Notulen raad 09112023

CONCEPTNOTULEN van de openbare en besluitvormende raad van de gemeente Diemen, gehouden op 9 november 2023 in het gemeentehuis in Diemen, aanvang 14.00 uur. Aanwezig: (*fractievoorzitters) Voorzitter

E. Boog

GroenLinks

E. Bouwhuis, T.A.C. de Bruijn, N. van Engelen, H. van ’t Riet*, Y. Yildiz-Kaya W. Advokaat*, J.A.C. van Heumen, J. de Jong, N.C.F. Moors H.J. Berkhout, S.E. Muijs, R. Poelwijk*, O.U. Ramautarsing J.A. Jägers, E.H. Timmer*, V.A. Voermans W.K. van Es, F.W. Geerts, S. Kuilman* E.S. den Heijer, P.A. Prins* A.R. van Marion, J.G.M. Sikking*

Ons Diemen D66 VVD PvdA Ouderenpartij Diemen Onafhankelijke Partij Diemen College

M. Everhardt, J.D.W. Klaasse, J. Prins, M.A. Sikkes-van den Berg alsmede G.T. Wildeman (gemeentesecretaris)

Notulist Griffier

J.B. Kammeraad W. van Zanen

1.A

Opening en mededelingen van de voorzitter

De VOORZITTER: dames en heren. Welkom bij de bespreking van de programmabegroting 2024, het democratische hoogtepunt van het jaar. Dus van harte welkom en ook welkom aan onze kijkers thuis of op een andere plek. De heer Den Heijer zal pas om 16.00 uur aanwezig kunnen zijn vanwege werkverplichtingen en de heer De Jong is om dezelfde reden vanavond aanwezig en het zou kunnen dat sommige raadsleden misschien net iets eerder weg moeten tussendoor of iets later vanwege alle thuisperikelen. Dat kan als u maar netjes tijdens de stemming aanwezig bent want op dat moment kunt u dan natuurlijk gewoon meestemmen over de voorstellen. 1.B

Vaststelling agenda

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2.

Programmabegroting 2024

De VOORZITTER: de behandeling van de programmabegroting is als volgt. We beginnen met de algemene beschouwingen. Elke fractie krijgt in de eerste termijn 10 minuten spreektijd. Het indienen van de moties is hier onderdeel van maar de moties hoeven niet integraal te worden voorgelezen. Dus u kunt verwijzen naar de tekst in iBabs maar wel even de kern van uw voorstellen aankondigen. Dat geldt natuurlijk ook voor de amendementen. Interrupties maken geen onderdeel uit van uw spreektijd. De bijdragen worden geleverd vanuit de katheder en gelieve uw pasje dan even mee te nemen als u daar wilt spreken want anders komt u niet goed in beeld met naam en partij. Als u uw bijdrage heeft geleverd van de 1

algemene beschouwingen, dan verschijnt het ook in iBabs en dan kan iedereen dat nog eens nalezen in iBabs. De sprekersvolgorde is als volgt. De VVD als grootste niet zijnde coalitiepartij. Dan GroenLinks als grootste partij binnen de coalitie. Dan volgen de Ouderenpartij Diemen, Ons Diemen, Onafhankelijke Partij Diemen, D66 en Partij van de Arbeid. Dat zal de volgorde zijn van de sprekers. We hebben om 15.30 uur in de planning staan de schorsing tot ongeveer 15.45 uur, alles onder voorbehoud, en voor de kijkers kijk ik alvast even vooruit naar de rest van agenda. Dat zijn even richtlijnen. Om 15.45 uur de reacties van de fracties op elkaars inbreng. Om 17.30 uur is een schorsing in het programma opgenomen tot 19.00 uur. Om 19.00 uur volgt een reactie van het college op de algemene beschouwingen en de eerste discussie binnen de raad. Dan om 20.15 uur is er een schorsing gepland en om 20.30 uur een tweede termijn van de raad. En dan om 21.30 uur of zoveel eerder de start van de besluitvorming maar alles onder voorbehoud want misschien zijn we wel wat sneller met elkaar en dan zijn we ook wat eerder klaar. Dan gaan we als eerste naar de fractie van de VVD. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Mijn leven is totaal ontwricht, Ik voel me overboord gegooid, Vandaag las ik dit nieuwsbericht: De bom…valt …nooit.

Maar zal de bom dan echt niet vallen? Wat moeten we dan met z’n allen? Zolang een toekomst ons ontbrak, Leefden we dood op ons gemak. Zo dichtte Willem Wilmink en zong Herman van Veen als reactie op doemdenken. Ook nu is er veel aan de hand in de wereld en kan er aanleiding zijn tot doemdenken. Oorlogen en natuurrampen leiden tot veel ellende. We mogen ons gelukkig prijzen in Nederland te leven. Een land van vrijheid en democratie, zonder gebrek aan eerste levensbehoeften zoals schoon drinkwater. Onze zorgen en problemen in Diemen zijn relatief klein, maar we gaan het er toch over hebben. In de Programmabegroting 2024 presenteert het College van B&W de plannen en keuzes. Voldoet de begroting aan de behoeften van de Raad? Met 263 pagina’s tekst en cijfers, krijgen wij veel, maar te weinig gericht. We hebben meer behoefte aan adequate prestatieindicatoren en een dashboard. We hebben het er eerder al vaak over gehad. Goed dat er nu een serieuze start is gemaakt met de workshop “Het belang van prestatie-indicatoren” die we in september 2023 hebben gevolgd. Binnenkort komt daar een gerichte aanpak voor. Eindelijk. Jarenlang leek het Diemen financieel voor de wind te gaan. Helaas is de wind inmiddels gedraaid en zien wij negatieve saldi. De prognose voor 2023 is na de derde kwartaalbrief en de septembercirculaire zo’n 1,2 miljoen negatief (structureel).

En als de trend van de laatste kwartaalbrieven zich doorzet, dan zal het verlies nog verder oplopen. Voor 2024 wordt nog uitgegaan van een positief saldo structureel. Echter structurele wijzigingen vanuit de derde en vierde kwartaalbrief van 2023 moeten nog worden verwerkt, waardoor ook dat positieve saldo zou kunnen verschrompelen. En er wordt bij de prestatie-indicatoren op bladzijde 110 uitgegaan van een irreëel lage inhuur van 6% voor extern personeel in 2024. Wanneer volgend jaar dit percentage veel hoger blijkt, heeft dat dan ook weer een negatief effect op het exploitatiesaldo, zo vragen wij ons af? En dan hebben we nog de jeugdzorg met de alsmaar aanhoudende trend van tekorten. 2

Voor de jaren 2026 en verder is het beeld nog somberder. Structurele tekorten van 3,5 miljoen. En dan zijn de mogelijke negatieve bijstellingen van 2,9 miljoen vanwege de herijking van de Algemene Uitkering nog niet meegenomen. Kortom, een somber financieel perspectief waar wat ons betreft nu actie op nodig is. Dat wil zeggen, we moeten gaan nadenken welke keuzes mogelijk zijn. De coalitie heeft wel een aantal beleidsterreinen aangegeven waar we mee doorgaan. Nu is het zaak om te gaan aangeven wat we niet meer gaan doen en in welke mate. We kunnen daar niet nog een paar jaar mee wachten. We hebben daarom een motie geformuleerd, Klaar voor de toekomst, waarmee we oproepen nu al te zoeken naar mogelijkheden voor ombuigingen. Met ons amendement Gemeentehuis niet grootschalig renoveren reiken wij een eerste suggestie aan. De Onafhankelijke Partij Diemen dient dit amendement mede in. Bij de informatieve raad van 2-11-2023 vroeg D66 ons nadrukkelijk waarom we afgelopen zomer hebben ingestemd met de Kadernota 2024. Wij hebben voor de kadernota gestemd vanwege het in de kadernota gestelde op de bladzijden 6, 7 en 10. Daar lazen we dat er nadrukkelijker op het maken van beleidskeuzen in bestaand beleid en bij nieuwe ontwikkelingen dient te worden gestuurd.

En dat er daarnaast zou worden onderzocht welke maatregelen mogelijk zijn om te komen tot een structureel sluitend meerjarenperspectief. Ook zou overlegd worden met de provincie over het eventueel sluitend maken van het meerjarenperspectief door te putten uit onze reserves. Het College gaf ons daarmee voldoende vertrouwen dat er alles aan zou worden gedaan om te komen tot een sluitend perspectief in de Begroting 2024. Helaas zitten we nu met een begroting zonder sluitend perspectief. Met onze motie “Klaar voor de toekomst” doen we niets anders dan nog eens herinneren aan hetgeen in de kaderbrief werd toegezegd, namelijk: alsnog onderzoeken welke maatregelen mogelijk zijn om te komen tot een structureel sluitend meerjarenperspectief. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Dit is natuurlijk precies wat het college al heeft toegezegd te gaan doen en met ons als raad te gaan bespreken. Voor ons die keuzes inzichtelijk maken waarin mogelijkheden liggen zodat we goed afgewogen die beslissingen kunnen maken en niet al harde bezuinigingen inzetten waarmee we niet weten wat daarvan de gevolgen zijn. Dus zorgvuldig kijken, niet dingen wegbezuinigen die je daarna misschien niet meer terugkrijgt. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Als u met name onze motie goed leest, dan vragen wij heel scherp om dat al voor de kaderbrief van volgend jaar te doen.

Dus wij verbinden daar een termijn aan en in die context is dus deze vraag iets scherper geformuleerd dan in zijn algemeenheid nagaan wat er mogelijk zal zijn. Wij verbinden hier een uitdrukkelijke termijn aan. Wij horen graag of het college en collega’s dit kunnen steunen. Onze focus moet op Diemen en haar inwoners liggen, waarbij de kerntaken, openbare orde/veiligheid, reiniging en burgerzaken op orde moeten zijn. Er is de laatste jaren veel gebeurd op het gebied van sport en cultuur. Het sportpark de Diemen is gerenoveerd. Verder heeft Diemen inmiddels de beschikking over een mooie sporthal en de bestaande hal is gerenoveerd. Daarmee beschikt Diemen over mooie faciliteiten. Toch is er reden tot zorg. Verenigingen zijn niet meer de verbindende factor zoals vroeger. Vrijwilligers zijn schaars. Vaak kiest men voor de individuele sport zoals fitness. Op zondag is sportpark de Diemen vrijwel niet bezet. Wat een verschil met zo’n 10 jaar geleden. Enkele jaren geleden heeft het College aangegeven om het verschil in afvalstoffenheffing tussen éénpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens geleidelijk aan te vergroten. Recent heeft de wethouder nog aangegeven dat redelijk te vinden. Maar helaas ook dit jaar 3

gaat het niet gebeuren. We kijken klaarblijkelijk liever naar andere gemeenten dan dat we kijken wat redelijk is. We hoorden het de wethouder vorige week nog zeggen: “de vervuiler betaalt”. Dus we houden hoop. Wat de woningbouw betreft zat het de afgelopen jaren niet mee. Fase 2 op Holland Park werd niet opgestart. De VVD pleit al jaren voor meer woningen in het middensegment. Er zijn geen zoeklocaties voor middensegment woningen. Bij nieuwbouwprojecten zet de gemeente in op het absolute minimum van maar 20% middenhuur, dat geldt ook voor het Hof van Saan. Diemen biedt zodoende weinig perspectief voor leraren, politieagenten en zorgpersoneel. Het is dan niet vreemd dat we moeite hebben om bijvoorbeeld leerkrachten te vinden. Wij kijken hier met name naar D66. De coalitiepartij die in de verkiezingscampagne nadrukkelijk inzette op middenhuur en uiteraard onderwijs. Helaas bereikten wij, maar ook D66 dus, de afgelopen jaren maar bitter weinig op dit vlak. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. We hebben een zeer ambitieuze doelstelling van 30/20/50. Dat is ook als je kijkt naar andere gemeenten een serieus percentage middeldure huurwoningen dat wordt gerealiseerd. Zeker als je kijkt naar Holland Park. Vanuit de woondeal die door het college is getekend gaan we toewerken naar die 2/3 betaalbare woningen in de gehele planvoorraad van de gemeente.

Dus waar haalt u vandaan dat er geen ambitie is binnen deze coalitie? De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik constateer dat er onvoldoende ambitie is op het middensegment en we hebben daar ook een motie voor geformuleerd om die ambitie wat meer te concretiseren. De heer POELWIJK: voorzitter, dan constateer ik dat er geen antwoord is gekomen op mijn vraag. De heer TIMMER: voorzitter, ik ga voort. Het realiseren van meer betaalbare woningen voor de middengroepen (koop en huur) moet dan ook hoger op de agenda komen te staan. Wij zien daarom graag een onderzoek voor het realiseren van meer flexwoningen voor bijvoorbeeld het middensegment aansluitend op de bestaande flexwoningen die worden verplaatst in 2024 naar een nieuwe locatie aan de Diemerdreef. Daartoe dienen wij een motie in, samen met de Onafhankelijke Partij Diemen. Weer blij De Diemense VVD staat voor voldoende handhavers. Handhavers zijn van groot belang voor de veiligheid en leefbaarheid in Diemen. Wij zijn voor meer handhavers vooral op straat. Wij zijn daarom ook erg blij dat dit ook een wens is die wordt gedeeld en is terug te vinden in de begroting. Vanaf 2024 zijn er meer handhavers en wordt er meer gecontroleerd in de avonduren. Verkeersveiligheid en de verschillende ontwikkelingen in het verkeer, denk aan de fatbike en de snelle elektrische fiets, vragen om aandacht.

Die begint te komen bij de Rijksoverheid en ook in omliggende gemeenten. Goed om te lezen in de Startnotitie van vorige week vrijdag, na vragen van de Ouderenpartij Diemen en van ons, dat het onderwerp verkeersveiligheid nu op de agenda staat. Hierdoor lijkt onze eerder aangekondigde motie op dit onderwerp overbodig. Onze inspanningen om verkeersveiligheid op de agenda te krijgen hebben vruchten afgeworpen. We hebben ook een motie voorbereid om het college op te roepen restwarmte van het datacentrum aan de Treubweg nuttig voor Diemen in te zetten. We hadden daar nog weinig over gehoord, maar als er nu serieus werk van gemaakt wordt, is deze motie wellicht ook overbodig. Overigens had het gesprek over de nuttige inzet van restwarmte al veel eerder 4

gevoerd kunnen en moeten worden. Ook de informatie die we nu hebben, bijvoorbeeld in het preadvies op onze motie is tamelijk summier en vaag. We horen graag meer en specifiek van de wethouder over dit onderwerp. Slagkracht en kwaliteit bij projecten is voor ons belangrijk. Participatie is belangrijk, maar vlotte voortgang net zo. De nieuwe Omgevingswet kent daarbij nieuwe uitdagingen. Onze motie vraagt te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het structureel bekorten van participatietrajecten. Daartoe hebben we een motie voorbereid. De Onafhankelijke Partij Diemen dient deze motie samen met ons in. Ten slotte onze motie Stadspasactiviteiten in Diemen, die we samen met de Ouderenpartij Diemen indienen. We willen meer kunnen bieden aan onze stadspashouders en dan met name in Diemen. Onze motie roept het college op dit te regelen. Op de moties van de andere partijen zullen we zo nodig reageren na de introductie in deze raadsvergadering, maar ik kan al melden dat we de motie van de Ouderenpartij Diemen over de parkeertarieven van harte ondersteunen en mede indienen. We moeten de inwoners en ondernemers in Diemen centrum niet opzadelen met dergelijke hoge lasten. Ook de motie voor het gesprek over het hospice van de Onafhankelijke Partij Diemen dienen we mede in. Dit is een sympathiek idee, zeker met het stijgen der jaren waar ik zelf over kan meepraten.

Deze Algemene Beschouwingen zijn te kort om alles te kunnen benoemen wat de Diemense VVD belangrijk vindt. We hebben een selectie moeten maken en moeten prioriteren. Wij moeten niet de kop in het zand steken zoals struisvogels, niet het financiële ravijn instorten als lemmingen en keuzes durven maken, want we zijn geen angsthazen. Motie 1 Buurtwarmte in Diemen luidt als volgt: Wij stellen de raad voor het volgende besluit te nemen: Wij stellen vast dat: • Digitale technologieën onze economie en samenleving vergroenen en de digitale transitie zelf ook duurzaam moet verlopen; • De gemeente Diemen in maart 2020 de vestiging van een datacenter heeft toegestaan aan de Treubweg 11 op het bedrijventerrein Verrijn Stuart; • Datacenters leveren warmte als restproduct. Wij vinden dat: • In Diemen de datacenters een bijdrage kunnen leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen door een bijdrage te leveren in de warmtebehoefte; • De restwarmte van datacenters niet zomaar nutteloos aan de lucht moet worden afgegeven. Wij vragen het college om: Zo snel mogelijk het gesprek te voeren met de exploitant van het datacenter aan de Treubweg 11 om te komen tot nuttige inzet van de restwarmte ten behoeve van Diemen en de resultaten met de gemeenteraad te delen. VVD

Bert Timmer

Motie 2 Klaar voor de toekomst luidt als volgt: Wij stellen de raad voor het volgende besluit te nemen: Wij stellen vast dat: 5

• •

•

•

•

•

Artikel 189 van de Gemeentewet luidt, voor zover hier van belang: Lid 1; Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. Lid 2; De raad ziet erop toe dat de begroting in evenwicht is. Hiervan kan hij afwijken indien aannemelijk is dat het evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht; De programmabegroting 2024 vanaf 2026 een structureel tekort vertoont van € 3.795.000. In dit tekort niet is meegenomen het dreigend nadelig effect van € 2,9 miljoen door de herverdeling van het Gemeentefonds; Het goed denkbaar is dat ook het positieve structurele saldo voor 2024 door structurele begrotingswijzigingen van 2023 nog naar beneden zal moeten worden bijgesteld; De Programmabegroting 2024 niet meerjarig structureel sluitend is.

Wij vinden dat: • Het college onvoldoende voorstellen doet om tot een meerjarig sluitend financieel beeld te komen; • Gezien de financiële situatie nu al dient te worden ingezet op ombuigingen en dit niet over te laten aan een nieuw college; • Het college zonder deze ombuigingen geen prudent financieel beleid voert en de gemeente Diemen op de langere termijn in financieel gevaar brengt. Wij vragen het college om: Te inventariseren welke ombuigingen er mogelijk zijn teneinde te komen tot een sluitend meerjarenperspectief voor de jaren 2024 t/m 2027. En deze aan de raad te presenteren voor het opstellen van de kadernota 2025. VVD

Bert Timmer

Motie 3 Slagkracht en kwaliteit bij projecten luidt als volgt: Wij stellen de raad voor het volgende besluit te nemen: Wij stellen vast dat: • Adequate en zorgvuldige participatie bij woningbouwprojecten en herinrichtingen van wijken essentieel is voor het draagvlak van belangstellenden c.q. omwonenden; • Participatietrajecten niet zelden een lange doorlooptijd kennen zoals bij de realisatie van Arent Krijtsstraat 1, de herinrichting van Diemen Noord, Buitenlust en de herinrichting Oosterringdijk; • De gemeente in het kader van de nieuwe Omgevingswet een grote mate van vrijheid kent in de beleidsbepaling betreffende de participatie ten aanzien van de verschillende kerninstrumenten zoals het omgevingsplan. Wij vinden dat: • Over de tijd versnipperde aandacht van betrokkenen bij de participatie de kwaliteit van de participatie niet ten goede komt, hetgeen onder meer blijkt uit de briefwisselingen tussen belanghebbenden en de gemeente. 6

Wij vragen het college om: Te onderzoeken of het mogelijk is participatiedoorlooptijden structureel te bekorten. En indien dat het geval is, hier in het (al dan niet nog op te stellen) participatiebeleid m.b.t. de nieuwe Omgevingswet rekening mee te houden. VVD OnPD

Bert Timmer Jan Sikking

Motie 4 Meer flexwoningen in Diemen voor middengroepen luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • In de programmabegroting is opgenomen dat de prioriteit ligt bij de realisatie van betaalbare woningen; • Het college van BenW besloten heeft de aangeschafte flexwoningen in de loop van 2024 te verplaatsen naar een plek aan de Diemerdreef om daar minstens tien jaar te kunnen blijven staan; • Er aan de Diemerdreef naast de reeds aangeschafte flexwoningen ruimte is voor extra flexwoningen. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Er is een groot tekort aan betaalbare woningen in het middensegment; • Voor inwoners van Diemen met een middeninkomen zoals politieagenten, docenten, zorgmedewerkers, starters en jonge gezinnen is het een grote uitdaging te kunnen blijven wonen in Diemen of naar Diemen te verhuizen; • Er is een woondeal tussen het Rijk, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Er zijn afspraken gemaakt om snel meer woningen te kunnen bouwen. Tot en met 2030 moeten er ruim 170.000 woningen bij komen in de MRA, waarvan circa twee derde in het betaalbare segment. De gemeente Diemen wil tussen nu en 2028 ruim 3000 woningen bouwen.

We vinden dat: • Tijdelijke woonvormen in elk geval bijdragen aan het terugdringen van de tekorten aan woningen; • Onder meer starters, eenpersoonshuishoudens, alleenstaanden en arbeidsmigranten geholpen kunnen worden met deze extra flexwoningen waarbij een vaste woonplek het uiteindelijke doel blijft. We vragen het college om: • te onderzoeken (inclusief financiering daarvan) of er extra flexwoningen toegevoegd kunnen worden aan de locatie van de Diemerdreef; • waarbij er ook specifiek naar het beschikbaar stellen van de woningen voor het middensegment wordt gekeken; • hier uiterlijk in september 2024 de gemeenteraad Diemen over te informeren. VVD OnPD

Bert Timmer Jan Sikking

Motie 6 Stadspasactiviteiten in Diemen luidt als volgt: 7

Wij stellen de raad voor het volgende besluit te nemen: Wij stellen vast dat: • In de begroting voor de bijzondere bijstand (armoedebestrijding) rekening gehouden wordt met een bedrag van € 90.000 omdat onzeker is of het Rijk de gemeenten (gedeeltelijk) zal compenseren voor de kostenstijgingen; • Uit de antwoorden op de technische vragen blijkt dat de gemeente Diemen voor € 58.000 gecompenseerd wordt; • Gebruikers van de Stadspas op niet heel veel plekken in Diemen terecht kunnen. Wij hebben nagedacht en houden rekening met: • Het is wenselijk dat inwoners van Diemen ook in de gemeente terecht kunnen voor kortingen op aantrekkelijke activiteiten c.q. aankopen; • Meer mogelijkheden voor gebruik van de Stadspas kunnen zorgen voor een grotere aantrekkelijkheid van de Stadspas en kunnen zo leiden tot een groter aantal gebruikers van de Stadspas in Diemen. Wij vragen het college om: Het beschikbare budget van € 58.000 in 2024 in te zetten voor (aanvullende) kortingen bij lokale winkels, bedrijven, culturele instellingen om zodoende meer te kunnen bieden aan Stadspashouders. VVD OPD

Bert Timmer Peter Prins

Amendement 1 Gemeentehuis niet grootschalig renoveren luidt als volgt: We stellen vast dat: • De gemeentelijke financiën onder druk staan en vanaf 2026 grote tekorten dreigen op de gemeentelijke exploitatie. Gerekend wordt al met tekorten van meer dan 3 miljoen op jaarbasis. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Een herijking van de algemene uitkering waardoor de tekorten vanaf 2026 nog verder zouden kunnen oplopen met 2,9 miljoen op jaarbasis; • Het feit dat ook de Rijksoverheid financiële problemen kent en het zeer de vraag is of het Rijk in staat is, c.q. bereid is, gemeentelijke tekorten te dekken met een hogere algemene uitkering. We vinden dat: • Tekorten niet moeten worden doorgeschoven naar toekomstige colleges; • Reeds nu moet worden geanticipeerd op de geprognotiseerde toekomstige tekorten op de begroting; • Het gemeentehuis moet voldoen aan Arbo, veiligheids- en toegankelijkheidseisen. Binnen dit kader stellen wij voor om het volgende besluit te nemen: Vaststellen van de ‘Programmabegroting 2024’ inclusief de nieuwe beleidsvoorstellen zoals opgenomen in bijlage 1 ‘Nieuw beleid in de Programmabegroting 2024’, met dien verstande dat de investering van in totaal € 3 miljoen voor bouwkundige en interieuraanpassingen van 8

het gemeentehuis en de vervanging van meubilair van het gemeentehuis wordt geschrapt uit het Meerjareninvesteringsplan en de tekst van de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen hierop wordt aangepast. VVD Ouderenpartij Diemen Onafhankelijke Partij Diemen

Bert Timmer Peter Prins Jan Sikking

De VOORZITTER: meneer Timmer, even voor de zekerheid. U zei iets over de verkeersveiligheid. Begrijp ik nu goed dat u de motie niet indient omdat het al gaat gebeuren zoals u heeft gevraagd? Dan is die motie niet aan de orde op dit moment. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Meneer Timmer. U heeft zonet iets gezegd over de afvalstoffenheffingen voor eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens. Vorige week heeft de VVD een heel artikel in het DiemerNieuws gehad, een interview met de heer Jägers over aandacht voor de financiële positie van alleenstaanden in Diemen. U heeft dit benoemd in uw betoog maar ik mis een motie of een amendement op dit terrein tussen al uw andere moties en amendementen. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Wij vragen al jaren hier aandacht voor en ook deze aandacht wordt gedeeld door het college. Op dit moment is dat natuurlijk een hele lastige discussie gezien de financiële positie. Wij hadden graag gezien dat er andere keuzes gemaakt worden maar op dit moment moeten we het hiermee doen. De heer POELWIJK: voorzitter, dan zie ik hier toch wel een beetje angsthazenrij van de VVD want de ene kant van het verhaal is afvalstoffenheffing verlagen voor eenpersoonshuishoudens. Die kosten blijven gelijk.

Dan is de andere kant natuurlijk dat er een verhoging voor meerpersoonshuishoudens in zit en ik zie hier dan een VVD die die keuze niet hard durft te maken en niet concreet durft te maken. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Keuzes maken hoeft niet angsthazenrij te betekenen in dit geval. Het is een kwestie van waar leggen we op dit moment de prioriteiten en wij zien, gezien de situatie van Diemen, daar op dit moment geen mogelijkheden voor. We willen ook hierin niet andere groepen met hoge lasten opzadelen. De heer POELWIJK: voorzitter, hogere kosten voor andere groepen zou dus wel een logisch gevolg zijn van de lagere kosten voor eenpersoonshuishoudens. Dus de VVD pronkt aan de ene kant met wij willen een lagere afvalstoffenheffing voor eenpersoonshuishoudens maar vertelt daarbij niet het hele verhaal dat het leidt tot hogere kosten voor meerpersoonshuishoudens. Als ik hier dus geen concreet voorstel zie over wat dat verschil zou moeten zijn, dan vind ik dat wel degelijk angsthazenrij. Ik vind dat het ontbreken van keuzes durven maken. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Die conclusie laat ik geheel aan de fractie van D66. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Geachte leden van de raad, college, mensen in de zaal en inwoners van Diemen die thuis meeluisteren en kijken. Menselijk. Eerlijk. Duurzaam.

Dat zijn de waarden waar GroenLinks voor staat en die we ook terugzien in de stappen die de gemeente in 2024 wil zetten. 9

In mijn betoog ga ik in op enkele onderdelen van het sociaal beleid, op wonen, de energietransitie, ruimtelijke ontwikkelingen en dienstverlening. En tot slot zal ik spreken over de gemeentelijke financiën. Ik begin dus met het sociaal beleid. GroenLinks is er trots op dat in ons sociaal beleid de inwoner centraal staat. Het armoedebeleid met de steunimpuls en de stadspas wordt ingevuld vanuit wat onze inwoners nodig hebben. De focus op preventie en het voorkomen dat problemen groter worden, het mensen stimuleren om gebruik te maken van voorzieningen waar ze recht op hebben, vinden wij een groot goed en een belangrijke basis voor hoe Diemen omgaat met haar inwoners. De energietoeslag is er voor wie de rekening niet kan betalen, zonder eisen voor een maximaal inkomen. De ondersteuning van mensen met lage inkomens of die algemeen moeite hebben om rond te komen wordt in 2024 voortgezet vanuit diezelfde insteek. Ook bij de jeugdzorg en de maatschappelijke ondersteuning staat de inwoner centraal. Sinds de coronacrisis ervaren jongeren meer problemen, bijvoorbeeld achterstanden op school, of het ervaren van eenzaamheid. De uitbreiding van het jongerenwerk juicht GroenLinks daarom toe. En dan wonen. Wonen en dan vooral betaalbaar wonen is een onderwerp waarover we in onze raad vaak praten.

Gezien de problemen die veel mensen nu hebben bij het vinden van een betaalbare en gepaste woning is dat ook nodig. Het onderwerp zal daarom voorlopig onze aandacht blijven houden. Het is mooi dat een eerste aantal middeldure huurwoningen is opgeleverd in Holland Park West. Hoewel er van alles valt op te merken over wat hier de huurprijzen zijn, is het een mooi resultaat. Zeker omdat de afspraak staat dat deze woningen nog vele jaren binnen het middenhuur segment zullen blijven. Dus ook als de huidige bewoners vertrekken zullen de prijzen van deze woningen nog steeds redelijk betaalbaar blijven. En hoewel de voortgang van de woningbouw momenteel tegenvalt, worden de komende jaren meer middeldure huurwoningen opgeleverd. Net zoals dat er meer sociale huurwoningen gaan komen. Het blijft daarom belangrijk om bij de herziening van de woonvisie in 2024, op een goede manier in te zetten op de toewijzing van de middeldure huurwoningen aan huurders. We moeten opletten dat deze niet alleen terecht komen bij mensen die helemaal bovenin de inkomenscategorie voor dit type woningen zitten maar voor de hele inkomenscategorie beschikbaar komen. De energietransitie. Op dit terrein gebeurt al veel en zullen ook weer grote stappen worden gezet in 2024.

Er zal bijvoorbeeld duidelijkheid komen in hoeverre het plaatsen van windmolens op de nog overgebleven plekken die worden onderzocht mogelijk zal zijn op een manier die natuur en gezondheid zo min mogelijk schaden. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Ik hoor mevrouw Van ‘t Riet over zo min mogelijk schade. Dus dit impliceert dat er wel schade mogelijk is. Ik word steeds meer benauwd van windmolens moet ik u bekennen. Ik lees net dat Rijkswaterstaat ten aanzien van de plaatsing aan de Noorder IJplas in Amsterdam heeft geadviseerd doe het alstublieft niet want juist grote windmolens op die plek brengen daar zelfs de verkeersveiligheid in gevaar bij alle wegen die daar lopen. Dus wat voor risico’s wilt u nemen zou ik willen vragen?

10

Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Ik wil in ieder geval geen grote risico’s lopen. Dus als er grote risico’s of een grote kans op schade zijn, dan willen wij die windmolens niet maar op het moment dat die windmolens geplaatst worden met nauwelijks schade. Ik bedoel, het moment dat je een windmolen ergens gaat bouwen, dan zal daar ruimte voor gemaakt moeten worden. Er moet mogelijk een tijdelijke weg aangelegd worden naar de plaats waar zoiets wordt aangelegd. Dus het zal altijd invloed hebben op de directe omgeving waar je een windmolen plaatst. Dus daarom zeg ik zo min mogelijk want je kunt nooit zeggen dat er nul schade zal zijn maar het is zeker de intentie dat dat zeer beperkt zal zijn. Ongeacht de uitkomst van de onderzoeken: in 2024 zal er zeker nog geen windmolen staan. Dit blijft een proces van lange adem. Het besparen van energie blijft belangrijk, voor het milieu en voor een lagere energierekening. De gemeente blijft het isoleren van woningen faciliteren en stimuleren. Dit doen we bijvoorbeeld door het ondersteunen van verenigingen van eigenaren om tot gezamenlijke plannen hiervoor te komen en dan met name waar sprake is van lage energielabels. Ook zullen in 2024 gesprekken met inwoners gaan beginnen over hoe woningen van het gas af kunnen.

De wijkgerichte aanpak zal in diverse wijken van Diemen van start gaan en bewoners zullen mee kunnen denken over hoe dit praktisch kan worden uitgevoerd. Op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling zijn er diverse ontwikkelingen. Zoals al benoemd bij wonen zijn er nog diverse plannen voor woningbouw gaande en worden nog steeds verdere plannen ontwikkeld. Op niet al te lange termijn moet er nagedacht worden over wat we precies willen met het Duran zwembad. Dit zwembad komt ondertussen echt aan het eind van zijn levensduur. Daarnaast is er de wens om een middelbare school te bouwen in Diemen. D66 heeft hier vorige week in de informatieve raad al terecht aandacht voor gevraagd en een motie over aangekondigd en deze ook met ons gedeeld. De gemeente heeft de komende jaren mogelijk minder geld te besteden en de kosten van dit soort grote bouwprojecten is sterk gestegen, dus misschien dat niet al onze wensen vervuld kunnen worden. Daarom is het belangrijk om een goed proces te starten, zodat de raad uiteindelijk verstandige keuzes kan maken. Dan kom ik nu bij de dienstverlening door de gemeente. Als Diemen kunnen we trots zijn op onze dienstverlening. Dat de ombudsman een studiereis van Amsterdamse ambtenaren naar Diemen heeft georganiseerd is een groot compliment voor onze Diemense aanpak en al onze medewerkers die deze aanpak toepassen.

Namens de fractie van GroenLinks: dank daarvoor. Het is nodig dat alle inwoners zich thuis voelen bij de gemeente en gebruik kunnen maken van alle diensten. Of zij dit nu digitaal willen of liever via persoonlijk contact. Wij zullen er dus op blijven wijzen dat er in alle communicatie vanuit de gemeente niet alleen wordt verwezen naar de website of het online opvragen van informatie. Het blijft belangrijk dat er ook altijd bij staat dat men informatie ook telefonisch en via een bezoek aan het gemeentehuis kan krijgen. Een van de onderdelen van een goede dienstverlening is dus een goede communicatie. Terecht streven we er met z’n allen naar om helder en begrijpelijk met onze inwoners te communiceren en daar werkt de organisatie hard aan. Wij dienen vandaag een motie in, samen met de Ouderenpartij Diemen, over die begrijpelijke taal. Om precies te zijn, om als gemeente te toetsen of de gebruikte taal ook echt begrepen wordt.

11

Ik heb geprobeerd om dit betoog niet onnodig ingewikkeld te maken en ik vind zelf dat dit best aardig gelukt is. Maar of iedereen die naar mij luistert dit ook vindt, is natuurlijk toch iets anders. En nee, ik ga u nu niet allemaal vragen of u mij begrijpt. Wel vragen wij via onze motie aan het college om na te gaan of de communicatie met inwoners door die inwoners begrepen wordt. Daarbij willen we dat inwoners het op een gemakkelijke manier moeten kunnen aangeven als dat niet zo is. Sinds kort gebruiken we als fracties minder ingewikkelde woorden in de opzet van onze moties en amendementen. Het is onze fractie opgevallen dat de argumenten en overwegingen in de diverse moties die voor behandeling bij deze begroting zijn gedeeld niet altijd uitblinken in begrijpelijkheid. Misschien is het een idee om voor de hele raad een training te organiseren in het gebruiken van begrijpelijke taal? Als laatste onderwerp wil ik ingaan op de financiën. In de informatieve bespreking van vorige week is hier door de meeste fracties al heel wat over gezegd en zojuist ook weer door de VVD. Ik ga zeker niet in op de details en de cijfers zoals de VVD heeft gedaan. GroenLinks staat nog steeds achter de keuze die we al bij de kadernota hebben gemaakt om de meerjarenbegroting niet sluitend te maken voor 2026 en 2027.

De Rijksoverheid weigert tot nu toe om meer duidelijkheid te geven over de bedragen die gemeenten in die jaren gaan ontvangen. De heer TIMMER: dank u voorzitter. U zegt de Rijksoverheid weigert maar dat is toch weer wijzen naar een ander. We hebben als Diemen gewoon een eigen verantwoordelijkheid, een eigenstandige verantwoordelijkheid om een meerjarig sluitend perspectief in te dienen. Daar moeten we aan werken en wijzen naar allerlei anderen, dat helpt ons niet vooruit in dit verband. We hebben de mogelijkheid. Er zou overleg gevoerd worden met de provincie, zoals in de kadernota stond. Voor zover wij kunnen nagaan is dat niet gebeurd. Dus we moeten daar nu echt serieus zelf als Diemen werk van gaan maken. Bent u dat met mij eens? Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Ik ben dat met u eens dat we dit als Diemen serieus moeten oppakken en daar serieus naar moeten kijken van wat willen we hiermee. Het gesprek met de provincie is er daadwerkelijk geweest. De provincie heeft ermee ingestemd dat wij een niet-sluitende begroting voor de jaren 2026 en 2027 indienen en zal dit niet daarop afkeuren waar dit de afgelopen jaren zeker wel zou zijn gebeurd. Juist omdat ook de provincie ziet dat het niet alleen aan de gemeenten is om dit probleem op te lossen.

En natuurlijk kunnen we een eenvoudige oplossing verzinnen en zeggen van al die tekorten in 2026 en 2027 onttrekken wij uit de algemene reserve. Dan hebben we op papier een dekkende begroting voor alle jaren van deze begroting en is er geen vuiltje aan de lucht. Het heeft dan wel grote effecten op de reserves van de gemeente en het is de vraag of dat de beste oplossing is op dit moment. Vandaar dat wij als GroenLinks erachter blijven staan om deze begroting met een niet-dekkende meerjarenbegroting vast te stellen. Deze onduidelijkheid die mede door de Rijksoverheid wordt gecreëerd zal voor heel veel gemeenten, waaronder Diemen, tot grote financiële tekorten leiden. Meerdere fracties hebben vorige week gevraagd naar verschillende manieren die ons inzicht kunnen geven in waar we zouden kunnen bezuinigen of ombuigen, het is maar net hoe je het noemen wilt. De wethouder heeft gezegd dat er intern wordt nagedacht op welke manier we daar komend jaar mee aan de slag zullen gaan en hoe de raad daarbij betrokken zal worden. 12

GroenLinks zou hier nog een vraag aan toe willen voegen: hoe gaan we de inwoners van Diemen hierbij betrekken? Als er echte bezuinigingen nodig zullen zijn, dan zal dat ook direct onze inwoners raken. Is het dan een idee om hier een burgerberaad over te organiseren? We hoeven hier vandaag natuurlijk geen besluit over te nemen, want het meerjarenperspectief zal waarschijnlijk in de loop van 2024 verder duidelijk worden. Maar vanuit onze fractie willen we dit idee alvast meegeven aan de hele raad, omdat wij denken dat dit een goede manier kan zijn om samen met inwoners tot keuzes te komen. Laten we hier met z’n allen in 2024 eens verder over praten. Uiteraard is het hierbij belangrijk dat we eerst meer duidelijkheid hebben over het beschikbare geld voor 2026 en verder. We willen namelijk niet onnodig gaan bezuinigen met het risico dat we misschien waardevolle voorzieningen om zeep helpen die we moeilijk weer terugkrijgen. Tot slot. Menselijk, Eerlijk, Duurzaam. GroenLinks is tevreden met de voorliggende begroting voor 2024. Wij herkennen hierin dat we het samen doen voor een menselijk, eerlijk en duurzaam Diemen. Een gemeente waar iedereen zichzelf kan en mag zijn en de ondersteuning krijgt die eenieder nodig heeft. Een gemeente die kansen biedt aan iedereen, waar we duurzaam samenleven.

Motie 7 Begrijpelijke taal luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • de gemeente Diemen in 2024 doorgaat met het trainen van medewerkers bij het schrijven van duidelijke taal; • het doel hiervan is dat de ontvanger van een brief deze kan begrijpen; • er al aandacht gaat naar het gebruik van taalniveau B1 in de brieven naar de inwoners. We vinden dat: • het belangrijk is om te testen of ontvangers de brieven van de gemeente begrijpen. We vragen het college om: • Actief na te gaan of de inhoud van communicatie (waaronder brieven) van de gemeente door inwoners wordt begrepen; • In elk geval te zoeken naar gemakkelijke manieren waarop inwoners kunnen vertellen of ze de communicatie van de gemeente begrijpen. Een mogelijkheid die kan bijdragen zijn de Steffie retourstickers. • De raad uiterlijk 31 maart 2024 te melden hoe inwoners de gemeente kunnen gaan vertellen of ze een brief van de gemeente begrijpen. GroenLinks OPD

Tijl de Bruijn Peter Prins

De heer PRINS: dank u voorzitter. Nederland lijkt op een kantelpunt te staan: Komen er veranderingen in beleid, of blijven we voortmodderen? Gaat een nieuw kabinet de woningbouw niet alleen met regie aanjagen, maar ook met meer euro’s? Gaat de bestaanszekerheid van mensen er werkelijk op vooruit, of gaan een hoger minimumloon en dito uitkeringen gepaard met verlaging van toeslagen, zodat de armen net zo arm als voorheen blijven en de voedselbanken niet leger worden? 13

Gaan de discussies over immigratie in het vervolg over de bevoordeling van expats en het onnodig aantrekken van buitenlandse studenten die de prijzen en huren van woningen opstuwen, of blijft het afknijpen van een menselijke asielopvang voortduren? Wordt de marktwerking in de zorg daadwerkelijk ingedamd, of blijft die zorg gemeden worden door degenen die die zorg het hardst nodig hebben? We weten het niet, en we moeten ons op het ergste instellen. Een meerderheid van de kiezers lijkt een kabinet over rechts te willen. Maar de rechtse partijen hebben geen meerderheid, net als de linkse partijen. Het lijkt alsof het politieke midden zich aan het hergroeperen is, na jarenlang versplintering op de flanken. Maar wat dat voor nieuw beleid gaat opleveren? We weten het niet. Zeker is dat als het nieuwe kabinet miljarden meer gaat investeren in bestaanszekerheid, woningbouw en defensie, dat geld niet naar de gemeenten kan gaan. Het ravijn van Rutte blijft, ook al gaat hij weg. Wethouder Klaasse had het vorige week over landelijk 3 miljard euro korting vanuit het Rijk, wat voor Diemen 6 miljoen euro tekort op de begroting oplevert. Wij hebben vorige week gewaarschuwd voor het in onze ogen misplaatste optimisme en de hoop van sommige partijen die denken dat het volgende kabinet het gat wel zal dichten. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter.

De heer Prins zegt dat hoewel Rutte weggaat zijn ravijn zal blijven en ik ben even benieuwd waar hij die wijsheid op baseert. De heer PRINS: voorzitter, ik ga door met mijn betoog want daar zit een deel van het antwoord op uw vraag in. Als het Rijk daadwerkelijk de woningbouw met miljarden gaat versnellen, dan zal het Rijk ook zeggen dat de gemeenten meer inwoners krijgen en daar hun meer-inkomsten uit moeten halen. Als het Rijk geen geld heeft om miljardeninvesteringen in de woningbouw te doen, dan zal het Rijk ook geen ruimte hebben om de gemeenten te compenseren. En iets anders: bij onderhandelingen krijg je nooit 100% je zin. Dus als het Rijk een half miljard euro compenseert, blijft Diemen alsnog met een tekort van 5 miljoen zitten. En als het Rijk met een miljard euro over de brug komt, dan is het tekort in Diemen nog steeds 4 miljoen. Wij herhalen dat Diemen zelf oplossingen moet zoeken voor het verwachte tekort in 2026 en daarna. En dat die integraal afgewogen moeten worden. We zijn daar niet op gerust als we zien dat sommige partijen een middelbare school koste wat kost willen doordrukken. De heer POELWIJK: dank u voorzitter.

Wij hebben eerder gezegd dat die middelbare school een grote wens van ons is, een ambitie die we moeten vasthouden maar wat we eerst zeggen is breng goed in beeld wat de mogelijkheden zijn en neem die scenario’s altijd mee in wat je gaat onderzoeken. Wij zeggen niet koste wat het kost een middelbare school maar we zeggen wel houdt vast aan die ambitie en blijf dat plan uitwerken. De heer PRINS: voorzitter: eigenlijk zouden we op basis van de nu bekende gegevens pas op de plaats moeten maken en voorlopig geen plannen moeten maken voor een middelbare school en voor de verbouwing van het gemeentehuis. Renovatie of nieuwbouw van het zwembad vinden wij vanwege de ouderdom van het huidige gebouw wel noodzakelijk. Laten we in deze beschouwingen plaats inruimen voor een compliment. Dit college en het vorige hebben een aantal projecten voorbereid die meer huisvesting voor senioren moeten opleveren. De Rietschuurhof, Hof van Saan, Buitenlust en nu ook mogelijk woningbouw voor senioren op de studentencampus. Dat waarderen wij, omdat we merken dat er geluisterd is naar onze eerdere pleidooien dat meer seniorenwoningen leiden tot meer doorstroming, waarmee meer woningen vrijkomen voor jongeren en jonge gezinnen. Op een ander punt hebben we kritiek. Onze fractie heeft alle inkomensondersteunende maatregelen voor minima en ook de Steunimpuls gesteund. Maar we hebben moeite met de 14

meermaals uitgesproken complimenten en trots van de collegefracties en ook van de wethouder over deze maatregelen, die wij helaas toch zien als het plakken van pleisters bij een gebrek aan fatsoenlijk rijksbeleid om de bestaanszekerheid van kwetsbare mensen die het niet breed hebben, te waarborgen. Wij vinden dat je geen complimentjes aan jezelf moet uitdelen. Dat moet je aan anderen overlaten. Wij hebben de afgelopen tijd vaak gepleit voor maatregelen tegen verkeersonveiligheid in Diemen. We hebben speciaal aandacht gevraagd voor de al dan niet opgevoerde fat-bikes die met grote snelheid de fietspaden onveilig maken. Wij stellen ons op het standpunt dat een fat-bike die harder gaat dan 25 km per uur geen fiets meer is, maar een bromfiets. De eigenaar moet minimaal 16 jaar oud zijn, en een bromfietsrijbewijs, een kenteken, een verzekering en een helm hebben. Wij hebben erover nagedacht om vanmiddag een voorstel te doen om als gemeente een rollerbank aan te schaffen. Zodat de gemeente fat-bikes die sneller dan 25 km per uur rijden, als een illegaal vervoermiddel uit het verkeer kan nemen. Pas als de eigenaar voldoet aan de wettelijke eisen, kan hij hem terugkrijgen. Dat vereist wel dat de gemeente ook bepaalt dat deze bromfietsen niet meer op het fietspad rijden. Amsterdam heeft dat al geregeld. Bijna alle in- en uitgaande wegen van Diemen gaan over Amsterdams grondgebied.

Wij pleiten ervoor dat het college meer samen optrekt met Amsterdam bij het verbeteren van de verkeersveiligheid. In dit verband complimenteren we wethouder Prins met het meeondertekenen van de brief van de Amsterdamse en Haarlemse verkeerswethouders aan de minister over de spoedige invoering van landelijke wetgeving voor fat-bikes. Dan het betaald parkeren in het centrum van Diemen. Het tarief dreigt bovengronds meer dan te verdubbelen als het college de nieuwe tarieven van de exploitant van de parkeerkelder overneemt. Wij hebben een motie opgesteld die poogt dat tegen te gaan. Die wordt mede ingediend door de VVD en de fractie van de Onafhankelijke Partij Diemen. Het preadvies van het college is teleurstellend. Het herhaalt alleen maar haar antwoord op eerder gestelde technische vragen. Verwijzen naar een juridisch advies, vinden we slap. Dat had hier vanmiddag moeten liggen. Met of zonder advies nodigen we het college dringend uit om bestuurlijk ongehoorzaam te zijn en het contract met de exploitant naast zich neer te leggen. Tenslotte iets over het aanleveren van stukken, of het gebrek eraan. In de eerste anderhalf jaar van dit college zijn er bijna net zo veel informatieve raadsvergaderingen uitgevallen dan in de hele vorige collegeperiode. Oorzaak is een gebrek aan raadstukken. Veel beleid wordt uitgevoerd en voortgezet en er wordt ook veel onderzocht.

Maar wordt wel heel erg veel tijd voor genomen. De informatievoorziening aan de raad kan beter en sneller. We moeten er af en toe behoorlijk aan trekken. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. De heer Prins heeft hier wel een heel negatieve houding want je kunt het ook positief bekijken. In de vorige raadsperiode hebben wij ongelooflijk veel kaderstellende documenten vastgesteld. Je kan ook zeggen goed bezig college, goed werk verricht raad. De hoofdlijnen staan en het college is nu bezig om die uit te voeren. Dat is hoe wij ernaar kijken. De heer PRINS: voorzitter, voor een deel kijken wij er ook zo naar maar ik zei net, er wordt wel veel tijd voor genomen. Zeker als er al kaders zijn vastgesteld in de vorige periode zou het niet zoveel moeite moeten zijn om raadstukken op tijd en goed aan te leveren. Geen of ontwijkende antwoorden op onze vragen. Een enkel collegelid meent te kunnen zeggen wat raadsleden wel of niet moeten doen. Weten alle ambtenaren hoe ze zich moeten verhouden tot de raad? Symptomatisch is het niet-uitnodigen van raadsleden voor belangrijke publieke momenten, zoals een opening. Teleurstellend en ontmoedigend is ook menige reactie op een initiatief vanuit de raad: ‘doen we al’ en ‘kan niet’. Kijk naar de 15

preadvisering op de moties van vandaag. Het college lijkt kritiekloos de aangeleverde ambtelijke reacties over te nemen. Hoe denken het college en de ambtenaren eigenlijk over de positie van de raad? Bij onze recente hei-cursus vonden de aanwezigen unaniem dat de raad achter het college aanliep. Daar moeten we zelf als raad iets in veranderen. Maar we mogen best vragen aan het college en de ambtenaren om ons daarbij te helpen. Ik sluit af met steun uit te spreken aan het amendement van de VVD over het gemeentehuis, de motie van de VVD over de Stadspas, de voorgenomen motie van de OnPD over een hospice en de net ingediende motie van GL over begrijpelijke taal die we mee indienen. We zouden als Ouderenpartij geen knip voor de neus waard zijn als we tegen een hospice, uitbreiding van de Stadspas en begrijpelijke taal zouden zijn. Motie 8 Geen verhoging tarieven betaald parkeren luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • De exploitant van de parkeergarage onder het winkelcentrum de tarieven recent aanzienlijk heeft verhoogd met uitschieters naar 80-100 procent; • De exploitant hierover geen overleg met de gemeente heeft gevoerd; • In het tot 2027 lopende contract tussen de gemeente en de exploitant is opgenomen dat de tarieven voor betaald parkeren op straat 20% hoger moeten zijn dan in de parkeergarage.

We houden rekening met: • Dat de gemeente geen winst mag maken op haar diensten en taken; • Het gemeentelijke beleid om de Diemense parkeertarieven kostendekkend te houden; • Het volgen van de genoemde bepaling in het contract de parkeertarieven op straat zouden opdrijven met 100-120 procent. We vinden dat: • Dit een onverantwoord gevolg zou zijn van dit contract; • Dit afgekeurd moet worden; • De raad het budgetrecht heeft en daarmee de tarieven en leges vaststelt. We vragen het college om: • Geen gevolg te geven aan de bepaling uit het contract dat de tarieven voor betaald parkeren op straat 20% hoger moeten zijn dan in de parkeergarage. Ouderenpartij Diemen VVD Onafhankelijke Partij Diemen

Peter Prins Bert Timmer Jan Sikking

De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. College, raadsleden, luisteraars en kijkers goedemiddag. Dit zijn de algemene beschouwingen van Ons Diemen en mijn naam is Wim Advokaat. Deze beschouwing gaat over betaalbare woningen. Wie wil dat nou niet. Evenwichtige verdeling van middenhuur en participatie. Betaalbare woningen, wie wil dat nou niet. In de hele regio is een groot tekort aan betaalbare woningen. Met name in het middensegment van 808 euro tot 1100 euro. 16

Door het woningtekort zijn de prijzen binnen de vrije huur omhooggeschoten, waardoor ze niet meer betaalbaar zijn voor veel inwoners. Het ophogen van de grens voor sociale huur moet eraan bijdragen dat woningen betaalbaar blijven en dat er minder misbruik gemaakt wordt van het woningtekort door verhuurders. De woondeal MRA wordt gezien als een bestuurlijke afspraak en is dus niet van grote invloed op ons woonprogramma of toch wel. Maar naar onze mening is de woondeal gemaakt in de geest van de behoefte aan betaalbare woningen voor de inwoners. Dat gaat verder dan een bestuurlijke afspraak maar vraagt om een inspanningsverplichting. Aangezien er nog geen Wet voorkeursrecht rust op een aantal gronden is er nog een onderhandelingspositie voor de gemeente aanwezig. We moeten dus niet denken in onmogelijkheden maar in wat zijn de mogelijkheden. Vandaar onze motie om uit te zoeken wat er mogelijk is samen met het Rijk en provincie. Evenwichtige verdeling van middeldure huurwoningen. In 2024 wordt voor huren boven de 808 euro voor sociale woningen de grens verhoogd. De maximale prijs van een woning zal rond de €1100 vallen. De bedoeling hiervan is dat er meer woningen binnen de sociale huursector vallen, waardoor er meer woningen betaalbaar blijven voor mensen met een gemiddeld inkomen. Er zullen dan meer woningen als sociale huur gezien worden.

De huurprijzen worden in de sociale sector bepaald met een Woon Waarde Systeem. Met dit systeem kan er uitgerekend worden het aantal punten wat hoort bij de huurprijs. Zoals bijvoorbeeld oppervlakte, het aantal kamers en voorzieningen geven punten aan. Voor een sociale woning is het maximale aantal punten 142 punten op dit moment. Het maximaal aantal punten voor een sociale huurwoning wordt verhoogd door de huidige plannen van 142 naar 187. Door deze 187 punten van het Woon Waarde Systeem (WWS) op te nemen in onze doelgroepenverordening ontstaat er een betere opbouw van de middeldure huren. Daar wil ik nog aan toevoegen dat door de inbreng van de specialist van D66 ook gekeken wordt naar de oppervlakte per woning omdat de WOZ-waarde in Diemen vrij hoog is en in het puntensysteem ook erg meetelt. Dus in de motie staat ook te kijken naar de oppervlakte van een woning. Participatie. Een aantal gemeenten is al aan de slag gegaan met een participatieverordening, of zijn er momenteel druk mee bezig. Bodegraven-Reeuwijk had medio vorig jaar de primeur om als eerste gemeente zo’n participatieverordening ‘nieuwe stijl’ vast te stellen. Middelburg volgde een half jaar later en in Enschede heeft de participatieverordening op 7 maart groen licht gekregen van de raad. Er zijn gemeenten waarvan de participatieverordening al geheel gestoeld is op de Omgevingswet.

We kunnen het zo overnemen maar pas op, wel even de naam van de gemeente veranderen. Waarom is Ons Diemen zo voor een wijkgerichte aanpak bij participatie. Wel omdat we insprekers van werkgroepen krijgen bij de raadsvergaderingen over verschillende uiteenlopende onderwerpen. Dat gaat van bomen tot inbraken tot bouwen, noem maar op. Er is duidelijk behoefte in de wijken en buurten aan een directer contact met de gemeente. Ook zien we een wederkerigheid vanuit de gemeente om in contact te komen met de inwoners zoals bij armoedebestrijding en eenzaamheid. Er liggen zoveel koppelkansen bij het ophogen van straten, energietransitie, groen, sociale aspecten, woonmisstanden en veiligheid. We zullen dit blijven herhalen. 17

Want zo een of twee jaarlijkse buurtcontacten is een zeer effectieve en efficiënte manier om de inwoners te betrekken bij het gemeentebestuur. Want na de opmerking van de Amsterdamse ombudsman “het geheim van Diemen” en alle bejubeling van de gemeentelijke organisatie in de bladen, moeten we ons niet in slaap laten sussen. We zijn er nog niet met een verkiezingsopkomst in 2022 van 44%. Er valt nog veel werk te verrichten. Motie 9 Betaalbare woningen luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • De raad heeft in begin 2022 het Verstedelijkingsconcept Metropoolregio Amsterdam 2050 vastgesteld. Samenhangend komt het erop neer dat er op ontwikkelingslocaties woningen worden gebouwd in verschillende prijsklassen, waaronder voldoende betaalbare woningen; • In het coalitieakkoord en omgevingsvisie een inspanningsverplichting staat om meer betaalbare woningen te bouwen; • Er op 15 maart 2023 een woondeal MRA is afgesloten tussen het Rijk en de gemeente Diemen. Bij Holland Park staat de opmerking: Programmering 2/3e aandeel betaalbaar nog niet geregeld. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Dat bouwplannen (o.a. Holland Park Zuid) mogelijk moeten worden aangepast voor de realisatie van 2/3 aandeel betaalbare woningen.

We vinden dat: • We de bestaande en toekomstige mogelijkheden voor betaalbaar bouwen zoveel mogelijk moeten benutten; We vragen het college om: • Te onderzoeken voor welke nieuwbouwprojecten 2/3 betaalbare woningen verplicht kan worden gesteld, zonder dat dit resulteert in planschadekosten voor de gemeente of een lange doorlooptijd van het project. Ons Diemen

Wim Advokaat

Motie 10 Evenwichtige verdeling huur van sociale- en midden huurwoningen luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • In Holland Park West de huren voor midden huurwoningen liggen tussen € 960-€ 1.175; • De verhuurder in Holland Park West een bruto inkomenseis hanteert van 3,5 maal de maandhuur voor alleenstaanden en 4 maal de maandhuur voor samenwonenden; • Voor sociale huurwoningen de huurgrens tot € 808,06 is. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Dat de voorwaarden voor Holland Park West niet meer zijn te veranderen; 18

• •

Dat een evenwichtige verdeling kan leiden tot wijziging van nieuwbouwplannen, onder andere Holland Park Zuid; Dat hiervoor het bestemmingsplan voor Holland Park Zuid mogelijk gewijzigd zal moeten worden.

We vinden dat: • De midden huurprijzen op Holland Park West in feite geliberaliseerde huren zijn; • Het gat tussen bovengrens sociaal huur en ondergrens midden huur te groot is; • Bijvoorbeeld lagere inkomens van jongeren, winkel- en administratieve medewerkers, monteurs, zorg- en sociale medewerkers geen kans hebben op een betaalbare midden huurwoning; • Er een evenwichtige verdeling is wanneer bijvoorbeeld de maandhuur van 2 kamers tussen de € 810 en € 850, 3 kamers € 850 en € 900, 4 kamers € 900 en € 950 en 5 kamers € 950 en € 1130 is. We vragen het college om: • Te onderzoeken of we de aanvangshuur prijs van middeldure huur evenwichtiger kunnen verdelen door deze via de doelgroepenverordening te koppelen aan het woningwaarderingsstelsel (WWS) of aan het vloeroppervlak van de woning. Ons Diemen

Wim Advokaat

Motie 11 Participatie bij alle nieuwbouwprojecten luidt als volgt: We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: We stellen vast dat: • Het Ambitiedocument ‘Voor en met Diemen’, het ‘Participatiekader’ en het ‘Communicatiekader’ zijn vastgesteld door de raad op 27 januari 2022; • Het programmaplan participatie en communicatie is vastgesteld door de directie op 29 juni 2022; • In het vastgestelde coalitieakkoord zijn de gestelde ambities onderstreept; de coalitie hecht veel waarde aan doorontwikkeling van het samenspel tussen lokale overheid en samenleving; • Met de invoering van de Omgevingswet participatie een verplicht karakter krijgt. We hebben nagedacht over en houden rekening met: • Dat de kaders van elk participatietraject anders zijn. Bij elk project is het belangrijk dat bewoners ervan op de hoogte zijn dat de uitkomsten aan wettelijke en regionale kaders moeten voldoen; • Als uit het participatieproces of door andere factoren een aangepast ontwerp voortkomt, dan wordt dat nieuwe ontwerp voorgelegd aan de raad; • De Omgevingswet waar participatie vormvrij is. We vinden dat: • Alle inwoners van Diemen en andere betrokkenen hun inbreng mogen leveren op de inrichting van de ruimtelijke ordening en zijn leefomgeving. We vragen het college om:

19

•

Initiatiefnemers voor nieuwbouw (o.a. in Holland Park Zuid) te stimuleren een participatieplan op te stellen in overeenstemming met de kaders in het programma ‘Voor en met Diemen’.

Ons Diemen

Wim Advokaat

De VOORZITTER: in eerste instantie zal de heer Sikking het woord voeren en met mijn instemming zal mevrouw Van Marion het deel over de hospice naar voren brengen. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Ten eerste bedanken wij de opstellers van deze begroting en het beantwoorden van al onze vragen. Het omzetbedrag waar we in de begroting over praten € 107.348.000 is nog niet zuiver, want het is voor 2024 nog niet in beton gegoten. In het DiemerNieuws lezen de bewoners dat de inkomsten van het Rijk ongeveer € 58.880.000 zullen zijn. Uit gemeentelijke belastingen zoals precario- en onroerendgoedbelasting komt er ongeveer € 23.149.000 binnen. Het meeste geld heeft al een bestemming en daar kunnen we lang en kort, saai of interessant over vergaderen maar het moet gebeuren. Ook zijn er verplichtingen vanuit het verleden zoals de rentes en leningen die betaald moeten worden en er is een algemene middelen pot waarmee reserveringen, voorziene- en onvoorziene bedragen uit voldaan kunnen worden. In het DiemerNieuws en op de eigen site staan de uitgaven opgesomd, bij optelling van de uitgaven komt men maar op € 2.157.000. Dit zijn niet alle uitgaven. De programma’s gaan over bestemd (geoormerkt) geld en dan blijft er een klein deel over waar de raad een richting aan kan geven. De € 2.157.000 aan nieuw beleid wat in het DiemerNieuws staat, is maar 2,1% van de totale omzet.

Waarom we dit vertellen, is voor de luisteraars en kijkers die deze vergadering thuis volgen. Als je een jaar vanaf de zijkant thuis de raadsvergaderingen volgt, valt het op dat er heel lang gepraat wordt over onderwerpen en je regelmatig het spoor bijster raakt. Wij willen de Werkgroep Communicatie & Participatie adviseren om een politiek commentator aan te nemen die de vergaderingen samenvat en de standpunten van de partijen uitlegt. Ook het invoeren van spreektijd zal zorgen voor duidelijke debatten. De richting van de coalitie wordt geleid door hun coalitieafspraken waar de coalitiepartijen zich aan vasthouden. En dat coalitieakkoord is dan voor 4 jaar bindend, wat ons betreft moet een coalitieakkoord een werkdocument zijn dat als leidraad gaat dienen. Een voorbeeld hiervan is: geen datacenter in Diemen. Het besluit lag al vast in het coalitieakkoord ‘geen datacenter’’. Terwijl er niet dieper nagevraagd werd over het argument naar de te sluiten datacenters die door dit nieuwe datacentrum overbodig zouden worden. Ook de warmteterugwinning wat voor Diemen een cruciale opgave is om van het gas af te kunnen, wordt opzijgeschoven en amper in de discussie betrokken. Het coalitieakkoord is achterhaald en loopt achter de feiten aan. Werk samen, met alle partijen, aan “stippen op de horizon”. Er hoeven geen wethouders te vallen, wij kunnen door één deur met de wethouders.