Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Verder bouwen aan een veilig Diemen De gemeenteraad van Diemen heeft in 2023 het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 ‘Verder bouwen aan een veilig Diemen’ vastgesteld. Jaarlijks worden de hierin vastgestelde thema’s en prioriteiten op het gebied van veiligheid uitgewerkt in het Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid. Dit jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025 van de gemeente Diemen is een praktische vertaling van het meerjarenbeleidsplan. Het jaarprogramma wordt jaarlijks vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Het team Openbare Orde en Veiligheid en Vergunningen heeft een regierol in de veiligheid van de gemeente Diemen. Wij zetten ons in voor een veilige, leefbare en rechtvaardige gemeente, waarin de openbare orde effectief wordt gehandhaafd en op het gebruik van de schaarse woonruimte toezicht wordt gehouden. Met interventies en een transparant, zorgvuldig en rechtmatig vergunningsproces die inspelen op de ontwikkelingen van morgen zorgen we voor een duurzame leefomgeving, waarbij we oog hebben voor zowel de veiligheid als de zorgbehoeften van onze inwoners. Ook in 2024 bleven de explosies bij woningen en bedrijfspanden en de vele overlastmeldingen van personen met onbegrepen en onveilig gedrag om veel incidentele inzet vragen van de gemeente en politie.

De krappe arbeidsmarkt en de personele wisselingen bij onze netwerkpartners vormden daarbij een structurele uitdaging. Dit alles speelde tegen de achtergrond van toenemende spanningen in de samenleving door geopolitieke vraagstukken, die ook in Diemen merkbaar waren. Desondanks is er veel uitgevoerd van de geplande werkzaamheden. Het komende jaar werken wij verder aan wat wij het afgelopen jaar gestart zijn. Dit betekent het voortzetten, stroomlijnen en intensiveren van de huidige aanpak, maar ook het starten met nieuwe initiatieven. Hetzelfde geldt voor activiteiten die op de verdere thema’s van het regionaal veiligheidsplan 2023-2026 en het meerjarenbeleidsplan 2023-2026 aan de orde komen. Zo bouwen wij verder aan een veilig Diemen.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 2 van 29

Inhoudsopgave 1.

Strategisch kader .................................................................................................................................4

2.

Terugblik - Uitvoering veiligheidsbeleid 2024 .....................................................................................5 2.1

Algemene ontwikkelingen in 2024................................................................................................5

2.2

Uitvoering veiligheidsbeleid in 2024 .............................................................................................6

2.2.1 Aanpak van ondermijnende criminaliteit.......................................................................................6 2.2.2. Verder terugdringen en laaghouden van het aantal straatroven en woninginbraken ..................10 2.2.3. Digitale criminaliteit ...................................................................................................................10 2.2.4. Overige beleidsthema’s..............................................................................................................11 2.3 Veiligheidscijfers over 2024 ...............................................................................................................14 3.

Voortuitblik - Prioriteiten en uitvoering in 2025 ................................................................................16 3.1

Ontwikkelingen en initiatieven in 2025 ...........................................................................................16

3.1.1. Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit .............................................16 3.1.2. Extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes .....................................21 3.1.3. Meer aandacht voor voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude ..........................................21 3.1.4.

Overige beleidsthema’s......................................................................................................22

3.2 Politie Basisteam Amstelland Oost 2024 ...........................................................................................24 4.

Uitvoeringsactiviteiten integrale veiligheid 2025 ..............................................................................25

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 3 van 29

1. Strategisch kader Dit is het derde jaarprogramma wat invulling geeft aan het Meerjarenbeleidsplan integrale veiligheid 20232026 ‘Verder bouwen aan een veilig Diemen’ (kortweg: het Meerjarenbeleidsplan). In het Meerjarenbeleidsplan zijn de prioriteiten en ambities op het gebied van veiligheid beschreven. Bij de vaststelling is aandacht besteed aan de landelijke thema’s genoemd in de Veiligheidsagenda 2023-2026, de regionale thema’s en prioriteiten uit het Regionaal Veiligheidsplan 2023-2026 en de lokale ambities op het gebied van veiligheid zoals die volgen uit het coalitieakkoord ‘Diemen met elkaar en voor elkaar’. Het Meerjarenbeleidsplan benoemt de volgende drie prioriteiten voor het veiligheidsbeleid van de gemeente Diemen: • • •

verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit; extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes; meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude.

In de komende paragrafen wordt een overzicht gegeven van de uitvoering van het integraal veiligheidsbeleid in 2024, de cijfers over 2024 en een overzicht van alle activiteiten.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 4 van 29

2. Terugblik - Uitvoering veiligheidsbeleid 2024 2.1 Algemene ontwikkelingen in 2024 Het jaarprogramma is gebaseerd op de gestelde kaders uit het Meerjarenbeleidsplan en richt zich primair op de drie vastgestelde prioriteiten. Naast deze prioriteiten speelt echter een breed scala aan basiswerkzaamheden binnen de portefeuille veiligheid van de gemeente. Hoewel deze werkzaamheden niet altijd expliciet worden benoemd, vergen zij doorlopend aandacht en inzet. Daarnaast ontstaan er regelmatig situaties of thema’s die om extra of ongeplande inspanning vragen. In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van dergelijke onderwerpen waarop extra inzet heeft plaatsgevonden, naast de reguliere werkzaamheden van het team. Dit schetst een breder beeld van de inspanningen die bijdragen aan een veilig Diemen. Ingrijpende incidenten Afgelopen jaar vroeg een aantal incidenten om aanzienlijke inzet van het team. Een belangrijk thema was het geweld rond woningen en bedrijfspanden, waaronder schietincidenten, vernielingen en vooral explosies. Helaas kenmerkte 2024 zich opnieuw door een toename van explosies in Nederland, met als dieptepunt de explosie in Den Haag in december 2024. De landelijke stijging die in 2022 en 2023 zichtbaar was, zette zich ook in 2024 voort. In Diemen vonden eveneens meerdere explosies plaats.

Deze en andere ingrijpende incidenten vroegen om directe acties van de gemeente. Denk hierbij aan het bieden van nazorg en het nemen van bestuurlijke maatregelen. Omdat dergelijke situaties vaak onverwachts en buiten kantooruren plaatsvinden, bijvoorbeeld 's avonds of in het weekend, hebben zij een merkbare impact op de capaciteit van het team in de dagen erna. Om de aanpak te professionaliseren en efficiënter te maken, heeft het team verschillende protocollen ontwikkeld. Deze protocollen richten zich op nazorg, communicatie en het inzetten van cameratoezicht. Preventie met Gezag In 2024 werden wij onverwacht benaderd door het ministerie van Justitie en Veiligheid voor deelname aan het programma Preventie met Gezag (PMG). Hoewel deze aanpak niet vooraf was gepland, sloten de doelen van PMG naadloos aan bij zowel de prioriteiten van ons jaarprogramma als de inzet van de gemeenteraad. De nadruk op preventie als kern van ons veiligheidsbeleid, zoals beschreven in het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Diemen met elkaar en voor elkaar’, én de focus op jeugdcriminaliteit en overlast gaven richting aan onze inspanningen. Het project vraagt om een intensieve inzet, zowel bij de voorbereiding als bij de uitvoering. De gemeente diende in het voorjaar een subsidieaanvraag in, die in juli 2024 werd goedgekeurd. Dit leverde een subsidie van €1.500.000,- op voor de periode 2024-2027.

Het projectplan voor de uitvoering werd in december door het college vastgesteld, waarna de gemeenteraad werd geïnformeerd. Hoewel deze onverwachte taak veel capaciteit vroeg, vormt deelname aan PMG een waardevolle versterking van onze aanpak tegen jeugdcriminaliteit en ondermijning. Voor verdere informatie wordt verwezen naar het ‘Projectplan uitvoering preventie met gezag 2024-2027’. Krappe arbeidsmarkt en personele wisselingen Naast inhoudelijke ontwikkelingen vonden er belangrijke veranderingen plaats op het gebied van personeel. De aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt maakt het landelijk lastig om vacatures te vervullen. Dit had grote gevolgen voor de capaciteit binnen het Team OOV&V, maar ook voor onze samenwerkingspartners zoals de politie en brandweer. Voor hen staat hulpverlening begrijpelijkerwijs voorop, wat resulteerde in minder beschikbare capaciteit voor preventieve activiteiten zoals voorlichting. Dit was bijvoorbeeld merkbaar bij de organisatie van de veiligheidsdag. Naast de arbeidsmarktkrapte kenmerkte 2024 zich door vele personele wisselingen, zowel binnen de gemeente Diemen als bij onze partners. Het tijdelijk niet invullen van enkele functies zorgde ervoor dat bepaalde werkzaamheden bleven liggen. Toch brachten deze wisselingen ook positieve veranderingen. Het team kreeg nieuw elan en de samenwerking, zowel intern als extern, werd versterkt.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 5 van 29

2.2 Uitvoering veiligheidsbeleid in 2024 Elk jaarprogramma bevat een terugblik op het voorgaande kalenderjaar. Hieronder worden een aantal kernactiviteiten beschreven welke zijn verricht in 2024 op de drie prioriteiten uit het meerjarenbeleidsplan en op de overige geprioriteerde beleidsthema’s. 2.2.1 Aanpak van ondermijnende criminaliteit Dit thema komt in het meerjarenbeleidsplan terug onder de noemer: Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

De gemeente Diemen heeft de aanpak van ondermijnende criminaliteit al jaren hoog op de agenda staan. Ondermijning, waarbij criminelen legale organisaties en diensten misbruiken voor illegale activiteiten, vormt een ernstige bedreiging voor de samenleving en raakt direct onze inwoners. Ondermijning kent vele verschijningsvormen, van drugscriminaliteit tot witwassen en van mensenhandel tot digitale criminaliteit. Wij zetten ons actief in, samen met onze partners, om deze criminaliteit niet alleen te voorkomen, maar ook te stoppen, en de openbare orde en veiligheid in onze gemeente te waarborgen. Geplande uitvoering voor 2024: In het jaarprogramma 2023 hebben wij ons gecommitteerd aan drie focuspunten die bijdragen aan het structureren, professionaliseren en uitbreiden van de bestaande aanpak: 1. Informatie gestuurde bestuurlijke aanpak van ondermijning (woningen en bedrijventerreinen); 2. Regionale samenwerking in de aanpak van ondermijning; 3. Doorontwikkeling bestuurlijke aanpak van ondermijning. Hierop volgt nu een korte terugkoppeling. Informatie gestuurde bestuurlijke aanpak van ondermijning (woningen en bedrijventerreinen) Ondermijning is een lastig te bestrijden verschijnsel. De personen die zich bezighouden met ondermijnende criminaliteit doen er namelijk alles aan om niet ontdekt te worden.

Om desondanks zicht te krijgen op dit fenomeen is het belangrijk om signalen te verzamelen, te bundelen en te analyseren. Cruciaal voor het succes van de aanpak van ondermijning is om dit op een efficiënte manier te doen. Dit proces staat bekend als informatie gestuurd werken. Het afgelopen jaar hebben we lokaal en regionaal op verschillende manieren onze informatiepositie versterkt. Onder meer door gebruik te maken van externe deskundigheid, zowel op fenomeen- als op casusniveau. Analyses op bedrijventerreinen Het afgelopen jaar heeft de operationeel medewerker ondermijning diverse analyses uitgevoerd op het bedrijventerrein de Sniep. Hierbij heeft samenwerking plaatsgevonden met de informatiespecialist van het Ondersteuningsteam Amstelland (OTA). Voor deze analyses is informatie verzameld uit verschillende open bronnen, zoals de Kamer van Koophandel, het Kadaster, Google Reviews en webpagina’s van ondernemingen. Deze informatie is gecombineerd met gebiedsbezoeken, gemeentelijke gegevens en professionele kennis binnen de organisatie. Na het samenvoegen van deze gegevens kan het risico op criminele activiteiten op specifieke adressen worden ingeschat. Deze analyses hebben geleid tot concrete resultaten. Zo zijn twee regionale casussen opgestart bij het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum) en zijn er diverse integrale controles uitgevoerd.

Tijdens deze controles zijn meermaals misstanden vastgesteld, wat heeft geresulteerd in de inzet van bestuursrechtelijke maatregelen, zoals sluitingen en bestuurlijke boetes. Dit benadrukt zowel het belang van een sterke gemeentelijke informatiepositie, als het integraal opvolging geven aan signalen. (Door)ontwikkeling van informatievoorziening tools Hoewel informatie gestuurd werken de aanpak efficiënter maakt, kan het proces zelf arbeidsintensief zijn. Dit komt vooral door het verzamelen van informatie uit verschillende (menselijke) bronnen. Voor een kleinere gemeente als Diemen zoeken we voortdurend naar manieren om dit proces te stroomlijnen. We maken daarbij gebruik van handige instrumenten, zoals Apollo, dat ons helpt woonfraude en Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 6 van 29

ondermijnende fenomenen in beeld te brengen door gegevens uit openbare en gemeentelijke bronnen te combineren. Verder nemen we deel aan een pilot van de VNG om DOOK (Datavoorziening Onregelmatigheden Op de Kaart) te gebruiken, een tool die onregelmatigheden in de (openbare) administratie van ondernemingen in kaart brengt en de analyses op de bedrijventerreinen ondersteunt. Tot slot is de TNO-spookbewoningtool een ander voorbeeld van zo'n instrument. Regionale samenwerking in de aanpak van ondermijning Samenwerking is essentieel in de aanpak van ondermijning, zowel binnen de gemeente, met regiogemeenten als tussen overheidsinstanties. Het RIEC speelt hierbij een cruciale rol, door samenwerking te faciliteren tussen bijvoorbeeld de Belastingdienst, FIOD en de Arbeidsinspectie. Regionale samenwerking voorkomt dat ondermijning verschuift naar andere gemeenten en bevordert kennis- en informatie-uitwisseling. Hoewel Diemen al samenwerkt met de Amstelland-gemeenten, is deze samenwerking in 2024 verder gestructureerd en geprofessionaliseerd. Dankzij de vooruitstrevende aanpak van ondermijning heeft Diemen hierin een trekkende rol gehad. De rol van het Ondersteuningsteam Amstelland (OTA) Sinds 2023 is het Ondersteuningsteam Amstelland (kortweg: OTA) actief in de Amstelland gemeenten. Het OTA is een resultaat van de aan het RIEC uitgekeerde versterkingsgelden vanuit het rijk.

Het OTA heeft als taak om de verschillende Amstelland gemeenten te ondersteunen bij de aanpak van ondermijning. Het OTA bestaat uit drie experts: een projectleider (ook wel sleutelfunctionaris), een analist en een handhavingsjurist. Concrete successen in Diemen zijn de analyses op het bedrijventerrein en de autoverhuurbranche, de ondersteuning bij het opschalen van lokale casuïstiek naar integrale aanpak binnen het RIEC en het vergroten van meldingsbereidheid van de bewoners en ondernemers. Apollo in de regio Sinds 2023 maakt Diemen gebruik van het programma Apollo van Shinto Labs. Eind 2023 stelde het RIEC extra financiële middelen beschikbaar om Apollo ook regionaal te ontwikkelen. Hierdoor verloopt de verdere ontwikkeling in Diemen parallel aan die in de regio. In 2024 zijn belangrijke stappen gezet, zo is de ontwikkeling ondergebracht bij de projectgroep datagedreven werken van Duo+. Kenmerkend voor de nauwe samenwerking binnen Amstelland is dat ook Amstelveen en Aalsmeer deel uitmaken van deze ‘DUO’-projectgroep. Inzet bestuurlijk prostitutie controle team gemeente Amstelveen in Diemen Met de inzet van een bestuurlijk prostitutieteam wil Diemen een effectieve aanpak ontwikkelen tegen (gedwongen) prostitutie.

De complexiteit van deze materie, mede door de raakvlakken met andere vormen van ondermijnende criminaliteit zoals mensenhandel en arbeidsuitbuiting, vraagt niet alleen om extra capaciteit maar ook om specialistische kennis. Naast het signaleren van illegale prostitutie is het cruciaal om dit op heterdaad vast te stellen. Tenslotte is, naast de inzet van twee toezichthouders, ook specialistische politieondersteuning noodzakelijk. Het opzetten van een eigen prostitutieteam in Diemen zou gezien het verwachte aantal gevallen een onevenredige inspanning vergen. Daarom is samenwerking gezocht met de gemeente Amstelveen, die al jaren ervaring heeft met de aanpak van prostitutie. Amstelveen heeft aangeboden de benodigde werkzaamheden voor Diemen uit te voeren. Om deze samenwerking te verkennen, is in 2024 een pilot van zes maanden gestart. De pilot is inmiddels afgerond en de ervaringen zijn voor beide gemeenten positief. Op basis hiervan is besloten de samenwerking structureel voort te zetten. Samenwerking met de gemeente Amsterdam en het RIEC-AA Diemen heeft het afgelopen jaar de samenwerking met Amsterdam versterkt, met als concrete aanleiding het delen van kennis en expertise over de Wet Bibob. Deze samenwerking was bijzonder succesvol, met name bij de aanwijzing van de autoverhuurbranche als vergunningplichtig (zie volgende paragraaf).

De ondermijnende criminaliteit in Diemen wordt voor een groot deel beïnvloed door de criminaliteit in en uit Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 7 van 29

Amsterdam. Het is daarom belangrijk dat er strategische afstemming plaatsvindt en dat er sprake is van uitwisseling van informatie en expertise. Hierbij speelt RIEC-Amsterdam Amstelland (verder RIEC-AA) een belangrijke rol. Diemen sluit bijvoorbeeld aan bij projectgroepen zoals misbruik woningen en de Tafel-020, (dit publiek-private samenwerkingsplatform richt zich op het weerbaar maken van de vastgoedsector). Dit sluit goed aan bij de werkzaamheden die wij doen met betrekking tot de methodiek Scheerlicht. Diemen is ook vertegenwoordigd in de tactische (management) en bestuurlijke (burgemeesters) stuurgroepen. Op operationeel gebied hebben wij afgelopen jaar de samenwerking met de Ondermijningsbrigade (OMB) voortgezet. De Ondermijningsbrigade is een samenwerking van de gemeente Amsterdam, de Amstelland gemeenten, de politie, de Belastingdienst, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de Arbeidsinspectie, de Immigratie en Naturalisatiedienst, het UWV, de Douane, de FIOD en de Koninklijke Marechaussee. Deze groep professionals is werkzaam onder het RIEC-convenant en organiseert multidisciplinaire controles om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. Doorontwikkeling bestuurlijke aanpak van ondermijning De effectieve aanpak van ondermijning vindt aan gemeentelijke zijde plaats onder andere door controles uit te voeren en bestuurlijke maatregelen toe te passen.

In 2024 hebben er verschillende strategische en operationele ontwikkelingen plaatsgevonden. Nieuw beleid (Opiumwet en Bibob) In oktober 2024 heeft de burgemeester nieuw Opiumwetbeleid vastgesteld.1 Deze beleidsregel geeft invulling aan de bevoegdheid van de burgemeester om panden te sluiten na het constateren van drugscriminaliteit. Deze beleidsregel bevat het afwegingskader wanneer er overgegaan wordt tot een sluiting. Met dit nieuwe beleid is de Opiumwet-aanpak in Diemen weer actueel en gestroomlijnd. Daarnaast heeft het college in december 2024 het nieuwe Bibob beleid vastgesteld.2 De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) is een belangrijk middel in de aanpak van ondermijning door de gemeente. Door aan vergunningaanvragen (en andere beschikkingen) een Bibobonderzoek te koppelen kan aan de voorkant worden gecontroleerd of er mogelijk sprake is van risico op misbruik van de vergunning. Zo wordt zo goed mogelijk voorkomen dat de gemeente onbewust een faciliterende rol speelt voor de (georganiseerde) criminaliteit. De gemeente maakt al langer gebruik van de Bibob-toets. Het nieuwe beleid stelt de gemeente nog beter in staat om te handelen tegen zorgfraude, misbruik van gemeentelijke subsidies en vastgoed transacties.

1 Beleidsregel artikel 13b Opiumwet gemeente Diemen. De gemeenteraad is hier op 24 september 2024 over

geïnformeerd. 2 Beleidsregel Wet Bibob gemeente Diemen 2024

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 8 van 29

Toepassing Opiumwet in 2025 De burgemeester heeft op basis van artikel 13b van de Opiumwet de bevoegdheid panden te sluiten bij het aantreffen van drugs of voorwerpen, middelen, stoffen of betaalmiddelen bedoeld voor de drugshandel. Bij panden waar een overtreding van de Opiumwet wordt geconstateerd wordt een bestuurlijke rapportage, doorzon-proces-verbaal of beide opgesteld door de politie. Op basis hiervan worden bestuurlijke maatregelen opgelegd. In 2024 was sprake van negen sluitingen en twee waarschuwingen. 2024

2023

2022

Softdrugs

Harddrugs

Precursoren 3

Softdrugs

Harddrugs

Softdrugs

Harddrugs

3

4

2

6

-

2

-

Waarschuwingen

-

2

-

4

1

2

1

Bestuurlijke boetes Huisvestingswet (opium gerelateerd)

2

-

-

4

-

-

-

Maatregel Sluitingen

Vanuit het idee dat misdaad niet mag lonen heeft de gemeente Diemen de toepassing van het bestuurlijk instrumentarium uitgebreid. In 2023 zijn wij begonnen met het toepassen van de bestuurlijke boete, in dat jaar is hier acht keer gebruik van gemaakt, waarvan vier keer gerelateerd aan een overtreding van de Opiumwet. In 2024 is er veel juridische capaciteit gegaan naar de afhandeling van deze procedures, voornamelijk de behandeling van de bezwaar- en beroepsprocedures. Daarnaast zijn in 2024 vier nieuwe boetes opgelegd. Twee van deze boetes waren gebaseerd op onttrekking aan de woningmarkt gerelateerd aan de Opiumwet. De twee andere boetes hadden betrekking op overige vormen van onttrekking. Aanwijzing autoverhuurbranche Op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening Diemen 2015 kan de gemeente branches aanwijzen als vergunningplichtig, waardoor meer controle mogelijk wordt en de Bibob-toets kan worden toegepast. Uit een onderzoeksrapport van bureau Beke en een bestuurlijke rapportage van de politie Amsterdam blijkt dat een deel van de autoverhuurbranche wordt gebruikt of soms zelfs opgericht voor witwaspraktijken en andere criminele activiteiten. Om dit tegen te gaan, heeft de burgemeester op 10 december 2024 de autoverhuurbranche in Diemen aangewezen als vergunningplichtig.

Dit geldt voor ondernemers die bedrijfsmatig twee of meer personenauto’s, bestelbussen of lichte vrachtauto’s verhuren tegen een vergoeding, zowel bestaande als nieuwe bedrijven. Bij een vergunningsaanvraag wordt de Bibob-toets toegepast, waarmee de gemeente een belangrijke barrière opwerpt tegen criminelen die actief zijn, of willen zijn in de Diemense autoverhuurbranche. Methodiek Scheerlicht In het kader van de aanpak ondermijning hebben wij regelmatig (spookburger)acties gehouden, waarbij onderzoek wordt gedaan naar onrechtmatige bewoning en onrechtmatig gebruik van woningen. In de aanpak van spookbewoning werken wij intensief samen met onze partners en zoeken wij voortdurend naar mogelijkheden om de samenwerking te verbeteren en of uit te breiden. 3 Voor de productie van synthetische drugs zijn verschillende chemicaliën nodig. Precursoren zijn stoffen die in een

chemische reactie drugs worden. BMK (benzylmethylketon) en PMK (piperonylmethylketon) zijn bijvoorbeeld de belangrijkste grondstoffen voor amfetamine en MDMA (ecstacy). Sinds 1 april 2023 zijn deze stoffen verboden en opgenomen in de Opiumwet omdat deze alleen worden gebruikt om harddrugs te maken. Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 9 van 29

Afgelopen jaar is de gemeente gestart met periodieke controles op het crimineel misbruik van woningen, gebaseerd op de methodiek Scheerlicht. Hierbij worden adressen geselecteerd op basis van gemeentelijke en politie-informatie, zoals leegstand, afwijkende inschrijvingen in het BRP, meldingen via Meld Een Vermoeden of Meld Misdaad Anoniem en eerdere controles door politie en toezichthouders. Ook de TNOtool spookbewoning wordt ingezet. De geselecteerde adressen worden besproken in een casustafel met de politie, om te voorkomen dat strafrechtelijk onderzoek wordt verstoord. Tijdens een pilot van vier maanden zijn meerdere grote drugsvondsten gedaan,4 wat heeft geleid tot de beslissing van gemeente en politie om de controles in 2025 voort te zetten. Uiteindelijk hebben deze controles geleid tot goede resultaten, in 2024 zijn er in elk geval 20 woningen vrijgekomen. Voorafgaand aan de pilot vond een unieke masterclass plaats, waarin gemeentelijke toezichthouders en politieagenten samen werden voorbereid. De bijeenkomst stond in het teken van samenwerking, met aandacht voor elkaars bevoegdheden en informatie-uitwisseling. In 2025 krijgt deze masterclass een vervolg. 2.2.2.

Verder terugdringen en laaghouden van het aantal straatroven en woninginbraken Dit thema komt in het meerjarenbeleidsplan terug onder de naam: Extra aandacht voor preventie ter voorkoming van Aanpak High Impact Crimes.

In 2024 heeft de gemeente zich gericht op het laag houden van de cijfers rondom high impact crimes. Door gerichte surveillance, bewustwordingsacties en voorlichting is ingezet op toezicht en preventie. Onze inzet bestond onder meer uit het organiseren van de veiligheidsdag. Dit jaar is ook inzet geweest tijdens de week van de veiligheid (7 tot en met 11 oktober 2024). Onder meer door een veiligheidskrant en bewustwording acties in de buurten. Via online kanalen is deelname aan buurtpreventiegroepen en Burgernet gestimuleerd, en inwoners zijn opgeroepen verdachte situaties te melden. De particuliere beveiliging in het stationsgebied Bergwijkpark is gecontinueerd. Dankzij het koppelen van toezicht aan politie-informatie is extra aandacht besteed aan hotspots van straatroof en inbraken. Deze hotspots werden opgenomen in de looproutes van Samen Veilig en kregen extra toezicht van de politie, zowel per fiets als in (burger)auto. 2.2.3. Digitale criminaliteit Dit thema komt in het meerjarenbeleidsplan terug onder de naam: Meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit en fraude.

De ambitie om meer in te zetten op digitale criminaliteit kreeg in 2023 vorm met het Plan van Aanpak Digitale Criminaliteit. Dit dynamische werkplan structureert de aanpak van digitale criminaliteit en richt zich op drie specifieke doelgroepen: jongeren, ouderen en het midden- en kleinbedrijf. Hieruit zijn diverse initiatieven voortgekomen. Digitale criminaliteit is een groeiend probleem dat vaak grote maatschappelijke en financiële schade veroorzaakt. Daarom is de gemeente Diemen gestart met wijkambassadeurs digitale veiligheid. Dit team van zeven vrijwilligers informeert en adviseert buurtgenoten over digitale criminaliteit. Ze vergroten het bewustzijn over digitale veiligheid en helpen inwoners om zich beter te beschermen tegen cybercriminaliteit. Met deze aanpak geeft de gemeente het thema structureel aandacht op buurtniveau. Door bewoners actief te betrekken, versterken we niet alleen de preventie maar bevorderen we ook de sociale cohesie in de wijken. Dit structurele element vult de incidentele campagnes aan, die we eveneens blijven inzetten om zo breed mogelijk impact te realiseren.

4 Woning gesloten in Diemen-Noord na vondst grote hoeveelheid aan harddrugs - De krant van Diemen

Directe sluiting woning na vondst harddrugs - De krant van Diemen Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 10 van 29

Ook tijdens de week van de veiligheid is aandacht besteed aan dit onderwerp. Tijdens deze week hebben alle bewoners van Diemen een veiligheidskrant ontvangen. Hierin is in het bijzonder aandacht besteed aan dit onderwerp. Daarnaast zijn sessies georganiseerd om de weerbaarheid van voornamelijk oudere bewoners te vergroten. Naast initiatieven offline heeft de gemeente ook veelvuldig aandacht besteed aan dit fenomeen op sociale media. Dit jaar zijn er in samenwerking met het Platform Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland verschillende sessies gehouden over digitale criminaliteit en digitale veiligheid voor ondernemers op de bedrijventerreinen van Diemen. Verder zijn er aan aantal basiswerkzaamheden zoals de inzet van Hackshield op basisscholen en incidentele campagnes. HackShield helpt kinderen spelenderwijs om zich te wapenen tegen cybercriminaliteit. Via een spannend spel leren ze over de gevaren van internet en ontwikkelen ze vaardigheden om deze gevaren te voorkomen. Het doel van HackShield is het creëren van een cyberveilige generatie die zorgeloos het web kan gebruiken, en het opleiden van jongeren (Junior Cyber Agents) die de oudere generaties hierin kunnen ondersteunen. Tot slot is geïnvesteerd in de samenwerking met de gemeente Amsterdam.

Een belangrijke schakel in de regionale aanpak is de Subdriehoek Cybercrime en Gedigitaliseerde Criminaliteit, een overleg onder de Amsterdamse driehoek gericht op het versterken van de ambtelijke samenwerking. Hoewel dit primair een Amsterdamse overlegtafel is, is vanwege de regionale activiteiten van politie en het Openbaar Ministerie ook vanaf het begin vertegenwoordiging vanuit de Amstelland-gemeenten aanwezig. Diemen neemt hierin het voortouw en faciliteert de uitwisseling van initiatieven tussen de subdriehoek en de regio. Daarnaast vindt overleg en kennisuitwisseling plaats tussen de Werkgroep Digitale Veiligheid OOV van Amsterdam en de beleidsadviseurs van de Amstelland-gemeenten. Deze samenwerking draagt bij aan de ontwikkeling van een regiobrede, integrale aanpak van digitale criminaliteit. 2.2.4. Overige beleidsthema’s Deze thema’s zijn niet opgenomen in het meerjarenbeleidsplan maar worden jaarlijks voor het jaarprogramma geselecteerd.

Jeugdoverlast- en criminaliteit (Preventie met Gezag) Het thema jeugdoverlast en -criminaliteit was in het jaarprogramma van 2024 benoemd als overige prioriteit. De cijfers tonen al enkele jaren een daling in jeugdoverlast: Totaal aantal politieregistraties jeugdoverlast (inclusief meldingen) 2020 2021 2022 2023 2024 258

123

104

98

79

Hoewel de jeugdoverlast dus lijkt af te nemen, zien wij wel een ontwikkeling in de jeugdcriminaliteit. Er is sprake van verharding, waarbij jongeren in beeld komen bij zwaardere delicten dan voorheen. Dit gaat om een landelijke ontwikkeling die wij ook terug zien in Diemen. Preventie met Gezag In 2024 heeft Diemen een belangrijke stap gezet in de aanpak van jeugdcriminaliteit door deelname aan het programma Preventie met Gezag (PMG). De subsidieaanvraag, ingediend in het voorjaar van 2024, werd in juli door het ministerie van Justitie en Veiligheid goedgekeurd. Voor de periode van 1 juli 2024 tot 1 juli 2027 ontvangt de gemeente een subsidie van in totaal €1.500.000,-. Het projectplan voor de uitvoering van PMG 2024-2027 is in december vastgesteld door het college, en de gemeenteraad is hierover geïnformeerd. Hier bespreken we enkel de hoofdlijnen, omdat de verdere uitwerking is terug te lezen in het projectplan. Het project is begonnen met een probleemanalyse. Hieruit blijkt dat de jeugdcriminaliteit in Diemen in sterke verbinding staat met Amsterdam, vooral met Zuidoost, IJburg en de Oostelijke Eilanden. Hoewel Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 11 van 29

Diemen minder straatoverlast, criminele jeugdgroepen en dealers kent, raken Diemense jongeren wel betrokken bij incidenten in Amsterdam. Daarnaast is de eerdergenoemde verharding zichtbaar: jongeren worden vaker betrokken bij zwaardere delicten. Een grote uitdaging is het zicht houden op kwetsbare jongeren van 10 tot 18 jaar, die vaak buiten Diemen naar school en sportactiviteiten gaan. Een andere uitdaging betreft het effectief bereiken van kwetsbare jongeren met passende activiteiten via lokale partners. De straatcoaches signaleren vooral jongeren van 1217 jaar die lichte overlast veroorzaken, zoals wildplassen en vernielingen. Jeugdgroepen die langdurig in beeld komen door overlast of criminaliteit zijn in Diemen zeldzaam. Wel zijn enkele Diemense jongeren betrokken bij ernstige misdrijven, zoals het plaatsen van explosieven. Sommigen verschijnen in aanpakken van het Actiecentrum Veiligheid en Zorg (AcVZ) zoals de Top600- of de Veilig Alternatief-aanpak. De probleemanalyse heeft geleid tot de volgende doelstelling: voorkomen dat kinderen en jongeren van 8 tot en met 27 jaar in aanraking komen met (ondermijnende) criminaliteit of daarin doorgroeien. Om deze doelstelling te bereiken werken wij met vijf subdoelen: 1. Het zicht op de doelgroep – specifiek de leeftijd 10 tot 18 jaar – wordt vergroot. 2.

Er wordt ingezet op vroegsignalering van zorgelijk en/of (licht) crimineel gedrag bij kwetsbare jongeren. 3. De integrale samenwerking – in het bijzonder met de gemeente Amsterdam – wordt versterkt bij de signalering en de aanpak van crimineel gedrag van de doelgroep. 4. Het jongerenwerk wordt versterkt door het bereik te vergroten en de inzet aan te passen aan de doelgroep. 5. Er wordt in Diemen gewerkt met een lokale persoonsgerichte aanpak (L-PGA) als aanvulling op de bestaande aanpak. Om deze doelstellingen te bereiken wordt ingezet op de volgende 4 interventies: Interventie 1: Versterken en verbeteren van het jeugdoverleg De eerste interventie richt zich op het versterken en verbeteren van het jeugdoverleg. Dit sluit aan bij subdoel 1, 2 en 3. De effectiviteit van het jeugdoverleg is afhankelijk van de signalen vanuit het netwerk. Het is belangrijk om te onderzoeken hoe we het huidige signaleringsnetwerk – zowel intern als extern – kunnen versterken en eventueel uitbreiden. Daarnaast vraagt de probleemanalyse en subdoel 3 om te kijken naar de integrale samenwerking en de vorm van het jeugdoverleg. Hoewel de samenwerking via het overleg al jaren actief is, zal er een doorontwikkeling moeten plaatsvinden richting de huidige problematiek in Diemen.

Interventie 2: Opzetten van een lokale persoonsgerichte aanpak Een belangrijk onderdeel van een effectieve aanpak van jeugdcriminaliteit is een persoonsgerichte aanpak (PGA). Op dit moment beschikt Diemen over het jeugdoverleg en de aanpakken van het AcZV. De lokale aanpak is hiermee enkel gericht op lichte, voornamelijk niet-criminele, signalen, terwijl de regionale aanpak juist aandacht besteedt aan de zwaarste doelgroep. Op dit moment past een deel van de PMG-doelgroep niet binnen deze aanpakken. Het opzetten van een L-PGA moet hiervoor uitkomst bieden. Deze interventie sluit aan bij subdoel 3 en 5. Interventie 3: Het bereik vergroten van het ‘bredere’ jongerenwerk Een effectieve aanpak heeft een goede basis nodig. Jongerenwerk vormt hierin een cruciaal onderdeel. Het is een belangrijk middel om kwetsbare jongeren te bereiken en te ondersteunen. Diemen heeft jongerenwerk, maar het blijkt op dit moment lastig om de doelgroep (jongeren tussen de 10 en 18 jaar) goed te bereiken. Het doel van dit onderdeel is om het bereik van het jongerenwerk in Diemen te vergroten. Het is daarom nodig om het jongerenwerk verder te positioneren, te versterken en door te ontwikkelen. Dit sluit aan bij subdoel: 1, 2, 3 en 4.

Interventie 4: Alleen jij bepaalt wie je bent Om zorgelijk of crimineel gedrag te voorkomen en verminderen, zetten we een effectief bewezen interventie in: Alleen Jij Bepaalt wie je bent (hierna te noemen: AJB). AJB is een preventieve gedragsinterventie die sport als middel gekozen heeft om de ontwikkeling van jongeren met een verhoogd risico op crimineel gedrag positief te beïnvloeden. De jongeren worden begeleid door specifiek Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 12 van 29

geselecteerde en opgeleide trainers (rolmodellen) om overlastgevend of crimineel gedrag te voorkomen of verminderen. Daarnaast kan de interventie ook ingezet worden bij jongeren die in de L-PGA zitten. De interventie is dan meer gericht op het interveniëren en het verminderen van reeds aanwezig zorgelijk of crimineel gedrag. Deze interventie sluit aan bij subdoelen: 3 en 4. Om de voortgang van het project te waarborgen is een stuurgroep opgericht waarin beide portefeuillehouders zitten naast vertegenwoordiging vanuit de teamleiders. De stuurgroep geeft opdracht aan het projectteam om het projectplan uit te voeren. Het projectteam bestaat naast de projectleider uit projectmedewerkers vanuit verschillende gemeentelijke teams. Het projectteam rapporteert aan de stuurgroep door middel van een jaarlijkse update. Deze update wordt ter informatie gedeeld met het college en de raad. Zorg en Veiligheid In 2024 zijn zorg en veiligheid, met name onbegrepen en onveilig gedrag, voor het eerst opgenomen als prioriteit in het jaarprogramma. Dit was naar aanleiding van het snel groeiende aantal overlastmeldingen en politieregistraties. Deze trend heeft zich ook in 2024 voortgezet. Afgelopen jaar hebben er drie belangrijke ontwikkelingen plaatsgevonden op dit thema. In 2023 registreerde de politie in Diemen 289 gevallen van onbegrepen gedrag.

Om te begrijpen wat dit groeiende aantal betekent en hoe hier het beste op kan worden gereageerd, besloot de driehoek dat de gemeente samen met de politie in 2024 een analyse zou maken. Uiteindelijk zijn 277 registraties geanalyseerd. Hierbij is gekeken naar het type gedrag, de locatie en de inzet van politie en gemeente. Uit de analyse kwamen een aantal conclusies. Ten eerste blijkt dat een klein aantal personen verantwoordelijk is voor het grootste deel van de meldingen. Daarnaast blijkt dat deze locaties bekend zijn bij het Zorg en Signalenoverleg en er al veel aandacht is voor deze adressen. Tot slot gaan de meeste meldingen over overlast vanuit of rondom woningen. Er lijkt minder sprake te zijn van overlast op straat. Daarom is nog geen gebruik gemaakt van de gebiedsontzegging in het pilotgebied rondom het Kruidenhof. In Diemen krijgt de lokale aanpak vorm in het Zorg- en Signalenoverleg. Dit is een bestaand overleg waarin verschillende teams van de gemeente en vaste samenwerkingspartners zoals de politie, de GGD en eventueel de woningbouw samenkomen om complexe gevallen te bespreken en aan te pakken. We zoeken altijd naar manieren om de efficiëntie en effectiviteit te vergroten. In 2024 is er gekeken naar het voorzitterschap, de frequentie van het overleg en de betere inzet van bestuursrechtelijke middelen zoals waarschuwingen en lasten.

De bevindingen uit de analyse zullen nu ook in dit overleg worden meegenomen, in elk geval ten aanzien van de prioritering van de afhandeling. Nazorg bij incidenten In de inleiding is al besproken dat ook in 2024 verschillende woningen en panden zijn getroffen door explosies. Deze en andere incidenten hebben grote impact op de betrokkenen en omwonenden, zowel op korte als lange termijn. Hoewel er een duidelijke structuur bestaat voor rampen of crises, blijft het soms zoeken hoe de nazorg vorm kan krijgen na een incident dat niet onder de standaardstructuur valt. Voorbeelden hiervan zijn familiedrama’s en explosies. In 2024 hebben we opnieuw gekeken naar de afhandeling van deze incidenten. Zo is er een protocol geschreven voor de inzet van burgemeesters bevoegdheden na geweld (zoals explosies) bij een woning. Ook zijn er flyers ontwikkeld in samenwerking met Slachtofferhulp NL en brieven voor direct omwonenden bij ingrijpende incidenten. Komend jaar werken we verder aan een webpagina voor bewoners met informatie over wat te doen en waar zij terecht kunnen na een incident in de buurt.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 13 van 29

2.3 Veiligheidscijfers over 2024 High Impact Criminaliteit (HIC) Bij een vergelijking over de periode 2021-2024 is het belangrijk om rekening te houden met de coronaperiode. In 2020 en 2021 daalde het aantal inbraken doordat mensen vaker thuis werkten. Voor 2022 werd verwacht dat de ‘traditionele’ criminaliteit na de coronaperiode sterk zou terugkeren, maar dit bleek niet het geval. Wat betreft de High Impact Crimes is in Diemen nog steeds sprake van een afname of een stabiel niveau van de meeste delicten. Zo is ook het aantal woninginbraken in 2024 weer afgenomen. In Diemen kwam het aantal uit op 42 ten aanzien van 55 afgelopen jaar. Ter vergelijking: in 2019 zaten we nog op 109 inbraken. Het aantal straatroven blijft laag: 12 gevallen in 2024. Ter vergelijking, in 2014 en 2016 waren er jaarlijks nog tussen de 23 en 34 straatroven in Diemen. Ook de andere HIC’s zoals geweld en overvallen blijven laag. Dit is opvallend aangezien het aantal inwoners en woningen wel is toegenomen. High Volume Criminaliteit Het aantal gestolen fietsen is vergelijkbaar met voorgaande jaren. De hogere cijfers hangen samen met de toenemende waarde van fietsen door de populariteit van (dure) elektrische modellen. Ook de politie maakt tegenwoordig gebruik van een elektrische ‘lokfiets’. Deze fietsen zijn vaker verzekerd, wat de stijging in aangiftes kan verklaren, omdat verzekeraars aangifte vereisen.

Daarnaast zien we een toename in het aantal vernielingen, vooral gericht op deelscooters en andere deelvoertuigen. Ook dit jaar zijn er hogere cijfers bij delicten die wijzen op rondtrekkende dadergroepen (mobiel banditisme). Dit omvat bijvoorbeeld diefstal van en uit motorvoertuigen, zoals katalysatoren (voor de waardevolle metalen) of specifiek bestelde auto-onderdelen. Daarnaast zien we een stijging in de diefstal van motorvoertuigen, voornamelijk van enkele typen auto's die kwetsbaar blijken voor diefstal. Voor mobiel banditisme is landelijk een taakgroep in het leven geroepen. Wij zijn hierbij in 2024 betrokken en volgen met interesse de ontwikkelingen op dit gebied. Huiselijk geweld De gegevens over huiselijk geweld in 2024 zijn pas halverwege 2025 beschikbaar. Er zijn in 2024 zeven huisverboden opgelegd. Dit is een stabiel aantal ten opzichte van 2023 (9), 2022 (10) en 2021 (8).

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 14 van 29

Overlast Het totaal aantal overlastmeldingen is in 2024 aanzienlijk gestegen ten opzichte van 2023, voornamelijk door een sterke toename van meldingen over verwarde personen. Deze stijging volgt een landelijke trend die ook in Diemen merkbaar is en zich de afgelopen drie jaar verder lijkt te verslechteren. Daarom is het thema zorg en veiligheid, specifiek gericht op onbegrepen en onveilig gedrag, opgenomen als ‘overige beleidsprioriteit’ in het huidige en voorgaande jaarprogramma. In 2024 hebben de gemeente en politie samen een analyse van deze cijfers uitgevoerd. Deze analyse wijst uit dat een groot deel van de registraties van ‘overlast door verward persoon’ is terug te brengen tot een klein aantal personen die al in een aanpak zitten bij het Zorg- en Signalenoverleg. Halt-verwijzingen Ieder jaar krijgen ongeveer 15.000 jongeren in Nederland een Halt-straf opgelegd. Het coronavirus zorgt al vanaf 2020 voor een daling in het aantal Halt-zaken. Bij het vaststellen van dit jaarprogramma zijn de cijfers halt-verwijzingen van 2024 nog niet bekend. Digitale criminaliteit De cijfers over digitale criminaliteit zijn relatief nieuw bijgehouden Type digitale criminaliteit in 2024 aantal data.

In de registratiesystemen van politie worden verschillende Cybercrime 9 Fraude met betaalproducten 23 vormen van digitale criminaliteit onder de noemer ‘horizontale’ Fraude online handel 65 fraude geplaatst. Dit maakt het lastig om een goed beeld te krijgen Hulp aan vriend fraude 35 ID fraude 14 van digitale criminaliteit. In de onderstaande grafiek is te zien hoe 146 de digitale gevallen van fraude, na een piek in 2020, 2021 (circa. 260 Totaal 2024 gevallen) sinds de daling van 2022 op een stabiel aantal blijven Bron: Politie (circa. 165 gevallen). Dit nieuwe ‘normale’ aantal gevallen blijft erg hoog, hoewel dit niet buiten het trend beeld in Nederland valt. Om hier wat aan te veranderen heeft de gemeente Diemen een plan van aanpak digitale criminaliteit opgesteld.

Aantal gevallen van fraude (betaal-, horizontale-, ID-, online handel, cyber) 300 250

260

243

200 150

165

166

2022

2023

146

100 50 0

2020

2021

2024

Fraude (betaal-, horizontale-, ID-, online handel, cyber)

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 15 van 29

3. Voortuitblik - Prioriteiten en uitvoering in 2025 3.1 Ontwikkelingen en initiatieven in 2025 In het meerjarenbeleid 2023-2026 zijn de prioriteiten vastgelegd. De prioriteiten zijn: 1. verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit; 2. extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes; 3. meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude. In onderstaand overzicht beschrijven we de prioriteiten en uitvoeringsambities voor 2025. Bestaande initiatieven die worden voortgezet komen in hoofdstuk vier in de activiteitentabellen aan bod. 3.1.1. Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit In 2025 zullen wij voortbouwen aan de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit (kortgezegd: de aanpak van ondermijning). Dit doen wij door de bestaande aanpak te structureren en te professionaliseren en waar mogelijk uit te breiden. Wij zoeken altijd naar mogelijkheden om samen te werken, zowel binnen de gemeente als met regiogemeenten en overheidsinstanties. Belangrijke sleutelpartners zijn de politie, woningcorporaties en het RIEC. De inzet op dit thema kan in drie speerpunten worden onderverdeeld: i.) Ondermijning voorkomen door een solide (regionaal) fundament; ii.) Informatie gestuurde bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit; iii.) Actiegerichte bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Onder elk speerpunt worden concrete acties toegelicht die gepland staan voor 2025. Ondermijning voorkomen door een solide (regionaal) fundament Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid In 2024 is zowel ambtelijk als bestuurlijk hard gewerkt aan deze provinciale norm. Dit stuk is op 9 januari 2025 gepubliceerd.5 De afgelopen jaren hebben de provincie Noord-Holland en de gemeenten in de regio hard gewerkt om hun weerbaarheid tegen criminele ondermijning en andere vormen van ontwrichtend gedrag te versterken. Dit is urgenter dan ooit. Voorbeelden uit het nieuws laten zien hoe wijdverspreid en complex de dreigingen zijn, zoals corruptie, cyberaanvallen, fraude met overheidsmiddelen en de toenemende agressie richting bestuurders en ambtenaren. Dit raakt direct de kern van het openbaar bestuur, ook in Diemen. Landelijk zien we bovendien een groeiend aantal incidenten gericht tegen volksvertegenwoordigers, variërend van intimidatie op sociale media tot bedreigingen aan huis. Deze situaties brengen niet alleen de veiligheid van bestuurders en ambtenaren in gevaar, maar ondermijnen ook het vertrouwen in de overheid. Om deze dreigingen effectief het hoofd te bieden, is de Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid ontwikkeld.

Dit initiatief, gedragen door de bestuurlijke kopgroep met twaalf burgemeesters (waaronder burgemeester Boog) en de commissaris van de Koning, biedt een gezamenlijk fundament om de weerbaarheid van gemeenten en de provincie verder te versterken. De norm is een samenhangend geheel van richtlijnen dat bestaande maatregelen structureert en uitbreidt. Het doel is om gemeenten en provincie een uniform basisniveau van weerbaarheid te laten bereiken en zo een sterk en eenduidig front te vormen tegen ondermijning. De norm bestaat uit zes hoofdthema’s: (1) Bewustwording & Organisatie, waarbij alle betrokkenen binnen een gemeente zich bewust zijn van de risico’s van ondermijning en de organisatie zo is ingericht dat signalen tijdig worden herkend en gemeld. (2) Integriteit & Veilige Werkomgeving, waarin maatregelen worden getroffen om ambtenaren en bestuurders te beschermen tegen ongepaste druk en bedreigingen. (3) Veilige Publieke Taak, wat inhoudt dat volksvertegenwoordigers hun werk zonder intimidatie moeten 5 https://www.noordhollandsenorm.nl/weerbare-overheid/ De gemeenteraad is hierover op 10 januari 2025

geïnformeerd, op 17 november 2024 heeft hier tevens een bijpraatsessie over plaatsgevonden. Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 16 van 29

kunnen uitvoeren en dat incidenten snel en doeltreffend worden aangepakt. (4) Informatiepositie & Informatiebeveiliging, gericht op het effectief en rechtmatig beheren van overheidsinformatie om patronen van ondermijning tijdig te signaleren. (5) Beleid & Handhaving, waarbij een goed gevulde ‘gereedschapskist’ met bestuurlijke instrumenten ervoor zorgt dat overheden snel en doeltreffend kunnen optreden. (6) Communicatie, waarmee overheden transparant handelen en actief delen hoe zij ondermijning tegengaan. Deze norm gaat verder dan alleen ondermijnende criminaliteit en richt zich ook op het beschermen van overheidsdiensten tegen cyberaanvallen, corruptie en misbruik van overheidsmiddelen. Door gezamenlijke implementatie voorkomen we versnippering, benutten we capaciteit en kennis optimaal en voorkomen we zwakke schakels binnen de overheid. De gemeente Diemen ligt goed op koers om aan de norm te voldoen, met name op het gebied van beleid, handhaving en de bescherming van volksvertegenwoordigers. De grootste uitdaging ligt bij bewustwording binnen de organisatie en personeelsbeleid, wat extra inzet van verschillende teams en Duo+ vraagt. De implementatie gaat van start in 2025. Dit jaar zal de aandacht liggen bij acties op de kwetsbaarheden en kansen rondom de financiële processen en de beleidsstukken rondom agressie en integriteit.

Organiseren Bibob cluster in de brede gemeentelijke organisatie In 2024 is nieuw Bibob-beleid vastgesteld, met extra aandacht voor de brede inzet van dit instrument. Oorspronkelijk werd de Wet Bibob ingezet om criminele invloeden in de horecasector tegen te gaan, maar de reikwijdte strekt inmiddels veel verder dan alleen exploitatievergunningen. Belangrijke toepassingsgebieden zijn nu ook vastgoedtransacties, subsidieaanvragen en zorgaanbestedingen, waarbij de gemeente kwetsbaar is voor misbruik door criminelen. In 2024 was de ontwikkeling voornamelijk gericht op de exploitatievergunningen. Bij het nieuwe Bibob-beleid is ervoor gekozen om expliciet aandacht te besteden aan de andere terreinen. De uitbreiding van de toepassing betekent automatisch dat er meer ambtenaren uit diverse teams betrokken worden die nog onbekend zijn met het instrument. In 2025 wordt daarom geïnvesteerd in de betrokkenheid van deze nieuwe teams, met name team Beleid Samenleving (WMO/Jeugdwet-aanbestedingen en subsidies) en team Projecten (vastgoedtransacties), oprichten van een organisatie breed Bibob cluster. De gemeente Diemen sluit daarnaast aan bij een landelijke werkgroep vanuit de VNG om de toepasbaarheid van Bibob te onderzoeken op het thema zorgfraude.

Zorgfraude onderzoek Zorgfraude is een groeiend en zorgwekkend probleem dat niet alleen leidt tot financiële schade, maar ook kwetsbare inwoners direct raakt. Criminele netwerken misbruiken zorggelden door middel van schijnconstructies, malafide zorgaanbieders en onrechtmatige declaraties, waardoor geld dat bedoeld is voor zorg niet terechtkomt bij de mensen die het nodig hebben. Dit kan ertoe leiden dat kwetsbare inwoners, zoals ouderen, mensen met een beperking en gezinnen die afhankelijk zijn van zorg en ondersteuning, niet de juiste hulp krijgen. Bovendien ondermijnt zorgfraude het vertrouwen in het zorgstelsel en vergroot het de druk op eerlijke zorgaanbieders die wel volgens de regels werken. Het aanpakken van dit probleem is daarom niet alleen een financiële kwestie, maar ook een essentieel onderdeel van het beschermen van onze inwoners en het waarborgen van een eerlijke en betrouwbare zorgsector. Hoewel de bestrijding van zorgfraude primair een taak is van toezichthoudende instanties en zorgverzekeraars, speelt de gemeente een steeds belangrijkere rol in het signaleren en tegengaan van misstanden. In 2025 gaan wij daarom onderzoeken welke bijdrage de gemeente, en in het bijzonder het domein Openbare Orde en Veiligheid, kan leveren aan de aanpak van dit complexe vraagstuk.

Dit onderzoek richt zich op het versterken van onze informatiepositie, het verkennen van bestuurlijke interventiemogelijkheden en het verbeteren van de samenwerking met ketenpartners. Het doel is om beter Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 17 van 29

te begrijpen waar de verantwoordelijkheid voor de aanpak van zorgfraude binnen de gemeente zou moeten liggen en hoe we als organisatie kunnen bijdragen aan het tegengaan van misstanden. Herijking Doorzon Op verzoek van de politie is in 2003 het project Doorzon opgezet in Amsterdam, met als doel een bestuurlijke aanpak te ontwikkelen voor de criminele infrastructuur achter mensensmokkel. In 2008 werd dit project nieuw leven ingeblazen als een samenwerkingsverband tussen politie, gemeenten en woningcorporaties. In Diemen is daarnaast actief de samenwerking gezocht met particuliere verhuurders. In 2019 werd het convenant uitgebreid met de aanpak van woonfraude, als onderdeel van de bredere aanpak Scheerlicht. In 2024 hebben verschillende regiogemeenten het Ondersteuningsteam Amstellandgemeenten (OTA) gevraagd om hen te ondersteunen bij het opstellen van een regiobreed convenant voor de aanpak van woonfraude. Nu blijkt dat de (technische kant van de) informatievoorziening bij de politie op korte termijn ingrijpend verandert. Daarom moet het bestaande Diemense convenant in 2025 al worden aangepast. Daarnaast zijn er afgelopen jaar binnen de Amstelland gemeenten en de politie verkennende gesprekken gevoerd om deze ontwikkelingen als kans te benutten en de convenanten en bijbehorende werkprocessen binnen de gehele politieregio Amsterdam-Amstelland beter op elkaar af te stemmen.

In dit kader is ook de samenwerking gezocht met de gemeente Amsterdam. Recent zijn de eerste gesprekken gevoerd tussen de Amstelland gemeenten, de gemeente Amsterdam, de politie en het Openbaar Ministerie. Hieruit blijkt dat er op de middellange termijn een voorkeur bestaat voor de ontwikkeling van een uniform convenant Doorzon, zodat regio breed een eenduidige werkwijze wordt gehanteerd. Op de lange termijn zou dit kunnen uitgroeien tot één gezamenlijk convenant voor de gehele regio. Informatie gestuurde bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit Ondermijnende criminaliteit is vaak moeilijk zichtbaar, omdat criminelen er alles aan doen om ontdekking te voorkomen. De gevolgen zijn niet altijd direct merkbaar, zoals bij witwassen, ondergronds bankieren of criminele ontmoetingsplekken die schuilgaan achter een legitieme onderneming. Dit maakt een gerichte, slimme aanpak noodzakelijk. Informatiegestuurd werken helpt om ondermijning effectiever te bestrijden door signalen en data uit verschillende bronnen te verzamelen, te bundelen en te analyseren. Door informatie uit bijvoorbeeld het Kadaster, de Kamer van Koophandel en open bronnen te combineren met expertise binnen de organisatie, ontstaat een scherper beeld van criminele structuren en risico’s. Dit stelt ons in staat om sneller en gerichter op te treden.

Hoewel we hierin al stappen hebben gezet, blijven we deze aanpak in 2025 verder ontwikkelen. Ons doel is een nog effectievere, efficiëntere en proactieve bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Een nieuw instrument, regionale ondermijningslens In 2024 hebben we onze informatiepositie in de aanpak van ondermijning verder versterkt. We hebben nieuwe technologieën en databronnen ingezet om criminele structuren en risico’s beter in kaart te brengen en hier proactief op te handelen. Zo zijn we aangesloten bij een VNG-pilot om gebruik te maken van de Datavoorziening Onregelmatigheden op de Kaart (DOOK). Met deze tool kunnen we op basis van gedetailleerde lokale data ondermijningsvraagstukken beter inzichtelijk maken. Daarnaast hebben we onderzocht hoe de TNO-tool Spookbewoning kan worden uitgebreid met extra databronnen en maakten we gebruik van het programma Apollo van Shinto Labs. Apollo helpt bij het opsporen van woonfraude en daaraan gerelateerde ondermijnende activiteiten door gegevens uit zowel openbare als gemeentelijke bronnen te combineren. Op regionaal niveau hebben wij gewerkt aan de informatiepositie op ondermijning. Hiervoor is ook gebruik gemaakt van externe deskundigheid. Deze inzet leidt tot moment opnames, een statisch beeld, hoe ziet de situatie er op dát moment uit.

De uitdaging is om hier een dynamisch ondermijningsbeeld van te maken met actueel gehouden data en recente inzichten – een logisch en datagedreven vervolg van de opgedane Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2025

Pagina 18 van 29

kennis. De vraagstelling van dit project was helder: "Ontwerp en ontwikkel een datagedreven instrument waarmee de Amstelland gemeenten een dynamisch ondermijningsbeeld kunnen verkrijgen (en houden) en op basis daarvan een aanpak kunnen formuleren." Dit instrument moet de gemeenten in staat stellen om op een proactieve manier ondermijning te detecteren en aan te pakken, in plaats van alleen reactief te handelen op binnenkomende signalen. De projectgroep Programma Datagedreven Sturing (Duo+, Amstelveen-Aalsmeer en Ondersteuningsteam Amstelland) heeft op basis van het regionaal ondermijningsbeeld een DatCan opgesteld als richtinggevend kader voor de ontwikkeling van dit instrument, de zogeheten ‘ondermijningslens’. Deze lens maakt ondermijning visueel inzichtelijk op de kaart. In december 2024 vond een intensieve Design Sprint plaats, waarin een eerste werkend prototype werd ontwikkeld. Dit dynamische ondermijningsbeeld combineert diverse databronnen en indicatoren om risicovolle locaties te identificeren binnen drie hoofdthema’s: crimineel misbruik woningen, crimineel misbruik bedrijven(terreinen) en zorgfraude. In 2025 wordt dit prototype verder doorontwikkeld tot een volwaardige lens binnen het Apollo-platform. Dit innovatieve project helpt de Amstelland-gemeenten om ondermijning effectiever en efficiënter aan te pakken.

Naast deze nieuwe lens zullen wij gebruik blijven maken van de bestaande tools zoals DOOK en de TNO-tool spookbewoning. We zoeken altijd naar mogelijkheden om de tools en de daar uit voortkomende informatie met elkaar te integreren. Door moderne technologie te benutten en een datagedreven werkwijze toe te passen, versterken we de weerbaarheid van onze regio en zetten we een belangrijke stap richting een veiligere en transparanter bestuurlijk landschap. Vaststellen privacy protocol binnengemeentelijke en intergemeentelijke gegevensuitwisseling Bij informatiegestuurd werken wordt soms gewerkt met persoonsgegevens. Het verwerken van persoonsgegevens is alleen toegestaan wanneer dit gebeurt volgens de geldende wet- en regelgeving. Daarom is het belangrijk om de randvoorwaarden voor de informatiegestuurde aanpak van ondermijning in Diemen duidelijk vast te leggen. In 2025 zullen wij de regels aanscherpen in een nieuw privacyprotocol voor binnengemeentelijke gegevensuitwisseling ten behoeve van de aanpak van ondermijning. Dit is in 2024 gestart en zullen wij in 2025 afronden. De samenwerking met de privacy officers van Duo+ is hierbij essentieel, en waar nodig wordt een DPIA (Data Protection Impact Assessment) uitgevoerd. Dit proces wordt regionaal afgestemd en ondersteund door het Ondersteuningsteam Amstelland (OTA).

Actiegerichte bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit Een aanpak van ondermijnende criminaliteit kan alleen effectief zijn als de criminelen ook hinder ondervinden van deze aanpak. Hoewel informatie en kennisuitwisseling cruciaal zijn, moet er uiteindelijk ook actie worden ondernomen. Dit sluit aan bij één van de belangrijkste acties uit het Meerjarenbeleidsplan van het RIEC: het vergroten van de actiegerichtheid. De actiegerichte aanpak kent twee kanten. Een proactieve (preventieve) kant, bijvoorbeeld door het opwerpen van barrières, voeren van bewustwordingsgesprekken met ondernemers en het uitzetten van campagnes gericht op de weerbaarheid van onder andere bewoners. Het is altijd beter om te voorkomen dat misstanden en criminaliteit ontstaan, desondanks moet er wel gehandeld worden als er toch misstanden worden geconstateerd. Dit is de reactieve kant van de aanpak, denk aan de inzet van integrale controles, de aanpak van crimineel misbruik woningen, en de inzet op de aanpak van jeugdcriminaliteit. Blijven investeren in de aanpak van crimineel misbruik woningen Vanuit de methodiek Scheerlicht zet de gemeente Diemen zich al jaren in voor de aanpak van crimineel misbruik van woningen.