Notulen Buitengewone gemeenteraadsvergadering 1 april 2026

Verslag van de buitengewone raadsvergadering gemeente Diemen, op 1 april 2026 in de raadszaal van het gemeentehuis, aanvang 20.00 uur

Aanwezig:

A.N. Holwijn (D66), S.E. Muijs (D66), R. Poelwijk (D66), O.U. Ramautarsing (D66), A.N. van Veen (D66), M. van den Berg (PRO, S. Kuilman (PRO), Z.R. Melcherts (PRO), R.G.T. Niessen (PRO), H. van ’t Riet (PRO), L.E. Sterling (PRO), Y. Yildiz-Kaya (PRO), A.J. van der Wal (PRO), M. Grishaver (Onafhankelijk Diemen), A.R. van Marion (Onafhankelijk Diemen), J.G.M. Sikking (Onafhankelijk Diemen), W. Advokaat (Ons Diemen), J. de Jong (Ons Diemen), P.A. Prins (Ouderenpartij Diemen), M. van Doesburg (Ouderenpartij Diemen), D.H.M. Kerklaan (VVD), J.P.C. van Leeuwen (VVD), V.A. Voermans (VVD)

Voorzitter: Griffier:

E. Boog W. van Zanen

College:

M. Everhardt, J.D.W. Klaasse, J. Prins, G.T. Wildeman (gemeentesecretaris)

Notulen:

E. Brouwer (Notuleerservice Nederland)

1. A. Opening en mededeling van de voorzitter De voorzitter: Ik open deze vergadering. Welkom bij deze buitengewone raadsvergadering waarbij de nieuwe gemeenteraad van Diemen wordt geïnstalleerd. En welkom aan onze gekozen raadsleden, familie, vrienden, partijgenoten en aan onze speciale gast, wethouder Everhardt, die als informateur straks ook een toelichting op haar advies gaat geven. Van harte welkom allemaal in ons midden. Ook vanavond feliciteer ik iedereen met de achthonderdste verjaardag van Diemen. Wij zijn jarig en dat gaan we tot eind september vieren. Natuurlijk hadden we al een spetterend openingsfeest afgelopen zondag. Maar de komende maanden kunnen we nog volop genieten van meer dan honderd initiatieven en activiteiten in Diemen, waarvan de meeste ook echt geïnitieerd en georganiseerd zijn door de inwoners, verenigingen en bedrijven zelf. Nou, dat is natuurlijk prachtig en ik zou ook zeggen, zeker tegen de nieuwe raadsleden onder ons, ga langs bij de diverse evenementen. Een geweldige manier om Diemen nog beter te leren kennen. Ik heb twee wat meer huishoudelijke mededelingen. Het verzoek is om deze keer de nog even aan u toebedeelde plaats in te nemen. De volgende keer kunt u binnen de fractie ook uw eigen voorkeursplek innemen. Maar deze keer vraag ik om deze plaats in te nemen.

En dan wil ik graag mevrouw Van 't Riet het woord geven over de nieuwe naam van de fractie. Mevrouw Van 't Riet. Mevrouw Van ’t Riet (PRO): Dank u wel voorzitter. GroenLinks-PvdA heeft op de kandidatenlijst op de kieslijst meegedaan als GroenLinks-PvdA. Zoals waarschijnlijk de meeste mensen wel bekend is, heeft onze landelijke partij vorige week de nieuwe naam bekendgemaakt, Progressief Nederland. En mede daarom doen wij vanaf nu als fractie mee als fractie PRO, zoals ook zichtbaar is ondertussen op onze bordje. De voorzitter: Precies, anticiperend op uw mededeling in beeld. Dank u wel. B. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan ga ik naar de vaststelling van de agenda. Ik neem aan dat u zich kan vinden in de agenda. Dat is het geval. En dan zal ik achter het katheder vervolgens plaatsnemen voor een inleiding.

1

2. Afleggen eed of belofte door de 23 nieuw gekozen raadsleden De voorzitter: Want, beste mensen, geachte raad, het is een bijzondere avond. Diemen heeft gesproken en u zit hier vanavond als de nieuwe stem van onze gemeente. Voordat wij overgaan tot het afleggen van de eed of belofte spreek ik u graag als voorzitter nog even toe. Op 18 maart bent u allen gekozen tot het hoogste orgaan van de gemeente Diemen, de gemeenteraad. Na een spannende verkiezingsstrijd mag u toetreden tot de gemeenteraad. En dat is altijd een bijzonder en plechtig moment. Dat is niet voor niets. Want raadslid zijn brengt belangrijke verantwoordelijkheden met zich mee. De kiezers van Diemen hebben u het vertrouwen gegeven hen te vertegenwoordigen. En u heeft van de kiezer een mandaat gekregen en daar moet u natuurlijk serieus en zorgvuldig mee omgaan. U zult straks zweren of beloven dat u getrouw zult zijn aan de Grondwet, de wetten zult nakomen en uw plichten als raadslid naar eer en geweten zult vervullen. Daar hoort ook bij dat u uw taak integer en transparant invult. En ik begin bewust met integriteit. Niet om de feestvreugde meteen te temperen, maar omdat het de basis is van alles wat u gaat doen. Zonder vertrouwen geen gezag. Als voorzitter van de gemeenteraad zal ik daarom regelmatig het thema integriteit agenderen. Zo houden we elkaar scherp.

Ook in het inwerkprogramma zullen wij aandacht besteden aan dit thema en aan de gedragscode voor raadsleden. Ik ga ervan uit dat iedereen dat al helemaal uit zijn hoofd heeft geleerd. Bijna, oké. Maar raadslid zijn is gewoon ook erg leuk. En ook erg leerzaam. Al die verschillende onderwerpen die voorbijkomen, al die contacten met inwoners, met instellingen, collega-raadsleden, medewerkers van de gemeente. Als raadslid leer je Diemen pas echt goed kennen. Heel veel zaken moet u gewoon ook zien. Ter plekke met inwoners, ondernemers, instellingen. U moet ook niet teveel blindstaren op uw iPad of laptop, al die stukken die u gaat krijgen vanuit het college. Wees vooral zichtbaar en aanspreekbaar in de Diemense gemeenschap. Wees een echte volksvertegenwoordiger. Als raadslid kunt u uw idealen omzetten in concrete acties om het verschil te maken voor Diemen, voor onze inwoners, door allereerst uw instrumenten als raadslid goed in te zetten. Wat ik elk nieuw raadslid meegeef: durf te kiezen. Diemen groeit. Er liggen grote dossiers voor u. Woningbouw, voorzieningen, sociaal beleid, duurzaamheid. Maar u kunt niet alle dossiers en onderwerpen die voorbijkomen volledig overzien. U hoeft ook niet bij elk aangeleverd stuk de diepte in. Stel prioriteiten. Bepaal uw eigen agenda. Ik herhaal: bepaal uw eigen agenda.

Wees authentiek en voorkom dat de agenda van het college of de druk van het vele vergaderen het zicht vertroebelt op het gesprek op straat, in het dorp. Kies waar u het verschil wilt maken. Want door te kiezen kunt u namelijk echt het verschil maken. We staan aan begin van een nieuwe raadsperiode. De gesprekken voor een nieuw college zijn al gestart. En straks kunt u ook nog in deze formele raadzitting iets zeggen over de uitslag van de verkiezingen en het formatieproces. Beste mensen, de grote thema's van onze tijd, en ik kijk ook naar de wereld, oorlog, vluchtelingen, klimaat, die raken ook Diemen. En beleid in Den Haag of uit Brussel landt uiteindelijk ook op uw vergadertafel. Met de oorlog in Oekraïne, in het Midden-Oosten, strijd en onrust op vele andere plekken in de wereld, zijn er ook vluchtelingen die moeten worden opgevangen. Diemen wil daar ook een bijdrage aan blijven leveren. En er zijn meer uitdagingen. Zo krijgen gemeenten steeds meer taken op hun bordje, maar niet altijd voldoende financiële middelen om al die taken ook goed uit te kunnen voeren. De andere kant van het verhaal is dat Diemen er goed voorstaat. Onze financiën en organisaties zijn op orde. Natuurlijk zijn er altijd zaken om te verbeteren, maar we hebben een stevige basis om als zelfstandige gemeente te blijven functioneren.

Duidelijk is wel dat we ook de komende tijd duidelijke, belangrijke keuzes moeten maken. Diemen is volop in ontwikkeling. Diemen is ambitieus. Dat biedt veel kansen. Maar het vraagt ook scherpe keuzes. Keuzes die u als nieuwe raad moet maken. Overigens helpen wij u graag daarbij. Met een uitgebreid overdrachtsdocument, met een goed inwerkprogramma. Tevens heeft u vrijdag, altijd handig, het handboek voor raadsleden Ik Raadslid meegekregen. Daarin vindt u alle ins en outs van de formele kant van het raadslidmaatschap. Natuurlijk staan de griffie en ik altijd voor u klaar voor informatie en advies. Beste gekozen raadsleden, beste aanwezigen. Zo meteen legt u een eed of belofte af. Woorden die klinken als een formule, maar meer zijn dan dat. Het is een persoonlijke toezegging aan elke inwoner van Diemen. Neem dat mee in uw gedachten.

2

Dan gaan we nu over tot het afleggen van de eed of belofte door alle gekozen raadsleden. Ik verzoek alle raadsleden en aanwezigen, voor zover dat kan, te gaan staan, dan zal ik zo de eed, belofte voorlezen. Straks ga ik alle namen na op alfabetische volgorde. En dan mag u straks antwoorden met of: zo waarlijk helpe mij God almachtig, of met: dat verklaar en beloof ik. Dan zal ik nu de eed, belofte voorlezen. Ik zweer of verklaar dat ik om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks nog middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer of verklaar en beloof dat ik om iets in het ambt te doen of te laten, rechtstreeks nog middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer of beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plicht als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. De voorzitter vervolgt: Allereerst de heer Advokaat. De heer Van den Berg. Mevrouw van Doesburg. De heer Grishaver. Mevrouw Holwijn. De heer de Jong. Mevrouw Kerklaan. Mevrouw Kuilmans. De heer Van Leeuwen. Mevrouw Van Marion. Mevrouw Melcherts. Mevrouw Muijs. De heer Niessen. De heer Poelwijk. De heer Prins. Mevrouw Ramautarsing. Mevrouw Van ’t Riet. De heer Sikking. De heer Sterling. De heer Van Veen. Mevrouw Voermans. Mevrouw Van der Wal. Mevrouw Yildiz-Kaya.

3. Felicitaties De voorzitter: Van harte gefeliciteerd met de benoeming. [applaus] Van harte gefeliciteerd. Neemt u nog even plaats, want dan kan ik u een presentje overhandigen. Dames en heren, mag ik u verzoeken, de gekozen raadsleden, om hier in de in de cirkel plaats te nemen voor een foto. Daarna is er ook gelegenheid tot een korte felicitatie onderling. Dan schors ik nu ook de vergadering voor tien minuten. 4. Duiding verkiezingsuitslag en verslag/advies van de informateur, mevrouw Everhardt De voorzitter: Ik heropen de vergadering. We gaan naar agendapunt 4, de duiding van de verkiezingsuitslag. Een verslagadvies van de informateur, mevrouw Everhardt. De invulling van dit agendapunt is als volgt. Allereerst zal de informateur een toelichting geven op het uitgebrachte advies. Vervolgens is er gelegenheid vanuit de raad vragen te stellen aan de informateur. Vervolgens gaat er een debat plaatsvinden. Met allereerst een duiding door de fractievoorzitters van de uitslag van de verkiezingen en een reactie op de voortgang van de informatie slash formatie. De fracties spreken dan in volgorde van groot naar klein. Maar allereerst geef ik graag het woord aan mevrouw Everhardt als informateur. Informateur Everhardt: Dank u wel voorzitter. Op 19 maart ben ik het proces van de informatie gestart op verzoek van de toenmalige fractie GroenLinks-PvdA, nu onder de welluidende naam PRO.

Ik vond het een hele eer dat mij dit werd toevertrouwd. In de afgelopen week kan ik u zeggen, heb ik heel prettige en ook constructieve gesprekken gevoerd met alle zes partijen. Wat mij opviel was dat in die gesprekken de grote betrokkenheid van alle partijen en de bereidheid tot het leveren van een bijdrage aan een stabiel en toekomstig gericht bestuur voor Diemen bijzonder duidelijk naar voren kwam. Ook de goede samenwerking tussen de partijen werd mooi belicht. De basis daarvoor is solide. Partijen liggen niet ver uit elkaar en de verschillen zijn vaak goed overbrugbaar. Die solide basis is erg belangrijk omdat Diemen, net als de rest van heel veel andere gemeentes, voor grote opgaven staat. Onze partijen noemen daarbij met name het bouwen van meer betaalbare en passende woningen, de energietransitie en duurzaamheid, een inclusieve en veilige samenleving, en het op peil houden van onze voorzieningen. Ik vraag nog even bijzonder aandacht voor het lage opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen, want dat verdient ook onze aandacht. Er is immers de afgelopen tijd ook inzet gepleegd om dat percentage te laten stijgen. Dat heeft wel een klein succesje opgeleverd. Verbinding houden met de gemeenschap is daarbij een belangrijke factor en dat geldt niet alleen voor de verkiezingstijd, maar eigenlijk het hele jaar door.

Dat is iets waar in mijn optiek de raad een heel mooie rol zou kunnen spelen.

3

De afgelopen week hebben wij flink vaart gemaakt en dat heeft geleid tot het verslag met mijn advies dat vanavond voorligt aan uw raad. Een verslag dat gebaseerd is op de geaccordeerde verslagen van alle zes partijen. En mijn advies luidt dat het voor de hand ligt dat de twee grootste partijen PRO en D66 samen doorgaan in een nieuwe coalitie. Samen hebben zij een meerderheid in de gemeenteraad, namelijk dertien van de drieëntwintigzetels. En daarnaast kunnen zij bogen op een jarenlange gedegen samenwerking. In mijn optiek zijn verdere formatiegesprekken tussen PRO en D66 een goede garantie op kansen op een stabiele coalitie die tijdig en ook effectief kan bijsturen wanneer omstandigheden daar om vragen. Dat is zeker in deze woelige, onrustige tijd van groot belang. Verder adviseer ik de beoogde coalitiepartijen om samen de kern van een coalitieakkoord neer te zetten en om vervolgens in gesprek te gaan met de overige partijen om hen gelegenheid te geven een bijdrage te leveren. Hier is ook uitdrukkelijk door alle partijen om gevraagd. En daarnaast ook inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners te betrekken. Ik schat in dat deze gesprekken aan een hoofdtafel gevoerd kunnen worden, om ook tempo te houden bij de vorming van een nieuw college. Voorzitter. Ik heb mijn taak met ongelooflijk veel plezier gedaan en naar beste eer en geweten uitgevoerd.

Tot slot wil ik ook graag de ambtelijke ondersteuning bedanken die mij met raad en daad terzijde heeft gestaan bij de verslaglegging van de gesprekken en het bewaken van het proces. Ik heb dat zeer gewaardeerd en ben hun daar erkentelijk voor. Heel hartelijk dank tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Everhardt. Dan stel ik u in de gelegenheid vragen te stellen aan de informateur. Dus ik kijk even rond en dan stel ik voor dat meteen als er een vraag wordt gesteld, u ook meteen antwoord kan geven. Ik kijk even rond of er behoefte is. De heer van Leeuwen van de VVD, gaat u gang. De heer Van Leeuwen (VVD): Ja, voorzitter, dank u wel. Als eerste dank aan de informateur voor het advies. De beoogde coalitie heeft een meerderheid van dertien van de drieëntwintigzetels. Waarom wordt een tweepartijencoalitie in het licht van de opkomst met een smalle meerderheid als voldoende stabiel gezien, zeker gezien de eigen oproep in het advies tot stabiliteit en onzekere tijden? Informateur Everhardt: Dat is een goede vraag. In mijn optiek hebben GroenLinks, pardon PRO, ik moet ook nog even wennen, PRO en D66 een meerderheid in de raad en kunnen zij bogen op een jarenlange gedegen samenwerking. Dat biedt in mijn optiek een kans op een heel stabiele coalitie.

Dat laat onverlet dat uit de gesprekken naar voren is gekomen dat alle partijen een bijdrage willen leveren aan het coalitieakkoord. Daar is uitdrukkelijk om gevraagd. En er is bij die partijen, dat heb ik zelf geconstateerd, een grote betrokkenheid en ook een verantwoordelijkheidsbesef om die bijdrage ook te leveren. En ik denk dat de programmatische verschillen goed overbrugbaar zijn. Partijen liggen niet ver uit elkaar en het verleden heeft ook laten zien dat partijen elkaar ook snel kunnen vinden. Dus dat maakte in mijn optiek de kans om een gedegen bijdrage te leveren aan dat coalitieakkoord. En om die reden heb ik het advies gegeven om de beoogde coalitiepartijen een kern te laten neerzetten waarbij ze de andere partijen betrekken om daarnaar te kijken van hoe dat nog aangevuld zou kunnen worden. Dat is het antwoord op uw vraag. De voorzitter: Vragen vanuit andere fracties. De heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen (VVD): Dank u wel, voorzitter. De informateur geeft net ook aan dat in het advies staat dat er geen inhoudelijk onoverbrugbare verschillen zijn.

Maar juist daarom, als er dan terug wordt gekeken op het proces, is er volgens u dan echt geen enkel ander reëel alternatief geweest dat mogelijk meer draagvlak in de raad had kunnen krijgen dan wat nu voor ogen is? Informateur Everhardt: Ik heb een zestal gesprekken gevoerd en ik heb geen reëel ander alternatief gehoord. Zeker niet van PRO en GroenLinks. Die hebben beide aangegeven … Dit gaat helemaal mis. Oké, excuus. Van PRO en van D66, waar het hart van vol is, toch? En zij hebben beide aangegeven dat zij voldoende basis voelen om verder te gaan met de coalitie zoals die was en daarop voort te gaan. Dus ik baseer mijn advies op de verslagen

4

die gemaakt zijn vanuit de gesprekken en die verslagen zijn door alle partijen geaccordeerd. Daaruit komt dit advies. De voorzitter: Dan kijk ik nog een keer rond, is er behoefte verder aan vragen? Dan gaan we naar het derde onderdeel: de duiding van de uitslag en de voortgang van de formatie. Dan geef ik allereerst het woord aan de fractie van PRO, aan de heer Van den Berg. De heer Van den Berg (PRO): Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik namens mijn partij en mijn fractie alle nieuw geïnstalleerde raadsleden van harte feliciteren. Wij staan aan het begin van een nieuwe raadsperiode. In een tijd waarin er veel van ons wordt gevraagd, van ons als raad, van ons als bestuur, maar ook van ons als gemeenschap. Ook wil ik onze kiezers, vrijwilligers en leden bedanken voor hun vertrouwen, inzet en betrokkenheid. Vandaag is ook een bijzonder moment. Voor het eerst staan wij hier als PRO, de samenwerking van GroenLinks en PvdA. Een nieuwe naam met een duidelijke koers. Na twaalf jaar namens GroenLinks actief te zijn geweest, is het voor mij persoonlijk een bijzonder moment om nu als politicus namens PRO door te mogen gaan. Een nieuwe naam, maar met dezelfde overtuiging: bouwen aan een sociaal, groen en eerlijk Diemen. Voorzitter. De verkiezingsuitslag laat een helder beeld zien.

PRO blijft met acht zetels de grootste partij, D66 groeit naar vijf, Onafhankelijk Diemen groeit naar drie, VVD en de Ouderenpartij blijven stabiel en Ons Diemen verliest zetels. Een uitslag die laat zien dat onze inwoners kiezen voor stabiliteit, met enkele beperkte verschuivingen. Dat geeft ons de verantwoordelijkheid om door te bouwen. De opkomst is mede door de goede inzet van onze griffie licht gestegen naar bijna 47 procent. Dat is een stap in de goede richting, maar volgens PRO nog altijd te laag. Dat vraagt iets van ons allemaal. Niet alleen in verkiezingstijd, maar juist ook in de jaren daartussen. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om inwoners beter te betrekken bij hun gemeente en hun lokale politiek. Dat we zichtbaar zijn, in gesprek gaan en laten zien waar we voor staan. Want dit is hun gemeente en dus van ons allemaal. In een onrustige en onzekere wereld, waarin bestaanszekerheid onder druk staat en mensen zich zorgen maken over hun toekomst, hebben inwoners opnieuw gekozen voor partijen die verantwoordelijkheid nemen en bouwen aan oplossingen. De opgaven voor de komende jaren zijn helder. Meer betaalbare woningen, een eerlijke energietransitie, een inclusieve en veilige samenleving en sterke voorzieningen in ons dorp. De vraag is niet of we iets moeten doen, maar hoe snel en hoe eerlijk we dat doen.

De informateur concludeert dat er een stevige basis is voor samenwerking tussen PRO en D66. Dat herkennen wij. Wij zien dat wij inhoudelijk dicht bij elkaar liggen en dat samen verantwoordelijkheid nemen een logisch vervolg is. En daarom is het ook voor ons logisch om te verkennen hoe we samen kunnen bouwen aan een nieuw bestuur. Een samenwerking tussen PRO en D66 met een stabiele meerderheid en een basis, waarvan wij overtuigd zijn dat het werkt. Voorzitter. Voordat wij die stap zetten, wil ik onze informateur Marian Everhardt bedanken voor het zorgvuldige en constructieve proces van de afgelopen twee weken. De gesprekken zijn in openheid gevoerd en hebben een duidelijke basis gelegd voor de volgende fase. En omdat goed werk ook waardering verdient, hebben we een klein cadeau voor haar. Iets om de voeten net zo warm te houden als de persoon die zij is, met een duidelijk Diemens tintje. Wie zondag op de markt heeft rondgelopen, kan raden wat het cadeau is. Voorzitter. Samen met D66 dienen wij dan ook een motie in om Joyce Langenacker te benoemen als formateur en de opdracht aan de formateur vast te stellen als leidraad voor het formatieproces. Daarmee geven we invulling aan het advies van de informateur en kiezen wij voor een zorgvuldig en voortvarend proces.

Een proces met wat ons betreft betrokkenheid van alle politieke partijen, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Want een goed bestuur bouw je niet alleen met een coalitie, maar met de hele raad en met de samenleving. Voorzitter. De afgelopen jaren hebben we samen gebouwd aan een sociale, groene en financieel gezonde gemeente. Dat is geen toeval. Dat is een resultaat van keuzes en van een goede samenwerking. Maar het werk is niet af. De komende jaren vraagt om richting, om verantwoordelijkheid en om samenwerking. Om een gemeente waar we blijven bouwen aan betaalbare woningen, waar de energietransitie eerlijk en betaalbaar is, waar iedereen veilig zichzelf kan zijn en waar we blijven investeren in groene en leefbare buurten.

5

Voorzitter. Dit is de eerste keer dat wij hier staan als PRO in de gemeenteraad van Diemen. Dat maakt dit moment bijzonder. Maar belangrijker nog, het is een moment om vooruit te kijken, om samen te bouwen aan een stabiel en toekomstgericht bestuur dat keuzes durft te maken, dat verantwoordelijkheid neemt en dat naast onze inwoners staat. Wij zien uit naar de komende formatie en naar een goede samenwerking in deze raad. Samen met elkaar, samen met het nieuwe college en vooral samen met de inwoners van Diemen. Samen verder voor Diemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Nog net op tijd voor een interruptie. De heer Van Leeuwen, VVD. De heer Van Leeuwen (VVD): Dank u wel, voorzitter. Een vraag aan de heer Van den Berg. Heeft u tijdens de gesprekken ook partijen uitgesloten? De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter. Wat wij tijdens het gesprek hebben gezegd is dat wij zien dat de coalitie die in de vorige periode het college vulde een meerderheid heeft behouden en is gegroeid. Dat zien wij als een versterking van de positie die wij hadden. Wij hebben genoemd dat wij die stabiliteit voort willen zetten in de onrustige wereld die het is. Daarbij hebben wij gezegd dat wij in het formatieproces, maar ook in de jaren daarna, de uitgestoken hand natuurlijk uitreiken naar eenieder die met ons mee wil bouwen aan een beter Diemen.

Dus wij hebben daarin geen partijen uitgesloten, maar we hebben wel zeker een voorkeur uitgesproken. De voorzitter: Goed. Dan ga ik naar de tweede fractie, de fractie van D66. De heer Poelwijk. De heer Poelwijk (D66): Dank u wel, voorzitter. Nieuwe plek, nieuwe microfoon. Die wiebelt meer. Dank. Ook namens mijn fractie wil ik allereerst alle nieuwe raadsleden van harte welkom heten in deze raad, heel veel succes wensen en ik kijk ernaar uit om ieder van jullie ook in de komende periode nog beter te leren kennen. Naast de benoeming zijn we natuurlijk ook vanavond hier voor de duiding van de verkiezingsuitslag. En dat zal ik doen aan de hand van de opkomst, aan de hand van het resultaat van D66, het resultaat van coalitie en het voorgestelde vervolg. Om te beginnen met die opkomst. We zijn natuurlijk blij dat die hoger is dan vier jaar geleden, maar wat ons betreft nog steeds te laag. Elke stem die telt. Dus wij zien het ook als opdracht om de komende vier jaar dat gesprek te zoeken met alle inwoners van Diemen. En ook extra aandacht te geven aan de grote studentenpopulatie die we hebben in Diemen, de grote populatie van internationals die we hebben in onze gemeente. Omdat we het ook belangrijk vinden dat zij betrokken worden bij dat bestuur van Diemen en onze lokale Diemense gemeenschap. Dus daar zien we echt een opdracht voor de komende vier jaar. Dan het resultaat van D66.

We zijn afgelopen 18 maart gegroeid van vier naar vijf zetels en daar ben ik ongelooflijk trots op. Trots, maar ook heel erg dankbaar voor de steun die alle kiezers ons hebben gegeven. Ook heel dankbaar voor de inzet van alle vrijwilligers van D66 waarmee we hebben staan verkleumen bij de stations, de deuren langs zijn gegaan, op de markt hebben gestaan. Want ik ben er echt van overtuigd dat op die manier dat gesprek aangaan met een positief verhaal, dat dat ons als D66 die groei heeft opgeleverd. Nu is het ook aan ons om dat geluid verder te brengen hier in deze raad. Vervolgens het resultaat van deze coalitie. Zoals net ook al werd aangehaald is deze coalitie onder de streep gegroeid van twaalf naar dertien zetels in deze raad. Dat is een ruime meerderheid in onze optiek. Dertien van de drieëntwintig. Dat lezen we dan ook als steun voor het groene, open, sociale en inclusieve beleid van de afgelopen vier jaar. En dat is iets waar wij volgens mij op moeten voortbouwen. De informateur heeft dat meegewogen, ook in haar advies. Dit hebben wij ook naar voren gebracht in de gesprekken die wij met haar hebben gevoerd. Wij danken haar voor het werk dat ze heeft geleverd en het advies dat ze heeft geschreven dat we hier vanavond bespreken, veel waardering voor de manier waarop u dat heeft gedaan.

Wij herkennen ook de opgave die de informateur schetst, bijvoorbeeld op gebied van wonen, duurzaamheid, het voorzieningenniveau van Diemen dat moet meegroeien met het inwonertal van onze gemeente. We kijken er dan ook naar uit om samen met PRO die gesprekken te voeren om

6

te komen tot een stabiele coalitie. Die echt een duidelijke koers kan uitzetten voor de komende vier jaar in deze woelige tijden. Daarom openen we graag die gesprekken om dat akkoord te bouwen en die coalitie te bouwen. Dat doen wij met een uitgestoken hand naar alle partijen in deze gemeenteraad. Want ik denk dat de kracht van onze Diemense raad is, dat we daar heel vaak met breed draagvlak werken aan de grote opgave die onze gemeente heeft. Dat hebben wij samen met PRO geformuleerd in een opdracht aan de formateur. Wij staan volledig achter de voordracht van PRO om Joyce Langenacker als formateur voor te dragen. Wij kijken uit naar de gesprekken en een mooi akkoord. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de fractie van Onafhankelijk Diemen. De heer Sikking. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Dank u wel, voorzitter. Dit is even wennen om als derde partij het woord te mogen voeren. Zo snel. Ten eerste willen wij al onze fractiecollega's en raadsleden heel respectvolle discussies toewensen en dat we snel tot goede beslissingen kunnen komen. Verder willen wij als fractie ook onze kiezers bedanken dat wij hun mogen vertegenwoordig in deze raad. Zoals u weet, zijn wij altijd een beetje kort van stof en heel duidelijk en heel direct.

Dus nu zal ik ook mijn, hoe noemen we zoiets, ik wil het geen … De eerste speech voorlezen, maidenspeech, want die hebben we al eens jaren geleden gedaan, maar het volgende. Democratie betekent niet macht hebben. De grootste zijn betekent niet dat je alle rechten hebt en de macht mag nemen. De mensen hebben op jou gestemd en een voorkeur uitgesproken. Maar vergeet niet dat een groot deel van de mensen jouw gedachtegoed niet in alles delen. De zetelverdeling vindt plaats met een heel ingewikkelde formule. Op school hebben we geleerd percentages achter de komma af te ronden. Is het getal boven de vijf of is het getal onder de vijf. Houden we dit aan, dan zou de zetelverdeling hier iets anders zijn. Het is begrijpelijk dat Ons Diemen de gebruikelijke verdeling nadelig vindt en een zetel hiermee mist, en dat D66 heel erg blij is. Helaas is het zo geregeld. Dit systeem is zo in het verleden door de landelijke partijen bedacht, waardoor de grootste partijen baat hebben. Voorzitter. Ik wil geen Collegetour geven over zetelformules, maar misschien, als men het op prijs stelt, kan het presidium dit inplannen. De informateur en het informatieproces. Direct na de verkiezingsuitslag kwamen de vertegenwoordigers van – en ik doe het goed in een keer – PRO naar mij toe om en zeiden dat ze mevrouw Everhardt als informateur wilden aanstellen.

Ze zeiden dat de meeste partijen het daarmee eens waren en hoe ik erin stond, vroegen ze. Mijn verbijsterde antwoord was: tja. Een voorspelbare greep naar de macht, maar geen democratie. De coalitie was hiermee bezegeld. PRO met D66. Dertien zetels ofwel 52,6 vertegenwoordiging van de stemmers. De voorzitter: De heer Van den Berg. De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter, een vraag aan de heer Sikking. Heeft de heer Sikking een gesprek gehad met de informateur? De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Ja, wij hebben een gesprek gehad met de informateur. De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter, heeft de heer Sikking ook het gevoel gehad dat hij daarin zijn visie kon geven op de toekomst van Diemen en een mogelijk samen te stellen coalitie? De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Mag ik daar direct op terugkomen? De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter, ik stel een vraag. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Dit komt later terug in mijn stuk. Uw vraag is iets te snel. De voorzitter: Ik vind het wel fijn als we gewoon ook wel … U begon dat u zo kort, duidelijk en krachtig was. Dus ik hoop dat u snel antwoord kan geven op de vraag.

7

De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Ja hoor, voorzitter. Ik kom er snel op terug. Oké. Maar waarom niet PRO en de VVD en een lokale partij? Dat is minimaal dertien tot veertien zegels, en dat is 54,9 procent vertegenwoordiging van de stemmers. Met een dergelijke combinatie komt de democratie iets beter tot zijn recht. Onze voorkeur is een combinatiecoalitie van D66, VVD en Onafhankelijk Diemen. De heer Poelwijk (D66): Voorzitter. Heeft de heer Sikking ook het advies van de informateur gelezen waarin wordt aangegeven dat PRO en D66 al een heel lange vertrouwensbasis hebben, in de afgelopen jaren resultaten hebben geboekt voor onze inwoners en dat dat daarom ook een solide basis is voor een koers in de toekomst? De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Dat heb ik gelezen. Maar bent u niet toe aan vernieuwing hier in de raad? De heer Poelwijk (D66): Voorzitter. Ik ben vooral toe aan het boeken van resultaten voor onze inwoners zoals wij de afgelopen jaren al hebben gedaan in deze samenstelling. Dat heeft goede resultaten opgeleverd. En ik ben ervan overtuigd dat dit ook in de toekomst heel goede resultaten gaat opleveren. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Ik hoorde geen vraag, dus ik ga even verder, voorzitter. Onze voorkeur is een combinatiecoalitie van D66, VVD en Onafhankelijk Diemen. In totaal elf zetels, die vertegenwoordigen 46,9 procent van de stemmers.

Aangevuld met twee wethouders van PRO en een wethouder van D66, want deze twee partijen ambiëren wethouders te leveren. Dit trio kan rekenen op acht zetels meer en wel 33,5 procent extra vertegenwoordiging van de stemmen, een totaal van 80,5 procent aan stemmen. Met deze combinatie krijgen we wel een echte democratie. Maar nee, PRO en D66 grijpen de macht. Ze willen naar iedereen luisteren. Of daar iets mee gedaan wordt, is een ander hoofdstuk. Deze keuze en opdracht of insteek … De heer Poelwijk (D66): Dan toch graag een antwoord op mijn vraag. Zijn deze coalitiemogelijkheden aangegeven in het gesprek, dat de heer Sikking heeft gehad met de informateur. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Ja. Deze keuze en opdracht of insteek van en voor de informateur was naar inzicht van onze fractie een verkeerd uitgangspunt en gebaseerd op macht. Wij staan voor een breed, tussen haakjes, zeg ik, raadsakkoord met stippen op de horizon, waarbij de uitwerking voor de komende jaren in een werkdocument en democratisch uitgevoerd gaat worden, voorzitter, en daarom hebben wij ook een motie ingediend en die zal waarschijnlijk later ter stemming komen. Moet ik het dictum voorlezen? Goed.

We stellen de raad voor om het volgende besluit te nemen: de opdracht aan de formateur aan te houden en de formateur de opdracht of één formateur de opdracht mee te geven om een tweede optie te onderzoeken met een andere coalitiesamenstelling die de lokale democratie beter kan ondersteunen. Dank u wel, voorzitter. Dat was onze bijdrage De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter. Ik verbaas me hogelijk over deze motie. De heer Sikking heeft net als wij allemaal het proces van de informateur gehoord. Die heeft dus gehoord met welke ingrediënten de informateur dit advies heeft gemaakt. Die ingrediënten krijgt een volgende informateur dus ook. Dat is dus het ingrediënt PRO, die zegt: wij willen heel graag met D66 voort in een bestuur en we willen met de andere partijen graag samenwerken. Dat is het ingrediënt D66, die zegt: we willen heel graag met PRO in een bestuur en dat is met de uitgestoken hand naar de andere partijen. Dus ook die informateur zal tot hetzelfde advies komen, want het advies is niet van de informateur, het is de optelsom. Het is de conclusie van de door onszelf geaccordeerde gespreksverslagen. Dus het is niet alleen een gekke motie wat dat betreft, voorzitter. Het is ook nog eens vertraging

8

die wat ons betreft niet nodig is en ook niet bevorderlijk is voor Diemen. En we zijn ook zeer benieuwd hoe de heer Sikking daartegenaan kijkt, voorzitter. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): U heeft het over vertraging. In deze situatie moet je een juist besluit nemen en alle punten bekijken. Daar is een week langer of een week korter niet belangrijk in dit geheel. We moeten een goede keuze neerzetten en die keuze is volgens mij democratisch. De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter. Wij hebben zeer weloverwogen het gesprek gevoerd met de informateur in deze eerste ronde. Wat doet de heer Sikking denken dat wij in de tweede ronde opeens een heel ander verhaal zouden houden met een heel andere conclusie? Wij zijn dat in ieder geval niet van plan. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Ten eerste. De formateur is supersnel gekozen of aangesteld. Is van een bepaalde signatuur, niet echt onafhankelijk. Ze probeert het wel, alle waardering daarvoor. [interruptie] Mag ik het nu misschien even afmaken, voorzitter. Ik wil toch even afmaken, dan gaan we naar een punt. Kunt u interrumperen. Deze formateur. Informateur. Sorry. Heeft het naar goeddunken gedaan. Was wel gekleurd. En wij denken dat een onpartijdige informateur, los van Diemen, een betere samenstelling en een andere vorm kan geven die ons hier in Diemen meer ruimte zal geven om naar de toekomst toe te werken.

En dan nu uw vraag. De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter. Het eerste is wel echt een bezwaar, want even in de slipstream wordt de onafhankelijkheid van de informateur ter twijfel getrokken. En daar wil ik in ieder geval vanuit onze fractie even een streep onder zetten. Dat is voor ons niet van toepassing. Wij hebben het volste vertrouwen in de onafhankelijkheid van de informateur. Wij hebben allemaal, elke fractie individueel heeft het verslag geaccordeerd op basis waarvan deze informateur haar advies maakt. Dat zal in een ander proces met een andere informateur, zoals de heer Poelwijk ook al heeft aangegeven, zoals ik al eerder in mijn eerdere interruptie heb aangegeven, niet anders zijn. Met dezelfde ingrediënten kom je tot hetzelfde gebak, voorzitter. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Voorzitter. Maak ik even een bezwaar. Over het accorderen van het verslag. Het verslag is ons aangeboden wat wij hebben gezegd. Het is onder embargo. We mogen het niet publiceren, we mogen er helemaal niets mee doen. Dat is ook neergezet en dat hebben wij getekend. Dus weet u helemaal niet wat er in zo'n verslag staat, of u moet inzage hebben gehad. En een accordering was alleen van het gesprek en niet van een politieke mening.

Die politieke mening, daar is naar gevraagd en die hebben we ook verteld, en wij vinden nog steeds dat deze informateur een signatuur heeft van ik moet het nu PRO noemen. En dat dat toch mee zal wegen in haar besluiten en haar adviezen. De heer Poelwijk (D66): Voorzitter. Ik wil ook onderschrijven wat de heer Van den Berg aangeeft. Wij zijn er volledig van overtuigd dat mevrouw Everhardt haar rol onafhankelijk heeft ingevuld. Daarnaast heb ik nog steeds geen antwoord op mijn vraag gekregen van de heer Sikking. Zou de heer Sikking niet hoogst verbaasd zijn als D66 in een tweede ronde opeens een heel ander standpunt inneemt dan in de eerste ronde van de informatie. En als dat inderdaad niet zo is, als wij datzelfde standpunt innemen, dan is dit toch nog steeds de meest voor de hand liggende coalitie om gesprekken mee te gaan voeren. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Het zou mij niet verbazen dat D66 de democratie onderschrijft. En het zou mij ook niet verbazen dat als er een goed voorstel komt waarin D66 en PRO en veel andere partijen deelnemen aan een coalitie, dat u dat volgens mij niet zult weigeren. Maar het is nog niet onderzocht. En wij hebben behoefte aan een breed onderzoek, een breder gebeuren van de hele informatie. De heer Poelwijk (D66): Voorzitter. Het is wel degelijk onderzocht, want dat is namelijk de afgelopen anderhalve week gebeurd.

Daarin hebben wij als D66 aangegeven: wij willen graag met PRO. PRO heeft aangegeven: wij willen graag met D66. Waarom denkt u dat dat in een tweede ronde zou veranderen en waarom heeft die vertraging dan zin?

9

De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Voorzitter. Ik denk dat wij dit verplicht zijn aan de kiezers die vragen om democratie, op verschillende partijen stemmen. En hierbij wil ik het laten. Voorzitter. De voorzitter: Dat was uw inbreng, mijnheer Sikking. Dan ga ik naar de fractie van de VVD, naar de heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen (VVD): Voorzitter, dank u wel. Ten eerste willen wij alle nieuwe en zojuist geïnstalleerde raadsleden van harte feliciteren. Laten we er mooie en constructieve vier jaren van maken. De afgelopen maanden hebben wij als VVD, net als alle andere partijen, keihard gewerkt aan onze campagne. Iedereen heeft zich maximaal ingezet om onze boodschap over te brengen. En om zoveel mogelijk inwoners naar de stembus te krijgen. De kiezer heeft gesproken en de uitslag ligt er. Allereerst felicitaties aan PRO, dat zij ook in de nieuwe samenstelling de grootste zijn. Ook onze felicitaties aan D66 en Onafhankelijk Diemen met een extra zetel. Het is goed om te zien dat zoveel inwoners hun stem hebben laten horen. Zoals altijd in een lokale democratie is de uitslag geen simpel ja of nee, maar een genuanceerd verhaal. Een verhaal waarin partijen winnen en verliezen en waarin kiezers verschillende signalen afgeven. Voor ons als partij staat een ding voorop: dat iedere stem wordt gehoord en dat we toewerken naar een stabiele coalitie.

Een coalitie die recht doet aan de uitslag en die wat ons betreft ook aansluit bij de ideeën en uitgangspunten die wij als VVD belangrijk vinden. Hierbij merk ik ook op dat, hoewel meer mensen zijn gaan stemmen, het opkomstpercentage nog steeds laag is. Met ruim minder dan de helft van de stemgerechtigden. Voorzitter. De informateur heeft ons vorige week voorzien van een advies waarvoor wij de informateur hartelijk willen danken. De Diemense VVD heeft daar echter wel met zorg kennis van genomen. In het advies wordt sterk gestuurd op wat voor de hand ligt, maar wat ons betreft niet per se het beste. De keuze om de twee grootste partijen samen verder te laten gaan, kan logisch klinken. Maar politiek is meer dan een getalsmatige meerderheid. Het gaat ook over draagvlak op inhoud, over verbinding en over het serieus verkennen van alternatieven. Wij vragen ons daarom hardop af of deze alternatieven wel voldoende zijn gewogen en onderzocht. Wij vragen ons af of er echt een bredere coalitie is overwogen, juist in een tijd die door de informateur zelf wordt bestempeld als onrustig en onzeker. Daarnaast lezen wij in het verslag iets anders, namelijk … De heer Poelwijk (D66): Korte vraag. D66 beschouwt dertien van de 23 raadszetels als een vrij stevige meerderheid. Ik ben dan wel erg benieuwd wat de VVD dan als een stevige meerderheid beschouwt.

Is dat dan veertien zetels, is dat vijftien zetels, is dat pas als de VVD zelf in de coalitie zit? Wat is dan een ruime meerderheid? De heer Van Leeuwen (VVD): Mooie laatste opmerking. Nee, het gaat er wat ons betreft om dat de opkomst nog niet optimaal is. We hebben het over 47 procent. Zoals hier regelmatig is genoemd dat iemand vaak bij de politie kwam, zal ik vaak gaan benoemen dat ik uit de datawereld kom, dus dat ik de sommetjes graag doorreken. En als we hem echt gaan doorrekenen, dan komen we er op uit dat de vertegenwoordiging van de beoogde coalitie op ongeveer 25,3 procent uitkomt. En natuurlijk is het een getalsmatige meerderheid, maar het blijft een smalle meerderheid. Ik vervolg mijn betoog, voorzitter. Daarnaast lezen wij in het verslag iets anders. Namelijk dat verschillen tussen partijen inhoudelijk vaak overbrugbaar zijn, dat er geen oud zeer is en dat er bereidheid is om samen te werken. Dat roept bij ons een vraag op. Als die bereidheid en inhoudelijke nabijheid er echt zijn, waarom is er dan niet sterker ingezet op een coalitie die meer partijen betreft. Wat ons betreft is dat een gemiste kans. De Diemense VVD staat voor het laten horen van zoveel mogelijk geluid van inwoners. We hebben twijfels of dat nu zal gebeuren als er met precies dezelfde partijen wordt verdergegaan. Laten we eerlijk zijn, een meerderheid van dertien zetels is een meerderheid.

Maar het is ook een smalle basis. Grote opgaven, zoals de komst van een azc, woningbouw, betaalbaarheid, veiligheid en de energietransitie, vragen om besluiten die kunnen rekenen op breed draagvlak in deze zaal en onder inwoners.

10

De heer Poelwijk (D66): Een coalitie die de hand uitsteekt naar de hele raad, wat mijns inziens een hele goede keuze is, en een bestuur dat daarna stukken inbrengt. Dat is toch het moment waarop je dat brede draagvlak zoekt. Het is toch een opdracht aan de formatie, aan het nieuwe college om dan dat brede draagvlak te zoeken en dan dus ook de aansluiting te vinden. U doet net alsof u hier nu vier jaar voor spek en bonen zit. De heer Van Leeuwen (VVD): Waar het ons met name om gaat, is dat we aan de voorkant, als we het hebben over het opstellen van een coalitieprogramma, dat we daarin al breed draagvlak met elkaar hebben. Het gaat me niet eens zozeer om de partijen, het gaat erom dat je een breed draagvlak met elkaar gaat bouwen. En nogmaals, in het licht van de opkomst vinden wij dat er een smalle basis ligt om vandaaruit verder te bouwen. Voorzitter. De informateur adviseert om oppositiepartijen te betrekken bij het coalitieakkoord. Dat klinkt goed, maar de vraag is wat dit in de praktijk betekent. Wordt dit echt samenwerken of blijft dit bij aanhoren? Wat de VVD betreft mag dit geen symbolisch proces zijn. Als je partijen uitnodigt om mee te denken, moet daar ook daadwerkelijk ruimte zijn om invloed uit te oefenen. Alleen dan versterk je het vertrouwen.

Ook in het licht van de opkomst vinden wij het verstandig om te streven naar een zo breed mogelijke coalitie, zodat belangrijke keuzes kunnen rekenen op breed draagvlak onder de inwoners van Diemen. Wij kijken met het advies in ons achterhoofd met enige zorg naar de mogelijke koers op een aantal cruciale thema's. Denk aan betaalbaar wonen voor de middengroepen, veiligheid en ontwikkeling van de financiële lasten, zoals de ozb. Op deze punten houden wij er rekening mee dat de beoogde coalities eventueel andere keuzes zal maken dan waar wij voor staan en waarvan wij denken dat het de juiste keuzes zijn voor Diemen. Tot slot. Voorzitter. Voor de VVD staat stabiel en betrouwbaar bestuur centraal, met oog voor alle inwoners en ondernemers. De Diemense VVD zal de komende periode haar rol nemen, met oog voor de middengroepen en ondernemers, zoals inwoners dat van ons mogen verwachten. We zullen voorstellen steunen die goed zijn voor Diemen. Maar we zullen ook kritisch zijn en ons stevig uitspreken wanneer dat nodig is. Daarbij blijven wij bereid onze verantwoordelijkheid te nemen. Met als uitgangspunt dat het bestuur een zo breed mogelijke afspiegeling vormt van de inwoners van Diemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de fractie van Ons Diemen, aan de heer Advokaat. De heer Advokaat (Ons Diemen): Dank u wel, voorzitter.

Beschouw deze korte pauze maar als nieuwigheid na acht jaar. Enige bescheidenheid is wat ons betreft wel op zijn plaats. Vier zetels vier jaar geleden. En we kunnen ons voorstellen, het verkiezingsprogramma toentertijd bekijkend, hebben we de afgelopen vier jaar daarvan weinig of tot niets waargemaakt. En daar word je op afgerekend en dat is logisch. We maken ons toch wel zorgen. Met name omdat participatie en medezeggenschap bij ons een belangrijke rol speelden. In de afgelopen verkiezingen, maar ook de verkiezingen daarvoor, en we denken toch, als we de stemmen, het aantal inwoners, betrokken willen krijgen bij het gemeentebestuur, dat we toch naar de inwoners toe moeten gaan. Meer in de zin van buurtraden, wijkraden en het contact zoeken met de inwoners. Dat missen we. Dat is ons de afgelopen vier jaar niet gelukt. Daar zijn ook redenen voor. En dat is wel jammer en we hopen wel en we gaan er ook op toezien dat het de komende vier jaar eventueel wel gerealiseerd kan worden. Zeker met name onze uitgangspunten zijn enigszins gebaseerd op Hans van Mierlo, die met name de burgers meer wou betrekken bij het landelijke bestuur, onder andere met referendums en noem maar op. D66 is inmiddels een bestuurspartij geworden en minder dat vooruitstrevende wat hij had.

Maar het was wel voor ons een impuls om te zeggen van, als het landelijk niet lukt, misschien lukt het wel op lokaal niveau. En we hopen dan ook dat we nu als minderheidsraad, de zwijgende meerderheid zit nog steeds thuis, en we hopen toch en dan moeten we ook de hand in eigen boezem steken, het is ons niet gelukt om die mensen naar de stembus te krijgen. Daar gaan we de komende vier jaar hard aan werken. Verder vind ik, mijnheer Van Leeuwen zijn betoog en duiding. Daar sluit ik mij helemaal bij aan. Ik ga niet in herhaling vallen. Ik feliciteer sowieso de Onafhankelijke Partij Diemen met hun zetel meer. Vier jaar geleden had D66 pech dat ze net even onder ons zaten, nu hebben ze mazzel met de restzetel. Alles bij elkaar genomen is er weinig veranderd eigenlijk binnen de raad. We zullen moeten roeien met de riemen die we hebben en we gaan ervoor de komende vier

11

jaar. Ik wens alle nieuwe raadsleden, ik zie veel nieuwe gezichten gelukkig, dat voorkomt een beetje de tunnelvisie na achttien jaar regeren door dezelfde coalitiepartijen. Dat jullie nieuwe inbreng hebben, nieuwe impulsen. ik wens jullie veel succes allemaal. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de Ouderenpartij Diemen, naar de heer Prins. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Dank u wel, voorzitter. De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart laat een opvallende stabiliteit zien. GroenLinksPvdA, vanaf nu PRO, VVD en Ouderenpartij Diemen behouden hun zetels. D66 en Onafhankelijk Diemen boeken winst. Ons Diemen verliest. Wij feliciteren ook alle gekozen en herkozen raadsleden van harte met hun mandaat in deze vernieuwde en ook verjongde raad. En wij onderschrijven ook de eerder gemaakte opmerkingen over de opkomst. We hebben kennisgenomen van het verslag en advies van de informateur. Het gesprek met haar was prettig, maar het blijft merkwaardig dat zij heeft verzocht het verslag daarvan niet te delen. Wat mij betreft kan alles wat ik in dat gesprek heb gezegd gewoon openbaar worden gemaakt. Wij vinden dat dit voor alle fracties zou moeten gelden. Transparantie begint bij jezelf. In haar verslag benoemt de informateur terecht de woningnood als het dominante vraagstuk. Tegelijkertijd valt op dat het woord ouderen niet een keer voorkomt.

Dat is opmerkelijk in een gemeente waar juist voor die groep grote uitdagingen bestaan. Ik heb in het gesprek aangegeven dat zelfs met de voorbereiding van circa duizend nieuwe woningen naast de ongeveer duizend die al in aanbouw zijn of waarvan de plannen zijn vastgesteld, de woningnood door een nieuw college niet zal worden opgelost. Het tekort aan betaalbare woningen in Diemen en de Metropoolregio blijft enorm. De informateur stelt dat we moeten onderzoeken hoe de bestaande woningvoorraad beter en betaalbaar kan worden ingezet. Ik heb daarbij verwezen naar mijn opinieartikel over inponden in Het Parool. Voor wie dit nog niet heeft gelezen raad ik het van harte aan. Want het is onacceptabel dat inmiddels 14 procent van de op Funda aangeboden koopwoningen in Diemen bestaat uit voormalige sociale huurwoningen. Woningen die ooit met gemeenschapsgeld zijn gebouwd en een aanvangshuur van 650 gulden hadden, maar nu voor 675.000 euro verkocht worden of voor 1900 euro per maand worden verhuurd. Wij pleiten ervoor deze woningen terug te kopen en opnieuw beschikbaar te stellen als betaalbare huurwoningen. Dit onderwerp hoort wat ons betreft ook een duidelijke plek te krijgen in de herziene Huisvestingsverordening. Dan de coalitievorming.

De informateur concludeert en ik citeer: dat verdere formatiegesprekken tussen PRO en D66 goede kansen bieden op een stabiele coalitie, die kan rekenen op een ruim draagvlak in de raad. Einde citaat. Die conclusie is uitsluitend gebaseerd op het optellen van dertien zetels. Nergens wordt onderbouwd waarom een bredere combinatie meer of minder logisch of stabiel zou zijn, terwijl dat onderwerp in ons gesprek wel nadrukkelijk aan de orde kwam. De motie die we vanmiddag … De heer Poelwijk (D66): Voorzitter, kleine interruptie. Ziet de heer Prins dan niet de voor de hand liggende overlapping op programmatisch vlak waardoor die coalitie heel erg voor de hand ligt. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Kunt u die vraag nader specificeren? Ik begrijp het niet zo goed. De heer Poelwijk (D66): Voorzitter. De heer Prins stelt dat het zuiver een optellen van dertien zetels is. Maar het ligt natuurlijk ook voor de hand, deze coalitie, omdat PRO en D66 inhoudelijk heel grote overlap hebben. Ziet u dat punt. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Ja. Maar ik citeerde net het verslag van de informateur en die noemt als eerste en enige argument die dertien zetels. De heer Poelwijk (D66): Ja, en ik vul daarop aan dat er dus ook nog programmatisch grote overlap is en ik vraag u daarop te reflecteren.

De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Maar u bent niet de informateur en uw inbreng staat hier niet ter discussie. U mag het proberen, maar ik ga gewoon voort, omdat ik ook wil

12

aangeven wat het verschil is. Daar kwam ik bijna op met een motie die we vanmiddag ontvangen hebben en wat de informateur heeft geschreven. De heer Poelwijk (D66): Eventjes, om het af te ronden. U werpt de vraag op waarom er niet gekeken is naar andere samenstellingen, of de heer Prins werpt de vraag op. Ik stel daartegenover dat niet alleen vanwege de zetelverdeling een samenwerking tussen PRO en D66 voor de hand ligt, maar ook vanwege programmatische overlap en daar heeft u volgens mij nog niet op gereageerd. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Ik heb in het gesprek ook aangegeven, en de informateur heeft dat zelf ook gedaan, dat er grote inhoudelijke overeenstemming is tussen onze partij en uw partij op onderdelen. Maar, voorzitter, ik ga verder. De motie die wij vanmiddag ontvingen, gaat nog een stap verder. PRO en D66 trekken daarin eenzijdig de conclusie, ik citeer weer: dat zij samen de meest logische en stabiele basis vormen voor coalitievorming. Einde citaat. Ook dat wordt niet gemotiveerd. En dan is het vreemd om in dezelfde motie te lezen dat de informateur richting geeft aan een transparant, inclusief en effectief formatieproces. Dat moet allemaal nog maar blijken. Onze fractie vindt dit gebrek aan motivering en openheid allerminst transparant. Dat geldt ook voor de keuze van de beoogde formateur en de opdracht die deze meekrijgt.

Wij geven de voorkeur aan een onafhankelijke, partijloze formateur. Bovendien schrijven PRO en D66 in detail voor hoe andere fracties in volgende gespreksrondes betrokken moeten worden. Zonder dat wij daar vooraf op enige wijze bij zijn betrokken. Voorzitter. Onze fractie staat al jaren voor maximale … De heer Van den Bergh (PRO): Voorzitter, een interruptie. Het is een opdracht die hier gewoon in de raad bespreekbaar is. Dus wat zijn de tegenideeën van de Ouderenpartij Diemen, voorzitter? Want daarvoor is het ook bedoeld, een opdracht die als raad wordt verleend. Dus als daarover gestemd wordt zo meteen, is het ook de opdracht van de raad. Net zoals bij elk stuk kunt u daar gewoon vanuit uw partij alternatieven voor aanbrengen die gewoon een meerderheid van de raad kunnen halen. Dus het is heel makkelijk vanaf de zijlijn hier kritiek op geven, voorzitter. Het is jammer dat de Ouderenpartij niet de moeite neemt om het stuk serieus te bekijken en daar ook alternatieven voor aan te geven. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Ik beschouw dit maar weer als een staaltje theater van de heer Van den Berg. De heer Van den Bergh (PRO): Voorzitter, ik maak hier bezwaar tegen. […] Dat er een stuk ligt waar de heer Prins op kan reageren en waar die andere meningen naast kan zetten en andere ideeën naast kan zetten.

Dan kunnen we het daarover hebben in plaats van de manier waarop ik de dingen zeg en of ik dat eloquent doe, ja ofte nee. Want dat doet de heer Prins altijd, voorzitter, en laten we dat de komende vier jaar niet doen. Reageer op wat ik zeg, niet hoe ik het zeg, mijnheer Prins. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Ja, dan constateer ik ook dat u net niet heeft geluisterd. Want ik heb aangegeven dat wij voor een onafhankelijke en partijloze formateur zijn. Dat is al een tegenvoorstel. En ik kom er zo meteen nog wel op terug als het in het debat, op de inhoud gaan we vanavond waarschijnlijk niet verder. Maar we hebben inmiddels een motie aangekondigd gekregen, een tweede motie van de Onafhankelijke Partij, en ik zal straks nog ons standpunt daarover verduidelijken. De heer Advokaat (Ons Diemen): Eigenlijk een vraag aan mijnheer Van den Berg. De voorzitter: Nee. we zijn even bezig met de heer Prins en interrupties. Dan ga ik toch eerst naar de heer Van den Berg. De heer Van den Bergh (PRO): Voorzitter. Ik heb heel goed geluisterd naar de heer Prins. Maar er ligt geen alternatief voorstel voor van de heer Prins. Dus we praten over de woorden van de heer Prins, maar ik heb het graag dan over het voorstel dat de heer Prins doet, zodat we daarnaar kunnen kijken als fractie en daar dus ook een besluit over kunnen nemen. Want dat is zoals we hier in de raad werken.

13

De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Voorzitter. Ik kom alleen maar terug op de motie die vanmiddag is aangereikt, die ik nu bespreek. Daar is vanavond ter elfder ure nog een andere motie voorbijgekomen. Wij hebben niet de behoefte gehad om nog een andere motie op te stellen. Ik heb net gezegd dat wij voor een onafhankelijke, partijloze formateur zijn. Daar moet u het mee doen. Voor de rest, voorzitter, u gaat een beetje voor de muziek uit, want wat u kennelijk van ons wil horen, dat zou in volgende gespreksrondes nog kunnen komen. De heer Van den Bergh (PRO): Voorzitter. Dan constateer ik dus toch dat het vanaf de zijlijn praten is. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Voorzitter. Absoluut niet vanaf de zijlijn. Ik zit in deze raad, kan hier alles naar voren brengen wat wij denken dat nodig is. De heer Advokaat (Ons Diemen): Mag ik een vraag stellen. De voorzitter: U deed een interruptie op een interruptie. Want u wilde weer de heer Van den Berg gaan interrumperen. De heer Advokaat (Ons Diemen): Ik wil graag wat verduidelijking wat mijnheer Van den Berg bedoelt. We hebben inderdaad de motie en de opdracht vanmiddag gekregen. U zegt dat we zelf als andere partijen nog invulling kunnen geven aan die opdracht. Hoe ziet u dat proces dan? Want het is toch de bedoeling dat we nu een besluit nemen. De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter.

Het is gewoon een stuk dat hier in de raad vastgelegd wordt, dus daar valt een besluit over. Net als alle stukken die in de raad ter besluitvorming worden voorgelegd, kunt u die amenderen. Dat is toch niet heel ingewikkeld, voorzitter. De heer Advokaat (Ons Diemen): Mijnheer de voorzitter, dat bedoel ik juist. Dat is erg kort tijd. Als je vanmiddag dus een stuk krijgt en daar alle amendementen op moet op afvuren. Dat is tot nog toe nooit gebruikelijk geweest. De voorzitter: Nee. Maar dat kan. U kunt ook ter plekke nog moties en amendementen indienen. Het is niet verplicht om van tevoren dit rond te sturen. Ik ken gemeenteraden waar nooit van tevoren moties en amendementen worden ingediend. Het staat elk raadslid vrij op welk moment dan ook dit soort voorstellen aan de raad voor te leggen. Dus dat kan wat mij betreft nooit een argument zijn op de inhoud. Het staat u ook allemaal vrij om ook een voorstel in te dienen. Ook nu nog tijdens de vergadering. Dus dat vind ik geen argument. Goed. We waren bij de heer Prins. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Voordat de heer Van den Berg mij ging onderbreken, was mijn laatste zin: bovendien schrijven PRO en D66 in detail voor hoe andere fracties in volgende gespreksrondes betrokken moet worden, zonder dat wij daar vooraf op enige wijze bij zijn betrokken.

Ik kan daarop aanvullen dat wij ook niet zijn betrokken bij de keuze van de informateur en bij de keuze van de motie die vanmiddag is rondgestuurd. De heer Van den Berg (PRO): Ik wil nogmaals onderstrepen dat het een voorstel is vanuit D66 en PRO, en dat iedereen daarop kan reageren, iedereen daar alternatieven voor kan geven. Dan kunnen we het over die alternatieven hebben. Want anders praten we alleen maar over wat er staat en dan is er niks waar we het dan over als alternatief kunnen hebben. De heer Prins (Ouderenpartij Diemen): Voorzitter, ik sluit af. Onze fractie staat al jaren voor maximale invloed van alle partijen in de gemeenteraad, niet alleen van de toekomstige collegepartijen. Het advies van de informateur en de opdracht aan de formateur dreigen die invloed juist te beperken. De beoogde coalitiepartijen krijgen zo alle ruimte om eerst onderling een akkoord te sluiten, waarna de rest van de raad mag aanschuiven om er iets

14

aan toe te voegen. Wij pleiten daarom voor een proces waarin alle partijen vanaf het begin hun inbreng kunnen leveren. Alleen dan kan blijken of de informateur gelijk heeft wanneer zij stelt dat er brede overeenstemming bestaat over de opgave voor Diemen. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dan kom ik tot het einde van dit duidingsdebat, want ik weet niet of een tweede termijn zinvol is. Ik wijs er wel op dat het elke fractie vrij staat, ook in deze vergadering, voorstellen te doen, ook voor het verdere verloop. Ik constateer dat er nu twee voorstellen liggen. Daar gaan we zo over stemmen. Dus ik heb er wel een beetje moeite mee als er mondeling bepaalde suggesties worden gedaan die niet zijn vormgegeven in voorstellen waarover gestemd kan worden. Want u bent altijd in de gelegenheid om dat te doen. Dus ik kijk even rond of iemand dat wil doen. Of u een voorstel wat nu voorligt eventueel wil amenderen of anderszins. Anders gaan we nu over naar de besluitvorming. Ik zie in ieder geval een vraag van de heer Sikking. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Voorzitter. U zegt dat, maar het zijn toch twee moties die hiervoor liggen en geen voorstellen. En wat erbij komt: als er een motie aangenomen is, dat er op een gegeven moment een opdracht voor een formateur komt.

Als nou de eerste motie, benoeming van de formateur, aangenomen wordt, is dan ook automatisch de opdracht aan die formateur aangenomen? Of als de tweede motie aangenomen wordt, gaan we dan niet eventjes een pas op de plaats maken zodat we allemaal rustig hierover kunnen nadenken en goede ideeën kunnen aanvoeren voor die nieuwe formateur? De voorzitter: De motie luidt dat er twee besluitpunten worden gevraagd, dus als de motie wordt aanvaard, dan zijn uiteraard beide beslispunten aan de orde. Het staat elke fractie vrij om een amendement, om voor te stellen een onderdeel eruit te halen of een ander voorstel in te dienen. Een motie is gewoon een voorstel. De heer Sikking (Onafhankelijk Diemen): Voorzitter, mag ik nog even. De opdracht aan de formateur. Daar zijn dan geen veranderingen meer op mogelijk, of houden we die aan? De voorzitter: Als de meerderheid van de raad ergens mee akkoord gaat, is dat de opdracht die vanuit de raad, dat is altijd de meerderheid van de raad, wordt meegegeven. Zo werkt de besluitvorming. Dat doen we al jaren. Ik begrijp uw punt niet. De heer Van den Berg (PRO): Voorzitter. Ik zou, en ik denk dat ik ook namens D66 kan spreken, maar in ieder geval namens PRO, ook uw technische behandeling willen onderstrepen, vanuit de politieke wens vanuit in ieder geval PRO en D66 dat het hier is neergelegd om het bespreekbaar te maken.