Notulen raad 18 juli 2024

NOTULEN van de openbare en besluitvormende raad van de gemeente Diemen, gehouden op 18 juli 2024 in het gemeentehuis in Diemen, aanvang 14.00 uur. Aanwezig: (*fractievoorzitters) Voorzitter

E. Boog

GroenLinks

C.S. Belt, T.A.C. de Bruijn, N. van Engelen, H. van ’t Riet*, Y. Yildiz-Kaya W. Advokaat*, J. de Jong, N.C.F. Moors H.J. Berkhout, S.E. Muijs, R. Poelwijk*, O.U. Ramautarsing H. Dijksman, J.A. Jägers, V.A. Voermans* W.K. van Es, F.W. Geerts, S. Kuilman* E.S. den Heijer, P.A. Prins* A.R. van Marion, J.G.M. Sikking*

Ons Diemen D66 VVD PvdA Ouderenpartij Diemen Onafhankelijke Partij Diemen College

M. Everhardt, J.D.W. Klaasse, M.A. van den Berg en J. Prins alsmede G.T. Wildeman (gemeentesecretaris)

Notulist Griffier

J.B. Kammeraad W. van Zanen

Afwezig:

A.S. de Jong (OD)

1.A

Opening en mededelingen van de voorzitter

De VOORZITTER: dames en heren. Ik open de gemeenteraadsvergadering die vooral in het teken zal staan van de bespreking van de kadernota maar we hebben ook nog wat andere agendapunten vanavond op de agenda staan. Ook welkom aan de kijkers die via de stream meekijken bij deze vergadering. Ik heb bericht van verhindering van de heer A. de Jong en de heer J. de Jong, mevrouw Van Marion en de heer Den Heijer hebben aangegeven dat ze iets later aanwezig zullen zijn bij deze vergadering. 1.B

Vaststelling agenda

Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Wij zouden graag agendapunt 7 willen onthameren. De VOORZITTER: dan zal dat geen hamerstuk zijn en dan zullen we die alsnog bespreken na agendapunt 6. 1.C

Ingekomen stukken

De VOORZITTER: daar wil ik nog een opmerking bij maken. U ziet dat veel raadsadressen betrekking hebben op de wijzigingen met betrekking tot de stadspas en ik kan u ook melden dat de griffie een veertigtal protestverklaringen op papier heeft ontvangen. Dat is op basis van de voorgedrukte verklaring van de Ouderenpartij Diemen uit het Diemer Nieuws. Dus 1

ook die zijn binnengekomen met opmerkingen over de wijzigingen voor de stadspas. Dus ik vond het netjes om dat nog even te melden, ook bij dit agendapunt. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Het gaat in dit geval om de VNG-brief met aanhangsel over betaalbare huren. Daar vloeien nogal een aantal actiepunten uit voort die de gemeente moet uitvoeren of moet nakijken. We zouden daar graag een Informatie van het college over ontvangen hoe dat verder behandeld wordt. Wethouder EVERHARDT: dank u voorzitter. Die brief is ook bij ons goed bekend en die wordt op dit moment ook bestudeerd. Daar zitten inderdaad, terecht dat de heer Advokaat dat zegt, een aantal punten in waar we goed naar moeten kijken. Ik stel voor dat we daar een Informatie van de wethouder voor maken over dit punt. 1.D

Vaststellen notulen 27 juni 2024

De VOORZITTER: geen opmerkingen binnengekomen. Akkoord. 1.E

Bestuurlijke termijnagenda

De VOORZITTER: zijn daar opmerkingen over? Dat is niet het geval. 1.F

Overzichten openstaande moties en toezeggingen

Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. Ik heb een vraag aangaande de toezegging van de wethouder over de informatievoorziening over de eigen bijdrage van de Wmo. Dat is een toezegging die gedaan is dat voor het zomerreces informatie zou worden bijgewerkt op de website van de gemeente Diemen. Ik heb wel gezien dat er iets is gewijzigd maar er is nog niet voldaan aan de toezegging. Dus ik zou daar graag een update van ontvangen. Wethouder EVERHARDT: dank u voorzitter. Dat is een goed punt wat u benoemt. We hebben inderdaad toegezegd dat we voor het zomerreces de communicatie op de website en de informatievoorziening zouden aanpassen. Dat is gebeurd en ik heb daar ook naar gekeken. Mocht het zo zijn dat daar nog vragen over zijn, dan hoor ik dat natuurlijk graag maar in de toezeggingenlijst staat nog niet dat die van de lijst af kan. Dus wellicht kan dat dan nog even terugkomen. Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. Zegt u nu dat u voldaan heeft aan de toezegging? Wethouder EVERHARDT: dat zeg ik, dat klopt. Mevrouw RAMAUTARSING: dan zal ik het gaan lezen want ik heb inderdaad een aanpassing gezien van de website maar niet conform de gedane toezegging. Het is goed, denk ik, dat dit na het zomerreces terugkomt en indien nodig zal ik erop terugkomen. De VOORZITTER: dat u het nog even kunt bespreken waarom het dan niet zou voldoen. Dan kunnen we dat meteen bekijken. 2.

Kadernota 2025

2

De VOORZITTER: de behandeling van de kadernota is dit jaar als volgt. Het is ook een beetje een experiment omdat we wat meer het accent willen leggen op de bespreking van de kadernota in relatie tot de begroting. Dus vandaag beginnen we met algemene beschouwingen en elke fractie krijgt in eerste termijn 10 minuten spreektijd en het indienen van moties is hier onderdeel van. De moties hoeven niet integraal te worden voorgelezen. Dus u kunt het houden bij de oproep, de laatste onderdelen van uw motie of amendement, en er is slechts ruimte voor korte interrupties en deze maken ook geen onderdeel uit van de spreektijd. Dat gaat niet ten koste van de spreker. De bijdragen worden gehouden vanaf de katheder. Gelieve uw pasje mee te nemen naar de katheder zodat u daar ook het woord kunt voeren en in de paslezer kunt u uw pasje plaatsen. De sprekersvolgorde is als volgt: de VVD als grootste niet zijnde coalitiepartij, dan GroenLinks als grootste coalitiepartij en vervolgens de Ouderenpartij Diemen, Ons Diemen, de Onafhankelijke Partij Diemen, D66 en de Partij van de Arbeid. U heeft het verdere tijdschema gelezen.

Ten eerste noem ik even dat dit loopt tot 15.30 uur en dat wij om 15.30 uur een korte schorsing hebben tot 15.45 uur en van 15.45 uur tot 16.45 uur kunnen de fracties reageren op elkaars inbreng in dezelfde volgorde als bij de algemene beschouwingen en daarna zal het college tussen 16.45 uur en 17.30 uur kunnen reageren op de algemene beschouwingen. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Vandaag spreken wij met elkaar over de kadernota 2025. Met deze nota worden er uitgangspunten voorgesteld voor de begroting 2025 die wij in het najaar bespreken. Ook kijken wij samen nog verder vooruit. De meerjarenbegroting. De toekomst voorspellen is lastig en betekent vaak ook onbekendheid. Dit wordt versterkt door het nieuwe kabinet dat zeer recent is gestart. Aan de ene kant heeft het nieuwe kabinet op een aantal terreinen al richtingen bepaald. Aan de andere kant vraagt dit nog meer uitwerking. In de ogen van mijn fractie geldt dit in elk geval voor het thema van de gemeentefinanciën. Wat vaststaat is dat er op dit moment voor 2026 financiële onzekerheid voor de gemeente Diemen is. Wij vinden het enigszins geruststellend dat wij de keuze kunnen maken vanuit een sterk uitgangspunt. In juni van dit jaar hebben wij met elkaar gesproken over de jaarrekening 2023. De jaarrekening heeft een positief resultaat laten zien. Het gaat om een positief resultaat van 4,3 miljoen euro.

Dit geld is gestort in de algemene reserve. Deze spaarpot geeft ons meer comfort en nog enige positie in de keuzes die wij gaan maken met elkaar. De VVD vindt financieel verantwoord beleid belangrijk. Wij steunen dat er wordt toegewerkt naar een sluitende begroting. En voor 2025 lijkt dit het geval. Als wij verder kijken dan 2025 is er in 2026 een gat van minimaal 1,5 miljoen euro. In 2028 ziet het college zelfs een gat van 3 miljoen euro op ons afkomen. Ook is er nog het 3

risico van het wegvallen van de compensatieregeling m.b.t. de herverdeling van het Gemeentefonds. De VVD heeft bij de begroting 2024 voorgesteld om verder vooruit te kijken en al te bezien welke keuzes mogelijk zijn. Inzicht krijgen in de mogelijkheden is de eerste stap. Hier was zo negen maanden geleden nog geen meerderheid voor. Bij het lezen van de kadernota zijn wij blij dat er nu wel iets wordt gedaan met ons voorstel. In de kadernota is een plan van aanpak opgenomen. Het plan van aanpak stelt voor dat er een afwegingskader voor Diemen komt. Hier wordt de gemeenteraad bij betrokken maar ook andere partijen en wij steunen deze insteek. De Diemense VVD kijkt graag samen naar welke keuzes er te maken zijn of gemaakt moeten worden. Het college doet na de zomer een voorstel voor een afwegingskader. Voor de Diemense VVD is de rode draad bij het maken van keuzes dat wij kijken naar de kerntaken van de gemeente die prioriteit moeten krijgen. Taken die bijdragen aan een leefbaar, veilig en schoon Diemen. Ook geef ik namens mijn fractie mee dat wat ons betreft het niet de eerste, tweede of derde optie mag zijn dat de kosten voor inwoners verder stijgen. Voor 2025 wordt er gelukkig rekening gehouden met een beperkte stijging. Vorige week in de informatieve raad heeft mijn fractie aangegeven een drietal moties te overwegen.

Vandaag dienen wij een motie in over veiligheid op het fietspad en het niet afschaffen van de stadspas voor alle AOW’ers. Na een toezegging van de wethouder over de afvalstoffenheffing nemen wij ook de discussie van vandaag mee in de motie over de afvalstofheffingen voor een- en meerpersoonshuishoudens. Wij zien de beleidsnotitie gemeentelijk heffingen tegemoet. Veiligheid op het fietspad Ik houd zelf erg van fietsen. Ook mijn fractie vindt de fiets en de veiligheid op het fietspad erg belangrijk. Steeds meer mensen zitten op de fiets. Dat juichen wij toe. Of je nu vanuit Diemen Zuid naar het centrum van Amsterdam fietst, naar het centrum van Diemen of over de mooie oost-west as. De drukte op het fietspad neemt toe. Ook zien wij steeds meer elektrische fietsen, en specifiek ook de fatbike. Drukte op zichzelf is niet erg. Wanneer drukte overlast wordt, moet dit anders. Maatregelen zijn nu nodig. Wanneer je bijna iedere week berichten leest over ongelukken met de fatbike. Wij kunnen niet wachten op landelijk beleid en verder stilzitten. Wij willen minder ongelukken en minder overlast op het fietspad. Met een motie stellen wij voor voorlichting te starten over de gevaren van het opvoeren van de elektrische fietsen (o.a. fatbikes) richting ouders en jongeren.

Ook stellen wij voor binnen de mogelijkheden die de wet nu al biedt en de toekomst gaat bieden te komen met maatregelen zoals het inzetten van extra controles. 4

Deze motie dienen wij samen met de ouderenpartij en onafhankelijk partij Diemen in. Niet afschaffen van de stadspas voor ouderen Afgelopen weken hebben wij de stadspas al vaker besproken in deze zaal. Het onderwerp heeft impact voor veel mensen. Dit zien wij ook terug in de vele raadsadressen die voor vandaag zijn ingestuurd. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik hoor mevrouw Voermans zeggen het niet afschaffen van de stadspas voor ouderen. Ik zou daar een correctie in willen doen want we hebben het hier gehad over het afschaffen van de stadspas voor ouderen met een inkomen boven 130% en voordat we paniek veroorzaken en alle AOW’ers denken dat we de stadspas afnemen wilde ik dat graag toevoegen aan uw betoog. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Ik ben het eens met mevrouw Kuilman. Het gaat inderdaad over de groep ouderen boven de 130% van het sociaal minimum en dit is ook terug te vinden in het dictum in onze motie. De Diemense VVD vindt het meedoen en tegengaan van eenzaamheid belangrijk. Eenzaamheid speelt helaas bij meer groepen. Voor ouderen kan met het wegvallen van werk de eenzaamheid toenemen. De pas helpt om te zien wat er mogelijk is om te doen in de omgeving en om mensen te ontmoeten. Wij stellen dus voor voorlopig af te zien van het afschaffen van de stadspas voor AOW’ers met een inkomen boven de 130% van het sociaal minimum.

En de stadspas op aanvraag te blijven verstrekken. Bij de herijking van het armoedebeleid zal de stadspas ook een rol spelen zo schatten wij in. Waarom dan nu met spoed maatregelen nemen. Deze motie dienen wij samen in met de Ouderenpartij Diemen en de Onafhankelijk partij Diemen. Een- en meerpersoonshuishoudens Er zijn steeds meer eenpersoonshuishoudens. In Nederland zijn vandaag de dag acht keer meer eenpersoonshuishoudens dan 60 jaar geleden. Volgens cijfers van het CBS bestaat in 2050 de helft van de huishoudens uit één persoon. Dit vraagt in onze ogen aandacht op gemeentelijk en landelijk niveau. Ook in Diemen kunnen wij iets betekenen voor deze groep. Met de motie stellen wij voor het verschil in tarief in 2025 op 25% te zetten. Deze motie dienen wij samen in met de Ouderenpartij Diemen, Onafhankelijke partij Diemen en Ons Diemen. Tot slot zijn er ook een aantal thema’s in de kadernota die wij met extra interesse en ook enthousiasme hebben gelezen. Wonen en gebiedsontwikkeling De afgelopen periode waren er vertragingen in de realisatie van nieuwe woningen. Wij vinden het een goede zaak dat het college afspraken wil maken en ook al heeft gemaakt met 5

corporaties en ontwikkelende partijen om verdere vertragingen te beperken. We vragen ons wel af, aan welk type afspraken wij verder nog kunnen denken? Kan de wethouder hierop reageren. Wij horen ook graag van de wethouder of de voorrangsregeling voor de cruciale beroepen in 2025 verder wordt voortgezet of wellicht nog wordt uitgebreid. In 2025 hopen wij dat er ook bij nieuwe woningen voldoende aandacht is voor de middengroepen. Hier spreken wij later vanavond ook nog over bij de woonvisie en Rietschuurhof. Veiligheid Ik wil hier waardering uitspreken voor de aandacht die er vanuit de gemeente is voor veiligheid. Sinds vorig jaar zomer neemt helaas het aantal explosies toe in Diemen. Dit zijn traumatische ervaringen voor slachtoffers en omwonenden en heeft grote impact op het veiligheidsgevoel en daarmee de leefbaarheid van een wijk. Hierop worden passende maatregelen ingezet en ook is er veel aandacht voor de zorg richting inwoners en ondernemers die dit vanaf dichtbij meemaken. Er worden geen nieuwe of aanvullende maatregelen in de kadernota aangekondigd. Ik wil de portefeuillehouder vragen om een reactie of zijn beeld is dat de huidige middelen passend zijn bij een situatie als in Diemen? Of is er meer nodig.

Diversiteit, Inclusie en antidiscriminatie In het voorjaar is een motie van Ouderenpartij Diemen, VVD, Onafhankelijke Partij Diemen en GroenLinks raadsbreed aangenomen om meer geld in te zetten op diversiteit, inclusie en antidiscriminatie. Hiermee kan de gemeente meer personele capaciteit inzetten en activiteiten faciliteren en organiseren. Wij zijn enthousiast dit ook terug te zien in de kadernota en volgen met interesse de uitvoering. Tot slot hebben wij vaker in discussies gevraagd om de indicatoren te actualiseren. Die kunnen in onze ogen meer gericht zijn en behulpzaam zijn bij de sturing door de raad. Afgelopen maanden hebben we hier als raad de eerste stappen in gezet. Wij zijn blij de eerste resultaten in de kadernota te zien. Er is nog werk te verzetten. En ook wij blijven ons hiervoor inspannen. De motie Veiligheid op het fietspad luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: •

Fatbikes voor meer overlast op het fietspad en ongelukken zorgen. Bij de ongelukken zijn jongeren betrokken;

•

De maximale snelheid van een elektrische fiets 25 km/h is; 6

•

De politie pleit voor een minimumleeftijd van 16 jaar voor de fatbike;

•

De politie-eenheden in Nederland een rollerbank hebben waarmee gecontroleerd kan worden of elektrische fietsen zoals fatbikes harder kunnen dan is toegestaan.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: •

Dat ook de gemeente Diemen de petitie/brief getekend heeft om te komen tot landelijke maatregelen zoals verbod op opvoersets en minimumleeftijd;

•

Ook de Vervoerregio is bezig met een lobby voor meer regels voor elektrische fietsen richting het Rijk;

•

Er ook in Diemen ongelukken gebeuren waarbij de fatbike en jongeren betrokken zijn;

•

Dat bevoegdheden op dit moment beperkt zijn en afhankelijk zijn van landelijke ontwikkelingen.

We vinden dat: •

Verkeersveiligheid en veiligheid van inwoners prioriteit moeten krijgen;

•

Wij in Diemen niet kunnen wachten tot landelijk beleid om hierop te handhaven. Daarom willen wij zoveel als mogelijk inzetten op maatregelen om ongelukken en overlast te voorkomen.

We vragen het college om bij het samenstellen van de begroting 2025: •

Voorlichting te starten over de gevaren van het opvoeren van de elektrische fietsen (o.a. fatbikes) richting ouders en jongeren;

•

Binnen de mogelijkheden die de wet biedt en mogelijk gaat bieden met maatregelen te komen om verkeersveiligheid te bevorderen en extra controles (bijv. met een rollerbank) in te zetten. Dit ook mee te nemen in de uitvoering van de mobiliteitsvisie.

VVD

Veerle Voermans

Ouderenpartij Diemen

Peter Prins

Onafhankelijke Partij Diemen

Jan Sikking

De motie Afschaffen Stadspas AOW luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat:

7

•

Het college van plan is of reeds heeft besloten de stadspas voor AOW-ers met een minimuminkomen hoger dan 130% van het sociaal minimum af te schaffen;

•

Het college aangeeft dat het gaat om een principekwestie, het armoedebeleid is bedoeld voor inkomens tot 130% van het sociaal minimum;

•

De gemeenteraad, via een motie van 31 mei 2018, raadsbreed heeft aangegeven met de stadspas gepensioneerden mogelijkheden te willen bieden uit hun isolement te komen en te participeren in de samenleving;

•

AOW-ers met een klein pensioen, die veelal geen gebruik kunnen maken van de vele gemeentelijke armoederegelingen, in een vergelijkbare financiële situatie verkeren als AOW-ers met een inkomen beneden de 130% van het sociaal minimum.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: •

De mogelijk extra gevraagde ambtelijke capaciteit die nodig is om de jaarlijkse check op het inkomen te bepalen of AOW-ers al dan niet recht hebben op een stadspas. Daarmee worden de financiële middelen die vrijkomen gedeeltelijk of geheel tenietgedaan;

•

De financiële gevolgen voor de gemeente Diemen waarschijnlijk beperkt zijn.

We vinden dat: •

De stadspas voor alle AOW-ers een belangrijke rol speelt bij het tegengaan van eenzaamheid en het bevorderen van participatie;

•

eerst het onderzoek naar een nieuw armoedebeleid vormgegeven moet worden voordat stappen worden gezet zoals afschaffen van de stadspas voor AOW-ers.

We vragen het college om: •

Voorlopig af te zien van het afschaffen van de stadspas voor AOW-ers met een inkomen boven de 130% van het sociaal minimum. De stadspas op aanvraag te blijven verstrekken aan alle AOW-ers.

VVD

Veerle Voermans

Ouderenpartij Diemen

Peter Prins

Onafhankelijke Partij Diemen

Jan Sikking

De motie Afvalstoffenheffing luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: 8

We stellen vast dat: •

Het verschil in tarief afvalstoffenheffing voor een- en meerpersoonshuishoudens over 2014 slechts 20% bedroeg;

•

Eenpersoonshuishoudens de kosten voor huur, energie, abonnementen, verzekeringen etc., in tegenstelling tot meerpersoonshuishoudens, die veelal beschikken over meerdere inkomens, van één inkomen moeten betalen.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: •

Eenpersoonshuishoudens gemiddeld minder afval zullen produceren dan meerpersoonshuishoudens;

•

Het verschil in toerekening van kosten voor de afvalinzameling naar enerzijds eenpersoonshuishoudens en anderzijds meerpersoonshuishoudens gebaseerd is op een globale schatting uit het verleden van het deel vaste kosten en variabele kosten. Dit valt af te leiden uit het feit dat het procentuele verschil in heffing in Diemen al een aantal jaren constant 20% bedraagt;

•

Er aanzienlijk meer meerpersoonshuishoudens in Diemen zijn dan eenpersoonshuishoudens;

•

Voor het jaar 2025 een (extra) tariefsverhoging van slechts 7 euro voor meerpersoonshuishoudens voldoende is om bij gelijkblijvende opbrengst het verschil in tarief afvalstoffenheffing voor een- en meerpersoonshuishoudens te vergroten naar 25%;

•

Dat ook voor 2025 zal gelden dat een tariefverschil van 25% kan worden bewerkstelligd door een beperkte (extra) verhoging van minder dan 10 euro voor meerpersoonshuishoudens;

•

Veel gemeenten een groter tariefverschil dan 20% hanteren.

We vinden dat: •

Ook in Diemen een groter tariefverschil tussen eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens gerechtvaardigd is.

We vragen het college om bij het samenstellen van de begroting 2025: •

Het verschil in tarief afvalstoffenheffing voor een- en meerpersoonshuishoudens te bepalen op 25%.

VVD

Veerle Voermans

Ons Diemen

Wim Advokaat 9

Onafhankelijke Partij Diemen

Jan Sikking

De heer POELWIJK: dank u voorzitter. De VVD gaf aan optie 1, 2 en 3 mag geen lastenverhoging zijn maar waar wil de VVD het dan wel zoeken? Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Ik denk dat we moeten kijken naar de taken die de gemeente heeft. Dat zijn er de afgelopen jaren heel veel meer geworden en we moeten kijken naar wat zijn de taken die echt bij de gemeente liggen en nergens anders. Voor het ophalen van het afval kunnen we niet naar het Rijk kijken. Dus dat is iets wat in de ogen van mijn fractie echt hier geregeld moet worden. Dus ik wil niet zeggen dat we taken niet meer moeten doen maar het kan misschien wel in een andere mate. Daar hebben we op dit moment nog geen inzicht in maar we hopen dat in dit traject wel te gaan krijgen met elkaar. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Als gemeente Diemen doen wij natuurlijk al dat stapje extra in ons armoedebeleid door de minimaregelingen beschikbaar te stellen voor de doelgroep die onder 130% van het sociaal minimum zit. Is dat dan zoiets waarvan de VVD zegt schaal dat maar af naar beneden? Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Ik zou met het inzicht dat wij nu hebben geen keuze kunnen maken of het 130% omlaag moet. Dus daar hebben we het inzicht volgens mij niet voor. Het zou wel kunnen dat er misschien één maatregel weg kan maar dat is iets waar ik nu niet op vooruit wil lopen.

De heer POELWIJK: dus voorzitter, als de VVD moet kiezen tussen die lastenverhoging of bezuinigen op minimaregelingen, dan kiest de VVD toch eerder voor de minimaregelingen? Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Ik denk dat je dan moet kijken naar het hele beeld wat er is en wat ook de grootste groep inwoners draagt. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Geachte leden van de raad, college, mensen in de zaal en inwoners van Diemen die thuis meeluisteren en kijken. Menselijk. Eerlijk. Duurzaam. Dat zijn de waarden waar GroenLinks voor staat en waarmee we kijken naar deze kadernota. In mijn betoog ga ik in op enkele onderdelen van het sociaal domein, het fysiek domein en tot slot zal ik het hebben over de gemeentelijke financiën en het afwegingskader. Ik begin met het sociaal domein.

10

GroenLinks is er trots op dat in ons sociaal beleid de inwoner centraal staat. Er wordt gedacht vanuit wat de bewoner nodig heeft en daar worden de beste oplossingen bij gezocht. Ook de Diemense focus op preventie en het voorkomen dat problemen groter worden, en het mensen stimuleren om gebruik te maken van voorzieningen waar ze recht op hebben, vinden wij een belangrijke basis voor hoe Diemen omgaat met haar inwoners. Bij de jeugdzorg lijken de budgetten momenteel toereikend, maar vanwege de komende Hervormingsagenda Jeugd die door Den Haag wordt opgelegd, willen wij nogmaals benadrukken dat de kinderen en jongeren die zorg nodig hebben hier niet de dupe van mogen worden! Het is ook belangrijk dat we, in deze tijden van toenemende polarisatie, als gemeente blijven inzetten op diversiteit en inclusie. Wij willen een gemeente zijn waar iedereen zichzelf kan en mag zijn. GroenLinks is ook trots op onze inzet voor ontheemden en is er zeker voor om ons in te blijven zetten voor de opvang van asielzoekers, met of zonder Spreidingswet. Verder weten we dat mensen met schulden zeer kwetsbaar zijn. GroenLinks is dan ook voorstander van het onverminderd blijven inzetten op vroegsignalering van schulden en het actief aanbieden van hulp aan deze mensen.

Wij zijn daarom heel blij met de algemene Basisdienstverlening schuldhulpverlening die momenteel voor heel Nederland wordt ontwikkeld en die Diemen komend jaar gaat invoeren. Over twee jaar bestaat Diemen 800 jaar. Goed om te zien dat dit in deze kadernota helder wordt benoemd. Dit laat zien dat we op tijd zijn begonnen met plannen maken en eerste voorbereidingen. Komend jaar zal er veel gaan gebeuren om heel Diemen hiervan bewust te maken en vooral ook uit te nodigen om met initiatieven te komen om dit samen te vieren. Het moet echt een feest worden van inwoners, verenigingen, culturele organisaties en bedrijven in Diemen. De gemeente zet de eerste stap, en zet hiermee aan om met z’n allen te investeren in het versterken van de gemeenschap en identiteit van Diemen, in elkaar ontmoeten en verbinden. Laten we er met z’n allen iets moois van maken, een gezamenlijk jaar om trots op te zijn. GroenLinks kijkt er al naar uit! En dan nu het fysieke domein. Op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling worden diverse plannen voor woningbouw waargemaakt en andere plannen worden verder ontwikkeld. Bij elkaar zal dit meer betaalbare woningen opleveren, ook voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen. In de Woonvisie, die we vanavond gaan vaststellen, staan de verdere acties die ervoor moeten zorgen dat meer mensen een betaalbare, fatsoenlijke en duurzame woning vinden.

Starters en personen die zorg nodig hebben, hebben nu de meeste moeite om een woning te vinden in Diemen. Daarom is het goed dat voor die groepen extra acties in de Woonvisie staan. Om klimaatverandering tegen te gaan is het belangrijk om steeds minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen en op die manier de klimaatverandering te verminderen. Eerste stappen die al worden gezet en nog steeds door gaan zijn de investeringen in isolatie van woningen en gebouwen. Het vervolg is dat we uiteindelijk van het gas af moeten. Mooi om te zien dat er deze week al op meerdere plaatsen in Diemen op een laagdrempelige manier informatie is verstrekt bij de winkelcentra over waar we staan en wat er moet gebeuren. De volgende stappen zullen gaan leiden naar een echte wijkgerichte aanpak om hier samen met inwoners mee aan de slag te gaan. Steeds meer gebouwen van de gemeente worden ook energiezuinig gemaakt, hebben zonnepanelen en gaan van het gas af.

11

Bij alle herinrichtingen wordt Diemen steeds een beetje verder klimaatadaptief ingericht. Een groot deel van Diemen is al zodanig ingericht dat buien van 120 mm in een uur verwerkt kunnen worden zonder dat het water woningen of gebouwen binnenstroomt. Via straten en fietspaden stroomt het water dan naar het oppervlaktewater in de buurt. Dit zijn belangrijke investeringen die ook de komende jaren door zullen gaan. In de kadernota staan de geschatte kosten van een nieuw zwembad en een middelbare school. We weten allemaal dat het Duran zwembad echt wel zo’n beetje aan het einde van zijn levensduur is. In deze kadernota zijn de bedragen die nodig zijn voor nieuwbouw aangepast aan de nu te verwachten kosten en we zien dat deze flink zijn gestegen. Het is duidelijk dat we hier als raad later nog over moeten besluiten. Daarvoor wachten wij op de stukken die hiervoor worden uitgewerkt en wij hopen dat dit gesprek later dit jaar in elk geval in meer detail zal starten en dat we met z’n allen tot een verstandige keuze kunnen komen. Als laatste onderdeel bij het fysieke domein wil ik onze motie aankondigen: wij stellen voor om bij een aantal perkjes die beheerd worden door inwoners een bordje neer te zetten met een duidelijke, boodschap waaruit blijkt dat mensen een perkje zelf kunnen beheren en hoe en waar dit te regelen.

Het is ons namelijk meerdere keren gebleken dat er nog veel mensen zijn die zich hier niet van bewust zijn, maar daar wel interesse in hebben. Deze motie dienen we overigens samen met de Partij van de Arbeid in. Als laatste wil ik ingaan op de financiën. Ook deze keer is duidelijk dat de begroting sluitend zal zijn voor komend jaar, 2025. In de jaren daarna dalen de inkomsten van de gemeente door keuzes die in Den Haag worden gemaakt. Hoewel onze tekorten in vergelijking met andere gemeenten beperkt zijn, zullen er keuzes gemaakt moeten worden. In dit proces om de meerjarenbegroting uiteindelijk structureel sluitend te krijgen stelt het college ons de vraag om aan te geven welke kaders wij mee willen geven voor een afwegingskader. In grote lijnen, en dat is toch wat je wilt bij een afwegingskader, is dat voor ons niet zo moeilijk. Wat ons betreft zijn die kaders namelijk de uitgangspunten menselijkheid, duurzaamheid en eerlijkheid. Menselijk betekent dat we proberen om rekening te houden met onze inwoners. Inwoners met een laag inkomen willen we blijven helpen. We vinden het bovendien belangrijk dat er goed wordt gekeken dat er geen extreme gevolgen zijn door de optelsom van keuzes die gemaakt zullen worden. Daarnaast is duurzaamheid belangrijk, omdat dit rekening houdt met de volgende generaties: we werken aan een duurzame samenleving en een gezondere leefomgeving.

We moeten toe naar het gebruik van hernieuwbare energie om klimaatverandering tegen te gaan, toewerken naar een circulaire economie en natuur en biodiversiteit versterken. Voor een gezonde leefomgeving moeten we bovendien werken aan klimaatadaptatie en goede luchtkwaliteit. Keuzes die we nu maken hebben gevolgen in de toekomst en ook daar moeten we rekening mee houden, in het belang van onze kinderen en kleinkinderen. En bovenal vinden wij het van belang dat dit op een eerlijke manier gebeurt. GroenLinks vindt dat groepen met de sterkste schouders de zwaarste lasten kunnen dragen en dat we extra rekening houden met mensen die het al moeilijk hebben, maar ook met toekomstige generaties en de wereld om ons heen. Oftewel Menselijk, Eerlijk, Duurzaam. Dat zijn de kaders die GroenLinks mee wil geven voor het afwegingskader voor de keuzes voor de begrotingen voor de komende jaren. Zodat ook met een kleinere begroting Diemen 12

een gemeente blijft waar iedereen zichzelf kan en mag zijn en de ondersteuning krijgt die eenieder nodig heeft. Een gemeente die kansen biedt aan iedereen, waar we duurzaam samenleven. De motie Binnen de perken luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: -

Gemeente Diemen buurten/inwoners de kans geeft om groenperkjes zelf te onderhouden;

-

Veel inwoners hier al op een mooie manier gebruik van maken;

-

Bordjes worden gebruikt wanneer een perkje al door inwoners wordt onderhouden om mensen te informeren;

-

Wij vaak mensen spreken die niet weten dat het mogelijk is om groenperkjes zelf te onderhouden;

-

Samen tuinieren goed is voor de sfeer in de buurt (sociale cohesie) en het leggen van contacten;

-

Variatie in planten goed is voor de biodiversiteit.

We vinden dat: -

Mensen de kans moeten krijgen om hun straatbeeld mooier te maken;

-

Het simpel moet zijn voor de mensen in een buurt om te weten dat ze zelf (onder voorwaarden) aan de slag mogen in hun omgeving;

-

Meer variatie in planten en struiken het straatbeeld verbetert en de biodiversiteit bevordert.

We vragen het college om: -

Bij een aantal groenperkjes die beheerd worden door inwoners een bordje neer te zetten met een duidelijke simpele boodschap waaruit blijkt dat mensen een perkje zelf kunnen beheren en hoe/waar dit te regelen;

-

Eén jaar na het plaatsen van de bordjes de raad te informeren of dankzij deze bordjes meer perkjes door buurtbewoners worden onderhouden.

GroenLinks

Tijl de Bruijn

PvdA

Sofie Kuilman

13

De heer PRINS: dank u voorzitter. De Ouderenpartij Diemen vindt dat het college grote financiële risico's neemt met de niet noodzakelijke verbouwing van het gemeentehuis (8,7 miljoen euro) en de bouw van een middelbare school (25 miljoen euro). De in de Kadernota opgenomen grote investeringen die optellen tot ruim 60 miljoen euro, vragen, nee, smeken eigenlijk om een correctie door de raad. In de IR hebben we de vraag gesteld om de plannen voor een middelbare school te parkeren. Als er in de komende 5 jaar geen partij in beeld komt die serieus wil investeren in de voorbereiding van een middelbare school in Diemen, dan schrappen we de reservering uit het investeringsplan. Dat hebben we uitgewerkt in een motie. Het zal een hoop tijd en energie schelen die al jaren ambtelijk en bestuurlijk wordt gestoken in een project dat we eerder een 'dood paard' kunnen noemen dan een levensvatbare onderneming. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Vindt de heer Prins het ook niet belangrijk dat we in Diemen blijven investeren in onze voorzieningen en ook in onderwijs? De heer PRINS: dank u voorzitter. Zo’n algemene vraag kan ik alleen maar met ja beantwoorden maar ik heb het net specifiek over de middelbare school gehad en ik heb u ook aangegeven, en dat heb ik ook al eerder gedaan, waarom wij niet vinden dat we door moeten gaan met dat plan en dat we het dus voor 5 jaar parkeren.

Zolang er geen partij is die met ons in zee wil gaan om die middelbare school te realiseren moeten we ons afvragen of het verstandig is om ermee door te gaan. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. We zijn in gesprek met een partij die hierin wil investeren, dat is namelijk de OSB. Daar zijn we al heel lang mee in gesprek, dus dat loopt al heel lang. Dus die partij staat klaar. De heer PRINS: dank u voorzitter. Als u kijkt naar de door ons in te dienen motie, dan ziet u daar het overzicht van de afgelopen 5 à 6 jaar vermeld en daar zijn in de laatste 5 jaar geen nieuwe ontwikkelingen meer te melden sinds de inschrijving van de leerlingen niet goed is afgelopen zoals was gepland. De heer POELWIJK: voorzitter, het was bijna wel gelukt, laten we dat ook even memoreren want dat scheelde erg weinig. Wij vinden een middelbare school een belangrijke voorziening. Daar blijven wij ook voor vechten in Diemen en dat is inderdaad iets waar je een lange adem voor moeten hebben. Soms met een stapje terug en dan weer 2 stappen vooruit. Dus om dat zomaar rücksichtslos echt op de lange baan te schuiven, dat is volgens ons niet nodig. De heer PRINS: u zegt het terecht, meneer Poelwijk. Bijna niet gelukt is niet gelukt.

Een van onze uitgangspunten voor bezuinigingen is een efficiënter werkend ambtenarenapparaat dat geen overbodig of nutteloos werk doet dat de gemeente en de gemeenschap veel geld kost. Dat geldt voor de plannen voor een middelbare school, maar ook voor de controle op inkomens van AOW-ers vanwege de bezuiniging op de stadspas, die een belangrijk en symbolisch instrument is voor alle ouderen om eenzaamheid te doorbreken en deelname aan sociale activiteiten te stimuleren. De Ouderenpartij is opgericht om ouderen een stem te geven in de gemeenteraad. Wij hebben vaak de hoop uitgesproken dat ook andere partijen dat zouden gaan doen. We hebben in de loop van de jaren gemerkt dat er toenemende aandacht is voor ouderen, 14

bijvoorbeeld bij woningplannen voor senioren. Maar de bezuiniging op de stadspas door dit college, gesteund door de collegepartijen, is een terugslag. Wij zouden als Ouderenpartij geen knip voor de neus waard zijn als we ons hier niet tegen zouden verzetten. Wij hebben ook bezwaar tegen de brief van de wethouder over de verlenging van de stadspas met een jaar, zonder dat zij verwees naar het voornemen om de stadspas voor AOW-ers met een inkomen van meer dan 130% sociaal minimum af te schaffen. Wij vinden dat het college open en eerlijk had moeten zijn. Ook dit hebben wij in een motie verwoord. Terug naar de Kadernota. Alle door het college voorgestelde grote investeringen leiden in 2028 tot 2,5 miljoen euro méér kapitaalslasten binnen een totaal tekort van 3,5 miljoen euro. Dat vatten wij samen met ‘na ons de zondvloed’. Dit college zadelt toekomstige gemeenteraadsen collegeleden op met grote risico’s. We hebben in de IR onze twijfels uitgesproken over de door het college voorgestelde uitgangspunten voor de ontwikkeling van aantallen op te leveren woningen en instroom van inwoners. Door vertraagde oplevering van nieuwbouwwoningen ontvangt de gemeente later geld van het Rijk dan eerder werd verwacht. Diemen groeit nog steeds, maar langzamer dan verwacht. Er zou zelfs een bevolkingskrimp zijn.

We hebben ons verbaasd over een bericht dat Diemen een negatief migratiesaldo zou hebben, dat vorig jaar zo'n 3000 mensen naar Diemen zijn verhuisd en dat zo'n 3300 mensen uit Diemen zijn verhuisd naar elders. Dat is 10% van de bevolking. Als dat 5 jaar lang plaatsvindt, dan is ongeveer de helft van onze huidige bevolking weg, ondanks al onze inspanningen om van Diemen een prettig leef- en woonklimaat met veel voorzieningen en evenementen te maken. Dat bericht werpt vragen op zoals: wat zijn de oorzaken dat mensen massaal uit Diemen verhuizen? We weten natuurlijk van de tijdelijke huurcontracten in de studentenflats en de campus en de sloop van de studentencontainerwoningen, maar dat kan niet de enige oorzaak zijn van de vele verhuizingen. Wij vragen het college eens in deze cijfers te duiken, en ze nader te duiden. De tekorten die vanaf 2026 worden begroot, zullen worden gedicht door bezuinigingen op voorzieningen en hogere tarieven en belastingen. Het college kondigt dat met zoveel woorden aan in de Kadernota. Maar van een integrale afweging is nog geen sprake. De GL-woordvoerder was vorige week wat luchtig toen ze stelde dat het tekort van 1,5 miljoen euro in 2026 wel gemakkelijk opgevangen zou kunnen worden in een begroting van 100 miljoen. Maar het tekort loopt op naar 3,5 miljoen in 2028.

De D66-fractie wilde in de IR als uitgangspunt opnemen dat de gemeente moet streven naar kostendekkende leges, tarieven en belastingen. Het was haar kennelijk ontgaan dat dit al heel lang het streven is van dit gemeentebestuur, en voor een groot deel is gerealiseerd. Ze verwees ten onrechte naar de begroting, maar de correcte cijfers staan in de jaarrekening, vanaf pag. 183. Daar ziet u dat we in 2023 2,4 miljoen euro méér leges en belastingen hebben opgehaald dan begroot. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Dat is helemaal niet waar. Als je kijkt naar de percentages van de kostendekkendheid van de leges, dan zit het nooit en nimmer op de 100%. Dan moeten we kijken naar welke ruimte zit daar, breng dat goed in kaart en zie of we extra inkomsten kunnen genereren. Dat is wat we hebben gezegd en daar moet u het ook netjes bij houden. De heer PRINS: voorzitter, dan verwijs ik weer naar de jaarrekening zoals ik zonet deed want daar staan de echte toelichtingen op de leges en de belastingen en die zijn over het algemeen kostendekkend. Daar waar dat niet is, bijvoorbeeld bij paspoorten, is het wettelijk onmogelijk om daar meer geld uit te halen. De fractievoorzitter van OD uitte vorige week kritiek op de presentatie van sommige cijfers in de Kadernota. Al is hij vaak onnavolgbaar, vorige week begreep ik wél wat hij bedoelde. 15

Door op verschillende plaatsen en momenten verschillende, vaak ook nog foute, getallen te noemen, is het voor een raadslid niet mogelijk om het verhaal daarachter te reconstrueren, laat staan te controleren of kaders te stellen. Dat hebben wij in het afgelopen jaar meegemaakt met de cijfers over het sociaal domein, in het bijzonder de inen uitstroom van cliënten uit de Participatiewet en de daarbij behorende ontwikkelingen van de BUIG-gelden. Dan moeten we door taai doorvragen de juiste feiten op tafel krijgen. Als het aantal cliënten daadwerkelijk zo snel is gedaald als we recent bevestigd hebben gekregen, dan zou zich dat ook moeten vertalen in euro's en mogelijk in personeelsformatie. Maar daar krijgen we geen zicht op. Ik vraag me soms af of de wethouder en de ambtenaren het wel goed weten. Hetzelfde doet zich voor bij de uitgaven voor armoedebestrijding. Die zijn met ruim 3 ton gedaald in de afgelopen 3 jaar. Diemen geeft dus minder geld uit aan armoedevoorzieningen. Waarbij de uitgaven voor individuele bijzondere bijstand gehalveerd zijn met ruim een half miljoen euro. Dat wordt niet nader toegelicht door het college. We zullen hier weer schriftelijke vragen over stellen. Terugblik Het college vindt dat het 'mooi op weg' is om de ambities van het coalitieakkoord waar te maken.

Dit taalgebruik kan niet verhullen dat uitvoering van het coalitieakkoord gepaard gaat met grote vertragingen en veel méér uitgaven en tegenvallers dan 2 jaar geleden gedacht. De terugblik van het college is ook niet echt geland bij ons. Begin juli zouden interviews van collegeleden in Diemen Info zijn verschenen. Het is nu 18 juli en we hebben nog geen Diemen Info gezien, laat staan gelezen. De podcasts zijn slaapverwekkend en het is opvallend hoe snel nieuwe wethouders ambtelijk taalgebruik hebben overgenomen. Wij vinden de gekozen manier van verantwoording afleggen rommelig en nauwelijks te controleren, dus niet voor herhaling vatbaar. De VOORZITTER: misschien is er bij u iets misgegaan maar heel veel inwoners hebben gewoon de Diemer Info thuis gehad. De heer PRINS: nee, het is zelfs niet eens in de postvakjes van de raadsleden gelegd. De VOORZITTER: volgens mij hebben heel veel mensen en ik heb hem ook in de bus gekregen. We gaan het even na maar in principe had die verspreid moeten worden. De heer PRINS: als ik hem had gehad, had ik hem gelezen en dan had ik dit niet opgemerkt. Toch eindigen we positief. Er is de laatste jaren veel te doen geweest rond participatie. Of het gebrek daaraan. Ik wil eindigen met een positieve ervaring. Recent was ik aanwezig bij de derde bijeenkomst met bewoners van Harmonielaan/Derkinderenplein over de woningbouwplannen.

Ik wil mijn complimenten uitdelen aan de ambtenaren die die avond inleidden en begeleidden. Dat ging op een heel goede manier. Volgens mij zijn deze bewoners vanaf het begin met de koffie-ochtend op een volwassen manier meegenomen in het proces en hebben ze hun ongemakken -bijv. over de vele dagelijkse bezorgersbussen- goed kunnen delen. Dat is toch een heel andere ervaring dan we sinds een jaar of 6 hebben gehad met Buitenlust. De motie Pauze voor middelbare school luidt als volgt: We stellen vast dat:

16

•

Het college in de Kadernota 2025 voorstelt om een investeringsbudget van 25 miljoen euro voor een middelbare school in de begroting op te nemen;

•

Het college deze investering activeert in 2028, het laatste jaar van de meerjarenplanning van de Kadernota;

•

Het college verwacht dat de middelbare school er niet eerder is dan rond 2032.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: •

Het raadsbesluit van 22 februari 2018 om het initiatief te nemen tot de bouw van een middelbare school in Diemen;

•

De intentieovereenkomst van 6 maart 2018 tussen de gemeente Diemen en de Open scholengemeenschap Bijlmer (OSB);

•

De inschrijving van 80 leerlingen die onevenredig was in de verdeling tussen vmbo en havo/vwo hetgeen de OSB deed besluiten om alleen met een evenwichtige verdeling van minimaal 50% havo/vwo inschrijvingen verder te gaan met de plannen;

•

Het uitstel van de plannen voor de bouw van een middelbare school in februari 2019;

•

De opname van een middelbare school in de Omgevingsvisie 2040 en het Coalitieakkoord 2022-2026;

•

Het collegebesluit van 19 december 2023 om de ambities van de middelbare school verder uit te werken middels een onderzoek waarin wordt bekeken wat nodig en haalbaar is;

•

De lvhC van 19 december 2023 waarin het college aantekent dat de ambtelijke organisatie niet alles kan dragen, er geen of weinig capaciteit op middelbaar onderwijs is, maar er ook op andere beleidsterreinen capaciteitsproblemen zijn;

•

Tijdens de bijpraatsessie de raad is geïnformeerd over ontwikkelingen in de regio (o.a. dalende vraag aantal VO-leerlingen, overcapaciteit aanbod, nieuwe VO-scholen in Zuidoost en Weesp);

•

Sinds 2019 het plan van OSB/gemeente voor een middelbare school niet tot een raadsvoorstel heeft geleid en de verwachting dat dit ook binnen 5 jaar niet het geval zal zijn.

We vinden dat: •

De investering voor een middelbare school, in combinatie met andere grote investeringen, met jaarlijkse kapitaallasten tot 2,5 miljoen euro of meer een onevenredig groot beslag gelegd op toekomstige begrotingen;

•

Het van wijsheid getuigt om toekomstige begrotingen niet te belasten met de gevolgen van deze grote maar zeer onzeker investering voor een middelbare school. 17

We vragen het college dan ook om: •

Bij het opstellen van de begroting 2025 en volgende jaren een pauze van 5 jaar in acht te nemen, zodanig dat als zich in die periode geen reële partner aanbiedt voor een middelbare school, deze investering te schrappen.

Ouderenpartij Diemen

Peter Prins

Onafhankelijke Partij Diemen

Jan Sikking

De motie Eerlijke informatie stadspas luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: •

Het college heeft besloten de stadspas voor AOW-ers met een inkomen hoger dan 130% van het sociaal minimum af te schaffen;

•

De wethouder van bestaanszekerheid op 27 juni 2024 alle stadspasbezitters een brief heeft gestuurd waarin werd meegedeeld dat de stadspas met 1 jaar is verlengd;

•

De wethouder in deze brief niet heeft gemeld dat de stadspas voor AOW-ers’s met een inkomen hoger dan 130% van het sociaal minimum afgeschaft wordt.

We hebben nagedacht over en houden rekening met: •

De gemeenteraad via een motie van 31 mei 2018 raadsbreed heeft aangegeven met de stadspas gepensioneerden mogelijkheden te willen bieden uit hun isolement te komen en te participeren in de samenleving;

•

Dat sinds 2018 het aantal stadspasbezitters in Diemen is toegenomen van 800 naar 3200 en dus in een grote behoefte voorziet;

•

Dat veel stadspasbezitters nog niet op de hoogte zijn van de voorgenomen afschaffing;

•

Dat de wethouder heeft nagelaten deze informatie te vermelden in haar brief van 27 juni.

We vinden dat:

18

•

Het college in de informatieverstrekking aan de stadspasbezitters open en eerlijk had moeten zijn en deze over de afschaffing correct geïnformeerd hadden moeten worden;

•

De wethouder de stadspasbezitters op korte termijn een nieuwe brief stuurt waarin zij correct geïnformeerd worden over dit besluit en hoe zij kunnen reageren;

•

De wethouder de raad op de hoogte stelt van de reacties.

Ouderenpartij Diemen

Peter Prins

De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Als ik hier sta voelt het altijd een beetje als zondagmorgen 10:00 uur. Eigenlijk mijn verhaal, zeker het eerste begin is zo ook een beetje in die trant. De VOORZITTER: u gaat preken, meneer Advokaat? De heer ADVOKAAT: ik ga niet preken. Ik kan net zo goed een pastoor zijn of een voorganger op vrijdagmiddag. We stemmen vóór de kadernota om de angel er maar direct uit te halen. Het eerste deel is de intentie opbouwend onze mening te geven. Ter overdenking voor een toekomstige kadernota. Het bestaat uit 3 delen: • Waaraan moet een kadernota minstens aan voldoen. • Het inbrengen van begrotingsonderdelen in de Kadernota en de duiding daarvan. • Wordt de behandeling van de begroting nu anders? • Onze wensen voor de begroting. • Creëren van financiële ruimte. Waaraan moet een kadernota minstens aan voldoen. De kadernota is een richtinggevend document met de eerste grote lijnen voor de begroting ’de kaders’ waarin verwerkt de invloed van ontwikkelingen buiten de macht van de gemeenten. Zoals de ontwikkeling van het gemeentefonds, cao-afspraken, de ontwikkeling van de inflatie en al gemaakte afspraken waarvan de financiële consequenties nog doorlopen. Daarnaast kan het college aangeven de invloed van de uitvoering van het coalitieprogramma. De kadernota zoals we die hanteren wordt door de vele details steeds meer een eerste conceptbegroting.

Feitelijk staan in de kadernota de bijgestelde doelen uit het coalitieakkoord. Nu zien we echter dat de kadernota vrij gedetailleerd is. Daarmee wordt het steeds meer een conceptbegroting. Bij de beoordeling en duiding van de programmaonderdelen ontbreken de jaarcijfers 2023 en de begroting 2024 met de kwartaalbrieven. Wat was er begroot en is al besteed is voor ons een belangrijke afweging bij de beoordeling van de opgevoerde kosten.

19

Het opzoeken van die gegevens is veel werk en dat gaat ten koste van bijvoorbeeld de beoordeling van de woonvisie. In de begroting is deze informatie in kolommen altijd duidelijk weergegeven. Willen we deze werkwijze voortzetten dan moeten de gegevens weergegeven worden net als in de begroting. Met de jaarcijfers 2023 en de begroting 2024 met de kwartaalbrieven. Bij te veel details in de kadernota verdwijnt de functie van een richtinggevend, kaderstellend document op politieke hoofdlijnen en daarmee de sturende rol van de raad. Waarna de begroting ‘slechts’ een update wordt van de kadernota. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. De heer Advokaat legt uit wat een kadernota in zijn ogen zou moeten zijn. Hij heeft er een aantal kritische punten over. Vorige week zei u dat u er geen hout van kon bakken en u vond het enorm complex maar een van de eerste zinnen die u vanavond uitsprak was dat u wel instemt. Hoe komt dat dan? De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Ik had het over een toekomstige kadernota en ik probeer u als raadsleden mee te nemen in onze gedachten en te overdenken van kunnen we dat in de komende jaren niet anders doen. Dus het heeft geen betrekking op de huidige kadernota. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Dus dit formaat vindt u wel oké en niet zoals de woorden die u vorige week heeft gebruikt? De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter.

Ik begrijp de tegenstrijdigheid in de woorden die ik gebruik. Enkel, dit is een kadernota die al tientallen jaren door de gemeente wordt gehanteerd, dit format. Ik heb aan het oudste raadslid van de raad gevraagd waar komt dit vandaan. Die zegt dat weet ik ook niet. Hij zegt dat is zo ontstaan blijkbaar. Dus vandaar dat je je best een keer mag afvragen van nu doen we dat op deze manier en kan het ook op een andere manier. Mevrouw VOERMANS: helder maar dan nog een laatste vervolgvraag. De woorden van vorige week donderdag, trekt u die in? De heer ADVOKAAT: dan heeft u niet goed geluisterd naar mijn verhaal. Mevrouw VOERMANS: ik zal het nog eens terugluisteren maar die woorden zijn wel uitgesproken. De heer ADVOKAAT: lees het nog maar eens na. Wordt de behandeling van de begroting nu anders? Wij denken niet dat de begroting straks een update wordt van de kadernota. De algemene beschouwing zou moeten gaan over welke politieke doelen zijn er afgelopen jaar behaald, welke doelen zitten nog in de pijplijn dit jaar en welke politieke doelen willen we bereiken volgend jaar. Tot zover onze gedachtegang ter lering en vermaak. Onze wensen voor de begroting. Diemen heeft in de afgelopen jaren grote stappen gezet om inwoners te informeren en betrekken bij wat er gaande is in de gemeente. Het programma Voor en met Diemen getuigt dat participatie serieus genomen wordt.

We zien steeds meer geslaagde voorbeelden van participatie zoals park Spoorzicht en de Harmonielaan. Helaas zien we ook dat er niet altijd een even groot succes behaald wordt. Inspreken is een goed en waardevol instrument voor de inwoners maar wordt veelal gebruikt om frustraties te uiten of een tegengeluid te laten horen. Recente voorbeelden gingen over verschillende onderwerpen: windmolens, de 20

Schakel, Oosterringdijk. Veel onderwerpen spelen zich af in de wijken. Een wijkgerichte aanpak is het idee voor de warmtetransitie. Daar worden wij wel warm van. De gemeente wil hierbij gebruik maken van een zogenoemd klantvolgsysteem. Wat ons betreft een ijskoud woord. Wij doen hierbij de uitdrukkelijke suggestie om ver weg te blijven van dit soort termen. Je inwoners zijn niet net als klanten. Wat ons betreft kunnen veel participatietrajecten beginnen met een leeg vel papier. Niet met 2 ontwerpen waaruit gekozen mag worden. Wij denken dat inwoners in de wijken nog beter gehoord en vertegenwoordigd kunnen worden. Daarom doen wij de suggestie via een motie om een pilot te starten met wijk- of buurtcomités. Een pilot voor een wijkgerichte aanpak in het kader van het programma 'Voor en met Diemen' gefinancierd uit de gelden voor de jaarwisseling want gezien het huidige politieke klimaat zie ik een landelijk verbod er niet van komen. Waarbij een wijk of buurt zich gehoord en vertegenwoordigd voelt. Wij willen een pilot met een wijk of buurt met een vertegenwoordiging die meedenkt en meebeslist. Vanuit de gemeente wordt er contact onderhouden met de buurt of wijkcomité, deze pilot met een buurtcomité worden ook van uit de gemeente ondersteund. We zien dat we als gemeente aan het leren zijn, dat de raad, het college en de ambtenaren aan het leren zijn.

Iedereen die leert, leert het beste door uitproberen. Al hoop je dat alles meteen perfect gaat, lukt dat niet altijd. Met oog op de krapte in de arbeidsmarkt en wisselend personeel beseffen we ons dit een moeilijkheidsgraad toevoegt. Het vertrouwen van inwoners winnen kost tijd en toewijding. Wij hebben vertrouwen in deze lerende organisatie en zien de uitvoering van de plannen tegemoet. Creëren van financiële ruimte. Bijna iedere organisatie is in staat om financiële ruimte te creëren. Zeker na een periode dat het geld tegen de plinten klotste. Belangrijk is een positieve benadering door iemand met kennis van cultuurverandering in organisaties. We hebben een directeur in huis die met hulp van één of twee assistenten deze taak prima kan uitvoeren. Die assistentie bij de taak is wel een voorwaarde. De tweede voorwaarde is een compleet en goed functionerend budgetteringssysteem per afdeling met een actuele voorgangscontrole. In gesprekken met de afdelingen aan de hand van de stand van het budgetteringssysteem kan besproken worden welke middelen er gebruikt worden en welke niet of minder. Het doornemen en opnieuw afsluiten van alle contracten, onder andere over energie, verzekeringen, telefoon en website kunnen al aardig wat opleveren. Het uiteindelijke doel is bewustwording binnen de organisatie van alle gemaakte kosten.

De bewustwording van wat geven we uit, vermindert al de kosten. Een kleine anekdote en dat staat niet in mijn algemene beschouwing. Een vriend van me die penningmeester was bij een voetbalvereniging vroeg mij, Wim, kun jij de begroting een keer presenteren want als ik het doe luistert niemand naar me, ze zitten me aan te horen en enkel wat gesputter als de contributies omhooggaan. Ik zei ik wil wel een presentatie geven. Ik heb vervolgens de presentatie gegeven, niet in cijfers maar in kratjes bier. Toen begon het te leven, toen begonnen die voetbalmensen ineens van zoveel kratjes bier? Dus het kostenbewustzijn kwam toen pas op gang en dat is de hele clou en daar kun je al heel veel mee bereiken. Dan hebben we een tweetal moties. Een pilot buurtcomité. Het dictum is in de begroting 2025 een post op te nemen voor de pilot buurtcomité. Bij de begroting zullen we dat verder uitwerken en dan hebben we de motie Doe het goed, doe het veilig. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Zou u de motie buurtcomité iets meer kunnen toelichten wat betreft het dictum? 21

De heer ADVOKAAT: voorzitter, dat las ik net voor maar misschien was ik onduidelijk. In de begroting 2025 een post op te nemen voor een pilot buurtcomité. De motie 'Doe het goed, doe het veilig' is opgesteld samen met D66 en wordt mede ingediend door PvdA en GroenLinks. De motie is tot stand gekomen na verschillende signalen en er is inmiddels ook nationale belangstelling voor. De motie Pilot buurtcomité luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • In het coalitieprogramma staat: “We experimenteren met vernieuwende vormen van participatieve democratie. We gaan kijken of we inwoners via een loting een rol kunnen geven om zo een bredere deelname in bijvoorbeeld wijkplatforms te bereiken”. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Dat loting geen voorwaarde is maar ook sleutelfiguren in een straat of wijk kunnen een belangrijke rol vervullen. We vinden dat: • De verdere invulling bij de begrotingsbehandeling besproken moet worden. We geven het college opdracht om: • In de begroting 2025 een post op te nemen voor een pilot buurtcomité. Ons Diemen

Wim Advokaat

De motie Doe het goed, doe het veilig luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Er zeer zorgelijke signalen zijn over de huidige ontoegankelijkheid van de soa testen; • Er een toenemende vraag is naar soa testen; • Het RIVM in juni 2023 wederom een grote toename van het aantal vastgestelde soa’s onder jongeren in 2022 heeft vastgesteld. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Hoe veiliger er wordt gevrijd, hoe minder soa’s er zullen worden overgedragen; • Uit onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland blijkt dat sinds 2012 sprake is van een afnemend condoomgebruik onder jongeren onder de 25; • Er sinds 2011 geen landelijke jaarlijkse terugkerende publiekscampagnes meer zijn over condoomgebruik en veilig vrijen; • Groepen jongeren drempels ervaren om condooms te gebruiken, denk aan te hoge kosten en schaamte; • Onderschatting van langdurige gevolgen van een onbehandelde soa; • Condooms essentieel zijn voor veilige seks voor alle leeftijden.

22

We vinden dat: • Actie nodig is omtrent preventie van soa’s en om seksuele gezondheid te bevorderen; • Voorkomen beter is dan genezen en voorkomen begint met bewustwording en beschikbaarheid van condooms. We vragen het college om: • Op de locaties (met uitzondering van de basisscholen) waar gratis menstruatieproducten worden aangeboden de producten uit te breiden met gratis condooms; • Het beschikbaar stellen van de condooms te koppelen aan informatievoorziening (zoals bijvoorbeeld een flyer/infographic/QR code) met betrekking tot soa’s en veilige seks. • Te onderzoeken op welke wijze de gemeente horeca, bejaardentehuizen, stichtingen en verenigingen kan stimuleren om een condoomautomaat te plaatsen; • Met een dekkingsvoorstel te komen voor het verstrekken van gratis condooms welke kan worden opgenomen in de Programmabegroting, bijvoorbeeld niet-vervulde vacatures; • In 2026 te evalueren of de uitvoering van deze motie na 2026 een structureel vervolg zou moeten krijgen. Ons Diemen D66 Partij van de Arbeid GroenLinks

Wim Advokaat Rick Poelwijk Sofie Kuilma Hilda van ’t Riet

Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. U heeft eerst gezegd waar moet de kadernota aan voldoen of hoe zouden we dat anders kunnen doen. Daarna benoemde u ook waar algemene beschouwingen voor bedoeld zijn en dat was onder andere welke politieke doelen hebben we behaald en welke willen we in de toekomst behalen en dat meegeven aan kaders maar als u zelf terugkijkt naar uw algemene beschouwingen die u net heeft gedaan, voldoet u dan aan uw eigen beschrijving van waar een algemene beschouwing aan zou moeten voldoen? De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Ik denk het niet want de cijfermatige onderbouwing ontbreekt. Mevrouw VAN ’T RIET: en de kaders die u mee wilt geven? De heer ADVOKAAT: de kaders heb ik net aangegeven. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Ten eerste bedanken wij de opstellers van deze kadernota en het beantwoorden van vragen. De richting van de kadernota wordt geleid door de coalitie met hun afspraken waar de coalitiepartijen zich aan vasthouden. En dat coalitieakkoord “Diemen met elkaar en voor elkaar” is dan voor 4 jaar bindend, wat ons betreft moet een coalitieakkoord een werkdocument zijn dat als leidraad gaat dienen. Het coalitieakkoord is achterhaald en loopt achter de feiten aan. Gooi het weg, of verander de naam in “De Coalitie van Diemen met elkaar en voor elkaar”.

23

Wij hadden gehoopt dat we konden samenwerken met deze coalitie, maar de bijdrage van ons is nihil gewaardeerd. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Kan de heer Sikking 3 punten aangeven uit het coalitieakkoord die volgens hem op dit moment achterhaald zijn? De heer SIKKING: dank u voorzitter. Dat kunnen we en mogen we dat dan in de tweede termijn doen? Dan kunnen we nog even overleggen. De heer POELWIJK: een hele soepele nee, dus eigenlijk. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Daar een aantal raadsleden in het dagelijks leven werken als ambtenaar in Amsterdam of voor andere rijksinstellingen, vinden we veel modellen terug in de besluitvorming van onze gemeenteraad in Diemen. Een voorbeeld is de stadspas. In Diemen voerden wij een eigen koers met de stadspas, maar nu wil de coalitie synchroon met Amsterdam gaan lopen. Dit onder het mom van een betere armoedetoebedeling. Ons standpunt voor de kadernota: Haal de stadspas uit het armoedebeleid en activeer dit onder een ander programma, bijvoorbeeld: “Daarom Diemen”. We hoorden in de raad uitspraken als “Klopt niet”, “Zit niet zo”, “Is niet zo” of “Moet iedereen er maar even aan wennen” Maar begripvol naar geluiden luisteren uit de samenleving schijnt heel moeilijk te zijn.