bevestigd). 67 | Zie artikel 7:378 BW e.v. 68 Zie Rb. Noord-Nederland 29 april 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:1582; Zie Rb. Noord-Nederland 29 april 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:1583. 69 Vergaande onderhandeling waaruit de partij gerechtvaardigd vertrouwen kan ontlenen dat een overeenkomst zou worden gesloten. 70 In de rechtspraak over dergelijke gevallen wordt tot nu toe vooral slechts geoordeeld over de vraag in hoeverre de vergaande onderhandelingen, toezeggingen en/of eerder gemaakte afspraken meebrengen dat de gemeente vertrouwen heeft gewekt dat zij op grond van het vertrouwensbeginsel moet honoreren. Over de vraag of de partij op grond van die onderhandelingen, toezeggingen en/of eerdere afspraken ook kan worden aangemerkt als de enige serieuze gegadigde is nog relatief weinig rechtspraak beschikbaar. 71 | Zie in dat kader ook Rb. Noord-Nederland 29 april 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:1582 en Rb. Noord- Nederland 29 april 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:1583. 72 | Rb. Oost-Brabant 8 juli 2022, ECLI:NL:RBOBR:2022:2962, r.o. 4.7. 73 | Rb. Den Haag 5 oktober 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:10163, r.o.
5.7 e.v. 74 Een kadastrale aanduiding is overigens niet vereist, als maar duidelijk is om welke onroerende zaak het gaat. Zie bijvoorbeeld Hof Den Haag 18 maart 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:476, r.o. 6.6. 75 Zie bijvoorbeeld Hof Den Haag 18 maart 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:476, r.o. 6.3; Hof Arnhem- Leeuwarden 27 mei 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:3242, r.o. 6.26. 76 | Deze termijn is geïnspireerd op de Alcatel-termijn in het aanbestedingsrecht. 77 | Zie HR 26 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1778, r.o. 3.1.6; HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.5.2. 78 Zie bijvoorbeeld Rb. Rotterdam 24 oktober 2022, ECLI:NL:RBROT:2022:9029 en Rb. Midden-Nederland 22 augustus 2022, ECLI:NL:RBMNE:2022:3350. 79 | Zie bijvoorbeeld Rb. Noord-Holland 20 oktober 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:9333 en Rb. Den Haag 5 oktober 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:10163. 80 Zie HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.2.3. 81 | Zie ook Concl. A-G Snijders 24 mei 2024, ECLI:NL:PHR:2024:567, r.o. 4.14; zie ook Hof Arnhem- Leeuwarden 27 mei 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:3242, r.o. 6.17. 82 Zie HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.4.2 65 66 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 83 Zie bijvoorbeeld Hof ’s-Hertogenbosch 2 juli 2024, ECLI:NL:GHSHE:2024:2128 en Rb. Midden-Nederland 27 maart 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:1355. 84 Zie expliciet HR 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661, r.o. 3.4.2 (Didam II).
85 Zie bijvoorbeeld Rb. Noord-Nederland 31 januari 2024, ECLI:NL:RBNNE:2024:195 en Hof Arnhem- Leeuwarden 7 mei 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:3167. 86 Zie bijvoorbeeld Rb. Midden-Nederland 18 juni 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:2898. 87 Zie bijvoorbeeld HR 11 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2574, r.o. 4.2. Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 2514 JS Den Haag +31 70 373 83 93 info@vng.nl september 2025