Ontwerp Warmteprogramma Diemen
Tekst van het document
Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 22 juli 2026
1 | Samenvatting ................................................................................................................. 5 2 | Inleiding .......................................................................................................................... 9 2.1 | Ambitie van de gemeente .................................................................................................... 9 2.2 | Rol van het warmteprogramma in de warmtetransitie ............................................................ 9 2.3 | Wat is gedaan sinds de Transitievisie Warmte ....................................................................... 9 2.4 | Totstandkoming warmteprogramma .................................................................................. 10 3 | Afwegingskader .............................................................................................................13 4 | Aanpak voor de hele gemeente .....................................................................................15 4.1 | Fasering richting 2040 ....................................................................................................... 15 4.2 | Warmtescenario’s .............................................................................................................
16 4.2.1 Grootschalige warmtebronnen ..............................................................................16 4.2.2 Collectieve oplossing: warmtenet .........................................................................17 4.2.3 (Semi)individuele oplossingen ..............................................................................18 4.2.4 Hybride warmtepompen ........................................................................................19 4.3 | Inhoudelijke opgaven ........................................................................................................ 19 4.3.1 Isolatie ..................................................................................................................19 4.3.2 Warmtevraag bedrijventerreinen en utiliteitsgebouwen .........................................20 4.3.3 Netcongestie ........................................................................................................20 4.3.4 Impact in gebouwen en omgeving ........................................................................21 4.3.5 Warmtekavels .......................................................................................................22 4.3.6 Aanwijsbevoegdheid .............................................................................................23 4.3.7 Bodemenergiebeleid
.............................................................................................23 4.3.8 Koeling .................................................................................................................24 4.3.9 Betaalbaarheid .....................................................................................................24 4.3.10 Schaarste in uitvoeringscapaciteit ......................................................................25 4.3.11 Verduurzaming Diemercentrale ..........................................................................25 4.3.12 Gebiedsgerichte plannen ....................................................................................26 5 | Aanpak per gebied ........................................................................................................29 5.1 | Uitkomsten afwegingskader ............................................................................................... 29 5.2 | Deelgebieden 1e fase 2025 – 2030 ......................................................................................
33 5.2.1 Diemen-Zuid hoogbouw........................................................................................33 5.2.2 Diemen-Zuid laagbouw fase 1 en 2 ......................................................................35 5.2.3 Diemen Centrum hoogbouw .................................................................................36 5.2.4 Spoorzicht ............................................................................................................38 5.2.5 Bedrijventerrein Verrijn Stuart ...............................................................................39 5.3 | Deelgebieden 2e fase 2030 - 2035 ....................................................................................... 40 5.3.1 Diemen Noord Buytenstee en Oud Diemen | ..........................................................40 5.3.2 Plantage de Sniep Noord ......................................................................................41 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen | 2 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 3 5.3.3 Diemen Noord hoogbouw ................................ ................................ .....................42 5.3.4 Bedrijventerreinen De Sniep en Stammerdijk ................................ .......................43 5.4 Deelgebieden 3e fase 2035-2040 ................................
................................ ........................ 43 5.4.1 Diemen Noord laagbouw fase 3 ................................ ................................ ............43 5.4.2 Buitenlust ................................ ................................ ................................ .............44 5.4.3 Diemen Centrum laagbouw ................................ ................................ ..................45 5.4.4 Diemen Centrum west ................................ ................................ ..........................46 5.4.5 Diemen-Zuid Biesbosch................................ ................................ ........................47 5.4.6 Kantorengebied Bergwijkpark ................................ ................................ ...............47 5.4.7 Buitengebied ................................ ................................ ................................ ........48 6 Uitvoering van het warmteprogramma ................................ ................................ ...........49 6.1 Deelprojecten ................................ ................................ ................................ ................... 49 6.1.1 Isolatieprogramma koopwoningen ................................ ................................ ........49 6.1.2 VvE-aanpak ................................ ................................
................................ ..........49 6.1.3 Bedrijven ................................ ................................ ................................ ..............49 6.1.4 Maatschappelijk vastgoed ................................ ................................ ....................49 6.1.5 Aanpak energiearmoede ................................ ................................ ......................49 6.1.6 (Buurt)uitvoeringsplannen aardgasvrij ................................ ................................ ..50 6.2 Interne gemeentelijke organisatie ................................ ................................ ...................... 50 6.3 Rol gemeente versus rol partnerorganisaties ................................ ................................ ...... 50 6.3.1 Rol gemeente ................................ ................................ ................................ .......50 6.3.2 Rol partnerorganisaties ................................ ................................ ........................51 6.4 Capaciteit en middelen ................................ ................................................................ ..... 53 6.5 Risico’s ................................ ................................ ............................................................ 53 6.6 Planning ................................ ................................
........................................................... 54 6.7 Participatie en communicatie ................................ ............................................................ 54 6.8 Kwaliteitsborging ................................................................ ................................ .............. 54 7 Monitoring en evaluatie ................................ ................................ ................................ .55 7.1 Monitoring ................................ ................................ ................................ ........................ 55 7.2 Evaluatie, herijking en actualisatie ................................ ................................ ..................... 56 Bijlage A: Woorden- en begrippenlijst ................................ ................................ ...................58 Bijlage B: Startanalyse PBL ................................ ................................ ................................ .60 Bijlage C: Onderzochte scenario’s Tomahawk ................................ ................................ .....62 Bijlage D: Totaalplanning warmtetransitie Diemen ................................ ................................ 64 Bijlage E: Planning gasvrij maken gemeentegebouwen ................................
........................65 Bijlage F: Fasering gebiedsaanpak................................ ................................ .......................67 Bijlage G: Evaluatie Transitievisie Warmte ................................ ................................ ...........68 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 4 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 5 1 Samenvatting De gemeente Diemen wil in 2040 volledig aardgasvrij zijn. Dat is tien jaar eerder dan de landelijke ambitie van 2050. Om dit te bereiken moeten alle woningen, bedrijven en andere gebouwen op een andere manier worden verwarmd en moet er zonder gas worden gekookt en gedoucht. Dit warmteprogramma beschrijft hoe we dat samen doen, welke stappen we zetten en wanneer welke buurten aan de beurt zijn voor overschakeling naar een aardgasvrij alternatief. Waarom een warmteprogramma? In 2021 maakte Diemen de Transitievisie Warmte, met globale richting en uitgangspunten. Sindsdien is er veel gebeurd. We leerden van pilots, we weten meer over mogelijke duurzame warmtebronnen en we zien dat inwoners en bedrijven volop bezig zijn met isoleren en verduurzamen. Als vervolg op de Transitievisie Warmte laat dit warmteprogramma zien hoe en in welke volgorde alle Diemense buurten voor 2040 van het aardgas kunnen worden afgekoppeld. Zie Figuur 1 voor een globaal overzicht.
Figuur 1 – Globaal overzicht plannen aardgasvrij Diemen per buurt Wat staat er in het programma? Het warmteprogramma beschrijft hoe Diemen in 2040 aardgasvrij wordt, welke keuzes daarbij horen, en wat dat betekent voor inwoners en bedrijven. De kern: • Alle woningen en gebouwen moeten voldoende geïsoleerd zijn, zodat ze geschikt zijn voor een aardgasvrije warmtevoorziening. • In delen van Diemen komen collectieve warmtenetten, vooral gevoed door restwarmte uit datacenters. • In andere buurten worden individuele oplossingen zoals warmtepompen gestimuleerd.
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 6 • Per buurt wordt duidelijk gemaakt wanneer de overstap wordt voorbereid en uitgevoerd. Wat is er al gebeurd sinds 2021? Een relatief groot deel van de woningen in Diemen heeft inmiddels energielabel A of B. Veel particuliere woningeigenaren hebben hun woning geïsoleerd, mede dankzij subsidies en collectieve inkoopacties. Woningcorporaties hebben de slechtst geïsoleerde woningen in hun portefeuille verbeterd. VvE’s krijgen begeleiding bij het verduurzamen van hun gebouwen en volgen cursussen. Inwoners met lage inkomens worden geholpen met energiecoaches, energiefixers en een witgoedregeling. Voor bedrijven is een plan van aanpak gemaakt. We doen onderzoek naar duurzame warmtebronnen. Diemen heeft meerdere kansrijke warmtebronnen: • restwarmte van datacenters in Diemen en Amsterdam, • warmte uit de Weespertrekvaart en het Amsterdam-Rijnkanaal, • toekomstige geothermie. De aanwezigheid en mogelijke toepassing wordt onderzocht Omdat commerciële warmtebedrijven door nieuwe wetgeving niet willen uitbreiden in bestaande wijken onderzoekt de gemeente of zij kan aansluiten bij een regionaal publiek warmtebedrijf dat rond 2027 moet starten. We hebben een eerste globale planning per buurt gemaakt. De eerste uitvoeringsplannen worden voorbereid voor Diemen-Zuid en Ruimzicht.
Hoe ziet de planning eruit? De route richting 2040 bestaat uit drie programmaperioden van vijf jaar: 2025–2030: Klaarmaken voor de omslag • Versnellen van isolatieopgave • Start aanleg van warmtenetten waar dat kan • Vaststellen van warmtekavels en aanwijzen van een (publiek) warmtebedrijf 2030–2035: Opschalen • Isolatieopgave afronden • Meer gebouwen op warmtenetten aansluiten 2035–2040: Afronden • Meer mogelijkheden voor elektrische oplossingen • Warmtenetten waar dat in die fase nog rendabel is • In andere buurten (semi-)individuele oplossingen Waar letten we op bij het maken van keuzes? Om per buurt te bepalen welke warmteoplossing het meest passend is, gebruikt Diemen een afwegingskader bestaande uit de volgende punten: • Laagst mogelijke nationale kosten • Betaalbare gebruikerskosten • Duurzaam warmtesysteem • Circulariteit • Invloed op de netcongestie 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 7 • Koelingsmogelijkheden • Impact in de gebouwen • Impact op het milieu Welke warmteoplossingen komen er? Collectieve warmtenetten Diemen heeft een unieke positie door de aanwezigheid van twee grote datacenters. Hun restwarmte kan vrijwel alle gebouwen in Diemen verwarmen. Mogelijke vormen: • Middentemperatuur-warmtenet (MT): meest kansrijk, weinig aanpassingen in gebouwen nodig.
• Lagetemperatuur-warmtenet (LT): mogelijk met extra warmtepompen in de gebouwen en de optie tot koeling. Diemercentrale De Diemercentrale is een grote energiebron voor de regio. Het streven is de Diemercentrale in 2040 fossielvrij te laten zijn. Vattenfall is gestopt met plannen voor biomassa. Samen met Diemen en andere overheden wordt gewerkt aan nieuwe duurzame warmtebronnen zoals geothermie, datathermie en e-boilers. Individuele of kleine collectieve oplossingen Waar een warmtenet minder geschikt is, komen andere opties: • lucht- en bodemwarmtepompen, • mini-warmtenetten voor een bouwblok, Waar warmtenetten pas in een later stadium gerealiseerd worden, zijn hybride warmtepompen een goede tussenoplossing. Wat betekent dit voor woningen en de openbare ruimte? Een MT-warmtenet heeft de minste impact voor de bestaande woningen en overige gebouwen. Zo blijven bestaande radiatoren vaak bruikbaar. Individuele warmtepompen vragen ruimte in huis en een buitenunit. In de openbare ruimte zijn warmtenetleidingen, kabels, transformatorhuisjes en warmtepompcentrales nodig. Op sommige plekken, zoals in Centrum West, maakt ondergrondse fundering van de wegen de aanleg van een warmtenet lastig.
Met wie is het warmteprogramma gemaakt? Het warmteprogramma is opgesteld met betrokkenheid van: • inwoners en ondernemers van Diemen, • woningcorporaties, VvE’s en particuliere verhuurders, • netbeheerder Liander, • warmtebedrijven, • provincie, waterschap en buurgemeenten. Wie doet wat in de warmtetransitie? • De gemeente zorgt voor regie, participatie, communicatie, subsidies. • De gemeenteraad neemt de beslissing in welke gebieden een warmtenet wordt aangelegd en uiteindelijk de levering van aardgas wordt beëindigd. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 8 • Gemeente Diemen, warmtebedrijven, de provincie, het waterschap, Liander en buurgemeenten werken samen aan bronnen, netten en infrastructuur. • Bewoners en bedrijven nemen uiteindelijk zelf een beslissing over hun warmtevoorziening. • Woningcorporaties en VvE’s verduurzamen hun gebouwen volgens gezamenlijke plannen. Hoe wordt het programma gevolgd en aangepast? De gemeente monitort jaarlijks de voortgang, op aspecten als: • isolatiegraad van gebouwen, • aantal aardgasvrije gebouwen, • warmtenetaansluitingen, • gasgebruik per buurt. Omdat de warmtetransitie voortdurend in ontwikkeling is, wordt het warmteprogramma minstens elke vijf jaar bijgewerkt. In 2030 wordt het hele warmteprogramma geëvalueerd en opnieuw vastgesteld voor de laatste fase richting 2040.
In het kort Diemen werkt stap voor stap toe naar een aardgasvrije gemeente in 2040. Door te isoleren, duurzame warmtebronnen te benutten en samen met inwoners, bedrijven en partners keuzes te maken, zetten we een toekomstbestendige koers uit. Het warmteprogramma geeft richting, duidelijkheid en houvast — en blijft elke vijf jaar meebewegen met de nieuwste ontwikkelingen. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 9 2 Inleiding 2.1 Ambitie van de gemeente In het Nationaal Klimaatakkoord (2019) is vastgelegd dat de gebouwde omgeving in Nederland in 2050 aardgasvrij moet zijn. De gemeente Diemen wil al in 2040 een fossielvrije gemeente zijn. Dat betekent dat we onze woningen, bedrijven en andere gebouwen op een andere manier gaan verwarmen. En krijgen we warm water en koken we zonder aardgas. De ontwikkeling van het warmteprogramma volgt op de Transitievisie Warmte uit 2021. Met de Transitievisie Warmte gaf de gemeente een globaal pad aan voor de warmtetransitie met duidelijk geformuleerde uitgangspunten. De nadruk lag op isoleren en zoeken naar lokale initiatieven om mee samen te werken. Dit warmteprogramma is meer dan een update van de Transitievisie Warmte uit 2021. Op basis van nieuwe inzichten en voortgang in de uitvoering werken we de strategie nu concreet uit.
We maken een tijdspad per gebied en geven aan wanneer welke wijken kunnen overstappen naar aardgasvrije alternatieven. In het warmteprogramma wijzen we gebieden aan waar we de levering van aardgas al voor het wettelijke eindjaar 2050 willen beëindigen. Zodra voor zo’n gebied een uitvoeringsplan is gemaakt, kan de gemeenteraad deze datum vastleggen in het gemeentelijke omgevingsplan. De warmtetransitie is voortdurend in ontwikkeling. Het warmteprogramma wordt minstens eens in de vijf jaar herzien om in te spelen op de nieuwste ontwikkelingen en inzichten. Door het beleid regelmatig te vernieuwen met de lessen die we leren, kunnen we de aanpak en planning continu verbeteren en verfijnen. 2.2 Rol van het warmteprogramma in de warmtetransitie Het Warmteprogramma beschrijft wat de gemeente Diemen wil doen om in 2040 aardgasvrij te zijn. We beschrijven wat hiervoor nodig is. Zodat het voor inwoners en professionele belanghebbenden duidelijk wordt welke kant het op gaat met de warmtetransitie. We stimuleren dat alle woningen en gebouwen voldoende geïsoleerd zijn. We beschrijven hoe we tot een goed en aantrekkelijk aanbod voor collectieve warmte willen komen. En ook waar en hoe eigenaren van woningen en andere gebouwen zelf aan de slag kunnen en moeten om hun gebouwen aardgasvrij te maken.
2.3 Wat is gedaan sinds de Transitievisie Warmte In 2021 maakte de gemeente Diemen de Transitievisie Warmte: de eerste routekaart richting een aardgasvrije gemeente in 2040. Sindsdien is er veel gebeurd. De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet om inwoners, bedrijven en gebouwen voor te bereiden op duurzame warmte. Grote stappen in isolatie Diemen heeft inmiddels relatief veel woningen met een energielabel A of B. Veel bewoners hebben hun woning geïsoleerd, onder andere via collectieve inkoopacties. Voor slecht geïsoleerde woningen met een relatief lage WOZ-waarde is een gemeentelijke subsidie beschikbaar. Woningcorporaties hebben bijna alle woningen met de slechtste labels verbeterd. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 10 Sterke ondersteuning voor VvE’s en bedrijven Jaarlijks volgen tien tot twintig VvE-bestuurders een cursus over verduurzaming. Er is een actief VvE-netwerk ontstaan dat kennis uitwisselt en samen plannen maakt. Voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed is een plan van aanpak opgesteld met vanaf 2026 extra ondersteuning. Aanpak energiearmoede Om inwoners te helpen bij hoge energierekeningen zijn energiecoaches, energiefixers en een witgoedregeling ingezet. Hierdoor konden veel huishoudens hun energieverbruik verlagen.
Onderzoek naar duurzame warmtebronnen We hebben onderzocht welke bronnen Diemen in de toekomst duurzaam kunnen verwarmen: - datacenters in en rondom Diemen leveren veel bruikbare restwarmte, - aquathermie uit de Weespertrekvaart en het Amsterdam-Rijnkanaal is kansrijk, - geothermie (diepe aardwarmte) wordt onderzocht. De Diemercentrale is een belangrijke energiebron voor Diemen en regio. De gemeente heeft met Vattenfall en andere overheden afgesproken dat de centrale geen biomassa gaat gebruiken. Er wordt samen gewerkt aan nieuwe duurzame bronnen voor het regionale warmtenet. Een globale fasering voor alle wijken Veel inwoners willen weten wanneer hun buurt aan de beurt is voor de overgang naar aardgasvrij. Daarom heeft de gemeente een eerste, globale fasering gemaakt. Hierbij sluiten we onder andere aan op geplande werkzaamheden in de openbare ruimte. Start met het maken van de eerste uitvoeringsplannen We zijn begonnen met het opstellen van concrete uitvoeringsplannen in twee buurten: - Diemen-Zuid, waar restwarmte van een datacenter beschikbaar is en groot onderhoud gepland staat. - Ruimzicht, waar verouderde collectieve verwarmingssystemen vervangen moeten worden. Voorbereiding van een publiek warmtebedrijf Vanwege veranderde wetgeving willen commerciële warmtebedrijven geen nieuwe aansluitingen realiseren.
Met regionale partners onderzoekt Diemen daarom de mogelijkheden voor een publiek warmtebedrijf. Dit bedrijf moet straks warmtenetten aanleggen en beheren. 2.4 Totstandkoming warmteprogramma Bij het maken van het warmteprogramma zijn verschillende partijen betrokken: • inwoners en ondernemers van Diemen, • professionele belanghebbenden, • de gemeentelijke organisatie, • medeoverheden. Inwoners Volgens de Omgevingswet is participatie vorm vrij, maar wel verplicht. Voor de participatie van de inwoners bij de ontwikkeling van het warmteprogramma is een participatieplan gemaakt. Over het warmteprogramma zijn drie bijeenkomsten ‘In gesprek over duurzame buurtwarmte’ georganiseerd. Bij deze bijeenkomsten waren steeds enkele tientallen inwoners aanwezig. In de eerste bijeenkomst is vooral gesproken over de uitgangspunten voor het warmteprogramma en 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 11 hoe we de inwoners daarbij kunnen betrekken. In de tweede bijeenkomst bespraken we de verschillende onderdelen van het afwegingskader. In de derde bijeenkomst gingen we vooral in op wat de warmtetransitie in de woningen betekent. Veel van de door de bewoners genoemde aandachtspunten sluiten aan bij het afwegingskader zoals beschreven in hoofdstuk 3. • Duurzaamheid van de warmtebron: CO2-uitstoot minimaliseren. • Gebruikerskosten: als het te duur wordt, gaat het niet door.
Kosten moeten transparant zijn. Het moet duidelijk zijn waarvoor je straks betaalt. • Impact in de gebouwen: als er te veel in de woningen moet worden aangepast, wordt het moeilijk. Er is vaak weinig ruimte voor nieuwe installaties. • Circulariteit: gebruik duurzame/ circulaire materialen; we maken nu keuzes voor volgende generaties. Kijk 50 jaar vooruit. • Milieu: met name zorgen over het geluid van individuele warmtepompen. • Leveringszekerheid: zorg altijd voor een back-up. • Sociale kwestie: zorg ervoor dat iedereen mee kan doen. Dit laatste punt is niet opgenomen in het afwegingskader, het is wel een belangrijke reden om de participatie goed te regelen. VvE’s en particuliere verhuurders Met VvE’s en particuliere verhuurders en met een aantal eigenaren van maatschappelijk vastgoed hebben we samenwerkingsafspraken gemaakt. Woningcorporaties Met de woningcorporaties wisselden we tijdens een startbijeenkomstinformatie uit en bekeken we hoe we de planningen en mogelijkheden op elkaar kunnen afstemmen. De uitgebreide terugkoppeling van de woningcorporaties op het concept warmteprogramma is met hen besproken en zo goed mogelijk in dit Ontwerp Warmteprogramma verwerkt. Ondernemers Met ondernemers maakten we een begin met gesprekken (onder andere via de ondernemersvereniging Diemen).
Bedrijven in woongebieden nemen we mee in de wijktrajecten samen met de andere eigenaren in die gebieden. Voor bedrijventerreinen zijn we begonnen met het opstarten van een adviestraject. Vattenfall Ook met Vattenfall bespraken we hun commentaar op het concept warmteprogramma. Ook dit hebben we in het Ontwerp Warmteprogramma verwerkt. Liander Met netbeheerder Liander hebben we een regelmatig overleg. Daarin bespreken we de vraagstukken rond stroomvoorziening van duurzame warmte. We stemmen de planningen op elkaar af. En we maken afspraken over de stroomvoorziening die nodig is voor de verschillende warmteoplossingen. Interne gemeentelijke organisatie Voor de betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie vormden we een projectgroep warmte. We lichtten de stand van zaken een aantal keren toe in een lunchbijeenkomst voor alle collega’s en in bijpraatsessies met de gemeenteraad. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 12 Adviesbureau plan-MER Het verduurzamen en aardgasvrij maken van woningen in de gemeente heeft mogelijke effecten op de leefomgeving en het milieu. De gemeente onderzocht samen met adviesbureau Witteveen+Bos deze effecten en vergeleek de verschillende warmteoplossingen.
Het plan- milieueffectrapport (plan-MER) is het resultaat van de plan-milieueffectrapportage (plan-mer) en beschrijft voor de verschillende milieuaspecten het milieuonderzoek en de resultaten hiervan. Het plan-MER geeft input voor de onderbouwing van het besluit over het warmteprogramma. Daarnaast laat het plan-MER zien welke maatregelen kunnen worden genomen om negatieve effecten te voorkomen of te beperken Andere overheden Het Concept Warmteprogramma is voorgelegd aan de provincie Noord-Holland en de buurgemeenten Amsterdam, Ouder-Amstel en Gooise Meren. We hebben hier geen terugkoppeling op ontvangen. Na vaststelling zullen we dit Ontwerp Warmteprogramma, samen met het plan-MER, zes weken ter visie leggen. Dit is de formele participatie volgens de Algemene wet bestuursrecht. Iedereen kan in deze periode een zienswijze indienen. Daarna maken we een nota van beantwoording van de ingekomen zienswijzen, die we in het definitieve warmteprogramma zullen verwerken. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 13 3 Afwegingskader De keuzes die we in dit warmteprogramma maken, zijn gebaseerd op de leidende principes die we in 2021 samen met onze bewoners, bedrijven en organisaties opstelden voor de Transitievisie Warmte. Deze principes zijn overgenomen en aangevuld in de Omgevingsvisie Diemen 2040.
Leidende principes uit de Transitievisie Warmte: • We houden de overgang zo betaalbaar mogelijk • We doen het samen • We werken in stappen • We nemen maatregelen waar we geen spijt van krijgen: we isoleren de gebouwen • We onderzoeken collectieve warmteoplossingen • Natuurinclusiviteit • Geen houtige biomassa • Koelen, in verband met klimaatadaptatie • Natuurlijke koudemiddelen in plaats van HFK’s en Freonen Leidende principes uit de Omgevingsvisie Diemen 2040: • Een groot deel van de woningen in 2040 gasvrij • Verwarming gekoppeld aan duurzame warmtebronnen, zoals aquathermie, geothermie of restwarmte van bedrijven • Diemercentrale verduurzamen en inzetten voor gasvrij maken van wijken • Geen houtige biomassa • Inzetten op circulair • Geen kerncentrale • Investeringen nodig in infrastructuur, maar ook in subsidies en voorlichting. Waar komt deze rekening terecht? Rekening houden met een financiële bijdrage van de gemeente. Met deze principes maakten we het volgende afwegingskader om te bepalen welke warmteoplossing per buurt het meest kansrijk is. De uitkomsten van dit afwegingskader afgezet tegen de verschillende warmteoplossingen in de verschillende buurten, zijn opgenomen in paragraaf 5.1. Laagst mogelijke nationale kosten Dit uitgangspunt is vastgelegd in het Klimaatakkoord. We mogen hier alleen van afwijken als we dit expliciet verantwoorden.
Betaalbare gebruikerskosten De gekozen warmtestrategie moet betaalbaar zijn voor alle inwoners en bedrijven, zowel voor eigenaren als huurders. Duurzaam warmtesysteem We streven naar zo min mogelijk uitstoot van broeikasgassen. Dit betekent onder andere dat een warmtesysteem zo efficiënt mogelijk moet zijn wat betreft gebruik van elektriciteit (aangezien nog niet alle elektriciteit zonder CO2-uitstoot wordt opgewekt) en aardgas (in geval van piek- en backup-voorzieningen). 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 14 Circulariteit Voor de warmtetransitie zijn veel materialen nodig. Bij de afweging kijken we naar de hoeveelheid materialen en de levensduur van de onderdelen van de verschillende warmteoplossingen. Dit onderwerp is in het plan-MER onderzocht. Invloed op de netcongestie Bijna alle duurzame warmtesystemen gebruiken grote hoeveelheden stroom. Van belang is of de stroompieken op het laagspanningsnet vergroten, of dat ze deze pieken juist kunnen afvlakken. Daarbij is het een grote vraag of er op tijd voldoende stroom beschikbaar is. Samen met Liander zullen we moeten puzzelen hoe en waar we voldoende stroom kunnen vinden. Koeling Bij de afweging tussen de verschillende warmteoplossingen kijken we naar de mogelijkheid om met het gekozen warmtesysteem naast verwarmen ook (passief) te kunnen koelen.
Impact in de gebouwen Welke impact hebben de verschillende warmteoplossingen op de bestaande gebouwen? Denk bijvoorbeeld aan de benodigde ruimte voor installaties, de isolatieopgave en overlast bij het aanleggen. Dit onderwerp is in het plan-MER onderzocht. Impact op het milieu Hierbij gaat het om effecten van de verschillende warmtesystemen op het milieu, Aspecten die in het plan-MER zijn onderzocht zijn: bodem en water, trillingen, lucht, natuur en biodiversiteit, circulariteit, ruimtelijke kwaliteit, verkeer, archeologie en cultuurhistorie, hittestress en koeling, veiligheid. Dit is in het plan-MER onderzocht. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 15 4 Aanpak voor de hele gemeente 4.1 Fasering richting 2040 De uitvoering van het warmteprogramma Diemen delen we op in drie programmaperiodes van vijf jaar. Deze fasering zorgt voor een haalbare, uitvoerbare en betaalbare overgang naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. Fase 1: 2025–2030 – Versnellen van isolatie en start met collectieve warmte • Isolatie woningen: - we stimuleren (na)isolatie van alle woningen met een slecht energielabel (E, F of G) - in de startbuurten verwachten we dat eigenaren 50% van de matig geïsoleerde woningen (energielabel C en D) verbeteren. In overige buurten 25% - er zijn in ieder geval tot 2030 nog subsidies beschikbaar om woningen te isoleren.
Hierover communiceren we actief. • Voorbereiding warmtekavels • Voorbereiding uitvoeringsplannen • Voorbereiden inrichting van het publiek warmtebedrijf • Start aanleg van middentemperatuur-warmtenetten (MT-netten) in kansrijke gebieden • Inventarisatie van het aardgasgebruik van bedrijven, inclusief proceswarmte Fase 2: 2030–2035 – Opschalen van warmtenetten en afronden isolatie • Verbetering van nog eens 25% van matig geïsoleerde woningen • Versnelde realisatie van warmtenetten op basis van ervaring uit fase 1 • Autonome groei van individuele oplossingen blijft beperkt door netcongestie Fase 3: 2035–2040 – Afronden warmtenetten en verbreden individuele oplossingen • In de meeste buurten is isolatie op het gewenste niveau. • Warmtenetten worden aangelegd waar dit financieel doelmatig blijft. • In buurten waar al veel individuele warmtepompen zijn aangebracht verschuift de nadruk naar (semi-)individuele oplossingen. • Door verwachte netverzwaring na 2035 ontstaat meer ruimte voor elektrische oplossingen. • Mini-warmtenetten en gezamenlijke bodembronnen worden waar mogelijk toegepast. Figuur 2 - Indicatieve fasering start opstellen uitvoeringsplannen 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 16 De kaart geeft aan in welke gebieden we in welke programmaperiode (naar verwachting) beginnen met het maken van het Uitvoeringsplan Aardgasvrij.
De uitvoering van deze plannen kan doorlopen in de volgende fase. 4.2 Warmtescenario’s Diemen zet in op een mix van collectieve én individuele warmteoplossingen. Als voorbereiding op de uitvoeringsplannen in Diemen-Zuid en Ruimzicht zijn de technische en financiële haalbaarheid van (nieuwe) warmtenetten en mogelijke warmtebronnen onderzocht. 4.2.1 Grootschalige warmtebronnen Voor het voeden van een warmtenet in Diemen komen een aantal warmtebronnen in aanmerking: • Warmte uit datacenters Met de datacenters van Switch aan de Treubweg en van Equinix in Sciencepark in Amsterdam, bestaan vlakbij Diemen twee warmtebronnen die samen voldoende warmte kunnen leveren om alle gebouwen in Diemen te verwarmen. Met beide datacenters heeft de gemeente Diemen in 2025 in een intentieovereenkomst afgesproken samen te onderzoeken of het gebruik van de warmte uit de datacenters voor een warmtenet in Diemen haalbaar is. Datacenters bieden jaarrond een constante relatief hoge temperatuur warmte. Beide datacenters draaien op groene stroom, waarmee de warmte ‘groene warmte’ is. • Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) Deze is in Diemen voldoende aanwezig. De warmte uit de twee datacenters heeft al een relatief hoge temperatuur. Daarom nemen we TEO (ook wel aquathermie niet mee in dit warmteprogramma. TEO kan eventueel wel een rol spelen als backup-voorziening.
• Geothermie, warmte uit de diepe ondergrond Dit is een kansrijke bron voor de regio, maar nog niet beschikbaar voor de bestaande bouw in Diemen. Voor het ontwikkelen van een geothermiebron is een groot, bestaand warmtenet nodig. Als op de langere termijn de verschillende warmtenetten in de regio met elkaar verbonden worden, kan geothermie als warmtebron voor een lokaal Diemens warmtenet gebruikt worden. We verwachten dat dit pas na 2035 aan de orde zal komen. Daarom is geothermie nog niet meegenomen als basisbron voor de keuzes in dit warmteprogramma. Wel blijft de gemeente actief betrokken bij regionale verkenningen en vergunningstrajecten, zodat deze bron eventueel op langere termijn kan worden toegevoegd aan het warmtesysteem. In het plan-MER is gekeken naar de milieueffecten van geothermie. • Luchtwarmte Grootschalige luchtwarmtepompen kunnen (als tijdelijke bron) een warmtenet van warmte voorzien De komende tijd onderzoeken we samen met de buurgemeenten en warmtebedrijven hoeveel van deze warmtebronnen beschikbaar zijn en hoe we deze op een zinvolle manier kunnen verdelen. Bij de aanleg van warmtenetten zijn er nog aardgasketels aanwezig, die als back-up voorziening kunnen dienen. Later verbinden we de verschillende warmtebronnen met elkaar, zodat ze als backup voor elkaar kunnen zorgen.
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 17 Een aantal van deze warmtebronnen (zoals geothermie) wordt ook ingezet om de bestaande Diemercentrale te verduurzamen. Voor Vattenfall is het bespreekbaar om op termijn een warmtenet in Diemen, als back-up, via derdentoegang van warmte te voorzien. 4.2.2 Collectieve oplossing: warmtenet Met de warmte van de twee datacenters nabij de bebouwde kom van Diemen, is het goed mogelijk om een collectief warmtenet aan te leggen in Diemen. Hierbij zijn twee varianten mogelijk: een midden temperatuur (MT) warmtenet of een lage temperatuur (LT) warmtenet. Midden temperatuur warmtenet (voorkeursoptie) Figuur 3 Midden temperatuur warmtenet (voorkeursoptie) De datacenters in Diemen leveren continue warmte van 25° - 30°. Met een warmtepomp- centrale kunnen we deze warmte verhogen tot 70° en daarmee een midden-temperatuur (MT) warmtenet voeden. Een warmtepomp-centrale, eventueel in combinatie met warmteopslag in de bodem, kan de problemen met netcongestie verzachten door vooral te draaien in daluren op het stroomnet. Met een MT-warmtenet kan een voldoende geïsoleerde woning of gebouw verwarmd worden met de bestaande radiatoren. In de woningen en andere gebouwen komt alleen een afleverset ter grootte van een CV-ketel. Lage temperatuur warmtenet Figuur 4 Lage temperatuur warmtenet
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 18 Een andere optie is het direct invoeren van de warmte uit de datacenters in een lage temperatuur (LT) warmtenet. Dan zijn decentrale warmtepompen nodig. Dat kan individueel in de woningen, of collectief in gebouwen of buurten. Het voordeel van een LT-warmtenet is dat er mogelijk ook mee gekoeld kan worden. 4.2.3 (Semi)individuele oplossingen Figuur 5 individuele warmtenpompen Gebouweigenaren kunnen er ook voor kiezen een eigen duurzame warmtevoorziening aan te leggen. In buurten waar de aanleg van een collectief warmtenet niet haalbaar is, zullen individuele voorzieningen nodig zijn. Voor een individuele warmtevoorziening zijn verschillende warmtebronnen mogelijk: • Met een lucht/waterwarmtepomp kan een woning of klein gebouw worden verwarmd. Een buitenunit onttrekt warmte aan de buitenlucht. Binnen staat een warmtepomp met een boilervat die water van voldoende temperatuur kan maken om de woning te verwarmen. Als de temperatuur van de buitenlucht laag is, is de warmtevraag juist hoog. Als er veel lucht/waterwarmtepompen in een buurt staan, kan dit leiden tot grote pieken in de elektriciteitsvraag. De buitenunit heeft een ventilator die geluid maakt. Er zijn eisen gesteld aan het geluidniveau van de installatie bij de erfgrens met de buren.
Er zijn ook systemen die de warmte met een paneel aan de buitenlucht onttrekken, of die gebruik maken van de warmte in de ventilatielucht. • Met een bodem/waterwarmtepomp wordt de warmte onttrokken aan de bodem. Hiervoor moet een bodembron worden gemaakt van 80 tot 100 meter diep. De temperatuur van de bodem is constant. De pieken in de elektriciteitsvraag zijn bij dit systeem veel minder hoog. Er is geen buitenunit die geluid maakt. Een bodem/waterwarmtepomp kan op de schaal van één woning, maar ook op de schaal van meerdere woningen in een bouwblok of appartementengebouw worden toegepast. Op die manier kunnen mini-warmtenetten worden gevormd. Binnenkort starten we samen met een bewonersinitiatief met een onderzoek naar mini-warmtenetten in Diemen-Zuid. • Het is ook mogelijk om warmte voor een warmtepomp uit oppervlaktewater te halen. Op sommige plaatsen in Diemen zou dat kunnen als het erf van het gebouw direct aan oppervlaktewater grenst.
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 19 4.2.4 Hybride warmtepompen Als overgang naar volledig duurzame warmte is het goed mogelijk om een hybride oplossing te gebruiken. Naast een gasketel komt dan een kleine warmtepomp te staan. Deze warmtepomp zorgt voor het grootste deel van de verwarming. Alleen als het buiten erg koud is, springt de gasketel bij. Ook als een hoge temperatuur water nodig is, zoals bij douchen, wordt de gasketel gebruikt. Een hybride warmtepomp is goedkoper dan een grote warmtepomp. En omdat voor het overgrote deel van de tijd warmte uit de omgeving wordt gebruikt in plaats van aardgas, zorgt een hybride warmtepomp direct voor een lagere energierekening. De gemeente adviseert het gebruik van hybride warmtepompen als tussenoplossing in gebieden waar pas op langere termijn een warmtenet kan worden aangelegd. Of in gebieden waar geen warmtenet mogelijk is en de woning of het gebouw nog niet geschikt is voor een volledige warmtepomp. Ook bij grote warmtesystemen kan een hybride oplossing aantrekkelijk zijn, om de aanvankelijke investering laag te houden. Een gasketel die de pieken opvangt is veel goedkoper in aanschaf dan een zwaardere warmtepomp. Een gasketel met 40% van het vermogen hoeft maar 5% van de warmte te leveren. Aanvankelijk zal deze gasketel met aardgas worden gestookt. Later kan hiervoor duurzaam gas worden gebruikt.
Figuur 6 - Ontwikkeling aantal aardgasvrije woningen 4.3 Inhoudelijke opgaven 4.3.1 Isolatie Diemen zijn circa 1.500 slecht geïsoleerde en 2.000 matig geïsoleerde woningen. Goede isolatie vormt de basis voor alle warmteoplossingen. Indeling isolatieniveaus: • slecht: label E/F/G, of twee of meer niet geïsoleerde bouwdelen. • matig: label C/D, of alle bouwdelen geïsoleerd, maar met lage kwaliteit of verouderd.
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 20 • goed: label A/B, alle bouwdelen moderne hoogwaardige isolatie. Voor een MT-warmtenet volstaat een matig isolatieniveau. Voor warmtepompen (individueel) of een (zeer) lage temperatuur warmtenet is een goed isolatieniveau noodzakelijk. Figuur 7 - Ontwikkeling woningisolatie 4.3.2 Warmtevraag bedrijventerreinen en utiliteitsgebouwen Voor bedrijventerreinen en utiliteitsgebouwen is de warmtevraag omgerekend naar woningequivalenten (weq). Dit maakt het mogelijk om de vraag goed te vergelijken met die van woningen. Niet elk utiliteitsgebouw (al dan niet op een bedrijventerrein) heeft dezelfde warmtevraag. Sommige gebouwen hebben alleen ruimteverwarming nodig, terwijl anderen ook proceswarmte op hoge temperatuur gebruiken. Maatwerk is nodig om voor ieder gebouw de beste oplossing te bepalen. Bedrijven die proceswarmte gebruiken, brengen we apart in beeld zodat we passende plannen kunnen maken voor het uitfaseren van fossiele warmte. 4.3.3 Netcongestie In grote delen van Nederland is sprake van netcongestie. Door de toenemende elektrificering van de maatschappij is de capaciteit van het stroomnet onvoldoende. Op sommige momenten is de elektriciteitsvraag zo hoog dat er onvoldoende stroom door het net kan lopen.
Zowel het hoogspanningsnet van TenneT als het midden- en laagspanningsnet van Liander moet worden verzwaard en uitgebreid. Dit is veel werk en het duurt lang. Liander verwacht dat het op z’n vroegst in 2035 mogelijk is om op grote schaal nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen te maken. Omdat Diemen in 2040 aardgasvrij wil zijn, moeten we terdege rekening houden met de netcongestie. Warmteoplossingen die veel (extra) stroom vragen komen daardoor niet in aanmerking voor de warmtetransitie in Diemen. Dit geldt bijvoorbeeld voor grootschalige toepassing van individuele elektrische warmtepompen.
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 21 De netcongestie is nog jarenlang sturend voor de warmtetransitie. We zullen oplossingen moeten bedenken die zo weinig mogelijk stroom nodig hebben. En die zeker niet zorgen voor onnodige pieken op het stroomnet. In nauw overleg met Liander onderzoeken we wat er in de komende jaren mogelijk is. Midden-temperatuur-warmtenetten met centrale warmtepompen zijn voor nu de meest netvriendelijke optie. De grootte van de warmtepomp-centrales stemmen we af op de beschikbare stroomcapaciteit in de buurten. Door warmtebuffers te gebruiken kunnen de warmtepomp-centrales buiten de piekmomenten worden ingezet. 4.3.4 Impact in gebouwen en omgeving De warmtetransitie heeft impact op woningen en andere gebouwen. Afhankelijk van de gekozen oplossing is ruimte nodig voor andere en nieuwe installaties zoals bijvoorbeeld radiatoren, vloerverwarming, een warmtewisselaar of een warmtepomp. In sommige gevallen moeten ook leidingen worden vervangen, soms met een ander verloop door het huis. MT-warmtenet Een midden-temperatuur warmtenet heeft de minste impact in de gebouwen. ‘Voldoende isolatie’ is genoeg. De bestaande leidingen en radiatoren in de woning kunnen (in de meeste gevallen) in gebruik blijven. Voor een afgifteset (ook wel 'warmtewisselaar' genoemd) is geen (extra) ruimte nodig, die komt in de plaats van de cv-ketel.
Wel moeten de warmteleidingen vanaf de straat naar de plaats van de afgifteset worden gebracht. Omdat deze niet in iedere woning op dezelfde plaats zit, is hier maatwerk voor nodig. Individuele warmtepompen Voor lucht- of bodemwarmtepompen is in de woning ruimte nodig voor de warmtepomp en een buffervat voor warm tapwater. De buitenunit van een luchtwarmtepomp kan risico geven op geluidoverlast, zeker als in een buurt met veel relatief smalle woningen veel warmtepompen worden geplaatst. Met een individuele luchtwarmtepomp is het mogelijk om actief te koelen. Een nadeel daarvan is dat op hete dagen juist veel warmte aan de omgeving wordt toegevoegd. Binnen wordt het koeler, buiten juist warmer. Een bodemwarmtepomp heeft deze nadelen niet. Er is geen buitenunit nodig en het stroomgebruik is wat minder. Een bodembron is echter relatief duur en voor één woning eigenlijk te groot. We gaan onderzoeken of het mogelijk is om met een aantal woningen een gezamenlijke bodembron aan te leggen met een warmtepomp in iedere woning. Deze ‘mini- warmtenetten’ zijn mogelijk een voordelige en flexibele oplossing om snel woningen aardgasvrij te maken. Impact op de openbare ruimte In de openbare ruimte moet plaats worden gevonden voor trafohuisjes en voorzieningen voor een warmtenet, zoals pompstations en warmtecentrales.
In de ondergrond is op de meeste plaatsen in Diemen waarschijnlijk voldoende ruimte om extra kabels en warmteleidingen te leggen. In het haalbaarheidsonderzoek naar de mogelijkheid van een warmtenet in Diemen-Zuid is nagedacht over ‘standaard’ straatprofielen met warmteleidingen. Een speciaal aandachtspunt zijn de gefundeerde wegen in Centrum West. Enkele wegen daar zijn gefundeerd met gasbeton. Het is technisch moeilijk en duur om onder deze wegen een warmtenet aan te leggen. 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 22 Bij het gebruik van lucht als warmtebron is er ruimte nodig voor de condensors. Dat kunnen buitenunits zijn voor individuele warmtepompen. Maar ook grote opstellingen voor een collectieve industriële warmtepomp. Het gaat niet alleen om de fysieke ruimte, ook het uiterlijk van deze installaties is van invloed op de omgeving. 4.3.5 Warmtekavels Figuur 8 - Voorgenomen warmtekavels Voor de gebieden waar een warmtenet als beste oplossing naar voren komt en die we willen aanwijzen als warmtetransitiegebied (zie paragraaf 4.3.6) maken we een warmtekavel. Een warmtekavel is een gebied waarbinnen de gemeente een warmtebedrijf kan aanwijzen. Dit warmtebedrijf maakt een kavelplan en doet in de loop van de tijd aan alle gebouweigenaren een aanbod voor duurzame warmte.
We onderzoeken samen met buurgemeentes of zo’n warmtekavel ophoudt bij de gemeentegrens, of deel uitmaakt van een groter, gemeentegrens- overschrijdend warmtekavel. In Holland Park ligt op dit moment een deel van het Diemennet van Vattenfall. Bij de invoering van de Wet collectieve warmte (Wcw) gaat dit deel uitmaken van de warmtekavel in Amsterdam Zuid Oost. Deze warmtekavel moeten we samen met alle gemeentes waarin het Diemennet ligt aanwijzen. We onderzoeken of we hiervoor een gemeenschappelijke regeling moeten maken. In Plantage de Sniep ligt het warmtenet van Eneco waarop de meeste woningen zijn aangesloten. Voor deze buurt overwegen we een warmtekavel aan te wijzen. Later kunnen we onderzoeken of de woningen die nu nog met aardgas worden verwarmd binnen deze kavel op het warmtenet kunnen worden aangesloten.
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 23 4.3.6 Aanwijsbevoegdheid Dit warmteprogramma is gebaseerd op de Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Deze wetten treden naar verwachting in januari 2027 in werking. De gemeente kan op basis van de Wgiw gebieden aanwijzen als warmtetransitiegebied. In zo’n gebied wordt de levering van aardgas op termijn beëindigd en stappen alle gebouweigenaren over op een duurzame warmtevoorziening. De aanwijzing gebeurt pas nadat voor het gebied een uitvoeringsplan is vastgesteld en is opgenomen in het Omgevingsplan. Over deze aanwijzing beslist de gemeenteraad. Tegen deze beslissing is voor belanghebbenden beroep mogelijk. Paragraaf 4.4.3 van dit Warmteprogramma vermeldt het voornemen om bepaalde gebieden aan te wijzen als warmtetransitiegebied. De genoemde jaartallen zijn streefdata. De daadwerkelijke aanwijzing volgt pas na uitgebreid onderzoek en participatie. In een warmtetransitiegebied moeten gebouweigenaren een keuze maken. Gaan zij mee met het aanbod van de gemeente voor een collectieve warmtevoorziening, of kiezen zij voor een eigen individuele warmtevoorziening. De gemeente ziet erop toe dat iedereen een keuze maakt. En beëindigt dan op termijn de toevoer van aardgas.
Figuur 9 - Proces van warmteprogramma naar aardgasvrij Diemen overweegt om deel te nemen aan een regionaal publiek warmtebedrijf. Hierin zullen ook partijen als EBN en Alliander participeren. Deze partijen stellen als eis dat gemeente collectieve warmtewijken aanwijst als warmtetransitiegebied, om het vollooprisico (het risico dat onvoldoende eigenaren bereid zijn om snel over te gaan op een aardgasvrij alternatief) te beperken. 4.3.7 Bodemenergiebeleid In Diemen zijn al op verschillende plaatsen warmtebronnen in de ondergrond gemaakt. Als warmte- en koudeopslag een belangrijke rol in het warmtesysteem in Diemen krijgt, zijn regels
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 24 voor het gebruik van de ondergrond voor warmteopslag nodig. We gaan onderzoeken of hiervoor een verordening voor bodemenergie of een bodemenergieplan opgesteld moet worden. Een bodemenergieplan is een concrete uitwerking van beleid dat opgenomen kan worden in het omgevingsplan. Via het bodemenergieplan kan de gemeente regie voeren over de gebieden waar zij knelpunten verwacht of waar het risico bestaat op een oneerlijke verdeling van de beschikbare ondergrondse ruimte voor bodemenergie. Bijvoorbeeld bij nieuwbouwontwikkelingen met meerdere grondeigenaren/ontwikkelaars óf bestaand gebied waarbij individuele systemen invloed kunnen hebben op collectieve systemen en vice versa. 4.3.8 Koeling Er zijn steeds meer en steeds langere periodes met hoge temperaturen. Dit zorgt steeds vaker voor oververhitting van woningen en andere gebouwen. Voor koeling van gebouwen kunnen we gebruik maken van de ladder van koeling1: • zorgen voor een verkoelende omgeving (bijv. met bomen of groen dak); • warmte weren (bijvoorbeeld met screens, zonwering of gordijnen); • passief koelen (bijvoorbeeld met nachtventilatie, of met koud water uit een ZLT warmtenet); • milieuvriendelijke actieve koeling (bijvoorbeeld met een warmtepomp).
In Diemen wordt bij het herinrichten van gebieden al lange tijd veel aandacht besteed aan het vergroenen van de openbare ruimte en tuinen bij woningen. Bij (goed) geïsoleerde woningen komt de meeste warmte door de ramen naar binnen. Zorgvuldig gebruik van zonwering kan oververhitting goed voorkomen. Passieve koeling kan op veel verschillende manieren. Bijvoorbeeld door te ventileren met koele nachtlucht. Met sommige duurzame verwarmingssystemen kan ook gekoeld worden. Een ZLT warmtenet kan in de zomer koeling leveren als het afgiftesysteem in de woning hiervoor geschikt is. In de meeste woningen in Diemen is op dit moment (nog) geen geschikt afgiftesysteem voor koeling aanwezig. Een risico is dat datacenters verwachten dat in de toekomst de temperatuur van datathermie zal stijgen. Toekomstige generaties servers worden niet meer met lucht gekoeld, maar met vloeistof. De temperatuur van de (rest)warmte kan dan zo hoog worden dat koeling van gebouwen hiermee niet meer mogelijk is. Bij het maken van uitvoeringsplannen moeten we deze mogelijkheden voor koeling afwegen tegen de kosten en de ingrepen in de woningen. 4.3.9 Betaalbaarheid In de Wcw is met amendementen vastgelegd dat collectieve warmte ‘betaalbaar’ moet zijn. De uitwerking van dit uitgangspunt komt te staan in het Besluit collectieve warmte (Bcw).
De kosten voor de gebruikers van een collectief warmtenet bestaan uit drie elementen; 1. Bijdrage in de aansluitkosten (BAK) 2. Vaste maandelijkse kosten 3. Variabele energiekosten De BAK wordt betaald door de gebouweigenaar. De hoogte van het bedrag dat eigenaren kunnen bijdragen wordt bepaald door de ‘vermeden kosten’ (de kosten voor vervangen en onderhouden van de CV-ketel en de rookgasafvoer, die na overstap naar een warmtenet niet meer nodig zijn). 1 OSKA: Ontwerp koelere gebouwen door standaarden aan te passen aan klimaatverandering | Kennisportaal Klimaatadaptatie 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 25 De BAK is in feite een bijdrage aan de onrendabele top van de businesscase van het warmtebedrijf. Deze onrendabele top wordt bepaald door veel verschillende factoren, zoals investering, leenpercentages, afschrijftermijn, aansluitsnelheid en aansluitpercentage. Om tot een voor de gebouweigenaren acceptabele BAK te komen zijn meestal subsidies nodig. Op dit moment zijn subsidies beschikbaar voor aanpassingen in de woning: ISDE subsidie voor bewoner eigenaars en SHA subsidie voor verhuurders van sociale woningen. En subsidies voor de aanleg van warmtenetten: de WIS subsidie. Het rijk onderzoekt of deze subsidies verruimd kunnen worden. De vaste maandelijkse kosten moeten de lopende kosten van het warmtebedrijf dekken.
Vaak zit hier ook nog een deel rente en aflossing van de investering in. Bij de voorbereiding van het warmtenet moet bepaald worden welk bedrag voor gebruikers acceptabel is. Het is belangrijk om hierover transparant te zijn naar de gebruikers. De variabele energiekosten dekken de kosten die het warmtebedrijf maakt om energie in te kopen. Voor een duurzaam datathermie warmtenet is dat voornamelijk elektriciteit. In de beginfase Eerst zal voor backup- en piekketels ook nog aardgas nodig zijn. Door een slim ontwerp van het warmtesysteem kan vooral in de daluren stroom gebruikt worden, waarmee de variabele kosten relatief laag kunnen blijven. Voor een individuele warmtepomp worden de grote kosten aan het begin gemaakt. De gebouweigenaar moet investeren in de installatie van de warmtepomp en soms ook nog in gebouwisolatie of in het afgiftesysteem. Hiervoor is de komende jaren nog subsidie beschikbaar en is financiering door particulieren mogelijk met een lening van het Warmtefonds, de gemeentelijke Duurzaamheidslening of met een verhoging van de hypotheek. De vaste maandelijkse kosten bij een individuele warmtepomp zijn laag. Er is wat onderhoud nodig. Als een zware stroomaansluiting nodig is, wordt het vastrecht voor stroom hoger. De energiekosten zijn vooral kosten voor elektriciteit. Het gebruik van een warmtepomp is meestal hoog op piekmomenten.
De kans dat de stroomprijs dan hoog is, is vrij groot. 4.3.10 Schaarste in uitvoeringscapaciteit Er is op dit moment een tekort aan vakmensen (zoals monteurs, aannemers en projectleiders) voor de aanleg van warmtenetten. Dit zal de komende jaren blijven. Daarom is het belangrijk dat we slim omgaan met de mensen en middelen die er zijn. De gemeente Diemen kiest ervoor om projecten niet tegelijk, maar achter elkaar uit te voeren. Zo ontstaat een ‘treintje’ van projecten. Hierdoor kunnen dezelfde teams doorwerken van de ene naar de volgende wijk. Dit zorgt voor minder stilstand, minder opstartkosten en een hogere productiviteit. Daarnaast werken we samen met gemeenten in de regio. Door projecten op elkaar af te stemmen, ontstaat een continue stroom van werk. Dit geeft bedrijven meer zekerheid en maakt het aantrekkelijker om te investeren in personeel en opleidingen. Met deze aanpak willen we de schaarste niet alleen oplossen door meer mensen aan te trekken, maar vooral door het werk slimmer te organiseren. Zo kunnen we met de beschikbare capaciteit toch voldoende tempo maken in de aanleg van warmtenetten. 4.3.11 Verduurzaming Diemercentrale De Diemercentrale is een belangrijke warmtebron voor de regio.
Met twee gascentrales wekt energiebedrijf Vattenfall stroom en warmte op die via een warmtenet wordt geleverd aan afnemers in Amsterdam, Almere, Amstelveen en voor een klein deel in Diemen en Duivendrecht. Op het terrein van de Diemercentrale heeft Vattenfall een aantal voorzieningen gemaakt voor het warmtenet. Er is een groot opslagvat waardoor de elektriciteitscentrale alleen hoeft te draaien als er voldoende vraag naar stroom is. En er is een e-boiler waarmee warmte kan worden gemaakt als het aanbod van duurzame elektriciteit groot is. Het streven is dat de Diemencentrale in 2040 fossielvrij is. Vattenfall was van plan hiervoor in de overgangsfase houtige biomassa in te zetten. Hiertegen was onder andere in Diemen veel bezwaar. Met het tekenen van een samenwerkingsovereenkomst in 2024 tussen Vattenfall, Diemen, Amsterdam, Almere, Ouder-Amstel, Noord-Holland en Flevoland en later ook Amstelveen, ziet Vattenfall daarvan af. | In de overeenkomst spreken partijen af te zoeken naar duurzame bronnen voor het warmtenet en om binnen hun mogelijkheden mee te werken aan de realisatie ervan. Hierbij wordt geda | cht aan geothermie, datathermie, e | -boilers, warmte uit afvalwater en het gebruik van waterstof in één van de bestaande gascentrales. Gemeente Diemen werkt mee aan de planologische procedure om een groot datacenter op het terrein van de Diemercentrale mogelijk te maken.
Vattenfall wil de warmte daarvan gebruiken in het warmtenet. 4.3.12 Gebiedsgerichte plannen We hebben Diemen in een aantal gebieden ingedeeld. Per gebied | staat in onderstaande tabel welke warmte-infrastructuur we verwachten aan te leggen en of we het voornemen hebben om het gebied aan te wijzen als warmtetransitiegebied. | Met daarbij de vermoedelijke einddatum waarop de levering van aardgas beëindigd kan worden. Het Warmteprogramma is een beleidskader. | Het schept geen juridisch bindende rechten of verplichtingen voor gebouweigenaren | . De definitieve beslissing om een warmtetransitiegebied aan te wijzen wordt genomen door de gemeenteraad, nadat we samen met alle betrokkenen een uitvoeringsplan hebben gemaakt. | Tegen deze beslissing is voor belanghebbenden beroep mogelijk.
Tabel 1 Warmteprogramma Diemen Voornemen | Met aanwijzing | datum toegedachte | warmtetransitie Naam gebied | gebouwen | weq | warmtevraag GJ | infrastructuur | gebied Diemen Zuid | 2035 hoogbouw | 122 | 1775 | 47.924 MT-warmtenet | ja Diemen Zuid | 2035 laagbouw fase 1 en 2 | 1645 | 2543 | 68.650 MT-warmtenet | ja Diemen Zuid | Nog niet Biesbosch | 346 | 595 | 16.064 bekend | nee Diemen Centrum | 2036 hoogbouw | 258 | 3068 | 82.825 MT-warmtenet | ja Diemen Centrum laagbouw | 936 | 2747 | 74.179 MT-warmtenet | nee Diemen Centrum | Individuele West | 431 | 1000 | 27.013 oplossing | nee Diemen | Nog niet Spoorzicht | 128 | 169 | 4.565 bekend | nee 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen | 26 Voornemen | Met aanwijzing | datum toegedachte | warmtetransitie Naam gebied | gebouwen | weq | warmtevraag GJ | infrastructuur | gebied Diemen | Nog niet Buitenlust | 178 | 182 | 4.916 bekend | nee Diemen Noord hoogbouw | 19 | 977 | 26.384 | MT-warmtenet | nee Diemen Noord laagbouw fase 3 | 1259 | 1993 | 53.814 | MT-warmtenet | nee Buytenstee en | 2037 Oud Diemen | 608 | 1000 | 26.989 | MT-warmtenet | ja Plantage de | Nog niet Sniep Noord | 343 | 668 | 18.038 | bekend | nee Sportpark De | Individuele Diemen | 7 | 19 | 512 oplossing | nee Individuele Bergwijkpark | 27 | 984 | 26.569 | oplossing | nee Nog niet Verrijn Stuart | 255 | 566 | 15.289 | bekend | nee Nog niet De
Sniep | 12 | 265 | 7.158 bekend | nee Nog niet Stammerdijk | 54 | 147 | 3.979 bekend | nee Individuele Buitengebied | 63 | 235 | 6.350 oplossing | nee 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen | 27 22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 28 Figuur 10 - Het warmteprogramma op de kaart
22 juli 2026 - Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen 29 5 Aanpak per gebied Voor de uitvoering van de warmtetransitie is Diemen ingedeeld in dertien gebieden op basis van buurten en gebouwtypologie. Per gebied beschrijven we: - welke warmteoplossing de voorkeur heeft - of we voor dat gebied gebruik willen maken van de aanwijsbevoegdheid - de (voorlopige) planning - de gebouwen en het gebied - de isolatie-opgave - de betrokken vastgoedpartijen In de toelichting bij de verschillende gebieden geven we aan of we een gebied in de komende vijf jaar mogelijk als warmtetransitiegebied willen aanwijzen. Ook beschrijven we de koppelkansen en vooral de planning van het groot onderhoud van de buitenruimte. Een paar gebieden blijven buiten het warmteprogramma: • In de Diemer Vijfhoek en de Spoordriehoek zijn geen gebouwen. • Het gedeelte van de buurt Overdiemen ten oosten van de Fortdiemerdamweg is in gebruik bij Vattenfall en Tennet. De industriebestemming van dit gebied is in het Bgiw uitgesloten van de aanwijsbevoegdheid van de gemeente. In de Samenwerkingsovereenkomst tussen Vattenfall en Diemen en de andere overheden is beschreven hoe Diemen meewerkt aan de ontwikkelingen op dit terrein. Het initiatief voor de activiteiten ligt bij Vattenfall. 5.1 Uitkomsten afwegingskader De verschillende warmteoplossingen zijn doorgerekend met het softwareplatform Tomahawk.