Notulen raad 18 juli 2024

Wordt er alleen vanuit de eigen coalitie visie gedacht? Realiseer u dat het landelijke klimaat veel rechtser is geworden, of dit goed of slecht is voor Diemen, laten we in het midden. Maar realiseer u dat de rechtse invloed ook hier zal toenemen. Werk samen, met alle partijen, aan de stippen op de horizon. Wij, u allen, de gemeenteraad, zijn als eerste verantwoordelijk en laten we samen constructief bouwen aan een Onafhankelijk Diemen. Terug naar de stippen aan de horizon. Er wordt gevreesd voor een begrotingstekort voor de komende jaren. Het voorkomen van een begrotingstekort wordt een zware opgave. Helaas zijn er maar twee oplossingen: meer geld bij de Diemense bewoners halen of zwaar bezuinigen op alle uitgaven van de gemeente Diemen. Optie 1. Wanneer het Rijk minder geld voor de taken kan vergoeden, zullen de bewoners van Diemen een financiële bijdrage moeten leveren, als zij willen blijven wonen in een zelfstandige gemeente. Optie 2: Een alternatief is bezuinigen. De gemeente Diemen moet nu beginnen met bezuinigen volgens deze fractie. Dus, Onafhankelijke Partij Diemen, bent u het dan eens met bezuinigen op de stadspas? Nee, dat is “Pennywise, pound foolish” Centen wijs, Euro dwaas. Wij praten over echte grote bezuinigingen die de bewoners niet treffen. Van ons mag er direct bezuinigd worden op alle werkzaamheden en plannen voor een middelbare school. Stop hiermee.

Een motie hiervoor zullen wij van harte steunen. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Plannen, bezuinigingen waar de inwoners geen enkele last van heeft. Leerlingen van middelbaar onderwijs die wij graag in Diemen onderwijs willen bieden, die wij willen binden aan onze gemeente. Die gaan hier toch wel degelijk gevolgen van ondervinden of niet? 24

De heer SIKKING: dank u voorzitter. Ik denk van niet. Ik denk dat er in Amsterdam en in Weesp een ruim aanbod is voor al deze studenten of scholieren. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Dus de Onafhankelijke Partij Diemen die zo staat voor een onafhankelijk Diemen zegt tegen alle Diemense leerlingen die naar het middelbaar onderwijs willen, ga maar naar Amsterdam of ga maar naar Weesp. De heer SIKKING: ze kunnen ook naar Hilversum gaan of zo maar dat heeft niets met onze onafhankelijkheid te maken. De aanschaf van grond bij “de Schakel” zonder opbrengsten te genereren is niet doelmatig. Geld uitgeven zonder visie over de grond, alleen maar hebben om te hebben is nutteloos. Verder is het leeg laten staan van het oude schoolgebouw “het Atelier” een gemiste kans van huurpenningen en opbrengsten. Onze vragen zijn nog niet beantwoord. Vooruitlopend op de antwoorden hebben wij alvast een motie hierover klaarliggen. Ik dien de motie nog niet in. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Zou de heer Sikking voor de volledigheid kunnen melden wanneer hij die schriftelijke vragen heeft ingediend. De heer SIKKING: afgelopen maandag. De heer POELWIJK: schriftelijke vragen waarvoor een beantwoordingstermijn staat van een maand, 5 weken. Iets in die orde van 30 dagen. Dan kunnen we wel gezamenlijk constateren dat die 30 dagen nog niet verstreken zijn.

De heer SIKKING: als u mij even laat uitpraten. Dan zal ik het nog even opnieuw lezen. Dan krijgt u de toelichting erop. Ik begon met vooruitlopend op de antwoorden hebben wij alvast een motie hiervoor klaarliggen. Wij dienen een motie in voor de exploitatie van het oude Atelier, als de antwoorden op de vragen niet bevredigend zijn. De VOORZITTER: ik wil u er toch op wijzen dat ik het niet netjes vindt dat u de suggestie wekt dat er nog geen antwoord is op de vragen als u ze net heeft ingediend. Die suggestie werd wel gewekt. De heer SIKKING: nee voorzitter. Dan moet u de tekst nog een keer nalezen maar het staat er niet in zo. De VOORZITTER: u wekt een suggestie en dat is iets anders dan een letterlijke tekst. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Daarnaast mag er over de verbouwing van het Gemeentehuis wel meer duidelijkheid komen. Zoals vaak met dit soort projecten, gaat het veel meer kosten. Er zijn altijd zaken die over het hoofd gezien worden. Krijgen we een garantie dat het bedrag op geen enkele wijze wordt overschreden? Als geld uitgeven niet persé hoeft, zoals de laatste onderheide straten vervangen, begin er dan niet aan. Het geld hebben we hard nodig om te overleven. In relatie met de onderheide wegen die vervangen zijn, staat de petitie wateroverlast nog ter aanbieding. 140 brieven zijn er uitgezet en 52 stuks getekend retour ontvangen.

De petitie over wateroverlast overhandigen wij direct aan het college na deze beschouwing. Gaat u er iets mee doen? Wat als men op de projecten zoals de verbouwing van het Gemeentehuis, 25

de laatste onderheide wegen vervangen en op programma’s, miscalculeren en miljoenen erbij moeten? We lopen dan financieel leeg met het risico dat de gemeente Diemen het alleen niet meer gaat redden. We willen: bouwen, bouwen en bouwen. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Hoe komt de heer Sikking aan de suggestie dat wij miljoenen zouden miscalculeren? De heer SIKKING: het is een vraag. Ik zal hem dan nog even herhalen voor u. Wat als men op de projecten zoals de verbouwing van het gemeentehuis, de laatste onderheide wegen vervangen en op programma’s miscalculeren. Het is een vraag en miljoenen moeten we erbij leggen. De heer POELWIJK: voorzitter, en wat als dat niet zo is? De heer SIKKING: en als dat niet zo is, dan hoop ik dat alles goed gaat en als het wel zo is, dan lopen we financieel leeg met het risico dat de gemeente Diemen het niet meer alleen kan redden. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik krijg toch een beetje de indruk dat de Onafhankelijke Partij Diemen aan struisvogelpolitiek aan het doen is want u wilt enerzijds geen investeringen in een gemeentehuis en in het vervangen en onderhoud wegen want wellicht lopen we daar een financieel risico mee maar als we dat niet doen lopen we ook een financieel risico en bestaat evengoed de kans dat we onszelf financieel niet meer kunnen behappen en dat die onafhankelijkheid onder druk komt te staan.

Dus volgens mij is het domste wat wij op dit moment kunnen doen onze kop in de onderheide wegen stoppen en moeten we juist investeren om onafhankelijk te blijven. De heer SIKKING: dank u voorzitter. U zegt dat wij niet willen investeren in het gemeentehuis. Nee, dat zeggen we niet. We willen alleen vragen of er garanties zijn dat op geen enkele wijze die begroting wordt overschreden en als u gaat kijken naar de onderheide wegen die nog vervangen moeten gaan worden staat ook dat het niet noodzakelijk is. Dat staat allemaal in de tekst. Ik haal het niet uit mijn grote duim. Ik ga verder met mijn betoog, de laatste 2 zinnen. Partij van de Arbeid, ik ga met u mee: bouwen, bouwen, bouwen en helaas ook bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen. Wij komen onze verkiezing belofte na: De Onafhankelijke Partij Diemen blijft werken aan een zelfstandig Diemen. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. U zegt bouwen, bouwen, bouwen en bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen. Kunt u mij uitleggen hoe dat samengaat? De heer SIKKING: dank u voorzitter. Bouwen, bouwen, bouwen. Dat kan door allerlei investeerders worden gedaan waar de gemeente Diemen ook geld mee kan verdienen en bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen.

Daar heb ik 3 dingen voor aangegeven: geen grondaankopen die niet rendabel zijn, het Atelier waar nog geld uit te halen is en zo zijn er meerdere voorbeelden waar wij de gaten in de begroting in de toekomst misschien mee kunnen oplossen of voorkomen. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. U zegt er zijn genoeg projectontwikkelaars die willen bouwen. Dus u heeft er geen bezwaar tegen dat dat alleen maar dure woningen worden? 26

De heer SIKKING: dat zeg ik niet, dat is een andere opvatting ervan. Ik kan er helemaal niets mee, met deze opmerking. Er wordt nu toch ook gebouwd door woningbouwverenigingen en commerciële partijen en er komen toch ook sociale woningen of is dat onmogelijk als die partijen dat doen? Wij hebben toch afspraken gemaakt hierover? Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Daar hebben we afspraken over maar om betaalbare woningen te krijgen levert het dus minder op dan wanneer het dure woningen zijn. Dus als u zegt het moet geld opleveren, want dat is wat u daarnet zei, dan zullen het dus vooral dure woningen worden. De heer SIKKING: heb ik gezegd dat het geld moet opleveren? Voor de gemeente Diemen gaat het geld opleveren want alle bewoners die hier komen dragen bij aan de gemeente Diemen. (De heer J. de Jong is in de vergadering gekomen) De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Vandaag bespreken we de kadernota 2025, de eerste aanzet voor de begroting van volgend jaar. We staan voor financiële uitdagingen, en hebben een besparingsopgave voor de komende jaren. Gelukkig is Diemen vanuit de afgelopen jaren financieel stabiel, en is ons tekort te overzien. Maar we zullen wel keuzes moeten maken over het verhogen van inkomsten of verlagen van uitgaven.

Ik zal eerst in het algemeen iets zeggen over met welke bril op wij onze keuzes maken, en vervolgens drie prioriteiten aan het college meegeven voor het opstellen van de begroting. De kern van het sociaal-liberalisme, van het D66-gedachtengoed, is Vrijheid in Verbondenheid. Aan de ene kant betekent dat, dat wij vinden dat iedereen zo veel mogelijk de vrijheid moet krijgen om je leven in te richten zoals je zelf wil. Dat jouw eigen keuzes bepalend zijn voor hoe je leven vorm krijgt. Dat je het beste onderwijs krijgt, zodat je alle mogelijkheden die je in je hebt, ook daadwerkelijk kunt benutten. Maar aan de andere kant draait het niet puur en alleen om jouzelf als individu. We bestaan als individuen in verbondenheid met alle mensen om ons heen. We maken deel uit van een samenleving, waarin je banden hebt met vrienden, collega’s, buren, of dat ene bekende gezicht dat je toevallig elke week tegenkomt in de supermarkt. Al die onderlinge verbondenheid zorgt ervoor dat we meer zijn dan losse, individuele eilandjes maar dat wij één geheel vormen als onze samenleving. Maar juist om die verbondenheid maak ik me al een hele tijd zorgen. Er waait inmiddels een gure radicaal rechtse wind door Nederland, waarbij uitsluiting eerder norm dan taboe lijkt. Waarbij Nederland meer voor de een lijkt dan voor de ander, in plaats van van ons allemaal.

Dat is iets wat mij boos maakt als ik het zie, boos maakt als ik erover hoor, want ik vind dat iedereen het recht heeft zich welkom te voelen en om volledig deel uit te maken van onze samenleving. Dus waar moeten we dan wel naar streven? Ooit liet Nederland liet zich erop voorstaan een “tolerant” land te zijn. Nog los van of dat waar was, vind ik “tolerantie” ook helemaal niet zo’n prettig woord. Het impliceert een bepaalde onverschilligheid, ‘je mag er zijn zolang ik geen last van je heb’. Ik ben ervan overtuigd dat we meer kunnen dan dat. Dat we kunnen komen tot acceptatie, tot daadwerkelijk met elkaar samenleven. Om dat te bereiken moeten mensen elkaar wel kúnnen ontmoeten, moet er de mogelijkheid zijn om verbindingen te leggen met elkaar. Deel laten zijn van onze lokale gemeenschap. Want de beste manier om te verbinden is door met elkaar in gesprek te gaan en elkaar te leren kennen. Ik denk dat we hier in Diemen goed aan werken. Maar ik wil ook markeren dat dit dus geen vanzelfsprekendheid is, dat we hier blijvend oog voor moeten houden. 27

Deze algemene beschouwingen zijn van ons dus vooral een pleidooi voor Vrijheid in Verbondenheid. Vanuit die bril willen wij het college drie prioriteiten meegeven bij het opstellen van de begroting voor 2025. Dat zijn 1) Ruimte voor ontmoeten en verbinden, 2) Een sociale gemeente met een stevig vangnet, en 3) Diemen waar iedereen terecht kan en welkom is. Ontmoeten en verbinden. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. U heeft net aangegeven waar D66 voor staat, wat jullie wel willen doen. Misschien komt u er zo meteen nog op terug in uw betoog maar ik ben wel benieuwd naar wat u graag wilt laten liggen. De heer POELWIJK: voorzitter, wij willen natuurlijk het liefst zo min mogelijk laten liggen maar u had een vooruitziende blik want daar kom ik inderdaad nog op. Onze lokale voorzieningen zijn onmisbaar als plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Sport, kunst en cultuur brengt de inwoners van Diemen samen en met elkaar in gesprek. Daar moeten we in blijven investeren. Ook onze lokale evenementen zorgen voor levendigheid. Evenementen die vaak draaien op een kleine bijdrage van de gemeente, vanuit ons evenementenbeleid of Daarom Diemen, en natuurlijk op een enorme inzet van vrijwilligers.

Ik vind het altijd mooi om te zien hoeveel mensen bereid zijn om te doen om zoiets neer te zetten, bijvoorbeeld uit een passie voor muziek, voor lekker eten of gewoon omdat het heel erg leuk is om allemaal blije mensen bij elkaar te brengen. Dat is iets om te koesteren. Met een relatief kleine bijdrage van de gemeente wordt op deze manier een grote impact voor onze inwoners gerealiseerd. De ondersteuning van dit soort lokale initiatieven uit onze samenleving, in subsidies of anderszins, moeten we zoveel mogelijk handhaven en waar mogelijk uitbreiden. Zodat Diemen een gemeente is waar niet alleen gewoond, maar ook geleefd wordt. Sociale gemeente met een stevig vangnet We vinden dat iedereen in Diemen mee moet kunnen doen. Als je het op eigen kracht niet redt, of met onverwachte tegenslagen te maken krijgt, dat de gemeente Diemen dan voor je klaar staat. En dan niet alleen zodat je ‘gewoon’ rond kan komen, maar ook zodat je volledig kan deelnemen aan de samenleving. Dat er ruimte is om leuke dingen te doen. Tegelijkertijd moeten we altijd kritisch blijven kijken dat geld terechtkomt bij de mensen die dat het hardste nodig hebben. Ons altijd blijven afvragen: “helpen we met deze uitgaven de meeste mensen?”. Maar ook als we als gemeente de komende jaren minder geld kunnen uitgeven, moet het sociale gezicht van Diemen overeind blijven.

We moeten ons niet alleen richten op het minimale wat we als gemeente moeten doen, maar de ruimte zoeken om mensen écht te kunnen helpen, zoals we bijvoorbeeld doen met de bijzondere bijstand en hebben gedaan met de Steunimpuls. Een sociale gemeente is ook een gemeente die zorg draagt voor een goede gezondheid van onze inwoners, waaronder ook seksuele gezondheid. Daarom dienen wij samen met Ons Diemen de motie “Doe het goed, doe het veilig” in, waarin we vragen om naast gratis maandverband ook gratis condooms ter beschikking te stellen. Diemen waar iedereen terecht kan, en welkom is. En wij blijven ons hard maken voor een Diemen waar iedereen terecht kan en iedereen welkom is. Diemen is een gemeente met een bijzonder diverse bevolking. Voor al onze inwoners zorgen wij voor een inclusieve samenleving, waarin iedereen een plek heeft. Hier wil ik ook een duidelijke link leggen met woningbouw, want om een diverse gemeenschap te kunnen zijn, moet ook iedereen hier kunnen wonen. Daarom moeten we forse stappen blijven zetten met betaalbare woningen bouwen, zodat Diemen niet een gemeente voor de “happy few” wordt, maar een diverse samenstelling blijft houden. 28

Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. De heer Poelwijk heeft het over de diverse populatie die wij in Diemen hebben. Ik vind dat ook een hele mooie eigenschap maar als we kijken naar de inkomensgroepen, dan bestaat die voor een heel groot deel uit de lage inkomens en de hoge inkomens op basis van de cijfers uit de laatste Woonvisie. Hoe kijkt u daar tegenaan, naar die middengroepen die steeds meer lijken te verdwijnen? De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Daarom houden wij heel vaak een pleidooi voor het bijbouwen van middeldure huurwoningen en we zullen het later deze avond bij de Woonvisie ook hebben over betaalbare koop omdat dat inderdaad een groep is die wel heel erg op zoek is naar een woning, wat u terecht aangeeft, die steeds meer moeite heeft om een goede betaalbare woning te vinden. Dus dat is iets wat wij moeten regelen in Diemen en waar we ook de komende jaren aan moeten blijven werken. Dus volgens mij kunnen wij daarin heel goed samen optrekken. Voor ons is het belangrijk om de uitgangspunten uit de woonvisie de komende jaren strak te blijven hanteren, en om ambtelijke inzet en capaciteit te prioriteren om bouwprojecten door te laten draaien. Opbrengsten. Zoals in de informatieve raad aangegeven vinden wij het interessant om te kijken of we de kostendekkendheid van de leges kunnen verhogen.

We hebben nog even uitgezocht: Burgerzaken op dit moment 49% kostendekkend, omgevingsvergunningen 88%, overige 5%. Dus gemiddeld komen we uit op rond de 50% kostendekkend. Daar valt volgens ons heus nog wel wat te halen ondanks wat de Ouderenpartij Diemen daarover zegt. En het is niet de eerste knop waar we aan willen draaien, maar ook de OZB kan wat ons betreft in zicht komen om te zorgen voor meer inkomsten. De afgelopen jaren hebben we de OZB minder laten stijgen dan de inflatie, wat dus in feite een nadelig gat heeft opgeleverd voor de gemeente. Als het nodig is, zien wij een kleine extra verhoging van de OZB als een goede optie om onze ambities daarmee in stand te houden. Het college heeft ons gevraagd bij deze kadernota richting te geven aan de begroting. Voor ons betekent dat, dat we in Diemen blijven werken aan Vrijheid in Verbondenheid. Aan een lokale gemeenschap waar mensen elkaar weten te vinden. Door ruimte voor inwoners om ontmoeten, door het sociale gezicht van Diemen stevig overeind te houden, en door een gemeente te zijn waar iedereen terecht kan, en iedereen welkom is. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Ik hoor de heer Poelwijk over niet tolerant en niet willen verbinden. Welke partijen bedoelt u daarmee die niet tolerant en niet verbindend zijn? De heer POELWIJK: dank u voorzitter.

Ik heb natuurlijk vooral gedoeld op onze landelijke politiek met een PVV die inmiddels in het kabinet zit. Ik heb ook aangegeven dat wij hier in Diemen heel hard mee aan de slag zijn, heel goed aan werken maar dat is iets wat wij als gemeente Diemen hoog in het vaandel moeten blijven houden en niet moeten meewaaien met die rechtse wind die landelijk waait. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. ‘Men moet den gulden hebben om hem uit te geven. Men moet ook dien gulden weten te krijgen. Men kan een gulden slechts eenmaal uitgeven’. Deze woorden sprak de Amsterdamse SDAP-wethouder Floor Wibaut in 1924 tijdens een cursus gemeentepolitiek voor raadsleden. Het is honderd jaar geleden dat hij deze woorden sprak. De SDAP heeft inmiddels plaats gemaakt voor de Partij van de Arbeid en de gulden voor de euro, maar het principe dat Wibaut onder de aandacht bracht, geldt honderd jaar later nog steeds. 29

Diemen heeft de afgelopen jaren solide financieel beleid gevoerd. Dat gaf de gemeente de ruimte om veel voor elkaar te krijgen. We zijn nu halverwege deze bestuursperiode en de PvdA kijkt met tevredenheid terug op de afgelopen twee jaar. Een aantal punten wil ik er even uitlichten: • De PvdA is in het bijzonder trots op het plan van aanpak energiearmoede, dat in uitvoering is gebracht. GroenLinks en de PvdA zijn ooit met een actieplan gekomen en nu is dat mooi uitgerold met kleinere en grotere maatregelen helpen we inwoners én klimaat. • Ook de steunimpuls waarmee we inwoners helpen die het (even) moeilijk hebben, is iets waar we enorm blij mee zijn. • Dan woningbouw. U kent mij als het raadslid dat met enige regelmaat de uitspraak ‘wonen is een grondrecht’ doet. De heer Sikking had het over bouwen, bouwen, bouwen. Dat is een uitspraak van oud VVD-kamerlid Daniel Koerhuis. Daar identificeer ik mij ietsje minder mee maar ik kan het vandaag ook niet laten om die uitspraak ‘wonen is een grondrecht’ te doen want met de woningbouw van de afgelopen jaren en de plannen die nog uitgevoerd gaan worden in de komende jaren, dragen we als gemeente ons steentje bij aan dit grondrecht. We zorgen voor een flinke toename van het aantal sociale- en middeldure huurwoningen. • Tot slot de openbare ruimte.

Wandel of fiets je door Diemen heen, dan zie je prachtig onderhouden plantsoenen, mooie speeltuinen en fijne ontmoetingsplekken. Een mooi voorbeeld is Holland Park. Was het eerst een stenige massa, nu is er veel groen op straat. En dat nodigt uit om naar buiten te gaan, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Dit zijn slechts vier voorbeelden. Deze voorbeelden laten zien dat we investeren in mensen, woningen, voorzieningen en duurzaamheid, zoals het college dat zo mooi zegt. In het kader van het investeren in duurzaamheid, wil de Partij van de Arbeid graag een motie aankondigen: ‘Struikroven’. Bij herinrichtingen of bouwplannen moeten er wel eens struiken of planten verdwijnen. We willen dat deze een tweede leven kunnen krijgen bij inwoners of bedrijven uit Diemen. Struikroven biedt hiervoor een mogelijkheid. Deze motie wordt mede ingediend door GroenLinks en Ons Diemen. De PvdA vindt dat we de komende jaren moeten blijven investeren in mensen, woningen, voorzieningen en duurzaamheid. Dat zal wel een uitdaging worden, want het financiële meerjarenperspectief laat een somber beeld zien. Het ravijnjaar doemt op. Voor Diemen betekent dat een tekort dat oploopt van anderhalf miljoen euro in 2026 tot drie miljoen euro in 2028. En dan is het ook nog eens onzeker wat het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet betekent voor de gemeenten.

Vanuit het financiële toezicht van de provincie, moet uiterlijk in 2029 de begroting structureel sluitend zijn. Daarom hebben we gelukkig nog even de tijd om met elkaar in gesprek te gaan over ombuigingen en bezuinigingen. Over welke maatregelen we wel en juist niet willen nemen om financiële ruimte te vinden. Om tot een afwegingskader te komen, vraagt het college expliciet input van de raad. De PvdA heeft hier uitgebreid over gesproken en wil het college een aantal uitgangspunten meegeven, die ik voor het gemak gebundeld heb in drie delen: 1. Inkomsten verhogen 2. Bezuinigen 3. Slimmer werken 1. Inkomsten verhogen. Zoals Wibaut zei ‘men moet den gulden hebben om hem uit te geven’ en 'men moet ook dien gulden weten te krijgen.’ Wat de PvdA betreft kijken we voor het financiële evenwicht allereerst naar het verhogen van de opbrengsten. We willen het college vier mogelijkheden meegeven om de inkomsten te verhogen. 30

Ten eerste. Diemen is inmiddels een middenmoter voor de lokale lasten. Wat ons betreft zit daar ruimte, zeker gezien het niveau van de dienstverlening, voorzieningen en de goede kwaliteit van de openbare ruimte. De PvdA vindt het redelijk om de OZB te verhogen bovenop de inflatie. Wij denken dan aan een bedrag van maximaal vijf euro per maand per woning. Dit levert ongeveer één miljoen euro per jaar op. Ten tweede vindt de PvdA dat er diepgaand gekeken moet worden naar de heffingen en leges. Wij zijn van mening dat deze volledig kostendekkend moeten zijn. Ten derde de parkeertarieven. Toen in Diemen het betaald parkeren werd ingevoerd, is afgesproken dat de parkeertarieven kostendekkend zijn en niet winstgevend. De tarieven die nu gehanteerd worden, dekken de kosten van administratie en handhaving. Parkeren doet echter ook een beslag op de openbare ruimte en die ruimte moet onderhouden worden en kan vanwege parkeren nergens anders voor gebruikt worden. We kunnen ons indenken dat het redelijk is om ook een deel van de kosten van het ruimtebeslag mee te nemen in de parkeertarieven. Tot slot, als het aan de PvdA ligt, bouwen we ons het ravijnjaar uit. Er liggen nog flink wat bouwplannen op stapel voor de komende jaren. Het belangrijkste is dat we daarmee heel veel mensen een thuis geven.

Een bijkomend voordeel is dat de gemeente een hogere bijdrage krijgt uit het gemeentefonds als er meer inwoners zijn. De PvdA wil daarom dat alles op alles gezet wordt om vertraging op bouwplannen tegen te gaan. Desnoods door tijdelijk extra ambtelijke capaciteit. Dat vraagt een incidentele investering, maar levert op termijn structureel geld op. 2. Bezuinigen Om weer met Wibaut te beginnen: ‘men kan een gulden maar eenmaal uitgeven’. De PvdA vindt dat we als gemeente goed om moeten gaan met gemeenschapsgeld. Goed moeten nadenken waar we ons geld wel en niet aan uitgeven. We geven het college graag drie aandachtspunten mee. Ten eerste realiseren we ons dat als iets eenmaal wegbezuinigd is, het waarschijnlijk nooit meer terugkomt. Daarom moeten we met verstand bezuinigen. Het lijkt de PvdA goed om ook bewoners te betrekken bij het nadenken en de discussie over fundamentele financiële keuzes. De PvdA zou willen voorstellen om in aanloop naar de kadernota en begroting van 2026 een burgerberaad hierover te organiseren. We zullen hiervoor een motie indienen. Ten tweede betekent met verstand bezuinigen wat de PvdA betreft goed naar jezelf kijken. Ik heb net voorgesteld de lokale lasten te verhogen, maar dan moet je ook de hand in eigen boezem steken.

In 2018 heeft de gemeenteraad per motie de fractievergoeding verhoogd van vijftienhonderd euro naar drieduizend euro per fractie per jaar. De PvdA wil voorstellen dit bedrag weer te halveren. Vanuit de griffie worden we als raad uitstekend ondersteund. Bovendien zijn er genoeg organisaties die gratis of voor een zeer kleine vergoeding trainingen en cursussen organiseren voor raadsleden. Daarom denken wij dat vijftienhonderd euro voldoende is. Daarnaast heeft de gemeenteraad per amendement in 2020 de ‘rechtspositie raads- en commissieleden gemeente Diemen 2020’ gewijzigd, met terugwerkende kracht vanaf de verkiezingen van maart 2018. Er is een ‘Voorziening raadsleden voor arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden’ opgenomen in de verordening. Dat betekent dat alle raadsleden een vergoeding krijgen om een voorziening hiervoor te treffen. Dit is jaarlijks een bedrag gelijk aan de hoogte van de vergoeding voor de werkzaamheden van één maand, voor het jaar 2024 komt dat neer € 1.155,70 per raadslid. De PvdA was geen voorstander van het instellen van deze voorziening en is dat nog steeds niet. Naar onze mening is de vergoeding van raadsleden hoog genoeg en is deze voorziening voor arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden overbodig. De PvdA zou deze voorziening willen schrappen vanaf 2025. Tot slot.

In 2028 zit er voor ruim twee miljoen euro aan nieuwe lasten in de begroting. Voor een middelbare school, basisschool en zwembad. De PvdA vindt dit geen realistische 31

weergave. Die lasten zullen alleen op 2028 drukken als deze investeringen uiterlijk in 2027 gerealiseerd worden. Dat lijkt ons geen realistische voorstelling. De besluitvorming moet nog plaatsvinden. Zelfs 2029 lijkt ons nog te optimistisch. Desalniettemin blijven we staan achter de ambities voor de middelbare school en dat zwembad maar niet op deze korte termijn. We hebben het idee dat we meer tijd hebben om na te denken en om keuzes te maken en ons voor te bereiden. De bedragen die nu opgenomen zijn voor de middelbare school, 25 miljoen, en het zwembad, 27 miljoen, zijn gigantisch. De bedragen die nu opgenomen zijn voor de middelbare school, vijfentwintig miljoen, en het zwembad, zevenentwintig miljoen, zijn gigantisch. We zouden het college willen voorstellen om hier nog eens kritisch naar te kijken. Kan het wellicht een onsje minder? Zeker de school hoeft niet direct in een nieuw en super de luxe gebouw te starten. We kunnen ons ook voorstellen dat je start in een leegstaande basisschool of in noodlokalen. Een schoolgebouw voor achthonderd kinderen terwijl de school net start, is niet nodig. 3. Slim werken Hier laat Wibaut me even in de steek, een uitspraak over slim werken heeft hij niet gedaan, maar daar is wat de PvdA betreft mogelijk wel winst te behalen. We willen het college hiervoor twee aandachtspunten meegeven.

Ten eerste wil de PvdA graag voor de behandeling van de begroting 2025 inzicht in het toekomstige verloop van de kapitaallasten en de keuzes die daar nog in gemaakt kunnen worden met betrekking tot termijnen, verlenging van de lopende termijnen en de activeringsgrenzen. Ten tweede lijkt het ons goed om in de organisatie te kijken naar de mogelijkheden om efficiency en effectiviteit te verbeteren. De PvdA ziet dat er in dit huis door de ambtenaren keihard wordt gewerkt, maar wellicht dat er nog zaken zijn die kunnen bijdragen aan de effectiviteit waardoor we meer kunnen bereiken met minder. Tot slot Dat waren onze uitgangspunten voor het afwegingskader. De PvdA vindt het belangrijk dat we de komende jaren blijven investeren in mensen, woningen, voorzieningen en duurzaamheid. Dat vraagt scherpere keuzes, waar we in het bovenstaande een aantal suggesties en aandachtspunten voor hebben genoemd. We zien het afwegingskader van het college met belangstelling tegemoet bij de behandeling van de begroting in het najaar.

De motie Struikroven luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Er in Diemen prachtige planten en struiken staan in de perken en plantsoenen; • Deze planten en struiken soms plaats moeten maken voor sloop, renovatie, nieuwbouw of herinrichtingen; • In sommige gemeenten er initiatieven zijn waarbij inwoners voorafgaand aan de werkzaamheden planten en struiken mogen redden onder de naam ‘struikroven’; • Er een stichting Struikroven bestaat die gemeenten adviseert hoe ze deze aanpak kunnen toepassen. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Dat als bestaand groen moet verdwijnen we dit beter kunnen hergebruiken. Dit komt de biodiversiteit en circulaire economie ten goede. We vragen het college om: 32

•

Struikroven onderdeel te laten worden van herinrichtingen en sloop- en bouwactiviteiten op eigen gronden of bij andere initiatiefnemers.

Partij van de Arbeid GroenLinks Ons Diemen

Sofie Kuilman Hilda van ’t Riet Wim Advokaat

De motie Burgerberaad financiën luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Vanaf 2026 veel Nederlandse gemeenten minder geld krijgen van het Rijk (het financiële ravijn); • Ook Diemen vanaf 2026 in zwaarder financieel weer terechtkomt; • Er daarom wordt nagedacht over een aanpak voor besparingen en ombuigingen; • Alle inwoners van Diemen in meer of mindere mate geraakt zullen worden door de besparingen en ombuigingen; • Inwoners van Diemen een opvatting zullen hebben over wat voor de gemeente belangrijk is en waarop ze wel of niet zouden willen bezuinigen. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Dat een burgerberaad een instrument is om een representatieve groep inwoners te betrekken bij de besluitvorming in de gemeente. We vragen het college om: • Een burgerberaad over de aanpak voor besparingen en ombuigingen te organiseren waarbij deelnemers gevraagd worden om input en advies te geven. Denk bijvoorbeeld aan het meegeven van aandachtspunten of het formuleren van voorwaarden voor bezuinigingen; • Dit burgerberaad te financieren vanuit de algemene reserve. Partij van de Arbeid

Sofie Kuilman

De VOORZITTER: we zitten 2 minuten voor de oorspronkelijke schorsing. We schorsen de vergadering tot 15.45 uur. De VOORZITTER: ik heropen de vergadering. We gaan nu naar de reactie van de fracties op elkaars inbreng in dezelfde volgorde als de algemene beschouwingen waarbij ik ook meegeef, u behoudt natuurlijk alle rechten die u heeft als raadslid, om niet in detail in te gaan op alle moties en amendementen om ook straks nog de reactie van het college te horen voordat u daarop reageert want ook later in het programma is er nog ruimte om daarover van gedachten te wisselen. Dus dat wil ik nog meegeven aan u. (De heer Den Heijer is in de vergadering gekomen) Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Het is onmogelijk om nu op alles te reageren. Gelukkig hebben we vanavond ook nog wat tijd om het over de moties te hebben nadat we het college hebben gehoord. Nog even terugkomend op de eerste termijn. Mijn fractie vindt dat bij de keuzes die wij moeten maken met elkaar we daar ook rekening moeten houden met elkaar en als wij keuzes moeten maken, doen wij dat in de ogen van mijn fractie ook 33

samen met elkaar. Breed in de gemeenteraad en waar dat lukt ook met zoveel mogelijk partijen hier buiten en mijn fractie pakt hier zeker ook de verantwoordelijkheid. We geven voor nu nog mee dat er meer aandacht moet zijn voor de middengroepen en de werkende armen. Mijn fractie heeft daar grote zorgen over. Er zijn mensen die hard werken en overal buiten vallen. Er moet meer aandacht zijn voor de middengroepen en ook voor de werkende armen. Daarom roepen wij op de kosten voor de inwoners niet te veel te laten oplopen. Dit heeft voordelen voor meerdere groepen. In de cijfers van de woonvisie zien wij ook dat de verdeling van de 3 groepen over de verschillende inkomens steeds meer scheef wordt. De meeste mensen behoren tot de lage en de hoge inkomens en wij vinden dat er in Diemen ruimte moet zijn ook voor de werkende armen en de middengroepen. Het voelt vaak, als wij anderen horen spreken, dat er te weinig aandacht is voor deze groep en ook te weinig ruimte is voor deze mensen. Met het afwegingskader hopen wij dat het inzichtelijk wordt, ook bij waar en bij wie de keuzes landen. Deze dimensie is voor ons heel erg belangrijk bij het afwegingskader. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter.

Ik hoor de VVD zeggen dat ze de lasten niet te veel wil verhogen en dat ze hoopt dat het goed landt in het afwegingskader maar dit is juist het moment om als raad kaders mee te geven voor dat afwegingskader. Zou u het iets meer kunnen concretiseren want linksom of rechtsom hebben we een tekort op de begroting. Daar moeten we wat aan doen. U wilt niet dat de lasten verhoogd worden. Wat zijn uw ideeën om alsnog naar een sluitende begroting toe te werken? Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Wij verwachten dat er inderdaad wel wat keuzes moeten worden gemaakt dat sommige dingen minder moeten worden uitgevoerd. Wat dat nu is, dat kan ik nu niet zeggen omdat ik dat inzicht niet heb. Wel vind ik het heel erg belangrijk dat wij niet naar één ding gaan kijken en daar vol op inzetten. Ik wil graag naar het bredere plaatje kijken en dus ook zien, stel je voor we halen een regeling en of dat nu gaat om een armoederegeling of iets op een ander terrein als parkeren, dan wil ik graag zien welke kosten en ook welke inkomsten daarmee gemoeid zijn om een goede vergelijking te maken. Ik wil graag op een aantal voorstellen wat specifieker reageren. Ten eerste over het voorstel van de PvdA over struikroven. Wij vinden het een sympathiek voorstel. Een groen Diemen, dat is iets wat wij ook heel erg mooi vinden.

Wij zijn wel erg bang, dat is misschien een groot woord, dat het meer regels oplevert en wellicht ook vertragingen voor bouwprojecten. Ik ben benieuwd of de PvdA dit ook heeft meegenomen bij het opstellen van de motie maar daar kan ze misschien straks op terugkomen in haar eigen termijn. Dan is er ook het idee van het buurtcomité van Ons Diemen. Wij hebben zojuist de motie goed kunnen bekijken en in de titel lijkt al iets te zitten van het samen doen met inwoners, iets wat mijn fractie ontzettend steunt, maar aan de andere kant zien wij ook een gigantische blanco cheque en daar zijn wij in het gesprek dat we vandaag met elkaar voeren geen voorstander van. Dus wij horen graag van Ons Diemen nu of later of er wat meer kleur gegeven kan worden bij wat dat buurtcomité nu betekent? Dan de middelbare school. Mijn fractie is hiervan altijd voorstander geweest. Ik denk dat dit een mooie aanwinst is voor Diemen. Er moet wel goed worden gekeken wanneer en hoe past dit in de tijd en het financiële plaatje. Dat is iets waar wij nu ook goed over nadenken, past dit wel op dit moment en wij vinden het voorstel van de PvdA daarom ook erg interessant om misschien in een ander gebouw, noodlokalen of kantoren te starten. Dan tot slot wil ik nog een keertje terugkomen op het verhogen van de kosten. Dit vindt mijn fractie zeer lastig.

Wat betreft de leges wil ik nog meegeven dat wij het streven naar zoveel mogelijk kostendekkendheid mooi vinden maar dat we ook niet moeten vergeten dat inwoners ook kosten maken, bijvoorbeeld bij een verbouwing. Een verbouwing die misschien 34

wel meer duurzaamheidsvoordelen oplevert. Natuurlijk voor de inwoners maar ook voor Diemen als totaal en ik denk dat we daar ook naar moeten kijken. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Wat ons betreft is het uitgangspunt vooral bij het kostendekkend maken van de leges dat gebruikers van een dienst ook zoveel mogelijk de kosten dragen van die dienst en dat dit niet wordt verdeeld over iedereen in Diemen. Dus dat we daar goed naar kijken en dat we daarom dus werken aan die kostendekkendheid. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Ik ben het eens met de heer Poelwijk dat kostendekkendheid belangrijk is maar dat je ook moet kijken naar wat het oplevert en steeds meer mensen pakken hun huis aan, ook om het net wat duurzamer te maken, en dat moeten we niet nog moeilijker maken want volgens mij staan we er met z’n allen voor dat die stappen gezet moeten worden. Wat betreft het parkeren wil ik hier graag nog uitspreken dat wij ook niet moeten vergeten hoeveel inwoners nog afhankelijk zijn van de auto voor werk, voor zorg maar ook voor sociale contacten. Ik ben zelf een groot voorstander van het OV maar dat is helaas niet zo toereikend. Dus goed om naar parkeerkosten te kijken maar vergeet ook niet de andere kant als we het hierover hebben. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter.

GroenLinks wil graag zowel de VVD als de Ouderenpartij Diemen erop wijzen dat we hun communicatie over de plannen voor de stadspas en het wijzigen van de uitgaven voor de stadspas voor AOW-ers. De VVD heeft in hun betoog gezegd van de stadspas voor AOW-ers wordt afgeschaft en na correctie van mevrouw Kuilman heeft u dat aangepast. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Het klopt inderdaad dat ik heb gezegd dat het wordt aangepast. Het stond ook in mijn spreektekst, het staat al een week lang in onze motie dat wij heel goed weten dat het niet voor alle AOW-ers afgeschaft wordt. Dus ik vind het niet heel netjes. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Dat is fijn dat het in uw motie staat en dat het misschien anders stond in uw betoog dan u het heeft uitgesproken maar ook in het Diemer Nieuws staat dat de VVD wil dat de stadspas voor ouderen met een klein pensioen in stand blijft. Dat is precies het plan van het college. Dus waar ligt het probleem en waarom zit u er in uw communicatie toch continu op te hameren alsof het voor alle AOW-ers zou zijn. Het is gewoon niet juist. Dus het is fijn als u in uw communicatie ook eerlijk bent en dat geldt net zo goed voor de Ouderenpartij Diemen. U framet het alsof het voor iedereen verdwijnt, voor alle AOW-ers’, maar het is alleen voor de AOW-ers die gewoon geld hebben om zelf hun kosten te betalen. De heer PRINS: dank u voorzitter.

Ik kan alleen maar zeggen dat wij in onze communicatie zowel hier binnenshuis, in de raad als via het Diemer Nieuws steeds hebben benadrukt dat er een inkomensgrens wordt gelegd van 130% boven het minimumloon en dat ons het verwijt niet kan worden gemaakt dat wij dit zouden kunnen framen of op een andere manier voorstellen. Dus ik vind uw opmerking niet ter zake doende. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Wij vinden wel dat u het erger voorstelt dan het is en dat vinden wij jammer. U vraagt zorgvuldige communicatie van het college. Dus zorgvuldige communicatie van uw kant zou daarin ook worden gewaardeerd. Een ander punt dat wij graag ter sprake willen brengen is het punt van de Onafhankelijke Partij Diemen. Ze komt met een hele mooie vergelijking in het Diemer Nieuws over de 35

investeringen in het gemeentehuis. Als je koelkast kapot is vervang je toch ook niet de hele keuken. Dat is natuurlijk waar. We gaan ook niet een heel gemeentehuis verbouwen maar als je koelkast kapotgaat ben je wel al je eten wat erin ligt kwijt omdat dat bedorven is. Als wij het gemeentehuis verder laten vervallen en alles wat erin staat, wachten totdat het onder alle Arbo-technische grenzen en voorwaarden valt, zoals de heer Prins voorstelt, dan lopen wel alle ambtenaren weg en wat dan? Als al onze ambtenaren weglopen, dan hebben we zeker geen zelfstandige gemeente meer. Dus ik denk dat de Onafhankelijke Partij Diemen daar toch iets verder over moet nadenken van de koelkast misschien wel snel vervangen als het nodig is. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Staat er dat de koelkast kapot is en dat het eten bederft? Er staat dat als die op het eind van zijn leven is, dan ga je niet de hele keuken vervangen en dat vergelijk met eten, dat kun je ook van tevoren voorzien. Dus ik vind dat een argument dat u daar aanhaalt niet goed. Wij zijn helemaal niet tegen het verbouwen van dit gemeentehuis maar we willen wel de vinger aan de pols houden dat het niet uit de hand loopt zoals bijvoorbeeld De Omval. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Dat is niet zoals het in uw communicatie in het Diemer Nieuws staat.

Daar staat letterlijk als je koelkast kapot is, dan vervang je toch niet je hele keuken. Dus ik heb letterlijk uw eigen tekst gebruikt en u zegt dat als de koelkast kapot is, dan bederft je eten en moet je al je eten vervangen of je hebt gewoon geen eten meer. We willen dus niet dat ons geweldige ambtenarenapparaat vertrekt omdat het gemeentehuis uit elkaar valt. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Dat eten moet u er even buiten laten, dat slaat weer nergens op. Mevrouw VAN ’T RIET: uw eigen vergelijking meneer Sikking. De heer SIKKING: ik heb het niet over het eten gehad. Dat eet je dan maar of je haalt het er eerder uit en je zet het in je diepvriezer. Daar moet u mij niet mee aanvallen. Mevrouw VAN ’T RIET: uw vergelijking doortrekken. De heer SIKKING: ik trek uw vergelijkingen toch ook niet door? Waarom doet u dat wel bij ons? Is dat om de boel te ontregelen of zo? Waar het hier om gaat. Dit gebouw, wij willen gewoon vragen of er garanties zijn dat het niet meer gaat kosten, dat er meer duidelijkheid komt. Waar blijven de ambtenaren als er verbouwd gaat worden? Gaan ze in keten voor de deur zitten of zo of zijn er andere oplossingen? Het zijn allemaal vragen wat nog niet uitgewerkt is en dat zal allemaal kosten met zich mee kunnen brengen en wij willen juist dat als we zoveel geld beschikbaar stellen, dat het niet echt veel meer wordt zoals De Omval.

Mevrouw VAN ’T RIET: ik vind het bijzonder dat u wel vergelijkingen mag maken maar dat ik dat blijkbaar niet mag. In ieder geval niet als het lijkt op uw vergelijking. Dus dat is een beetje jammer maar de verbouwing van het gemeentehuis is duidelijk nodig. Het brengt kosten met zich mee. U vraagt garanties dat het niks hoger wordt. Dat woord garanties is voor een project dat een paar jaar duurt natuurlijk nooit helemaal te geven en u vraagt naar technische onderdelen van is dat meegenomen in het budget. Dat kunt u gewoon vragen als zo’n onderwerp op de agenda staat, dat is echt niet zo ingewikkeld. Dan weet u of dat meegenomen is in de kosten of niet zoals de huisvesting van de ambtenaren tijdens de 36

verbouwing, is dat geregeld, is dat gedekt in de begroting die voorgelegd wordt bij die verbouwing. Dat had u gewoon al kunnen weten. De heer PRINS: dank u voorzitter. Klopt het dat mevrouw Van ‘t Riet mijn naam noemde in uw betoog toen u de heer Sikking aansprak over zijn koelkast enzovoort of heb ik dat verkeerd gehoord? Mevrouw VAN ’T RIET: dat dacht ik niet. De heer PRINS: dan zal ik er niet verder op doorgaan. Het kan ook een wethouder zijn geweest maar u zegt net over het gemeentehuis dat als je koelkast stuk is, zoals de heer Sikking heeft geschreven, dan hoef je ook niet je hele keuken te verbouwen. Wij zijn ook nooit tegen een vervanging van het meubilair geweest. Dat is ons punt ook niet als het gaat om het gemeentehuis. Het gaat erom dat wij in de loop van de tijd gedetailleerd hebben gevraagd wat er zou gebeuren maar dat we daar geen antwoord op hebben gekregen en wat u net suggereerde, u kunt dat gewoon aan de orde stellen. De technische vragen van D66 zijn beantwoord door het college en die hebben een vorm van specificatie van die 8,7 miljoen geleverd maar daar is meteen geheimhouding opgelegd. Dus we kunnen daar niet over discussiëren in de openbaarheid en ik zal vanavond hooguit bij de besluitvorming over dat onderwerp een stemverklaring afgeven.

U zult wel weten welke richting die opgaat maar het is niet zo dat wij per se, net als de heer Sikking net zei, tegen de verbouwing van het gemeentehuis zijn geweest. Dat is nodig op sommige plekken maar helaas is dat niet gevolgd door het college. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Wat u nu genuanceerd zegt is echt niet de indruk die u de vorige keer heeft gewekt toen we dit bespraken en toen u zei wacht maar gewoon tot de bureaus ongeveer doorzakken en de stoelen niet meer voldoen aan de Arbotechnische normen. De heer PRINS: voorzitter, dat heb ik nooit gezegd. Mevrouw VAN ’T RIET: u heeft daadwerkelijk dingen van die strekking gezegd de vorige keer. De heer PRINS: voorzitter, woorden van die strekking bestaan niet. U kunt het verslag teruglezen wat ik heb gezegd en dat heb ik voorbereid en ik zal nooit te ver gaan. Ik gun iedereen in dit huis een goed werkgeverschap maar we hebben een probleem met het tijdstip waarop dat nu wordt voorgesteld, 23 jaar nadat het gemeentehuis is geopend en als er dingen echt noodzakelijk vervangen moeten worden, dan moet dat gebeuren maar dat is tot nu toe niet aangetoond. Mevrouw VAN ’T RIET: u heeft letterlijk gezegd dat we kunnen wachten totdat werkplekken afgekeurd zijn. De heer PRINS: nee, dat heb ik niet gezegd.

Ik heb gezegd dat bij de vorige verbouwing er werkplekken zijn afgekeurd en dat had niets te maken met bureaus maar dat had toen te maken met bijvoorbeeld kabelgoten die er niet waren voor de kabels die toen gebruikt werden om alles te connecten maar dat soort details kan ik u besparen maar ik heb nooit gezegd mensen moeten maar wachten totdat ze door hun bureau of een stoel zakken.

37

Mevrouw VAN ’T RIET: dat is inderdaad mijn interpretatie van uw opmerking dat we wel kunnen wachten tot de werkplekken zijn afgekeurd. De heer PRINS: dank u voorzitter. Net als mevrouw Voermans kan ik niet op alles reageren wat er in de eerste termijn naar voren is gebracht. Ik denk wel dat er een veelzijdigheid aan kaders is ingeleverd van de termen van eerlijk en nog een paar van GroenLinks tot en met de zeer uitgebreide gedetailleerde voorstellen van mevrouw Kuilman van de PvdA en daartussenin nog een paar andere. Wat ik ook geconstateerd heb is dat een aantal moties absoluut niet kaderstellend zijn. Struikroven en perkjes en ook de condooms. Dat zijn geen echt kaderstellende moties maar kennelijk hebben fracties behoefte om zich daarmee te profileren. De heer POELWIJK: voorzitter, het is toch niet gek dat als wij financiële dekking willen hebben in de begroting dit dan indienen bij de kadernota. Dat is nou juist de normale gang van zaken als je dit netjes wilt regelen. De heer PRINS: voorzitter, ik vond het aardig wat de heer Advokaat naar voren bracht in zijn betoog want hij gaf eigenlijk een soort college van hoe een kadernota opgesteld zou moeten worden en ik vond het wel interessant want hij refereerde eraan dat niemand weet hoe een kadernota ooit is ontstaan en ik merk dus ook nog wel.

Wat we vandaag doen is een experiment maar een aantal fracties lijkt nog te worstelen met een soort van vorm van hoe groot, hoe dik moet een kadernota zijn en hoe ver moeten we gaan in de opmaat naar de begroting. Dat is iets wat ik gewoon ervaar en hier maar uitspreek waarom een kadernota ooit is ontstaan. Ik denk dat het te maken heeft met de invoering van het dualisme. Daarvoor was er geen kadernota. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Ik kijk er zo naar dat dit een onderwerp is wat wij belangrijk vinden en waar wij van willen dat het gerealiseerd wordt en dat we daar dus ook de financiële dekking voor vinden. Volgens mij is expliciet bij deze kadernota aangegeven heeft u als fractie plannen die u graag wilt zien landen in de begroting, geef dat ons dan mee bij de kadernota want dan kunnen we dat ook meenemen in het opstellen en niet als er al een volledige begroting ligt. Dat is precies wat wij als fractie doen hier en volgens mij is dat ook precies zoals dat hoort bij deze kadernota. De heer PRINS: dank u voorzitter.

Daar neem ik dan kennis van zoals de heer Poelwijk dat verwoordt maar we zullen zien of het proces dat het college heeft geschetst in de kadernota voor de komende maanden uit gaat komen en of het inderdaad een proces wordt zoals mevrouw Voermans net zei dat gezamenlijk wordt doorlopen of dat we straks gewoon een voorstel krijgen wat door de collegepartijen wordt opgesteld en dat dat het raamwerk is voor de conceptbegroting. Dus ik ben heel benieuwd hoe dat de komende maanden zal gaan. Wat betreft de motie over het burgerberaad om dat een rol te geven in die discussie, dat zullen we van harte ondersteunen want dat willen we wel eens meemaken hoe inwoners zullen reageren op alle voorstellen die mevrouw Kuilman zonet heeft gedaan. Er zijn sprekers geweest we moeten geen mensen treffen maar alle maatregelen zullen ongeveer mensen treffen schat ik zo in. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Ik wil wel graag even noemen naar de heer Prins dat het afwegingskader niet gaat over de kadernota, over de begroting 2025. Het afwegingskader gaat over de bezuinigingen die we daarna kunnen invoeren voor de begroting van 2026. 38

De heer PRINS: dank u voor de les maar het is een overbodige les want ik heb dat in mijn eerste termijn ook al gezegd. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. De GroenLinks bijdrage. Ik miste bij de klimaatadaptatie ook hittestress maar ik neem aan dat u dat ook bedoelt als u praat over klimaatadaptatie, dat hittestress daar ook bij hoort. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Als ik het heb over klimaatadaptatie, dan heb ik het inderdaad ook over hittestress maar ik heb een keuze gemaakt van een aantal onderwerpen om te benoemen en niet alle details die hadden gekund. Dus zeker ook hittestress. De heer ADVOKAAT: voor de Ouderenpartij Diemen is het wel belangrijk dat hittestress aandacht heeft en ook trouwens voor jonge kinderen. De heer PRINS: voorzitter, ook voor de ouderen bij de fractie van Ons Diemen. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. De Ouderenpartij Diemen heeft ook aandacht voor jongeren, dat hebben wij als Ons Diemen ook voor ouderen, dus geen zorgen. Of er een volksverhuizingopkomst is in Diemen, daar zet ik een vraagteken bij. Misschien liggen daar andere oorzaken aan ten grondslag. D66 ontmoeten en verbinden. Hele mooie woorden, sociale gemeente, iedereen welkom. Komt ook met concrete voorstellen voor de ombuiging.

Bij sociale gemeente zat ik met name te denken aan het rekmanifest, dat we dat ook goed toepassen en dan is 130 niet altijd een grens maar dan kunnen ambtenaren in het rekmanifest kijken wat eventueel de inkomens zijn en de uitgaven. De PvdA benoemt eigenlijk alles wat erin staat, verhogen van de opbrengsten door de ozb te verhogen, heffingen en leges, parkeertarieven. Logisch, dat zijn allemaal posten. Meer bouwen, ook goed. Met verstand bezuinigen, daar kunnen we elkaar in vinden. Enkel het woord bezuinigen niet want ik zeg altijd je moet dat altijd vermijden want dat klinkt negatief. Goed naar jezelf kijken zoals fractievergoedingen halveren, afschaffen vergoedingen voorzieningen. Daar kunnen we vraagtekens bij zetten. De noodlokalen in Het Atelier als oplossing voor een middelbare school vinden we een wat minder goede suggestie omdat die bijna op instorten staat. Dan de reactie op onze motie van de VVD. Er was gevraagd, zoals meneer Poelwijk ook al zei, van kom met inbreng voor de begroting. Dan kunnen we heel kort zijn. Neen een post op voor die buurtcomités en bij de begroting gaan we dat verder uitwerken. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Het idee van een post opnemen bij de begroting 2025 is helder maar waar dat geld in de toekomst eventueel heen kan gaan is mij niet duidelijk.

Kunt u mij daar een voorbeeld van geven? Misschien is het al in andere gemeenten gebruikt. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Er lopen inderdaad pilots en ook al gangbare actualisaties in de gemeenten maar in mijn betoog, als u dat er op naslaat, kunt u ook zien wat ik daarmee bedoel. Daar staat een heel verhaal in. Veel trajecten beginnen bijvoorbeeld met een leeg vel papier en niet met 2 onderwerpen waaruit gekozen mag worden. We denken dat de inwoners in de wijken nog beter gehoord en vertegenwoordigd kunnen worden. Daarom doen we een suggestie via die motie om een pilot te starten. Een pilot voor een wijkgerichte aanpak in het kader van het programma Voor en met Diemen, gefinancierd met gelden bijvoorbeeld uit de jaarwisseling waarbij een wijk of buurt zich gehoord of vertegenwoordigd voelt. We willen een pilot met een wijk of buurt met vertegenwoordiging 39

die meedenkt en meebeslist. Vanuit de gemeente wordt er contact onderhouden met het buurt- of wijkcomité en deze pilot met buurtcomité wordt ook vanuit de gemeente ondersteund. Ik denk dat het een aardige invulling is op uw vraag of niet? De heer SIKKING: dank u voorzitter. Ik vraag mij af er zijn toch ook wijkwethouders waar ze contact mee kunnen opnemen en die de wijk vertegenwoordigen of zie ik dat fout, net zoals een wijkagent of dat soort dingen, maar moeten die functies afgeschaft worden? Hoe zit het met die wijkwethouders? De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Ik vind de wijkwethouders goed functioneren, dus waarom zouden we dat afschaffen. Bent u van mening dat dat niet goed functioneert? De heer SIKKING: voorzitter, er wordt aan mij een mening gevraagd of dat niet goed functioneert. Ik zie al wat wethouders kijken van welke wijk heb jij, ik weet van niks. Of dat goed functioneert is twee. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Ik was nog een beetje op zoek. U zegt, het buurtcomité kan meepraten over verschillende onderwerpen maar aan wat voor onderwerpen denkt u dan? Welke vragen of thema’s of hoe zou dat eruit moeten zien? De heer ADVOKAAT: dank u wel voor deze vraag, meneer Poelwijk, want onze gedachten gaan uit naar een breed scala aan onderwerpen.

Met zo’n comité kun je praten over sociale veiligheid in de wijk, over het groen in de wijk, over de warmtetransitie, over openbare ruimte indeling. Een breed scala. Is dat een antwoord op uw vraag? De heer POELWIJK: het is op zekere hoogte een antwoord op mijn vraag maar we hebben natuurlijk bij heel veel van dit soort individuele projecten, als die al lopen, loopt er precies zo’n participatietraject om dat soort vragen naar boven te halen en om aan inwoners te vragen hoe ziet u uw buurt het liefst voor zich. Dus gaan we dan niet bewoners overvragen, dubbel bevragen over iets wat we nu misschien al best goed hebben geregeld? De heer ADVOKAAT: kunt u zeggen welk project u bedoelt? De heer POELWIJK: überhaupt bij herinrichtingen, bijvoorbeeld van de openbare ruimte, om dat even als concreet voorbeeld te noemen. De heer ADVOKAAT: maar dat is voor de loop van het project. Wat we willen is een continue vorm van contact met de inwoners omdat we de gemeente dichter bij de inwoners willen brengen en daarmee hopen dat volgend jaar of over 2 jaar meer mensen gaan stemmen op de gemeente omdat ze betrokken zijn. Ik ben wel blij met al dat soort vragen want dat komt enkel maar ten goede van onze ideeën. Wat nogal speelt is de motie stadspas.

We hebben er al in de vorige termijn over gezegd je zou de stadspas eventueel tegen een bepaald tarief ook beschikbaar kunnen stellen zoals een museumjaarkaart. Dus wat dat aangaat moeten we de ruimte nog zoeken wat er wel of niet mogelijk is. Mobiliteit van ouderen speelt ook een rol. Sporten voor jongeren speelt ook een rol. We moeten daar in ieder geval nog goed over nadenken. Verder de motie Binnen de perken dienen wij mede in. Dat hadden we al doorgegeven en dat geldt ook voor de motie Struikroven. Die dienen we ook mede in. Motie burgerberaad, daar wachten we even het preadvies van het college af. Motie stadspas heb ik net uitgelegd. Motie eenpersoonshuishoudens, daar gaan we mee akkoord, we dienen die mede in. Motie veilig verkeer van de VVD. Daar wachten we het preadvies van het college af. 40

De heer SIKKING: dank u voorzitter. Was het de bedoeling dat we alle moties gaan doornemen? De VOORZITTER: ik was van plan om de heer Advokaat maar toen was hij net klaar. Het was ook mijn oproep. De heer SIKKING: voorzitter, ik had nog een toezegging gedaan dat ik nog een petitie zou aanbieden maar ik vraag mij af aan welke wethouder mag ik dit geven. De VOORZITTER: aan wethouder Van den Berg. Wethouder VAN DEN BERG: bedankt, ik neem het mee. De VOORZITTER: de wethouder neemt het mee maar misschien is het goed dat we ook een afschrift of een samenvatting krijgen van wat hier is overhandigd, dat het voor iedereen helder is wat er precies is ingediend. Dus als u daarvoor nog kunt zorgen, dan heel graag. Dat hoeft niet ter plekke maar ik zou wel voorstellen dat dit snel gebeurt na vandaag. De heer SIKKING: voorzitter, zijn er nog mensen die iets tegoed van mij hebben? D66 vroeg mij naar 3 voorbeelden waarin het coalitieakkoord niet zo geweldig was. De heer POELWIJK: waar ons coalitieakkoord inmiddels achterhaald zou zijn. Dat is wel een belangrijke nuance want u kunt het er niet mee eens zijn. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Wat mij heel erg opviel in het coalitieakkoord is dat er staat geen datacenter maar we gaan wel al die mensen uitnodigen om hier de dingen te verdedigen.

Dan denk ik is dat niet achterhaald, had dit niet meteen neergezet kunnen worden? De heer POELWIJK: voorzitter, dat is een eerste punt en dat punt uit het coalitieakkoord staat nog fier overeind. Dus dat is helaas eentje van de heer Sikking die hij toch moet afstrepen. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Dan ging het over een openluchttheater in het Diemerbos. Dat staat ook in het coalitieakkoord maar daar heb ik nooit opvolging op gezien. Is dat nog wel haalbaar omdat het Diemerbos aan het verzakken is? De heer POELWIJK: voorzitter, bij mijn weten komt of is er een samenwerking met House of bird om daar hele mooie theatervoorstellingen in de openlucht te organiseren. Het is een risico voor mij maar dan geef ik de heer Sikking een laatste kans om één iets te noemen wat achterhaald is uit ons coalitieakkoord. De heer SIKKING: een groot punt, de busbaan. Is uitgevoerd, we zouden er 30 km/h gaan rijden maar het handhaven schijnt een gigantisch probleem te zijn. Is dat niet achterhaald? De heer POELWIJK: voorzitter, ik denk dat wij een andere definitie van achterhaald erop nahouden. Die busbaan hebben we netjes uitgevoerd zoals het plan was en die handhaving, die houdt u van mij tegoed. Daar gaan we netjes aan werken als die open is gesteld. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Mag ik dan met een vierde punt komen? 41

De VOORZITTER: als dat wel een goede is krijgt u de ruimte maar ik ga niet de hele avond hiermee vullen. U krijgt nog een kans. De heer SIKKING: voorzitter, het gaat over duurzaam bouwen. Het circulair bouwen staat in het coalitieakkoord maar is dat met het bouwklimaat dat we op dit moment hebben al uitgevoerd? Gaat dat gebeuren? Wordt er dan iets duurzaam gebouwd? De heer POELWIJK: voorzitter, wij hanteren hele strikte duurzaamheidseisen bij onze nieuwbouwprojecten. Dus ook dat zit gewoon in bestaand beleid en dat is in ieder geval niet achterhaald want gewoon een ambitie waar we in de toekomst aan moeten blijven werken. Dus ik heb tot nu toe geen een voorbeeld gehoord van dingen die wij in ons coalitieakkoord hebben opgenomen die op dit moment niet meer relevant of achterhaald zijn, anders dan plannen die we gewoon netjes hebben uitgevoerd zoals de bedoeling was. Dus deze coalitie behaalt resultaten en heeft best een goede vooruitziende blik gehad. De heer SIKKING: het circulair bouwen. Is dat dan behaald? Mevrouw KUILMAN: voorzitter, ik vind dit een hele vermakelijke discussie maar ik wil de heer Sikking er ook wel even op wijzen dat we halverwege de bestuursperiode zijn, dat die nog niet is afgerond. Dus we kunnen hier eindeloos doorgaan met wat misschien nog niet gelukt is maar we hebben nog 2 jaar om dat te behalen.