Notulen raad 14 november 2024

NOTULEN van de openbare en besluitvormende raad van de gemeente Diemen, gehouden op 14 november 2024 in het gemeentehuis in Diemen, aanvang 20.00 uur. Aanwezig: (*fractievoorzitters) Voorzitter

E. Boog

GroenLinks

E. Bouwhuis, T.A.C. de Bruijn, N. van Engelen, H. van ’t Riet*, Y. Yildiz-Kaya W. Advokaat*, A.S. de Jong, N.C.F. Moors S.E. Muijs, R. Poelwijk*, O.U. Ramautarsing J.A. Jägers, V.A. Voermans* W.K. van Es, F.W. Geerts, S. Kuilman* E.S. den Heijer, P.A. Prins* A.R. van Marion, J.G.M. Sikking*

Ons Diemen D66 VVD PvdA Ouderenpartij Diemen Onafhankelijk Diemen College

M.A. van den Berg, M. Everhardt, J.D.W. Klaasse en J. Prins alsmede G.T. Wildeman (gemeentesecretaris)

Notulist Griffier

J.B. Kammeraad W. van Zanen

Afwezig:

H.J. Berkhout (D66), H. Dijksman (VVD), J. de Jong (OD)

1.A

Opening en mededelingen van de voorzitter

De VOORZITTER: dames en heren. Ik open de gemeenteraadsvergadering van 14 november 2024. Ik heb bericht van verhindering ontvangen van de heer J. de Jong, van de heer Dijksman en van de heer Berkhout. Daarnaast is mij schriftelijk aangegeven door de fractie van de Onafhankelijke Partij Diemen dat zij voortaan onder de naam Onafhankelijk Diemen actief zullen zijn. Dus vanaf nu zullen wij die fractie inderdaad onder die naam bejegenen. Op de naambordjes is het nog net niet geregeld maar op de schermen hebben we het hoop ik al wel kunnen organiseren. Dus dat gaan we straks zien meneer Sikking. Dat kunt u straks testen als u het woord krijgt. 1.B

Vaststelling agenda

De VOORZITTER: zijn daar punten voor de agenda? Dat is niet het geval. 1.C

Vragen van het publiek aan de raad

De VOORZITTER: er zijn geen vragen van het publiek aan de raad ingediend. 1.D

Ingekomen stukken

De VOORZITTER: zijn daar opmerkingen over? Dat is niet het geval. 1.E

Mededelingen van het college 1

De VOORZITTER: ik heb één mededeling. We hebben namelijk eerder gesproken over de klachtenregeling. Toen heb ik bij de behandeling van het jaarverslag, waar ook de Ombudsman aanwezig was, ook aangegeven op vragen van mevrouw Ramautarsing dat ik zou overwegen om te kijken of ik het stuk aangepast op korte termijn zou doorsturen of dat ik nog eens even fris en open naar dat stuk zou kijken. Ik heb gekozen voor het laatste waarbij ik dan ook wil kijken naar de laatste modelverordening die daarvoor geldt. Dat betekent dat wij er iets meer de tijd voor nemen en dat we in het eerste halfjaar van volgend jaar terugkomen met een nieuw voorstel. 1.F

Mededelingen uit de regio

De heer JÄGERS: dank u voorzitter. Op 5 november vergaderde de regioraad van de VRA. Allereerst was daar de belangrijke mededeling dat het dagelijks bestuur nog steeds in constructief overleg is met het GVB om te komen tot een nieuwe concessie voor de komende jaren. Er waren wederom insprekers over het doortrekken van lijn 41 naar het Muiderpoortstation en de inspraak van 2 andere mensen betrof EBS en de problematiek in Zaanstreek-Waterland. Een belangrijk punt op de agenda betrof de definitieve vaststelling van de begroting en het meerjarenuitvoeringsplan. De begroting stond al eerder in concept op de agenda en medegedeeld kon worden dat de ingediende zienswijzen niet hebben geleid tot een aanpassing van het cijfermatige deel. Ook de beoogde 10% korting op de BDU-gelden (Brede Doeluitkering) zijn niet in de cijfers verwerkt. Sowieso niet voor 2025 omdat de korting pas in 2026 zou ingaan en anderzijds ook niet omdat er nog druk wordt gelobbyd om de korting van tafel te krijgen. We volgden een discussie over het personeelstekort. Dat probleem speelt het vervoer nog steeds uitgebreid parten. De voorzitter van het dagelijks bestuur gaf aan erover opnieuw in gesprek te gaan met de vervoerders om daarmee de vinger aan de pols te houden. Ondertussen wordt ingezet op allerlei groepen voor het werk van chauffeurs zoals jongeren, Engelstaligen en ook statushouders.

Dan over de tariefvoorstellen. Deze zullen komend jaar met 3,4% omhoog gaan. Dit zal niet worden opgevangen met de Bikker-gelden. Het zou daar namelijk gaan om extra structurele kosten voor de Vervoerregio en dergelijke tariefsverhogingen zijn jaarlijks te verwachten. Dus daar zouden we uiteindelijk niet mee uitkomen. Met de informatie over de tariefvoorstellen hebben de vervoerders hun plannen uit de doeken gedaan over hoe zij willen omgaan met allerhande kortingen en staffels de komende jaren en met name het komende jaar ook. Verder kwam aan de orde de samenwerking van de vervoerders en de Vervoerregio op het gebied van de energietransitie waarbij het bijvoorbeeld gaat om het delen van oplaadpunten van elektrische vervoermiddelen. Tenslotte was er nog een besloten gedeelte over de gesprekken die gaande zijn over de concessieverlening met het GVB. De heer PRINS: dank u voorzitter. U koppelt altijd terug wat er uit de vergadering is gekomen en sommige dingen lijken wat verder van ons bed te zijn dan andere. De concessie GVB heeft natuurlijk direct invloed op ons, hoe die aan besteed gaat worden, maar ik lees al enige maanden en u zei het net zelf ook al dat over de concessie Zaanstreek-Waterland aan EBS veel kritiek is omdat bussen uitvallen, vertragingen et cetera.

Ik veronderstel ook dat er inwoners uit Diemen zijn die ook van die bussen gebruikmaken voor hun werk, voor familiebezoek et cetera. Is die concessie ooit hier besproken? Nee, want we denken dat het ver weg is, verder weg dan het GVB, maar ik heb vandaag gelezen dat een zestal raadsleden uit Zaanstad die in de Vervoerregio zitten eigenlijk van die concessie af willen. Dat kan waarschijnlijk niet maar hoe bent u daar in de afgelopen tijd mee omgegaan? Ik 2

neem aan dat u voor die concessie hebt gestemd maar die is volgens mij hier niet besproken. De heer JÄGERS: dank u voorzitter. Dat klopt. Die is hier niet besproken en die is ook in de vervoerregioraad, voor zover ik mij kan herinneren, in mijn periode niet aan de orde geweest. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Het betreft de concessie Zaanstreek-Waterland. Er is een klankbordgroep daarvoor opgericht zoals bij iedere concessie en dat waren hoofdzakelijk mensen uit Purmerend, Zaanstad et cetera. Omdat EBS hier niet actief is speelde het hier geen rol maar in de Vervoerregio speelt het wel degelijk een rol gezien alle klachten. Vooral het handhaven en iedere keer beloftes die niet nagekomen worden door EBS, dat is inderdaad een probleem maar dat speelt niet in de concessie Amsterdam waar de heer Jägers en ik ook zitten in de klankbordgroep, daar hebben we geen problemen. In ieder geval niet van dien aard. De heer PRINS: dank u voorzitter, maar ik lees wel in de krant dat het GVB mogelijk ingeruild zou kunnen worden voor een andere vervoerder. Als je dan die ervaring hebt met Zaanstreek-Waterland zou je toch wel heel goed moeten nadenken of je ooit zou moeten instemmen met een andere vervoerder dan het GVB. Ik zeg niet dat ik verliefd ben op het GVB want we hebben daar genoeg klachten over maar het is wel al sinds 100 jaar de vervoerder van Amsterdam en omstreken.

De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Ik moet toch de heer Prins even corrigeren. Het betreft niet een aanbesteding, het GVB is een inbesteding, dus dat wordt altijd GVB en daar hoeft u zich geen zorgen over te maken. 1.G

Vragen van de raad aan het college

De VOORZITTER: er zijn geen vragen van de raad aan het college ingediend. 1.H

Vaststellen notulen 24 oktober 2024

De VOORZITTER: die zijn aangenomen. 1.I

Bestuurlijke termijnagenda

De VOORZITTER: zijn daar punten over? Dat is niet het geval. 1.J

Overzichten openstaande moties en toezeggingen

Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. Ik wil als het gaat om toezegging 56 vragen aan de wethouder of zij zou kunnen vertellen hoe het nu staat met de uitvoering van deze motie. Wethouder EVERHARDT: dank u voorzitter. Op dit moment leggen wij de laatste hand aan de afdoening van deze toezegging. Er zijn wat teksten uitgewisseld en ik heb goede verwachtingen dat wij binnenkort kunnen komen tot een goede afdoening van deze toezegging. De VOORZITTER: dan blijft die nog even staan maar binnenkort kunnen we hem definitief afdoen. 3

2.

Programmabegroting 2025

De VOORZITTER: voor de kijkers geef ik nog even aan dat de raad dit jaar heeft besloten om het accent bij de P&C-cyclus te verleggen naar de kadernota. Dus eerder dit jaar zijn bij de kadernota onder andere de algemene beschouwingen gehouden maar we bespreken natuurlijk wel, en zoals altijd, de programmabegroting 2025 in deze raad. Dat doen wij niet achter het katheder. Dus die staat ook niet klaar vanavond zoals u heeft gezien en wij bespreken de begroting in gewone termijnen. De heer PRINS: dank u voorzitter. Mag ik een voorstel doen dat elke fractie die een motie of amendement heeft ingediend die vooraf aan de eerste ronde te laten toelichten want vorige week in de informatieve raad is geen motie toegelicht, wel eentje aangekondigd. Het is dan wel handig dat we daarna kunnen reageren daarop. De VOORZITTER: dat vind ik een goed ordevoorstel want anders wordt het een beetje rommelig. De heer ADVOKAAT: voorzitter, de vergadering gaat als volgt. We behandelen eerst het stuk en als we de begroting hebben behandeld in eerste en eventueel tweede termijn daarna de moties en amendementen. De VOORZITTER: ik ging ervan uit dat iedereen in zijn eigen termijn een motie of een amendement gaat aankondigen maar het is lastig als dat halverwege gebeurt, dat fracties die daarvoor zijn geweest weer later moeten reageren op die motie of het amendement.

De heer ADVOKAAT: voorzitter, als we ons gewoon houden aan de agenda is dat geen probleem want je hebt 2A tot en met C. De VOORZITTER: voor een goede vergaderorde vind ik het voorstel van de heer Prins eigenlijk wel logisch. Dus ik zou daar toch in mee willen gaan en dan ga ik het rijtje langs zoals in iBabs is aangegeven en dan begin ik bij het amendement van VVD en Onafhankelijk Diemen. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Vorige week hebben wij het al kort aangekondigd. De extra verhoging van de ozb had onderdeel moeten zijn van het debat bij de kadernota. Wij zijn voor betaalbaar wonen en niet op voorhand verhoging van de lasten. Het extra verhogen van de lasten vraagt om een goede motivering en die ontbreekt op dit moment en daarom dienen wij een amendement in om de extra verhoging niet door te voeren. Het amendement luidt als volgt: We stellen vast dat: • In de kadernota is vastgesteld om alle belastingen en tarieven met 2,2% te indexeren; • Het college nu onverwacht een totale verhoging voorstelt van 5% van het ozb-tarief voor woningen en hiermee sprake is van € 135.000 aan extra opbrengsten. We hebben nagedacht over en houden rekening met het volgende: • Bij de vaststelling van het Programma Klimaatadaptatie 2024-2028 is besloten het tarief rioolbelasting vanaf 2024 tot en met 2028, bovenop de indexatie met € 5 te verhogen; 4

•

•

Diemen al tot de duurdere gemeenten behoort qua gemeentelijke heffingen (ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing) in vergelijking met andere gemeenten. Zie het Coelo overzicht op blz. 155 van de Programmabegroting; De gemeente de financiën goed op orde heeft en 2025 een positief structureel saldo laat zien.

We vinden dat: 1. Vaststellen van de ‘Programmabegroting 2025’ inclusief de nieuwe beleidsvoorstellen zoals opgenomen in bijlage 1 ‘Nieuw beleid in de Programmabegroting 2025’ met dien verstande dat het ozb-tarief voor eigenaren van woningen eveneens wordt geïndexeerd met 2,2% en deze wijziging te verwerken in de eerstkomende begrotingswijziging. De Diemense VVD Veerle Voermans

Onafhankelijk Diemen Jan Sikking

De VOORZITTER: dit nemen we mee in onze termijnen. Dan kunt u reageren op de moties en amendementen. Dan gaan we naar de motie van de hele raad, de motie Heen en Weer. De heer PRINS: dank u voorzitter. We hebben ongeveer 4 weken geleden een eerste versie van de motie Heen en Weer aanvullend vervoer rondgestuurd aan de fracties. Afgelopen week hebben we na overleg met de fracties van VVD en PvdA het dictum van de motie over het Heen en Weer vervoer aangepast en we spreken met de mede-indieners uit dat we positief staan tegenover het initiatief van de Stichting HeenenWeer Diemen waarmee aanvullend vervoer in Diemen georganiseerd kan worden. We hebben een vraag aan het college over een passende dekking weggelaten in de motie maar wij wezen als fractie wel op de post onvoorzien van € 60.000 die in elke begroting wordt opgenomen en dit bedrag is voor 2024 nog volledig beschikbaar zoals in de 4e kwartaalbrief is te lezen.

De motie luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Diemense inwoners die beperkt mobiel zijn en daardoor gehinderd worden bij hun bezoeken aan artsen, eettafels, winkels, markt of sociale activiteiten, in een sociaal isolement kunnen verkeren; • Diemense organisaties, zoals ANBO-PCOB, Welzijn Diemen en Zonnebloem, ervaren dat er behoefte is aan een vorm van aanvullend personenvervoer voor korte afstanden voor mensen die niet op eigen gelegenheid naar een OV-halte of voorziening kunnen lopen; • Dat in diverse wijken in Amsterdam stichtingen HeenenWeer bestaan die dit soort vervoer organiseren voor een groeiend aantal gebruikers; • Een inwoner van Diemen bij de recent gehouden Ideeën/Motiemarkt heeft voorgesteld een soortgelijk aanvullend vervoer in Diemen te realiseren; • In Diemen de Stichting HeenenWeer Diemen is opgericht, die dit aanvullend vervoer wil organiseren, en heeft ingesproken in de informatieve raadsvergadering van 7 november; We hebben nagedacht over en houden rekening met:

5

• • •

Dat HeenenWeer grotendeels draait op vrijwilligers (chauffeurs, planners, bestuursleden) en daardoor goedkoper is dan commerciële vervoerders; Dat er ook een andere wijken van Amsterdam buiten de Ring A10 wordt nagedacht over invoering van HeenenWeer; Dat het in 2024 gestarte initiatief in Buitenveldert goed te vergelijken is met Diemen (wekelijks 35-40 ritten door ca. 120 gebruikers bij een begroting van € 20.000);

We vinden dat: • Het aanvullend vervoer, zoals HeenenWeer organiseert, kan voorzien in een specifieke behoefte voor Diemenaren die beperkt mobiel zijn; • Het idee om dit vervoer ook in Diemen te organiseren steun en uitwerking verdient omdat het een bijdrage levert aan het verkleinen van sociaal isolement van onze inwoners; • De gemeente dit aanvullend vervoer niet zelf hoeft te organiseren maar wel kan faciliteren; • De Stichting HeenenWeer Diemen in oprichting dit aanvullend vervoer wil vormgeven en organiseren; We spreken uit dat: • We positief staan tegenover het initiatief van de Stichting HeenenWeer Diemen waarmee aanvullend vervoer kan worden vormgegeven en georganiseerd. Ouderenpartij Diemen Peter Prins

VVD Veerle Voermans

GroenLinks Yeliz Yildiz-Kaya

D66 Sarie Muijs

PvdA OnD Frank Geerts Jan Sikking

De VOORZITTER: dan ga ik naar de motie van GroenLinks, de rode Amerikaanse rivierkreeft en de motie Diemen is voor opvang. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Zoals afgelopen week al aangekondigd dienen wij een motie in over de Rode Amerikaanse rivierkreeft. Omdat deze invasief is en zowel de natuur als de constructies van onze waterwegen nadelig beïnvloedt vragen wij de wethouder om in gesprek te gaan met het waterschap en te bespreken of er acties zijn die wij als gemeente zouden kunnen ondernemen om dit aan te pakken. De motie luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • De rode Amerikaanse rivierkreeft (P. clarkii) in heel Nederland, en ook in Diemen, aanwezig is; • Deze kreeft invasief (een probleem voor ecologie en lokale soorten) is waardoor er een verbod op het bezit, handel, kweek, transport en import is; • Deze kreeft veroorzaakt een vermindering van biodiversiteit in het water; • Deze kreeft zorgt voor economische schade aan dijken, dammen en waterwegen; • Deze kreeft leidt tot een slechtere waterkwaliteit door het verwijderen van planten en opgraven van bodemdeeltjes; • Waterkwaliteit en natuurbehoud voornamelijk een taak van het waterschap is.

6

We vinden dat: • Biodiversiteit in onze gemeente van grote waarde is en bijdraagt aan een gezonde en fijne leefomgeving; • Dijken, dammen en waterwegen beschermd moeten worden, juist in een waterland als Nederland; • Waterkwaliteit hoog moet worden en blijven, ook voor onze gezondheid; • Daarom de Amerikaanse rivierkreeft aangepakt moeten worden. We vragen het college om: • In gesprek te gaan met Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en anderen over: o hoe het staat met de rode Amerikaanse waterkreeft in onze gemeente. Denk aan verspreiding, populatie cijfers en schadekosten; o hoe de gemeente Diemen kan bijdragen aan het verminderen van het aantal rode Amerikaanse rivierkreeften en het verbeteren van de natuur; • De raad voor 1 april door middel van een Informatie van het College te laten weten wat de uitkomsten zijn van dit gesprek. GroenLinks Tijl de Bruijn Met betrekking tot opvang. Zoals vorige week aangekondigd dienen we vandaag de motie in waarmee we het college vragen vooral door te gaan met werk te maken van de opvang van asielzoekers zoals wordt gevraagd in de Spreidingswet, ongeacht of deze blijft gelden of wordt ingetrokken. We vinden het fijn dat de Partij van de Arbeid, D66 en ondertussen ook Ons Diemen deze met ons indient.

De motie luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Het huidige kabinet de Spreidingswet zo snel mogelijk wil afschaffen; • Het afschaffen van deze wet niet betekent dat er minder mensen opgevangen moeten worden; • Alle provincies willen dat de Spreidingswet overeind blijft; • Diemen volgens de Spreidingswet 175 opvangplekken moet realiseren om bij te dragen aan een eerlijke verdeling van asielzoekers over Nederland; • Er momenteel in Diemen een onderzoek plaatsvindt naar mogelijke locaties voor deze opvang. We hebben nagedacht over en houden er rekening mee dat: • De gemeenteraad van Diemen op 22 december 2023 de motie ‘Ga door met de Spreidingswet’ heeft aangenomen; • Het belangrijk is dat gemeenten zoals Westerwolde (waar Ter Apel ligt) ontlast worden; • Het doorgaan van de Spreidingswet niet vereist is om opvang te realiseren binnen de gemeente. We vinden dat: • Het essentieel is dat de opvang van asielzoekers op een menselijke manier wordt uitgevoerd en blijvend goed geregeld wordt.

7

We vragen het college om: • Blijvend aandacht te hebben voor de opvang van asielzoekers en andere ontheemden; • Actief te zoeken naar opvanglocaties voor asielzoekers en deze, waar mogelijk, te realiseren; • Hiermee door te gaan, ook als de Spreidingswet wordt afgeschaft. GroenLinks Yeliz Yildiz-Kaya

Partij van de Arbeid Sofie Kuilman

D66 Onitcha Ramautarsing

Ons Diemen Wim Advokaat De VOORZITTER: dan gaan we naar de motie van de VVD, GroenLinks en de Ouderenpartij Diemen zet ervaringsdeskundigen in bij armoedebeleid. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Volgend jaar wordt er een nieuw armoedebeleid vastgesteld en wij hopen dat er meer aandacht komt voor de werkenden die de eindjes lastig aan elkaar krijgen en zzp’ers want nog steeds weten veel mensen de weg naar hulp niet te vinden en we geloven dat hier een grote toegevoegde waarde kan zijn van de ervaringsdeskundigen en in de motie vragen wij om de inzet en de professionalisering van de ervaringsdeskundigen meer ruimte te geven in dat nieuwe beleid. De motie luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Veel inwoners, bijvoorbeeld werkenden met de laagste inkomens en zzp’ers, niet bekend zijn met hulpverlening en regelingen of te maken hebben met schaamte dan wel stress; • Ervaringsdeskundigen kennis hebben over de route naar (armoede en schuld) hulp.

We hebben nagedacht over en houden rekening met het volgende: • Dat in 2025 een nieuw beleidskader Armoedebestrijding door de raad wordt vastgesteld; • Dat bewoners niet altijd de weg weten te vinden naar de hulpverlening (armoede en schuld); • Dat ervaringsdeskundigen niet alleen kennis over het hulpaanbod meebrengen maar ook vertrouwen kunnen overdragen vanuit gelijkwaardigheid; • Dat financiële stabiliteit bijdraagt aan de oplossing om uit de financiële problemen te komen. We vinden dat: • Armoede ervoor moet zorgen dat inwoners van Diemen die in de financiële problemen zitten, ook inwoners die werken of zzp’ers, geholpen kunnen worden; • De inzet van ervaringsdeskundigen ervoor kan zorgen dat inwoners van Diemen die niet weten dat de gemeente hulp biedt bij financiële problemen bekend raken met het aanbod; • Ervaringsdeskundigen mee kunnen denken met de ontwikkeling van beleid op het gebied van armoedebestrijding; • Ervaringsdeskundigen hiervoor een goede training of opleiding kunnen volgen. 8

We vragen het college om: • Bij de ontwikkeling van het armoedebeleid, dat in 2025 wordt vastgesteld, de inzet en de professionalisering van ervaringsdeskundigen te betrekken. Dit laatste bijvoorbeeld via een opleiding of training. De Diemense VVD Veerle Voermans

GroenLinks Yeliz Yildiz-Kaya

Ouderenpartij Diemen Peter Prins

De VOORZITTER: dan ga ik naar de fracties in eerste termijn. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Net als ik vaker doe bij de begroting wil ik graag enkele punten uitlichten in het sociale domein, het fysieke domein en uiteraard de financiën. Het sociale domein. Een integrale benadering van onze inwoners, of het nu ouderen zijn of jongeren en iedereen daar tussenin, niet kijken vanuit de regels maar zoeken naar wat iemand nodig heeft en breder kijken dan het probleem wat misschien de eerste aanleiding is om contact te zoeken met de gemeente. Dat blijft een speerpunt van GroenLinks en we zijn verheugd dat dit op steeds meer terreinen ook daadwerkelijk de manier van werken binnen de gemeente Diemen is en dat dit continu de aandacht heeft in het verbeteren van de dienstverlening. Ook de aandacht voor preventie en vroegsignalering op verschillende terreinen binnen het sociaal domein maar ook op veiligheid is een manier van werken die GroenLinks ten zeerste onderschrijft. Dan ga ik verder met het fysieke domein. Bij het sociale domein gaf ik het belang aan dat wij geven aan een integrale benadering van onze inwoners. Sinds het begin van dit jaar is de Omgevingswet van kracht en het idee van die wet is dat ook we veel integraler kijken naar de fysieke omgeving.

Dit betekent dat we zowel kijken naar wat de mogelijkheden zijn die de fysieke ruimte ons biedt maar ook naar de risico’s die zich daar bevinden. Gezien het feit dat de gemeentelijke organisatie al ergens ingesteld is op het integraal kijken naar mensen en vraagstukken verwachten wij dat Diemen de Omgevingswet ook op een goede manier in de praktijk zal weten te brengen. Op het gebied van wonen is er nog steeds veel gaande en ook de komende jaren zullen verdere plannen worden uitgewerkt en woningen worden gebouwd. Eerder dit jaar hebben we de geactualiseerde woonvisie vastgesteld. De uitvoering daarvan zal ook het komende jaar veel vragen van de gemeentelijke organisatie. Daar komt bij dat op het gebied van wonen ook nieuwe ontwikkelingen worden verwacht op het gebied van nationale wetgeving waaronder het wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting. Hopelijk zal dat, zoals de intentie is, leiden tot meer instrumenten voor de gemeente om ook daadwerkelijk meer regie te nemen. GroenLinks is er trots op dat de ambtenaren van de gemeente Diemen zich bewust zijn van deze ontwikkelingen en bij invoeging van dergelijke nieuwe wetten bekijken hoe we deze als Diemen op een goede manier kunnen inzetten. Dan ga ik door met de financiën.

De begroting voor 2025 is structureel sluitend en komend jaar gaan we aan de slag met concrete ombuigingen en besparingen om ook tot een sluitende meerjarenbegroting te komen. Daar zullen we het dus nog uitgebreid over hebben in het komende voorjaar en daar zal ik bij deze begroting verder niet heel veel meer bij stilstaan. GroenLinks kan zich wel vinden in de extra verhoging van de ozb met 2,8% bovenop de inflatiecorrectie. Wij vinden dit een redelijke verhoging aangezien we daarmee ruim onder de inflatie van de afgelopen jaren blijven en de gemeente ook wordt gekort op haar inkomsten vanuit het Rijk op basis van theoretische ozb-opbrengsten, gebaseerd op de WOZ-waarde binnen de gemeente. We zullen dan ook niet instemmen met het amendement dat de VVD hierover heeft ingediend. We zien dat de lokale lasten weer wat toenemen maar de toename blijft beperkt. We verhogen hier niet om te verhogen maar vooral om daadwerkelijke kosten te dekken. 9

GroenLinks ziet dat deze begroting bijdraagt aan een menselijk, eerlijk en duurzaam Diemen. Een gemeente die kansen biedt aan iedereen, waar iedereen zichzelf mag zijn en waar we duurzaam samenleven. De heer GEERTS: dank u voorzitter. Vorige week heb ik in mijn betoog uitgebreid stilgestaan bij de begroting voor 2025. Ik zal nu in het kort wat herhalen. Dankzij een goed financieel beleid van de afgelopen jaren staan we er nog goed voor. Het incidentele tekort kunnen we financieren vanuit onze goede reserve. Daarnaast komen de uitgangspunten van het coalitieakkoord niet in gevaar. Daarnaast hebben we nu ook weer een sluitende begroting. Risicofactoren zoals onder andere verzuim en wat hoog verloop van personeel terwijl we toch goed scoren op waardering en tevredenheidsonderzoek blijven een aandachtspunt. De herstructurering van de gemeentefinanciën in 2026 zal een behoorlijke impact hebben. Daarnaast gaat de groei wat minder snel en we hebben te kampen met onvoorspelbare inflatie. Gelukkig kunnen we voor 2025 ons beleid met betrekking tot bestaanszekerheid continueren, net zoals het kindaanbod bij de stadspas. Kansen voor anderen vinden wij belangrijk. Daarom zijn wij blij dat we onze verantwoordelijkheid nemen als het gaat over zorg en opvang van ontheemden, asielzoekers en statushouders.

Daarom zijn wij mede-indieners van de motie om uitvoering te geven aan de Spreidingswet, ook al zou die opgeheven worden. De Partij van de Arbeid ziet deze begroting als een stap voorwaarts naar een nog mooier Diemen voor eenieder voor zover er lokaal mogelijkheden zijn. De motie over de ozb-belasting. We zien dit duidelijk als een kleine inhaalslag van de afgelopen jaren. De verhoging is 2,8% en een ander deel is eigenlijk inflatiecorrectie. De Coelo-cijfers vinden wij niet echt verontrustend en zeker voor de huren zit het ongeveer middenin. De motie aanvullend vervoer, die wij mede hebben ingediend, is een mooi initiatief wat ook van de bewoners zelf vandaan komt. We zien het als een mooie aanvullende manier met betrekking tot mobiliteit en voorkomen van eenzaamheid. Dan is er weer de rode rivierkreeft. Alle waterschappen worstelen met deze lekkere exoot. Naast het risico voor onze waterwegen is er ook gevaar voor de biodiversiteit. Goed om dit eens te onderzoeken voor Diemen en daarom zijn wij ook voor deze motie. Motie Diemen is voor opvang. Wij zijn mede-indiener. In december 2023 hebben we al een motie aangenomen om door te gaan met de Spreidingswet. Het is van groot belang om de opvang in Ter Apel en omstreken te ontlasten. Toestanden zoals het verplaatsen van mensen om niet te veel mensen binnen te houden in Ter Apel is zeer onmenselijk.

Alle voorzieningen daar worden overbelast. De opvang dient menselijk, blijvend en degelijk geregeld te worden, ook als de Spreidingswet ingetrokken wordt uiteraard. We zijn dus voor deze motie. Dan de motie ervaringsdeskundigen. Wij zijn een groot voorstander om ervaringsdeskundigen te betrekken bij datgene wat er gedaan gaat worden. Zeer prettig om gemeenschappelijke problemen samen te bespreken. Trainingen en professionelen is wel van belang. We zullen deze motie dan ook steunen. De VOORZITTER: ik wijs erop dat het college straks ook nog kan reageren op moties en amendementen. Dus misschien is het aardig om ook de mening van het college te horen als u nog een definitief standpunt wilt bepalen. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Vanavond maken wij een keuze met elkaar over de begroting 2025 waarbij wijzigingen eigenlijk niet echt meer mogelijk zijn omdat de begroting vandaag nog bij de provincie moet liggen. Wij zijn blij te lezen dat er volgend jaar wordt gewerkt aan een veiliger, schoner en leefbaar Diemen. Dit gebeurt door verschillende acties en ik wil hier graag noemen dat plaagdieren worden bestreden maar ook dat er meer wordt gedaan tegen zwerfafval en wij ondersteunen deze maatregelen. 10

Ook dienen wij vanavond een motie en een amendement in. Deze zijn eerder al even toegelicht. Wat betreft de motie wil ik graag nog eventjes aanhalen dat wij willen inzetten op meer inzet maar ook professionalisering van de ervaringsdeskundigen omdat wij geloven dat er voor hen een belangrijke rol is weggelegd. Zij kunnen meedenken over beleid maar ook in de uitvoering, bijvoorbeeld door het verkleinen van de afstand tot hulp en de bekendheid van het hulpaanbod. Voor het amendement zou ik graag nog willen delen dat wij tegen extra verhoging zijn van de ozb. Diemen behoort na het verhogen van de afvalstoffenheffing vorig jaar alweer tot de duurdere gemeenten van Nederland. Een ontwikkeling die wij graag de andere kant op zien, vandaar ons amendement. Mevrouw MUIJS: dank u voorzitter. We hebben van het college een mooie grafiek gekregen over de ontwikkeling van de ozb over de afgelopen jaren. We kunnen ook ergens in de begroting lezen dat Diemen qua ozb tot een van de goedkoopste gemeenten behoort en we zien dat de afvalstoffenheffing en de rioolheffing gewoon kostendekkend zijn. Dus dat dat gewoon kosten zijn die we als gemeente maken. Dus ik ben wel benieuwd waar bij de VVD de fascinatie vandaan komt voor een kleine correctie in de ozb richting het niveau waar die vroeger ook al op zat. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter.

Wij kijken naar het totaalplaatje van woonlasten wat er op dit moment ligt bij de inwoners en wij zien dat dat stijgt. Wij hebben natuurlijk het liefst dat die lasten zo laag mogelijk zijn. Dus als we kijken naar het totaalplaatje. We hebben ook zeker de grafiek gezien vanuit het college, dan zijn we daar niet voor dat Diemen straks een ontzettend dure gemeente is wat betreft de woonlasten. Ik weet dat er ook eerder kosten zijn gestegen maar dat was toen wel met een heel duidelijk verhaal en motivering daarbij. Dat is nu niet het geval, dus vandaar dat wij per keer wegen en op dit moment steunen wij dat niet. Mevrouw MUIJS: dank u voorzitter. Wij zijn ook altijd een fan van lage lasten. Helaas stijgen de kosten wel en gooit het huidige kabinet het ene na het andere landelijke probleem over de schutting bij gemeenten. Als de kosten van de gemeente stijgen, het geld moet ergens vandaan komen. Hoe kijkt de VVD daar tegenaan? Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Wanneer de kosten stijgen en er dus iets nodig is aan de andere kant, dan moet dat duidelijk uitgezocht en opgeschreven worden zodat je heel duidelijk in beeld hebt wat nu het probleem is en wat de oplossing daarvoor is. Op dit moment staat dat nog niet in de begroting.

We hebben een jaar geleden voorgesteld om in kaart te brengen welke ombuigingen er mogelijk zijn en dan had er een goede motivering aan deze keuze ten grondslag kunnen liggen en dat ligt er nu niet. Mevrouw MUIJS: voorzitter, er ligt een begroting van 244 pagina’s met onderbouwing van welke kosten we als gemeente maken. Dus om te zeggen dat het niet onderbouwd is waar we het geld aan uitgeven, dat vind ik toch wel een beetje vreemd. Mevrouw VOERMANS: dank u voorzitter. Wat betreft de ozb staat heel duidelijk in de begroting dat er enkel een vergelijking is gemaakt met andere gemeenten en dat we daar wat laag scoren. Dus dat we het daarom maar omhoog doen. Wij noemen dat niet een hele sterke onderbouwing. Ik zou nog heel graag willen reageren op een aantal moties van andere partijen. Ik wil beginnen bij de motie Heen en Weer. Deze dienen wij ook samen in. Mobiliteit is een ontzettend belangrijk onderwerp. Het is belangrijk dat je je kan verplaatsen voor werk maar ook voor het opzoeken van zorg of het opzoeken van vrienden, familie of dat je naar je 11

vereniging kunt gaan. Dit initiatief vanuit de Ideeënmarkt draagt daaraan bij en daarom willen wij dat zeker steunen. Dan de motie van GroenLinks over de rivierkreeft. Wij vinden dit een sympathieke motie en we willen hem ook zeker steunen. Goed dat GroenLinks hier aandacht voor vraagt. De motie van PvdA/GroenLinks over de opvang. Wij willen daar even de reactie van het college op afwachten. De heer PRINS: dank u voorzitter. Vanavond zullen we ons beperken tot de aangekondigde moties en het aangekondigde amendement. Het zijn geen algemene beschouwingen maar af en toe zullen we toch nog iets beschouwends inbrengen. We vinden het jammer dat het amendement en een aantal moties pas na de informatieve raad van 7 november zijn ingediend en de motie over niet bang voor opvang werd wel aangekondigd maar niet toegelicht mocht worden in die vergadering. Dan ga ik naar het amendement geen extra ozb verhoging. Onze fractie is meestal kritisch over bovengemiddelde tariefsverhogingen maar in de afgelopen jaren is de inflatie veel hoger geweest dan verwacht zoals uit de aanvullende Informatie van het college blijkt. Wij vinden in dit geval een stijging met 5% gerechtvaardigd. Zeker ook omdat de hoge kosten als gevolg van de vervuiling van het huisvuil met lachgascontainers niet in de afvalstoffenheffing worden verwerkt en wij zullen dit amendement niet steunen.

De motie over de Amerikaanse rivierkreeft. De motie vraagt naar verspreiding, populatie en schadekosten van Amerikaanse rivierkreeften. Ik denk dat het moeilijk is om het exact te bepalen maar ze zijn er aantoonbaar in Diemen. Ze lopen af en toe door mijn eigen wijk of over het fietspad maar ze zijn wettelijk beschermd. De heer DE BRUIJN: dank u voorzitter. Ik zou willen vragen aan de heer Prins waar hij vandaan haalt dat ze wettelijk beschermd zijn. Ik denk dat de heer Prins bedoelt dat ze beschermd zijn in het geval dat ze niet vervoerd mogen worden. Dat is niet omdat ze wettelijk beschermd zijn maar omdat ze anders te snel verspreiden. Dit is dus geen soort die wettelijk beschermd is en er wordt ook in meerdere gemeenten al opgeroepen om bijvoorbeeld te zeggen vang ze weg, eet ze op enzovoort. De heer PRINS: dank u voorzitter. Ze zijn wel wettelijk beschermd maar met uitzonderingen. Ook het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht weet dat en de Unie van Waterschappen weet dat ook. Daarom lijken ze niet echt doortastend te zijn maar misschien komt dat ook wel omdat de Partij van de Dieren goed vertegenwoordigd is in Amstel, Gooi en Vecht. Op internet vond ik fabrikanten die de nodige apparaten hebben geproduceerd die rivierkreeften vangen in een bak met water waarna zij een lekker hapje zijn voor vogels, de natuurlijke vijand van de rivierkreeft.

Wij mensen mogen niet jagen op die Amerikaanse rivierkreeften maar we mogen de dierenwereld wel een beetje helpen. Ik heb de indiener van de motie deze week de naam van het bedrijf dat deze succesvolle methode toepast gemaild en als hij die informatie ook doorgeeft aan het college, dan kunnen wij de motie steunen. De motie vraagt het college om in gesprek te gaan met het Waterschap AGV en anderen over de Amerikaanse rivierkreeft in Diemen. Als GroenLinks de wethouder alleen maar op pad wil sturen om met Jan en alleman te overleggen, dan vinden we dat verspilling van tijd. Als de gemeente besluit om zelf een vangapparaat aan te schaffen, dan steunen we dat graag. De dekking kan wederom gevonden worden in de eerdergenoemde post Onvoorzien. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Ik weet niet hoeveel u al weggeeft uit die pot Onvoorzien. Misschien kunnen we dat bij elkaar optellen want als we het te vaak uitgeven wordt het meer dan onvoorzien.

12

De heer PRINS: ik wacht de reactie van het college graag af, van 2 wethouders, van Financiën en Dieren. De motie Diemen is voor opvang. Wij zijn het met een groot deel van de tekst van de motie eens en toch zullen we tegenstemmen om 2 redenen. Wij hebben als fractie, evenals alle andere fracties in de raad, blijvend aandacht gehad voor de opvang van asielzoekers en andere ontheemden. We hebben meegedacht over opvanglocaties voor asielzoekers en ontheemden en willen die ook realiseren als het kan. Dat zullen we blijven doen. De motie vraagt om een herbevestiging van wat we al doen en is in die zin overbodig. Het gaat ons ook te ver om nu al uit te spreken om daarmee door te gaan als de Spreidingswet wordt afgeschaft. Dat betekent eigenlijk dat de motie oproept om een blanco cheque af te geven. Het staat er niet in de laatste zin maar dat wordt wel zo bedoeld. De motie wel aannemen zonder financiële dekking komt uit op een openeindfinanciering zonder te weten wat de kosten zijn. Mevrouw MUIJS: dank u voorzitter. De opvang van asielzoekers wordt bekostigd door het COA, ook als je meer mensen opvangt dan je als gemeente wettelijk verplicht bent. Volgens mij heeft het kabinet nog niet aangekondigd om dat te willen afschaffen. Dus ook als de Spreidingswet af wordt geschaft is daar geen groot financieel risico wat we dan nemen. De heer PRINS: dank u voorzitter.

Als mevrouw Muijs al zo goed in die glazen bol kan kijken wat er allemaal gaat gebeuren in de komende tijd. Ik kom daar zo meteen in mijn betoog nog op terug maar ik vind dat we ons daarop mogen voorbereiden want het COA dekt niet alle kosten maar daar kom ik straks op terug. Mevrouw MUIJS: voorzitter. Als wij uitgaan van huidige wetgeving is niet pretenderen dat je een glazen bol hebt, dat is gewoon normaal goed bestuur. Als we dat niet meer mogen doen, dan kunnen we wel inpakken hier met z’n allen want dan weten we niets meer. Dan zou het ook volgend jaar kunnen worden afgeschaft of het Gemeentefonds zou kunnen worden opgeheven en we kunnen wel allerlei rampscenario’s bedenken. Dus laten we vooral gewoon uitgaan van de huidige wetgeving. De heer PRINS: dank u voorzitter. De motie en het dictum vragen om door te gaan met de aandacht voor de opvang van asielzoekers, ook als de Spreidingswet wordt afgeschaft. Mevrouw MUIJS: inderdaad voorzitter maar op het moment dat de Spreidingswet wordt afgeschaft wordt niet ineens de financieringsmethode. Die zit namelijk niet in de Spreidingswet maar die zit in de wetten die daar al voor waren dat op het moment dat ergens een asielzoekerscentrum wordt opgericht het COA die kosten betaalt. Dus die is helemaal niet verbonden aan de Spreidingswet. De heer PRINS: voorzitter.

Ik verbaas mij toch over het optimisme waar mevrouw Muijs vanuit gaat wat er onder dit kabinet allemaal nog vergoed gaat worden en geregeld gaat worden voor asielzoekers. Mevrouw MUIJS: voorzitter, ik ben absoluut niet optimistisch over dit kabinet maar ik zeg alleen dat als we niet mogen uitgaan van wat de huidige wetgeving is waarvan het kabinet nergens heeft aangekondigd dat ze dat ook wil afschaffen, dat het mij inderdaad goed bestuur lijkt om daar gewoon van te blijven uitgaan en geen rampscenario’s bedenken die nergens door het kabinet zijn aangekondigd. Er zijn al genoeg rampscenario’s die ze wel heeft aangekondigd.

13

De heer PRINS: dank u voorzitter. Dan ben ik toch heel benieuwd naar de reactie van het college hierop. Mevrouw VAN ’T RIET: voorzitter, anders hebben we altijd nog een pot onvoorzien. De heer PRINS: van € 60.000 minus Heen en Weer en een kooi voor rivierkreeften. Dat gaan we niet redden. Tot nu toe zijn de meeste kosten voor de opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden gedragen door het Rijk en wij zijn er geen voorstander van om die rekening zomaar bij de gemeente Diemen neer te leggen. Zo’n uitgave moet integraal afgewogen worden met andere uitgaven voordat we besluiten die in onze begroting op te nemen. Een andere reden voor onze tegenstem is dat we vinden dat de indieners van de motie het brede immigratievraagstuk beperken tot de groep asielzoekers die slechts een klein deel van de totale immigratie uitmaakt. Wilders doet dat al 20 jaar en wij vinden dat we de discussie niet door hem moeten laten bepalen. Wij willen een discussie over de gevolgen van de brede immigratie in al zijn facetten voor Diemen. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Meneer Geerts is woordvoerder financiën maar ik ga over dit onderwerp. Het allerlaatste wat wij met deze motie willen is hetzelfde als de heer Wilders en stellen dat er één probleem is in dit land en dat dat een asielprobleem is. Dat is het allerlaatste wat wij met deze motie willen.

Feit is wel dat we een opvangcrisis hebben of dat de verschillende kabinetten in de afgelopen jaren, excuseer mij voor mijn taalgebruik, er een teringzooi van hebben gemaakt. Er zijn asielzoekerscentra gesloten. Er zijn simpelweg te weinig plekken. De Spreidingswet wordt straks ingetrokken en als elke gemeente zegt van die wet is er niet meer, dat is lekker makkelijk, stik er maar in, we gaan geen mensen opvangen. Dan wordt dat probleem alleen maar groter en wat wij willen is dat probleem oplossen. Tegelijkertijd heeft u volledig gelijk dat er ook breder gekeken moet worden naar arbeidsmigranten die werk doen wat wij allemaal niet willen maar dat staat nu los van deze motie. Het allerlaatste wat wij willen is de heer Wilders napraten. We hebben het niet over een asielprobleem. We hebben het over een opvangprobleem wat veroorzaakt is door de landelijke politiek. De heer PRINS: dank u voorzitter. Ik denk dat ik het grotendeels met u eens ben en dat u het ook grotendeels met mij eens kan zijn. Ik hoop dat als ik mijn betoog heb afgemaakt want daar gaat het inderdaad om. Nogmaals, discussie over een brede immigratie in al zijn facetten voor Diemen staat los van uw motie maar wij willen wel die opmerkingen/beschouwingen daarover maken.

Ik wil het dan ook hebben over de invloed van de vele goedbetaalde expats die door onze Belastingdienst worden gesubsidieerd zodat ze de extreem hoge huren kunnen betalen en daarmee de huren en verkoopprijzen van woningen opdrijven en over de buitenlandse studenten die de kamernood voor jongeren vergroten. In feite hebben we in Diemen de laatste 10 jaar grotendeels voor deze groepen gebouwd waardoor woningzoekenden met lagere inkomens die hier al heel lang wonen en belasting afdragen veel te lang op een betaalbare woning moeten wachten en in relatie tot dit onderwerp merken we ook op dat de huidige toewijzing van sociale huurwoningen ondoorzichtig is. In 2023 is maar 4%, dat zijn 5 sociale huurwoningen, aan lokale woningzoekenden toegewezen. Is dat inclusief of exclusief statushouders? Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik wil toch even voor de mensen die hier wellicht op de publieke tribune zitten of thuis aan het luisteren zijn. Inderdaad is er maar een klein percentage van de sociale huurwoningen met voorrang aan Diemenaren toegewezen. Dat 14

neemt niet weg dat een veel groter deel van de sociale huurwoningen naar Diemenaren is gegaan via de normale toewijzing. Ik heb nu de cijfers niet paraat maar ik weet van de afgelopen jaren, we hebben het vaker over toewijzing gehad, een deel is met voorrang en uiteindelijk als je naar de staatjes kijkt gaat ongeveer de helft tot 60% van de woningen in Diemen naar Diemenaren toe, niet met voorrang maar het gaat wel naar Diemenaren. De heer PRINS: voorzitter, dat is een deel van de reactie die u net heeft ingebracht. De raad heeft besloten 50% van de vrijkomende woningen toe te wijzen aan lokale woningzoekenden maar wij horen weinig van de resultaten van die toewijzingen. Dat bleek vorige week ook in de informatieve raad en wij vragen het college proactief cijfers over de woningtoewijzing te verstrekken. Woningzoekenden die lang op de wachtlijst staan moeten nog langer wachten en de opvatting dat asielzoekers en statushouders daarvan de oorzaak zijn wordt versterkt door partijen die hen daarvan de schuld geven en daarmee onze inwoners tegen elkaar willen opzetten. Gelukkig zitten deze partijen niet in deze raad. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. We hebben geen echte goede cijfers, geen reële data omdat een gedeelte bij de commerciële partijen zit en de cijfers, dat heeft de wethouder vorige week ook uitgelegd, komen van de corporatiewoningen.

Dus het is moeilijk om echt goede cijfers aan te leveren. Dat is een landelijk probleem dat met name de toewijzing op verschillende manieren gebeurt, zowel via Woningnet als via de woningcorporaties als via de commerciële of particuliere partijen. De heer PRINS: dank u voorzitter. Ik denk dat de heer Advokaat onderschrijft wat ik zonet zei dat we graag als raad daar meer informatie over willen hebben, proactieve cijfers van het college en of die van links of rechts komen, van corporaties of van andere partijen. Dat laat ik op dit moment in het midden maar ik heb net gehad over sociale huurwoningen die voor een groot deel door woningcorporaties worden toegewezen. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Sociale huurwoningen worden zowel in de Tramlus gebouwd als in Holland Park West en straks ook in Holland Park Zuid. Dat zijn allemaal commerciële partijen. Daarnaast heeft Vesteda ook verschillende sociale woningen in Diemen in beheer. Dus niet enkel de corporaties. De heer PRINS: dank u voorzitter. U brengt dit hier nu zo maar u trekt alleen maar mist op over de werkelijke toewijzing en de werkelijke getallen. Dus ik ben heel benieuwd hoe het college hierop zal reageren want u bewijst alleen maar met uw woorden dat er grote onduidelijkheid is over de toewijzing van sociale huurwoningen. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter.

Ik ben het met u eens dat daar geen duidelijk inzicht in is en dat dat moet worden verbeterd maar ik probeer ook aan te geven dat de woningmarkt complex in elkaar zit en dat niet eenduidig aan te geven is van we trekken een la open en dan rollen alle cijfers eruit. Zo werkt het niet. De heer PRINS: maar ik vraag daarom. Het klopt waarschijnlijk wat u zegt dat het onduidelijk is maar dan willen we toch die cijfers boven water hebben want waarom zei ik dat? Omdat in het land een gigantische campagne wordt gevoerd door minimaal één partij, die nu de grootste is in de Tweede Kamer, dat onze sociale huurwoningen worden afgepakt door statushouders en vreemdelingen en dat wil ik graag tegengesproken hebben. Volgens professor Boelhouwer is het aantal statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen gemiddeld 10%. 15

Mevrouw YILDIZ-KAYA: dank u voorzitter. Ik probeer wat stappen te volgen die de Ouderenpartij Diemen neemt. We hebben het nu over de statushouders en over toewijzing van woningen. Onze motie zegt ongeacht of de Spreidingswet doorgang vindt of afgeschaft wordt of niet. Er zijn dit jaar al meerdere meningen daarover door het kabinet geuit wel of niet, wanneer enzovoort en wij zeggen, los van de Spreidingswet, willen wij hier de opvang geregeld hebben als dat kan voor asielzoekers. Dat is wat hier staat en wil de Ouderenpartij Diemen daarin mee of niet? De heer PRINS: voorzitter, ik heb gezegd in het begin van mijn betoog dat wij tegen die motie zullen stemmen en dat probeer ik uit te leggen, en ik probeer dat nog steeds te doen ondanks de vele interrupties, maar u zegt nog steeds van los van of de Spreidingswet wel of niet wordt afgeschaft. Maar dat staat niet in de motie, daar staat ‘als die wordt afgeschaft’. Dan suggereert de motie dat wij de gevolgen daarvan voor onze rekening zullen nemen in Diemen en als u dat niet bedoelt, dan denk ik dat u het anders had moeten formuleren. Mevrouw YILDIZ-KAYA: voorzitter, er staat ‘ook als die wordt afgeschaft’ en wat we eigenlijk willen zeggen is dat ongeacht wat het Kabinet wil met de Spreidingswet hebben wij die hier in principe niet nodig om verder te gaan met die opvang.

De heer PRINS: voorzitter, misschien moet dat nog blijken maar als u met deze motie aangeeft dat u ook de kosten voor de opvang wilt gaan betalen als de Spreidingswet wordt afgeschaft want het gaat concreet om 175 asielzoekers in een mogelijke locatie in Diemen. Als u dat wilt voortzetten op eigen kosten, dan vind ik dat de kosten afgewogen moeten worden met alle andere uitgaven die wij hier hebben. Mevrouw MUIJS: dank u voorzitter. Volgens mij haalt de heer Prins een aantal dingen heel erg door elkaar. Het gaat over de woningmarkt in Nederland. Dat heeft niets te maken met de woningmarkt in Diemen, dat heeft niets te maken met de opvang van asielzoekers, dat zijn helemaal niet mensen die per se in Diemen moeten komen wonen. Dat zijn 2 totaal verschillende groepen statushouders en asielzoekers. Het is ook niet zo dat als je asielzoekers opvangt in je gemeente, dat je die dan ook allemaal in je gemeente moet huisvesten. Je hebt onafhankelijk daarvan een doel van een aantal statushouders die je in je gemeente moet huisvesten.

Dus ik vind het ook een beetje de heer Prins zegt tegen zondebok politiek te zijn en vindt het slecht dat dat in Den Haag gebeurt maar hij lijkt het zelf ook een klein beetje te doen door te suggereren dat als wij hier asielzoekers gaan opvangen er dan iets verandert of iets gebeurt met de toewijzing van sociale huurwoningen en hij blijft maar hameren op dat wij kosten op ons nemen. Laten we daar eerst even het antwoord van het college op afwachten want zoals ik al eerder heb uitgelegd zijn er volgens mij helemaal geen kosten aan verbonden. Dus een aantal dingen die het debat warrig maken en juist op zo’n gevoelig onderwerp als deze zou ik dat willen voorkomen. De heer PRINS: dank u voorzitter. In diverse interrupties heb ik nou diverse colleges gekregen over hoe de zaken in elkaar zitten. Natuurlijk weten wij dat asielzoekers die hier opgevangen worden niet automatisch toegelaten worden en niet tot de statushouders behoren maar ik heb dat altijd proberen te scheiden en als u dat niet goed begrepen heeft zou ik aanraden om het verslag van deze vergadering nog eens goed na te lezen. De VOORZITTER: dat soort opmerkingen hoeven niet. De heer PRINS: voorzitter, mij worden woorden in de mond gelegd die ik niet heb gezegd. Dat doet mevrouw Muijs, dat is gewoon een debating truc. 16

Mevrouw MUIJS: dank u voorzitter. De heer Prins begint in een debat over asielopvang een heel verhaal over de woningmarkt en de toewijzing van sociale woningen dat niets te maken heeft met de motie over asielopvang. Dan vind ik het niet vreemd dat ik concludeer dat u die 2 dingen verbindt aangezien u er zelf over begint. De heer PRINS: terecht. Naar aanleiding van een motie heb ik gezegd dat ik nog enige beschouwingen ga houden naar aanleiding van en dat is mijn goed recht om dat hier te doen omdat wij totaal geen algemene beschouwingen meer hebben maar laat ik het afronden. De dreigende afschaffing van de Spreidingswet, de aangekondigde ontmanteling van het COA en de IND en het mogelijk verbod op toewijzing van sociale huurwoningen aan statushouders dwingt ons het met elkaar te hebben over hoe wij ons gaan voorbereiden op de chaos die dit kabinet gaat creëren en die vervolgens op het bordje van de gemeenten en van de mensen om wie het gaat wordt gelegd. Dat is de achtergrond van onze beschouwing en daarom roept onze fractie het college op om hierover met de raad in gesprek te gaan en wel goed voorbereid en op basis van goede informatie. Dan de motie zet ervaringsdeskundigen in bij armoedebeleid. Deze motie is ons uit het hart gegrepen en dienen wij graag mede in.

Wij hebben al eerder gezegd dat wij die hier met z’n allen zitten grotendeels bestaan uit mensen die geen eigen problemen en ervaring hebben met inkomen en armoede en alles wat daaruit voortvloeit. Mevrouw RAMAUTARSING: dank u voorzitter. De heer Prins doet nu een aanname waarvan ik zal zeggen dat kunt u doen, dat kunt u stellen als u dat heeft gecontroleerd maar bij mijn weten kunt u daar niks zinnigs over zeggen. De heer PRINS: dank u voorzitter. Dat kan ik wel want ik zeg grotendeels en ik heb hier nog nooit een raadslid uit eigen ervaring over zijn eigen armoede en inkomensproblemen horen praten. Dat is wat ik bedoel en dat is ook de steun van ons voor de motie om meer gebruik te maken van ervaringsdeskundigen. Dan kom ik nog even terug op de afschaffing van de stadspas voor ouderen met een inkomen dat hoger is dan 130% van het bijstandsminimum. De aankondiging daarvan leidde tot meer dan 30 ingekomen stukken aan deze raad waarin de briefschrijvers vaak aangaven dat hun draagkracht lager was dan hun inkomen omdat ze hoge lasten hadden. Er zaten mensen bij die recht zouden hebben op huurtoeslag als ze een huur onder de huursubsidiegrens zouden hebben maar als je een huur van € 1200 hebt te betalen, dan heb je daar geen recht op en dan snoept die hoge huur een groot deel van de vrij besteedbare ruimte op en dan zak je ver onder die grens van 130%.

Uit het rondgestuurde vragenformulier blijkt geen enkele empathie voor deze groep. Er blijkt geen bezwaar mogelijk te zijn en zelfs de inzenddatum van 11 november uiterlijk was extreem snel als je het formulier op 1 november in je brievenbus kreeg. Wij vinden dat eigenlijk niet kunnen. Het jaagt een grote groep mensen die de stadspas gebruiken om deel te blijven nemen aan het maatschappelijk leven op hoge kosten. Dan ten slotte de begroting 2025. Onze fractie heeft begrip voor de financiële positie van de gemeente op de wat langere termijn maar elk jaar geeft nieuwe perspectieven, tegenvallers of ravijnen zoals in 2026. De septembercirculaire geeft enig perspectief voor dit jaar en volgende jaren. De jaarrekening 2024 sluit waarschijnlijk met een overschot van een kleine miljoen euro. De begroting 2025 is sluitend. De begroting van 2026 geeft nu een kleiner tekort te zien dan eerder gedacht. Diemen kan veel tekorten opvangen door de groei van de bevolking. Wij zullen voor de begroting 2025 stemmen. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. De begroting 2025. Vorige week hebben we het gehad over welke politieke doelen het afgelopen jaar zijn behaald en welke doelen zitten nog 17

in de pijplijn dit jaar en welke politieke doelen willen we bereiken volgend jaar. We zijn verder tevreden over de begroting zoals die nu voor ons ligt en de verdere invulling van het beleid voor 2025. We danken ook voor de tekstueel gewijzigde begroting, met name als het gaat om de betaalbare woningen. Ook bij de Woonbond merken we dat van sociale naar betaalbaar begrippen moeizaam verloopt. De omschakeling naar een groter segment, namelijk van ongeveer € 1100 huur in de maand en ook vaak bij commerciële partijen, geeft menige organisatie dat ze een omslag moeten maken van we hebben met een ander segment te maken dan enkel sociaal. Verder hadden we het vorige week ook over wijkplatforms of comités. Vaak wordt er dan langs elkaar heen gepraat en door dat woordgebruik zoals het opzetten van een wijk-, buurtplatforms of comités in het plan van aanpak. Dan denkt iedereen waar hebben ze het over. We hadden die vraag ook anders kunnen stellen. Dus bijvoorbeeld kan in het eerste kwartaal van 2025 een opzet gemaakt worden voor een buurtraad? Dat sluit beter aan bij de Kinderraad, Jongerenraad, Sportraad, wijkraad, dat klinkt wel. Wijkraad sluit beter aan qua woordgebruik.

Het komt ook tegemoet aan de wens van de inwoners zoals bijvoorbeeld bleek bij sommigen inspraken van Biesbosch over de inbraakgolf of de parkeerproblemen in Diemen Noord die dan vervolgens in de krant worden uitgevochten. Dat wil je toch ook niet. Bij zijn en in de kiem al samenwerken, dat willen we daarmee ook bereiken. We hoorden net collega Prins roepen 10% van de sociale woningen gaat naar statushouders volgens een een of andere meneer die ik wel ken. De heer PRINS: ik citeerde professor Boelhouwer, niet de minste op dit onderwerp. De heer ADVOKAAT: ik ben het niet helemaal met hem eens en hij heeft ook niet altijd gelijk. Dat zegt heel veel want hij trekt het zich erg aan. Zo’n uitspraak die u claimt van iemand anders binnen te hebben gekregen, dat is wel framen van een groep. De heer PRINS: voorzitter, mag ik dan vragen aan de heer Advokaat of die dan zelf betere cijfers heeft, controleerbaar. De heer ADVOKAAT: ik zeg enkel dat u met zo’n percentage te noemen een groep framet, wegzet en daar maak ik ernstig bezwaar tegen. De heer PRINS: voorzitter, kan de heer Advokaat dat toelichten want volgens mij frame ik niemand. Ik heb een professor geciteerd.

De heer ADVOKAAT: ja maar u gaat toch ook niet hier de heer Wilders citeren of krijgen we dat ook nog? De heer PRINS: ik vroeg aan u een toelichting op wat het betekent om een groep te framen wat ik niet gezegd heb en ook niet de bedoeling was en dan gaat u dit beantwoorden met het stellen van een tegenvraag over Wilders maar dat maakt het helemaal niet duidelijk. De heer ADVOKAAT: met een citaat roept u iets op en de consequentie van die oproep, daar moet u wel over nadenken vind ik. Als u zegt 10% van de sociale woningen, dan denken andere inwoners die andere mensen waar die 10% naartoe gaat, die moeten we eigenlijk niet hebben in Nederland. Dat bedoelt u eigenlijk. De heer PRINS: voorzitter, dan heeft de heer Advokaat het allemaal niet goed begrepen. Ik heb gezegd dat er door een aantal partijen in Den Haag wordt beweerd dat onze sociale huurwoningen worden weggekaapt door statushouders en allerlei andere vreemdelingen die 18

vervolgens tot zondebok worden uitgeroepen. Ik heb gezegd dat volgens professor Boelhouwer het percentage 10% is en dat zou in mijn ogen een zeer gematigd percentage zijn als dat zou kloppen maar dat betekent dus nog steeds dat heel veel woningen aan andere mensen toegewezen kunnen worden en u moet het niet uit zijn verband trekken en er ook niet anders over gaan beweren want dan maakt u het alleen maar erger. De heer ADVOKAAT: het antwoord van de heer Prins sluit prima aan bij wat ik verder wilde vertellen want zoals ik al zei woordkeuze is erg belangrijk. Dat was met name een aantal maanden geleden bij een bijeenkomst van de gemeente met de Joodse gemeenschap. Toen hadden we het daarover, en de burgemeester had het er ook vaak over, dat de nuance in de hele discussie vaak ontbreekt en dat probeerde ik u duidelijk te maken dat als u iets brengt dat ook genuanceerd moet zijn en op een of andere manier anders gebracht moet worden. De heer Prins heeft het toegelicht en hij heeft het wat genuanceerder gebracht. De VOORZITTER: hij heeft het ook verduidelijkt. Ik moet het toch even voor de heer Prins opnemen want ik heb het gehoord zoals de heer Prins het uitsprak. Laten we daar geen misverstand meer over laten bestaan. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. De aanleiding was onder andere collegaraadsleden die een stuk bespraken van Onafhankelijk Diemen.

Het stuk ging met name over antisemitisme maar collega-raadsleden betrokken daar ook bij, en dat hoort er ook bij, discriminatie. Er waren prachtige toespraken die nog in mijn geheugen gegrift staan en daarna zijn er ook evenementen georganiseerd om het wat levendig te houden. Ik hoop dan ook, volgend jaar staat de onthulling van het Holocaust monument op het programma en ik hoop dat dat ook aanleiding geeft om meer aandacht bij scholen en verenigingen te organiseren, met name bij de jeugd, over het verleden en dat we dat nooit zullen vergeten. Mevrouw MUIJS: dank u voorzitter. Ik wil het in mijn betoog eerst even hebben over de context waarin wij als gemeente Diemen opereren en de financiën. Dan wil ik kort ingaan op de lasten en tot slot wil ik ingaan op 3 onderwerpen die ons als D66 in deze begroting met name aan het hart gaan. Dat zijn kansengelijkheid, woningnood en de lokale kracht van onze gemeenschap. Allereerst de context. De gemeente Diemen en alle gemeenten gaan nog steeds krappe tijden tegemoet. Gelukkig is het diepe financiële ravijn waar we eerst in keken een diepe kuil geworden. Het is iets minder extreem maar we zien nog steeds grote financiële risico’s of het dan gaat over de jeugdzorg, korting op het Gemeentefonds of de kosten van de lachgassilo’s in ons afval.

We kunnen ook niet rekenen op het kabinet en Den Haag om deze problemen voor ons op te lossen of te verminderen. Den Haag blijft toch echt veel problemen over de schutting gooien en het huidige kabinet lijkt problemen zelfs te willen verergeren om misschien mogelijke nieuwe verkiezingen mee te winnen of het nou gaat over de opvangcrisis of de verschrikkingen die de afgelopen week in Amsterdam hebben plaatsgevonden. In beide gevallen zie je dat het kabinet er actief aan werkt om problemen te verergeren om zo populistische stemmen te kunnen winnen. Dus dat is niet een hele fijne context als gemeente om in te opereren maar we zullen het er wel mee moeten doen. We zien in deze financieel toch krappere tijden helaas geen mogelijkheid om aan lastenverlichting te doen. Wij zijn ook niet voor zware lastenverzwaring maar we zouden heel graag willen dat de lasten meerjarig redelijk stabiel blijven en wij zien dat het college dat met de lichte correctie van de ozb omdat de inflatie de afgelopen jaren vele malen hoger was dan we van tevoren verwachten doet. Daardoor is de ozb in relatieve zin echt flink gedaald en dat wordt nu op een hele rustige en gebalanceerde manier gecorrigeerd. Dus daar kunnen wij 19