Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Verder bouwen aan een veilig Diemen De gemeenteraad van Diemen heeft in 2023 het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 ‘Verder bouwen aan een veilig Diemen’ vastgesteld. Jaarlijks worden de hierin vastgestelde thema’s en prioriteiten op het gebied van veiligheid uitgewerkt in het Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid. Dit jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024 van de gemeente Diemen is een praktische vertaling van het meerjarenbeleidsplan. Het jaarprogramma wordt jaarlijks vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. De gemeente heeft een regierol ten aanzien van de veiligheid van haar inwoners. De gemeente Diemen vult deze regierol in door initiatief te tonen bij het schrijven en uitvoeren van beleid. Bovendien is de gemeente voortdurend op zoek naar samenwerking binnen de eigen organisatie, in de regio, maar ook door partnerorganisaties te betrekken. Om deze rol te vervullen werkt de gemeente waar mogelijk samen met interne en externe professionals. De gemeente houdt oog voor trends op veiligheidsgebied en onderneemt hier wanneer nodig actie op. In 2023 bleven de opvang van ontheemden uit Oekraïne en de landelijke opvangcrisis belangrijke vraagstukken.

Daarbij kwam de toename aan explosies bij woningen en de vele overlastmeldingen van personen met onbegrepen en onveilig gedrag wat om veel incidentele inzet heeft gevraagd van de gemeente en politie. Verder vormden de krappe arbeidsmarkt en de vele personele wisselingen binnen het Team Openbare Orde Veiligheid en Vergunningen een structurele uitdaging. Dezelfde uitdagingen hadden ook invloed op de bredere gemeentelijke organisatie en bij samenwerkingspartners zoals politie. Desondanks is er veel uitgevoerd van de geplande werkzaamheden. Het komende jaar gaan we verder met wat wij het afgelopen jaar gestart zijn. Dit betekent zowel het initiëren van nieuwe activiteiten als het voortzetten en intensiveren van de huidige aanpak. Hetzelfde geldt voor activiteiten die op de verdere thema’s van het regionaal veiligheidsplan 2023-2026 en het meerjarenbeleidsplan 2023-2026 aan de orde komen. Zo bouwen wij verder aan een veilig Diemen.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 2 van 27

Inhoudsopgave 1.

Strategisch kader ................................................................................................................................. 4

2.

Terugblik - Uitvoering veiligheidsbeleid 2023 ..................................................................................... 5 2.1

Algemene ontwikkelingen in 2023 ................................................................................................. 5

2.2

Uitvoering veiligheidsbeleid in 2023............................................................................................... 6

2.2.1 Aanpak van ondermijnende criminaliteit ....................................................................................... 6 2.2.2. Verder terugdringen en laaghouden van het aantal straatroven en woninginbraken ................... 9 2.2.3. Digitale criminaliteit..................................................................................................................... 9 2.2.4. Overige beleidsthema’s ..............................................................................................................10 2.3 3.

Veiligheidscijfers over 2023 ...........................................................................................................12

Voortuitblik - Prioriteiten en uitvoering in 2024 ................................................................................ 15 3.1

Ontwikkelingen en initiatieven in 2024 ......................................................................................... 15

3.1.1. Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit ............................................. 15 3.1.2. Extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes .....................................18 3.1.3. Meer aandacht voor voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude ..........................................19 3.1.4.

Overige beleidsthema’s........................................................................................................ 20

3.2 Politie Basisteam Amstelland Oost 2024 ............................................................................................21 4.

Uitvoeringsactiviteiten integrale veiligheid 2023 ..............................................................................23

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 3 van 27

1. Strategisch kader Dit is het tweede jaarprogramma wat invulling geeft aan het Meerjarenbeleidsplan integrale veiligheid 2023-2026 ‘Verder bouwen aan een veilig Diemen’ (kortweg: het Meerjarenbeleidsplan). In het Meerjarenbeleidsplan zijn de prioriteiten en ambities op het gebied van veiligheid beschreven. Bij de vaststelling is aandacht besteed aan de landelijke thema’s genoemd in de Veiligheidsagenda 2023-2026, de regionale thema’s en prioriteiten uit het Regionaal Veiligheidsplan 2023-2026 en de lokale ambities op het gebied van veiligheid zoals die volgen uit het coalitieakkoord ‘Diemen met elkaar en voor elkaar’. Het Meerjarenbeleidsplan benoemt de volgende drie prioriteiten voor het veiligheidsbeleid van de gemeente Diemen: • • •

verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit; extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes; meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude.

In de komende paragrafen wordt een overzicht gegeven van de uitvoering van het integraal veiligheidsbeleid in 2023, de cijfers over 2023 en een overzicht van alle activiteiten.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 4 van 27

2. Terugblik - Uitvoering veiligheidsbeleid 2023 2.1 Algemene ontwikkelingen in 2023 De volgende drie ontwikkelingen hebben in 2023 voor de nodige aandacht gevraagd. Daardoor werd een deel van de benodigde capaciteit hierop gericht. Explosies bij woningen Het jaar 2023 kwam al snel in het teken te staan van de vele explosies in Nederland. Hoewel in 2022 al landelijk een stijging was te zien in het aantal explosies werd dit aantal in 2023 meer dan verdrievoudigd. Tot 1 december 2023 waren er bij de politie 622 explosies bekend, tegen 228 in heel 2022. Helaas hebben wij deze landelijke trend ook in Diemen ervaren, in 2023 hebben wij 8 explosies gehad. Deze aanslagen zijn vaak gericht op woningen en worden veelal gepleegd met zwaar illegaal vuurwerk, gecombineerd met brand versnellende middelen. Omdat de aanslagen vaak ’s avonds en ’s nachts worden gepleegd brengt dit een extra groot gevaar mee voor de bewoners en omwonenden van een getroffen pand. De aanpak van dit vraagstuk is complex. Gemeenten, politie en OM in het hele land zijn op zoek naar een geschikte aanpak. Een belemmerende factor is het feit dat de motieven voor deze aanslagen divers zijn. Ze zijn niet enkel terug te brengen tot conflicten binnen de georganiseerde criminaliteit. De politie ziet namelijk ook dat dit middel wordt ingezet bij conflicten in de relationele en zakelijke sfeer.

De gemeenschappelijke deler is echter het doel: bedreigen. Helaas ziet de politie ook regelmatig dat onschuldige mensen getroffen worden door de explosies. Niet alleen de omwonenden maar ook de direct getroffenen zijn regelmatig per toeval slachtoffer van een explosie. De explosies in Diemen hebben de nodige inzet van de discipline OOV gekost. Wij houden rekening met de omstandigheid dat dit naar verwachting ook in 2024 het geval zal zijn. Zorg en Veiligheid Een tweede ontwikkeling die veel inzet vraagt in het veiligheidsdomein is de toename van het aantal incidenten met betrekking tot personen met onbegrepen en onveilig gedrag. Kenmerkend voor dit vraagstuk is dat slechts een klein aantal personen verantwoordelijk is voor een groot aantal incidenten. We signaleren echter wel dat deze groep toeneemt in aantal. Het betreft doorgaans gevallen waarbij sprake is van veelal meervoudige, complexe problematiek, die elk voor zich een intensieve individuele aanpak vraagt. Hoewel de behandeling en begeleiding van deze problematiek onder de verantwoordelijkheid van het zorgdomein vallen, valt de aanpak van de overlast die deze groep veroorzaakt echter weer onder het veiligheidsdomein. Dit heeft immers vaak te maken met het handhaven van de openbare orde. Voornamelijk bij de politie vraagt de inzet rondom dergelijke personen veel capaciteit.

Maar ook bij het Team Openbare Orde en Veiligheid & Vergunningen (verder Team OOV&V) wordt door dit vraagstuk een toename aan werk ervaren. In 2023 zijn er grote stappen gezet in de aanpak van deze incidenten, dit wordt verder besproken in paragraaf 2.2.4 . In 2024 zal naast deze ontwikkeling ook aandacht zijn voor de preventieve aanpak van deze incidenten. Wij hebben dit als geprioriteerd, overig beleidsthema aangewezen in het jaarprogramma 2024. Krappe arbeidsmarkt en personele wisselingen Naast inhoudelijke ontwikkelingen vonden belangrijke ontwikkelingen plaats op het gebied van personeel. Al enige tijd is er landelijk sprake van een krappe arbeidsmarkt. Dit zorgt er voor dat het moeilijk is om de openstaande vacatures in te vullen. Dit heeft een grote impact op de beschikbare capaciteit binnen het Team OOV&V. Dit geldt echter net zo goed voor onze vaste samenwerkingspartners. De politie en brandweer ervaren grote moeilijkheden om voor alle posities de juiste mensen te vinden. Dit gebrek aan personeel heeft als effect dat aan prioritering moet worden gedaan. Bij politie en brandweer gaat begrijpelijkerwijs de hulpverlening voor. Helaas leidt dit er wel toe dat er minder capaciteit beschikbaar is Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 5 van 27

voor voorlichting. Dit merken wij bijvoorbeeld bij het organiseren van de veiligheidsdag. Naast een krappe arbeidsmarkt stond 2023 in het teken van vele personele wisselingen, zowel binnen de gemeente Diemen als bij de samenwerkingspartners. Omdat een aantal functies enige tijd niet zijn ingevuld heeft dit als nadelig effect gehad dat een deel van het werk is blijven liggen. Aan de andere kant hebben de personele wisselingen ook voor een nieuw elan gezorgd en heeft het geresulteerd in een hechtere samenwerking zowel binnen als buiten de eigen organisatie. Extra inzet buitengewone opsporingsambtenaren (boa's) De gemeente Diemen wil met name in de avonden haar boa's kunnen inzetten. Met de huidige bezetting lukt dat niet. Juist de avonddiensten zijn van belang om bepaalde handhavingstaken adequaat te kunnen uitvoeren. Denk aan de horeca-exploitatie, hangjongeren, grofvuil en toezicht op de industrieterreinen. Daarnaast is de groep boa’s en toezichthouders nog relatief jong waardoor scholing en sturing noodzakelijk is. Gelet hierop is structureel budget aangevraagd bij de gemeenteraad om in 2024 een extra boa aan te kunnen trekken.

2.2 Uitvoering veiligheidsbeleid in 2023 Elk jaarprogramma bevat een terugblik op het voorgaande kalenderjaar. Hieronder wordt beschreven welke activiteiten zijn verricht in 2023 op de drie prioriteiten uit het meerjarenbeleidsplan en op de overige geprioriteerde beleidsthema’s. 2.2.1 Aanpak van ondermijnende criminaliteit Dit thema komt in het meerjarenbeleidsplan terug onder de noemer: Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

In 2021 en 2022 is de aanpak van ondermijnende criminaliteit vormgegeven met de Nota aanpak ondermijnende criminaliteit ‘De kraan dichtdraaien’. De nota bespreekt een driedeling in het tegengaan van ondermijning: i. het voorkomen, ii. het vroegtijdig signaleren en iii. het effectief aanpakken van ondermijning. Voorkoming vindt plaats door algemene en doelgroep gerichte informatievoorziening en door preventieve maatregelen zoals screening van huurders, begeleiding bij het terugkeren uit detentie en het bespreken van signalen in het Zorg- en Signalenoverleg met het team Sociaal Team Diemen. Vroegtijdig signaleren vindt plaats door onze deelname aan Meld Een Vermoeden, Meld Misdaad Anoniem, informatiegestuurd werken zoals met de Spookbewoningstool en open bronnenonderzoek naar aanleiding van signalen via verschillende kanalen. De effectieve aanpak van ondermijning vindt aan de gemeentelijke kant plaats door toepassing van verschillende bestuurlijke maatregelen en deelname aan regionale onderwerp specifieke tafels zoals de mensenhandeltafel en het regionaal ondermijningsoverleg. Geplande uitvoering voor 2023: In het jaarprogramma 2023 is een aantal acties benoemd welke gepland stonden voor de uitvoering in 2023. Hierop volgt nu een korte terugkoppeling.

Vergunningplicht autoverhuur Op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening Diemen 2015 is het mogelijk om branches aan te wijzen als vergunningplichtig. Hiermee krijgt de gemeente grip op de branche en wordt het mogelijk om de Bibob-toets uit te voeren. Uit een onderzoeksrapport van bureau Beke en een aanvullende bestuurlijke rapportage van de politie-eenheid Amsterdam blijkt dat er in de autoverhuurbranche een deel van de bedrijven wordt gebruikt (of soms zelfs speciaal opgericht) voor het witwassen van crimineel geld of het mogelijk maken van andere criminele activiteiten. Door middel van het vergunningplichtig maken van de branche werpen we hiertegen een sterke barrière op. De voorbereiding is afgerond en de vergunningplicht zal naar verwachting in Q1 2024 worden ingevoerd. Bestuurlijke boetes woonfraude en BRP-overtredingen

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 6 van 27

In de Huisvestingsverordening staat opgenomen dat de gemeente boetes kan opleggen bij overtredingen van de verordening. Het gaat dan om het overtreden van regels die het behoud en samenstelling van de woningvoorraad regelen. Het onttrekken van een pand aan de woningvoorraad (door gebruik als kantoor, bedrijfsruimte maar ook hennepplantage of prostitutielocatie), samenvoegen van woningen, maar ook juist het illegaal verkameren of splitsen van woningen kan worden beboet. In 2023 is voor het eerst gebruik gemaakt van deze bestuurlijke boetes, in totaal in 8 gevallen. Vier van deze gevallen waren gerelateerd aan overtredingen van de Opiumwet en de andere vier aan illegale kamerverhuur. Daarnaast bekijken wij in het komende jaar of het mogelijk is om ook voor overtredingen van de Basisregistratie Personen (BRP) boetes toe te passen. Gebruik spookbewoningstool In 2023 is de spookbewoningstool in gebruik genomen. Met de spookbewoningstool kan een selectie worden gemaakt van adressen met opvallende combinaties van kenmerken. Als er niemand op een woning staat ingeschreven, is bijvoorbeeld de verwachting dat het stroomverbruik lager dan gemiddeld zal zijn. Door de selectie kunnen toezichthouders efficiënt worden ingezet.

We letten bij het gebruik van deze en andere tools op hoe zij tot stand komen en gebruikt worden, zodat gegevens niet onnodig worden verwerkt of dat er voorbij wordt gegaan aan het doel van het gebruik. Ondermijningsbeeld Amstellandregio Met de Amstellandgemeenten wordt een nieuw ondermijningsbeeld opgesteld in 2024. Dit beeld wordt gebaseerd op interne (eigen organisatie) en externe (politie en RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum)) informatie. Dit beeld besteedt aandacht aan criminele fenomenen en netwerken. Met deze analyse kunnen activiteiten worden opgezet om deze netwerken te verstoren, barrières op te werpen tegen criminele fenomenen en gerichter samen te werken met de Amstellandgemeenten. Uiteindelijk is het doel om te komen tot een dynamisch ondermijningsbeeld waarbij gemakkelijker een update kan worden gegeven van fenomenen en netwerken. Dit zou ook een gedetailleerder beeld moeten geven per gemeente. Intensievere controle gestolen auto’s De georganiseerde criminaliteit maakt bij hun misdaden vaak gebruik van gestolen auto’s en spookvoertuigen. Spookvoertuigen zijn niet-geregistreerde voertuigen met een buitenlands kenteken. Aangezien deze auto’s gebruik maken van gestolen of valse buitenlandse kentekenplaten zijn deze nog moeilijker terug te vinden.

In het kader van de aanpak van ondermijnende criminaliteit is het daarom belangrijk hier intensiever op te controleren. In Amsterdam is een proces ontwikkeld met de Rijksdienst voor het Wegverkeer, het Landelijk Instituut Voertuigcriminaliteit van de politie, het Verbond voor Verzekeraars en de gemeente, waarbij de kentekenscans die de scanauto’s maken om real-time na te gaan of voor het parkeren is betaald, ook worden gebruikt om gestolen auto’s te traceren en terug te bezorgen bij de rechtmatige eigenaren. De onafhankelijke Amsterdamse privacy commissie heeft het hele proces beoordeeld en goedgekeurd. Alle afspraken liggen vast in een convenant. De aanpak in Amsterdam is succesvol. Daarom willen wij in Diemen graag dezelfde aanpak gaan toepassen. In 2024 zal dit worden vormgegeven. Dit was in 2023 niet mogelijk aangezien de handhaving van het parkeren opnieuw is aanbesteed en dit dus met het nieuwe bedrijf moet worden geregeld. Overige uitvoering in 2023: Naast de geplande werkzaamheden hebben er een aantal andere ontwikkelingen plaatsgevonden, die hieronder worden besproken. Medewerker ondermijning In 2022 is het Team OOV&V uitgebreid met een medewerker ondermijning. De ambitie was om samen met de beleidsadviseurs een nieuwe stap te kunnen zetten in de bestuurlijke aanpak van ondermijning, door de slagkracht te vergroten in de uitvoering.

In 2023 was de impact van deze uitbreiding merkbaar. Wij zien een verbetering in de informatiepositie van de gemeente, door de samenwerking tussen de medewerker Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 7 van 27

ondermijning, de toezichthouders en de beleidsadviseurs. Daarnaast zien wij een positieve ontwikkeling in de samenwerking met partners zoals politie, de woningbouwcorporaties en de netbeheerder. Deze ontwikkeling heeft ook zichtbare gevolgen, bijvoorbeeld in het aantal bestuurlijke maatregelen. Daar waar landelijk een afname wordt gezien in het aantal ontdekte drugspanden, zien wij in Diemen onder andere door deze ontwikkelingen een stijging. Opiumwetbeleid De burgemeester heeft op basis van artikel 13b van de Opiumwet de bevoegdheid panden te sluiten bij het aantreffen van drugs of voorwerpen, middelen, stoffen of betaalmiddelen bedoeld voor de drugshandel. Bij panden waar een overtreding van de Opiumwet wordt geconstateerd wordt een bestuurlijke rapportage, doorzon-proces-verbaal of beide opgesteld door de politie. Op basis hiervan worden bestuurlijke maatregelen opgelegd. In 2023 was sprake van zes sluitingen en vijf waarschuwingen. Maatregel (2023)

Softdrugs

Harddrugs

Maatregel (2022)

Softdrugs

Harddrugs

Sluitingen

6

-

Sluitingen

2

-

Waarschuwingen

4

1

Waarschuwingen

2

1

Bestuurlijke boetes huisvestingswet (opium gerelateerd)

4

-

Bestuurlijke boetes

-

-

Vanuit het idee dat misdaad niet mag lonen heeft de gemeente Diemen de toepassing van het bestuurlijk instrumentarium uitgebreid. In 2023 zijn wij begonnen met het toepassen van de bestuurlijke boete. In totaal is hier acht keer gebruik van gemaakt in het afgelopen jaar. Vier van deze boetes waren gebaseerd op onttrekking aan de woningmarkt door het hebben van een hennepplantage (totaalbedrag van €70.000), twee keer was dit in combinatie met een sluiting van een woning en twee keer in combinatie met een waarschuwing. De vier andere boetes hadden betrekking op onttrekking door illegale huisvesting van arbeidsmigranten (totaalbedrag van €78.750). Dit eerste jaar is een totaal boete bedrag van €148.750 opgelegd. Methodiek Scheerlicht In het kader van de aanpak ondermijning hebben wij regelmatig (spookburger)acties gehouden, waarbij onderzoek wordt gedaan naar onrechtmatige bewoning en onrechtmatig gebruik van woningen. In de aanpak van spookbewoning werken wij intensief samen met onze partners en zoeken wij voortdurend naar mogelijkheden om de samenwerking te verbeteren en of uit te breiden. In 2023 zou gestart worden met de wijkgerichte aanpak in Diemen Zuid waarbij gebruik zou worden gemaakt van het LSI convenant. Een landelijke discussie over de aanpak van de LSI leidde uiteindelijk tot de start van een herijkingsproces door de LSI.

Uiteindelijk is landelijk bepaald om tijdelijk af te zien van deze aanpak, logischerwijs is daarom besloten om ook af te zien van de implementatie van de wijkgerichte aanpak in Diemen op basis van dit convenant. Mocht het LSI convenant worden geactualiseerd zullen wij de implementatie van de wijkgerichte aanpak ook heroverwegen. Ondertussen hebben wij in het kader van Scheerlicht wel op andere wijzen controles en onderzoeken gedaan in deze wijk. Een belangrijke bron van informatie bij de Methodiek Scheerlicht zijn meldingen, bijvoorbeeld via Meld Een Vermoeden en Meld Misdaad Anoniem. In 2023 hebben wij bijvoorbeeld signalen ontvangen van BRPfraude (19), overbewoning (13), hennepteelt (11), criminele activiteit (5), maar bijvoorbeeld ook over illegaal wapenbezit (2). Op basis van dit soort meldingen, maar ook andere informatie hebben wij controles en Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 8 van 27

onderzoeken gedaan. Tijdens deze controles zijn wij diverse zaken tegengekomen, bijvoorbeeld hennepkwekerijen of illegale arbeidsmigranten. Uiteindelijk hebben deze controles geleid tot mooie resultaten, in 2023 zijn er in elk geval 12 woningen vrijgekomen. Dit brengt het totaal aantal vrijgekomen woningen dankzij de Methodiek Scheerlicht op 134. Mensenhandel Het college heeft in 2023 de notitie Mensenhandel vastgesteld. De notitie ‘Diemen Uitbuitingsvrij’ geeft aan op welke wijze de gemeente op dit moment uitvoering geeft aan haar rol als signaleerder, beleidsmaker, regisseur/ketenpartner en verantwoordelijke voor zorg en opvang. Hiervoor zijn drie ambities opgesteld: signaleren, slachtoffer- en daderschap voorkomen en het bieden van hulp en ondersteuning aan slachtoffers. Allereerst, willen wij als gemeente het signalerend vermogen ontwikkelen en behouden om signalen van mensenhandel en uitbuiting te herkennen en bewustzijn op peil te houden. Dit doen we door voorlichting te geven en te laten geven door ketenpartners aan medewerkers, maar ook het trainen van onze eigen mensen. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat mensen weerbaar zijn tegen uitbuiting en weten waar ze terecht kunnen voor steun. Dit doen wij door inzet van jongeren coaches en voorlichting op scholen.

Tot slot richten wij ons ook op daderschap, door het uitvoeren van integrale bestuurlijke controles en door Bibob-beleid dat zicht geeft op de bedrijfsvoering van werkgever. De zorgcoördinatie is belegd bij HVO Querido. Om dit thema kracht bij te zetten is er in Diemen een aandachtsfunctionaris mensenhandel aangesteld. Uitvoering van de in deze notitie beschreven werkwijze wordt zoveel als mogelijk afgestemd met de overige Amstelland gemeenten. Hiermee wordt bereikt dat de opgedane kennis regio breed wordt gedeeld en een eventueel waterbed zoveel als mogelijk wordt voorkomen. Hierbij speelt het RIEC een belangrijke rol als verbinding bij de samenwerking tussen verschillende overheidsinstanties. Ontwikkelen van het Ondersteuningsteam Amstelland (OTA) In 2023 is veel werk verricht om het Ondersteuningsteam Amstelland (OTA) op te zetten. Het OTA heeft als taak om de verschillende Amstelland gemeenten te ondersteunen bij de aanpak van ondermijning. Het is mogelijk gemaakt door de aan het RIEC uitgekeerde versterkingsgelden vanuit het rijk. In 2023 zijn Diemen en Amstelveen namens de Amstelland gemeenten aan de slag gegaan met het ontwerp en de inrichting van de organisatie. Hierna hebben de sollicitatiegesprekken plaatsgevonden, wat uiteindelijk heeft geleid tot een team van drie personen: : een projectleider (ook wel sleutelfunctionaris), een analist en een handhavingsjurist.

2.2.2. Verder terugdringen en laaghouden van het aantal straatroven en woninginbraken Dit thema komt in het meerjarenbeleidsplan terug onder de naam: Extra aandacht voor preventie ter voorkoming van Aanpak High Impact Crimes.

In 2023 is ingezet om de cijfers op high impact crimes laag te houden. Door surveillance, bewustwordingsacties en voorlichting is gestuurd op toezicht en preventie. Zo is online gestimuleerd deel te nemen aan buurtpreventiegroepen en Burgernet en opgeroepen om verdachte situaties te melden. De particuliere beveiliging in stationsgebied Bergwijkpark is voortgezet. Door de inzet van toezicht te koppelen aan politie informatie hebben wij gericht extra aandacht voor de plaatsen waar straatroof en inbraken voorkomen, zogenoemde ‘hotspots’. De extra inzet op deze hotspots bestond uit het mee te nemen in de looproute van Samen Veilig en doordat de plaatsen zijn meegenomen door de politie op de fiets en in (burger)auto. 2.2.3. Digitale criminaliteit Dit thema komt in het meerjarenbeleidsplan terug onder de naam: Meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit en fraude.

In 2023 heeft de gemeente zich samen met de politie ingezet om de weerbaarheid van bewoners en ondernemers te vergroten. Dit hebben wij gedaan door bewustwordingsacties en meer voorlichting. Bovendien zijn er tijdens de veiligheidsdagen activiteiten geweest om de weerbaarheid in Diemen tegen digitale criminaliteit te vergroten. Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 9 van 27

Daarnaast is bij het lokale basisteam van de politie een digitale wijkagent gestart. De digitale wijkagent richt zich op alle facetten van digitale criminaliteit. Zo geeft hij voorlichting aan bewoners en ondernemers maar ook binnen de politieorganisatie. Ook heeft hij expertise in het doen van internetonderzoeken. Verder probeert hij met zijn werkzaamheden de aangiftebereidheid voor digitale criminaliteit te vergroten. De ambitie om meer inzet te doen op het thema digitale criminaliteit heeft in 2023 vorm gekregen door het opstellen van het Plan van aanpak digitale criminaliteit. Dit is een dynamisch werkplan waarin de aanpak van digitale criminaliteit is gestructureerd en vastgelegd. 2.2.4. Overige beleidsthema’s Deze thema’s zijn niet opgenomen in het meerjarenbeleidsplan maar worden jaarlijks voor het jaarprogramma geselecteerd.

Jeugdoverlast- en criminaliteit In het jaar 2023 stond het aantrekken van de samenwerking tussen het Actiecentrum voor Veiligheid en Zorg en de gemeente Diemen centraal. De aandacht voor deze samenwerking heeft verschillende doelen. Zo helpt de samenwerking bij het sluitend krijgen van de aanpak door de lokale en regionale mogelijkheden beter op elkaar af te stemmen. Bovendien draagt dit bij aan een betere signalering wat helpt bij vroegtijdig en effectief interveniëren. Diemen maakt sinds 2016 gebruik van straatcoaches van Stichting Aanpak Overlast Amsterdam (SAOA). In dit jaar is een begin gemaakt aan een evaluatie van de inzet van de straatcoaches in Diemen. Wij onderzoeken of de straatcoaches nog passen bij de organisatie, de jeugdproblematiek van de gemeente Diemen, onze werkwijze en de budgetten. Waarbij tevens wordt onderzocht of wij dit binnen onze eigen organisatie vorm kunnen geven. Naar verwachting zal deze evaluatie aan het begin van 2024 afgerond worden. Daarnaast is er een start gemaakt met het opstellen van een protocol voor de lokale (individuele) jeugdaanpak. Dit protocol is een project vanuit het Team Samenleving Beleid in samenwerking met het Team OOV&V en omvat werkafspraken en een privacyprotocol. De verwachting is dat het in de loop van 2024 wordt afgerond. Tot slot zijn wij in 2023 begonnen met het jeugd en veiligheid beleidsoverleg.

Dit overleg heeft als doel om de beleidsmatige afstemming tussen het sociaal domein en het fysiek domein te verbeteren. Ontwikkeling bestuurlijke aanpak BIBOB De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) is een belangrijk middel in de aanpak van ondermijning door de gemeente. Door aan vergunningaanvragen (en andere beschikkingen) een Bibob-onderzoek te koppelen kan aan de voorkant worden gecontroleerd of er mogelijk sprake is van risico op misbruik van de vergunning. Zo wordt zo goed mogelijk voorkomen dat de gemeente onbewust een faciliterende rol speelt voor de (georganiseerde) criminaliteit. De gemeente maakt al langer gebruik van de Bibob-toets. Personele wisselingen maakten echter duidelijk dat er verdere ontwikkeling mogelijk en nodig is. Dit betreft verdere ontwikkeling van expertise, evaluatie herziening van de structuur en interne processen en vernieuwing van het Bibob-beleid. In 2023 zijn hier de eerste, belangrijke stappen in gezet. Ook in 2024 zal hier hard aan worden gewerkt. Zorg en Veiligheid Zoals aangestipt onder de algemene ontwikkelingen (§2.1), wordt de overlast van personen met onbegrepen en onveilig gedrag sinds de coronaperiode als steeds problematischer ervaren. Deze ontwikkeling is ook terug te zien in de veiligheidscijfers van 2023 (§2.3).

Het vraagstuk rondom deze overlast gevende personen vraagt niet alleen om veel inzet van de politie, maar ook van de gemeente. De sleutel voor een succesvolle aanpak van dit soort casuïstiek is integrale samenwerking en maatwerk. Het is lastig om in het algemeen terug te blikken op de werkzaamheden op dit thema. Daarom is gekozen voor het

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 10 van 27

bespreken van een geanonimiseerde casus die inzicht verschaft in de uitvoering rondom dit ingewikkelde vraagstuk. Overlast door onbegrepen en onveilig gedrag: In 2023 ontvingen de politie en de gemeente een aantal meldingen van overlast van een dakloze persoon in Diemen. Door de ernst van de overlast was er sprake van een verstoring van de openbare orde en heeft er direct contact plaatsgevonden tussen de wijkagent en de beleidsmedewerker OOV. Beide partijen hebben vervolgens hun informatiepositie ten aanzien van deze casus verbeterd. De gemeente heeft contact gezocht met de melders en deze geadviseerd geïnformeerd over hun mogelijke handelingsperspectief bij dergelijke casuïstiek. Vervolgens is de persoon besproken in het Zorg- en Signalenoverleg en is er contact gezocht met het Actiecentrum voor Veiligheid en Zorg (AcVZ). De politie heeft binnen haar netwerk informatie ingewonnen bij andere gemeenten en zorginstellingen. Door deze initiatieven ontstond er zicht op deze persoon en kon er een onderzoek plaatsvinden door spoed psychiatrie en de GGD. Uit deze onderzoeken kwamen geen bijzonderheden waardoor geen gebruik kon worden gemaakt van zogenaamde “bemoeizorg” (bijvoorbeeld het verplicht opnemen in een GGZ instelling). Helaas stond de persoon niet open voor het zorgaanbod en bleef de verstoring van de openbare orde voortduren.

Op basis van dit gegeven heeft er opschaling plaatsgevonden, hierin stond zowel het herstellen van de openbare orde als het helpen van deze persoon centraal. Uiteindelijk heeft dit ertoe geleid dat meneer is aangemeld bij het AcVZ bij het Projectteam onbegrepen en onveilig gedrag. Vanuit dit projectteam heeft de persoon een persoonlijke regisseur aangewezen gekregen. Omdat dit een traject is van de lange adem en de overlast voortduurde heeft de burgemeester besloten om een gebiedsontzegging op te leggen. De combinatie van maatregelen heeft uiteindelijk voor een effectieve en succesvolle aanpak geleid van deze casus. Duidelijk is wel dat als de betrokken persoon geen medewerking verleent aan hulpverlening, het proces lang kan duren. Dit kan leiden tot onbegrip in de samenleving.

Aangezien verwacht wordt dat deze ontwikkeling doorzet in 2024 hebben wij dit thema ook opgenomen in de prioriteiten van volgend jaar (§3.1.4.).

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 11 van 27

2.3 Veiligheidscijfers over 2023 High Impact Criminaliteit (HIC) Als er een vergelijking wordt gemaakt over de periode van 2020-2023 is het belangrijk om te onthouden dat hierin ook de coronaperiode valt. In 2020 en 2021 was bijvoorbeeld sprake van een afname van het aantal inbraken doordat mensen meer thuis bleven werken. De verwachting voor 2022 was dat ‘traditionele’ criminaliteit sterk zou terugkeren na de coronaperiode, dit bleek echter niet het geval. Met betrekking tot de High Impact Crimes nemen de meeste delicten in Diemen verder af of blijven op een gelijk niveau. Het aantal woninginbraken nam in 2023 maar iets toe. In veel andere gemeenten zag je een grotere stijging. In Diemen kwam het aantal uit op 56. Ter vergelijking: in 2019 zaten we nog op 109 inbraken. Het aantal straatroven blijft laag: 10 gevallen in 2023. Ter vergelijking, in 2014 en 2016 waren er jaarlijks nog tussen de 23 en 34 straatroven in Diemen. Ook de andere HIC’s zoals geweld en overvallen blijven laag. High Volume Criminaliteit De stijging in het aantal gestolen fietsen zet door 2023. Dat is waarschijnlijk te wijten aan het feit dat de waarde van de fiets is toegenomen door de opmars van (dure) elektrische fietsen. Ook de politie ‘lokfiets’ is tegenwoordig elektrisch.

Deze dure fietsen zijn vaker verzekerd, dit kan ook de stijging in het aantal aangiftes verklaren aangezien het doen van aangifte vaak geëist wordt door de verzekeraar. Een andere vorm van High Volume Criminaliteit is diefstal uit/af/van motorvoertuigen. De aantallen hierin blijven jaarlijks redelijk gelijk, in 2023 is het aantal weer terug op het niveau van de afgelopen jaren. Het gaat dan om het stelen van bijvoorbeeld katalysatoren (voor de waardevolle metalen) of onderdelen van auto’s op bestelling. Een substantieel deel van deze criminaliteit wordt veroorzaakt door rondtrekkende dadergroepen. Hiervoor is landelijk een taakgroep in het leven geroepen. Wij zijn hierbij in 2024 betrokken en volgen met interesse de ontwikkelingen op dit gebied. Huiselijk geweld De gegevens over huiselijk geweld in 2023 zijn pas halverwege 2024 beschikbaar. Er zijn in 2023 negen huisverboden opgelegd. Dit is een stabiel aantal ten opzichte van 2022 (10), 2021 (8) en 2020 (8).

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 12 van 27

High Impact Crimes per inwoneraantal Omdat Diemen een snelgroeiende gemeente blijft, berekenen we ook de cijfers afgezet tegen het aantal woningen. Als het aantal inbraken bijvoorbeeld gelijk zou blijven bij een toenemend aantal woningen, is in relatieve zin sprake van een afname. In onderstaande grafieken staan de relatieve aantallen high impact crimes weergegeven. Enkel woninginbraak stijgt licht, maar zoals bij de absolute aantallen ook aangegeven is dit een stijging die lager is dan verwacht. Ook is sprake van een verdere afname van het aantal inbraken in garageboxen, schuurtjes en andere opslagruimte. Bij het relatieve aantal straatroven en overvallen zien wij een kleine beweging, die binnen trend past van een absolute en relatieve afname van het aantal straatroven en overvallen in Diemen.

Inbraken per 1000 woningen 25 20 15 10 5 0

2019

2020

2021

2022

2023

Woning

7,91

5,67

2,66

2,8

3,51

Schuur/Box/Garage

11,17

8,07

4,02

3,42

0,56

Totaal

19,08

13,74

6,68

6,22

4,07

Woning

Schuur/Box/Garage

Totaal

Straatroof en overval per 1000 inwoners 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0

2019

2020

2021

2022

Straatroof

0,91

0,49

0,51

0,28

0,31

Overval

0,32

0,26

0,1

0,1

0,12

Totaal

1,23

0,75

0,61

0,38

0,43

Straatroof

Overval

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

2023

Totaal

Pagina 13 van 27

Overlast Het totaal aantal overlast meldingen is in 2023 iets toegenomen ten aanzien van 2022, echter zijn de cijfers van 2023 nog steeds ruimschoots lager dan in 2020 en 2021. Opvallend hierin is wel de toename in het aantal meldingen van overlast door verwarde personen. Deze toename past in een landelijke trend die dus ook voelbaar is in Diemen. Daarom is zorg en veiligheid, in het bijzonder onbegrepen en onveilig gedrag opgenomen als 'overige beleidsprioriteit’ in dit jaarprogramma. Halt-verwijzingen Ieder jaar krijgen ongeveer 15.000 jongeren in Nederland een Halt-straf opgelegd. Het coronavirus zorgt al vanaf 2020 voor een daling in het aantal Halt-zaken. Bij het vaststellen van dit jaarprogramma zijn de cijfers haltverwijzingen van 2023 nog niet bekend. Digitale criminaliteit De cijfers over digitale criminaliteit zijn relatief nieuw bijgehouden data. In de registratiesystemen van politie worden verschillende vormen van digitale criminaliteit onder de noemer ‘horizontale’ fraude geplaatst. Dit maakt het lastig om een goed beeld te krijgen van digitale criminaliteit. In de onderstaande grafiek is te zien hoe de digitale gevallen van fraude, na een piek in 2020, 2021 (circa. 260 gevallen) sinds de daling van 2022 op een stabiel aantal blijven (circa. 165 gevallen).

Dit nieuwe ‘normale’ aantal gevallen blijft erg hoog, hoewel dit niet buiten het trend beeld in Nederland valt. Om hier wat aan te veranderen heeft de gemeente Diemen een plan van aanpak digitale criminaliteit opgesteld.

Type digitale criminaliteit Q4 2023 Cybercrime Fraude met betaalproducten Fraude online handel Hulp aan vriend fraude ID fraude Horizontale fraude Telecomfraude

aantal 6 3 21 3 5 9 2

Totaal 4e kwartaal 2023

52

Totaal 2023

166

Bron: Politie

Aantal gevallen van fraude (betaal-, horizontale-, ID-, online handel, cyber) 300 250

260

243

200 150

174

165

166

2022

2023

100 50 0 2019

2020

2021

Fraude (betaal-, horizontale-, ID-, online handel, cyber)

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 14 van 27

3. Voortuitblik - Prioriteiten en uitvoering in 2024 3.1 Ontwikkelingen en initiatieven in 2024 In het meerjarenbeleid 2023-2026 zijn de prioriteiten vastgelegd. De prioriteiten zijn: 1. verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit; 2. extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes; 3. meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude. In onderstaand overzicht beschrijven we de prioriteiten en uitvoeringsambities voor 2024. Bestaande initiatieven die worden voortgezet komen in hoofdstuk vier in de activiteitentabellen aan bod. 3.1.1. Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit In 2024 zullen wij voortbouwen aan de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit (kortgezegd: de aanpak van ondermijning). Dit doen wij door de bestaande aanpak te structureren en te professionaliseren en waar mogelijk uit te breiden. De inzet op dit thema kan in drie speerpunten worden onderverdeeld: i.) informatie gestuurde bestuurlijk aanpak van ondermijning (woningen en bedrijventerreinen); ii.) regionale samenwerking in de aanpak van ondermijning; iii.) doorontwikkeling inzet bestuurlijk instrumentarium voor de aanpak van ondermijning. Onder elk speerpunt vallen weer verschillende acties die gepland staan voor 2024. Deze worden nu beknopt toegelicht.

Informatie gestuurde bestuurlijke aanpak van ondermijning (woningen en bedrijventerreinen) Ondermijning is een lastig te bestrijden verschijnsel. De personen die zich bezighouden met ondermijnende criminaliteit doen er namelijk alles aan om niet ontdekt te worden. Bovendien zijn de gevolgen niet altijd direct op te merken, denk bijvoorbeeld aan het witwassen van crimineel geld, ondergronds bankieren of een grote drugsdeal. Kortgezegd, de telecomwinkel die gebruikt wordt als dekmantel voor een criminele ontmoetingsplek zal dit niet aan de gevel ophangen. Om desondanks zicht te krijgen op dit fenomeen is het belangrijk om signalen te verzamelen, te bundelen en te analyseren. Cruciaal voor het succes van de aanpak van ondermijning is om dit op een efficiënte manier te doen. Dit wordt ook wel informatie gestuurd werken genoemd. Bij informatie gestuurd werken wordt de beschikbare informatie, zowel feitelijke gegevens uit diverse bronnen en de professionele kennis uit de organisatie samengebracht met als doel tot een effectievere, efficiëntere en proactieve aanpak te komen. Een voorbeeld is het samenbrengen van informatie uit open bronnen zoals het kadaster, de Kamer Van Koophandel (KvK) en Google om het risico in te schatten op ondermijnende criminaliteit op bedrijventerreinen.

Hoewel de afgelopen jaren al de eerste stappen zijn gezet in het informatie gestuurd werken zullen wij ons in 2024 verder richten op deze ontwikkeling. Vaststellen privacy protocol binnengemeentelijke en intergemeentelijke gegevensuitwisseling Bij informatie gestuurd werken wordt soms ook gewerkt met persoonsgegevens. Verwerken van persoonsgegevens is alleen toegestaan wanneer dit gebeurt volgens de geldende wet- en regelgeving. Het is daarom belangrijk om de randvoorwaarden van de informatie gestuurde aanpak van ondermijning in Diemen duidelijk vast te leggen. Wij zullen daarom in 2024 de regels aanscherpen in een nieuw privacy protocol binnengemeentelijke gegevensuitwisseling voor de aanpak van ondermijning. Dit zal in samenwerking worden gedaan met de privacy officers en waar nodig wordt een DPIA (Data Protection Impact Assessment) uitgevoerd. Dit wordt ook regionaal afgestemd.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 15 van 27

Ook bij regionale samenwerking komt verwerking van persoonsgegevens voor. Het is daarom belangrijk om ook voor de gegevensverwerking bij samenwerking een privacy protocol op te stellen. Dit zal in samenwerking worden gedaan met andere gemeenten en het OTA. Gebruik maken van de Ondermijningsbeelden Amstelland In 2024 worden de (vertrouwelijke) ondermijningsbeelden van de Amstelland gemeenten opgeleverd. Deze beelden zijn gebaseerd op informatie uit verschillende organisaties (politie en gemeente) en verschillende lagen binnen deze organisaties (zowel bestuur als ambtenaren). In 2023 heeft het eerste contact plaatsgevonden met de onderzoekers, de inhoudelijke gesprekken staan gepland voor Q1 2024. Deze ondermijningsbeelden zijn een momentopname en kunnen worden gezien als foto. De wens is echter om uiteindelijk tot een dynamisch beeld te komen. Wij zullen deze beelden daarom in 2024 gebruiken als startpunt om samen met de politie en andere gemeenten te onderzoeken hoe wij tot een dynamisch ondermijningsbeeld kunnen komen. Door ontwikkelen Apollo In 2023 hebben wij gebruik gemaakt van een programma genaamd Apollo van Shinto Labs. Dit programma helpt ons bij het in beeld brengen van woonfraude woonfraude en daaraan gekoppelde fenomenen van ondermijning. Dit gebeurt door het combineren van gegevens uit openbare en gemeentelijke bronnen.

Bovendien ondersteunt dit programma om dossierinformatie duurzaam en veilig op te slaan. Er zijn echter nog vele mogelijkheden om het gebruik van dit programma uit te breiden naar verschillende teams en disciplines binnen de gemeente, maar ook naar andere thema’s zoals ondermijnende criminaliteit op bedrijventerreinen. In 2024 gaan wij hier een volgende stap in zetten. Daarnaast sluiten wij aan bij een pilot van de VNG, om gebruik te maken van DOOK. Dit is ook een tool die een informatie gestuurde aanpak mogelijk maakt, in het bijzonder op de bedrijventerreinen. Regionale samenwerking in de aanpak van ondermijning Samenwerking is een sleutelbegrip in de aanpak van ondermijning. Hierbij gaat het om samenwerking binnen de gemeente, met regiogemeenten en tussen overheidsinstanties. Bij de aanpak van ondermijning is het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) een belangrijke partner. Het RIEC ondersteund bij het organiseren van de samenwerking tussen verschillende overheidsinstanties, bijvoorbeeld de belastingdienst, FIOD of arbeidsinspectie. Regionale samenwerking heeft vele voordelen. Zo wordt voorkomen dat de aanpak in de ene gemeente leidt tot het verplaatsen naar de andere gemeente. Net zo belangrijk is het delen van kennis, expertise en informatie.

Hoewel Diemen al jaren samenwerkt met de Amstelland gemeenten zal 2024 in het teken staan om deze samenwerking verder te structureren en te professionaliseren. Door de vooruitstrevende aanpak van ondermijnende criminaliteit in Diemen, zal de gemeente Diemen hier een trekkende rol in nemen. Deze ambitie is uitgewerkt in een vijftal concrete acties. Positioneren van Ondersteuningsteam Amstelland (OTA) Sinds 2023 is het Ondersteuningsteam Amstelland (kortweg: OTA) actief in de Amstelland-gemeenten. Het OTA is een resultaat van de aan het RIEC uitgekeerde versterkingsgelden vanuit het rijk. Het OTA heeft als taak om de verschillende Amstelland gemeenten te ondersteunen bij de aanpak van ondermijning. Het OTA bestaat uit drie experts: een projectleider (ook wel sleutelfunctionaris), een analist en een handhavingsjurist. Zij werken op basis van een werkagenda die is samengesteld door de verschillende OOV afdelingen/teams in de regio. In Diemen zal het komend jaar de focus liggen op meer zicht krijgen op onrechtmatige bewoning, onrechtmatig gebruik van woningen en malafide bedrijvigheid op bedrijventerreinen. Daarnaast procesmatig op het beter benutten van beschikbare data en het structureren van de overlegstructuur in de regio. Bovendien, zal het OTA zich inzetten op het vergroten van de meldingsbereidheid van de bewoners en ondernemers.

Waar mogelijk biedt het OTA juridische ondersteuning ook bij het opzetten van het hierna benoemde privacy protocol inter gemeentelijke gegevensuitwisseling.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 16 van 27

Gebruik maken van de Ondermijningsbeelden Amstelland in de regio In 2024 stelt elke Amstelland-gemeente een eigen ondermijningsbeeld vast. De ondermijnende criminaliteit is echter niet aan gemeentegrenzen gebonden. De beelden zijn dus nog waardevoller wanneer ze in de regio gecombineerd worden tot een gezamenlijk ondermijningsbeeld. Door dit gezamenlijke beeld wordt het eenvoudiger om een sluitende aanpak te krijgen. Zoals besproken in de vorige paragraaf is het belangrijk om te onderzoeken hoe dit statische beeld kan worden omgezet tot een dynamisch beeld. In 2024 zal het Regionale Projectteam ondermijning zich bezighouden met dit vraagstuk. Samenwerking met het RIEC-AA Diemen werkt al vele jaren samen met het RIEC-Amsterdam Amstelland (verder RIEC-AA). Wij sluiten bijvoorbeeld aan bij de projectgroep misbruik woningen, maar ook in de tactische (management) en bestuurlijke (burgemeesters) stuurgroepen. In 2024 heeft de gemeente Diemen echter de ambitie om de samenwerking met het RIEC-AA te versterken. Dit zullen wij op verschillende manieren gaan doen. Allereerst, met een project wat in 2023 is opgestart. Het LIEC/RIEC Fieldlab. In dit project georganiseerd door het LIEC (het landelijke informatie en expertise centrum), konden lokale RIECs zich aanmelden om aan een wicked problem te werken.

Een probleem wat te complex is om binnen de normale werkweek of met bestaande interventies op te lossen. Ons RIEC, het RIEC-AA heeft zich aangemeld met het onderwerp explosies, hierbij is de gemeente Diemen ook aangesloten geweest. Hoewel de ‘fieldlab-week’ zelf zich al aan het eind van 2023 heeft afgespeeld zal een groot deel van de pilots worden gedaan in 2024. Hierbij wordt ingezet op zowel de nazorg als het aanpakken van (jonge) daders en opdrachtgevers. Hier zal te zijner tijd over worden gecommuniceerd. In 2024 zal Diemen de samenwerking met de Ondermijningsbrigade (OMB) voortzetten. De Ondermijningsbrigade is een samenwerking van de gemeente Amsterdam, de Amstelland gemeenten, de politie, de Belastingdienst, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de Arbeidsinspectie, de Immigratie en Naturalisatiedienst, het UWV, de Douane, de FIOD en de Koninklijke Marechaussee. Deze groep professionals is werkzaam onder het RIEC-convenant en organiseert multidisciplinaire controles om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. In 2023 is vooral gewerkt aan het optimaliseren van het werkproces. 2024 zal vooral in het teken staan van uitvoering van het werkproces. Daarnaast zijn wij aangesloten bij de Tafel-020, dit publiek-private samenwerkingsplatform richt zich op het weerbaar maken van de vastgoedsector.

Dit sluit goed aan bij de werkzaamheden die wij doen met betrekking tot Methodiek Scheerlicht. Apollo in de regio In Diemen maken wij al sinds 2023 gebruik van het programma Apollo van Shinto Labs. Eind 2023 zijn er extra financiën beschikbaar gesteld door het RIEC om dit programma ook in de regio te kunnen ontwikkelen. Hiermee komt de verdere ontwikkeling van Apollo in Diemen parallel te lopen aan de ontwikkeling in de regio. Voor het implementatie- en ontwikkelproces zal een plan van aanpak worden gemaakt, waarbij het gebruik van de analysetool structureel zal worden ingebed in de regionale aanpak. Naar verwachting zal de analysetool eind 2024 operationeel zijn. Bovendien zullen wij in de regio gebruik maken van de VNG-pilot met het programma DOOK. Dit programma maakt het mogelijk om informatie gestuurd ondermijning in beeld te brengen op bedrijventerreinen. Doorontwikkeling inzet bestuurlijk instrumentarium voor de aanpak van ondermijning De gemeente Diemen kenmerkt zich door een vooruitstrevende aanpak van ondermijning. Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe mogelijkheden om de efficiëntie en de effectiviteit van de aanpak te vergroten. Hoewel de gemeente een belangrijke rol heeft aan de voorkant bij het voorkomen van ondermijning, heeft zij ook een belangrijke rol bij het interveniëren.

Helaas heeft de ondermijnende criminaliteit geregeld gezorgd voor een verstoring van de openbare orde in Diemen. De burgemeester heeft een aantal bevoegdheden om in te grijpen wanneer dit nodig is. Deze interventies hebben ten doel om de verstoring te beëindigen en de openbare orde te herstellen. Deze bevoegdheden zijn voortdurend aan (juridische) veranderingen onderhevig.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 17 van 27

Een belangrijke ontwikkeling is de aanpassing van artikel 174a van de Gemeentewet. Deze wet wordt ook wel ‘Wet Victoria genoemd’ en is erop gericht om structurele, zeer ernstige woonoverlast aan te pakken. Sinds 1 januari 2024 is er echter een wijzing in werking getreden, lid 1 van dit artikel is hiermee uitgebreid. Deze aanpassing betekent in het kortgezegd het volgende. Het eerste deel van dit artikel omhelst hetgeen wat al in de wet was opgenomen, het sluiten van een woning bij ernstige vormen van overlast. De wetgever heeft echter een kleine aanpassing gedaan, er moet nu sprake zijn van ‘ernstige’ verstoring van de openbare orde, waarmee het toepassingsbereik van dit artikel zeer beperkt wordt. Het tweede deel van dit artikel (sub b) omvat nu een nieuwe mogelijkheid voor de burgemeester. Namelijk het sluiten van een woning wanneer er sprake is van ernstig geweld bij of om de woning. Dit artikel is ook van toepassing bij bedreiging met deze ernstige vorm van geweld. Hierbij kan worden gedacht aan explosies, beschieten van woningen of brandstichting. Tot slot biedt het nieuwe artikel ook een derde mogelijkheid (sub c), namelijk wanneer illegale wapens worden aangetroffen in een woning. Of gebruik gemaakt kan worden van deze bevoegdheid is sterk afhankelijk van de omstandigheden van het geval.

Het wapen moet een (ernstige vrees voor) verstoring van de openbare orde met zich meebrengen. Dit kan wanneer dit wapens zijn die worden gebruikt bij georganiseerde en ondermijnende criminaliteit of waardoor de buurt zich onveilig/angstig voelt. Let wel, er zal altijd een afweging worden gemaakt door de burgemeester op basis van de proportionaliteit en subsidiariteit. Concluderend lijkt dit een mooie stap in de aanpak van ondermijning maar zal de praktijk moeten uitwijzen in hoeverre de burgemeester hier gebruik van kan maken en wilt maken. In het komende jaar zullen wij naast het mogelijk gebruik maken van deze nieuwe bevoegdheid ook een stap zetten in de verdere ontwikkeling van de verschillende bestaande bevoegdheden. Bijvoorbeeld aan het verder in gebruik nemen van de bestuurlijke boete naar aanleiding van overtredingen van de Huisvestingsverordening, of het toepassen van de vergunningplicht voor de autoverhuurbranche. Hierbij speelt het handhavingsbeleid een belangrijke rol en zal altijd rekening worden gehouden met maatwerk om tot een passende oplossing te komen. Ook het Opiumwetbeleid is toe aan een vernieuwde versie. Deze herziening is nodig vanwege wijzigingen in de jurisprudentie en wet- en regelgeving. Intensievere controle gestolen auto’s/spookvoertuigen De georganiseerde criminaliteit maakt bij hun misdaden vaak gebruik van gestolen auto’s/spookvoertuigen.

In het kader van de aanpak van ondermijnende criminaliteit is het daarom belangrijk hier intensiever op te controleren. In Amsterdam is een proces ontwikkeld met de Rijksdienst voor het Wegverkeer, het Landelijk Instituut Voertuigcriminaliteit van de politie, het Verbond voor Verzekeraars en de gemeente, waarbij de kentekenscans die de scanauto’s maken om real-time na te gaan of voor het parkeren is betaald, ook worden gebruikt om gestolen auto’s te traceren en terug te bezorgen bij de rechtmatige eigenaren. De onafhankelijke Amsterdamse privacy commissie heeft het hele proces beoordeeld en goedgekeurd. Alle afspraken liggen vast in een convenant. De aanpak in Amsterdam is succesvol. Daarom willen wij in Diemen graag dezelfde aanpak gaan toepassen. In 2024 zal dit worden vormgegeven. 3.1.2. Extra aandacht voor preventie ter voorkoming van High Impact Crimes Slachtofferschap van criminaliteit is per definitie geen fijne ervaring voor de betrokkenen. Sommige delicten hebben echter een extra grote impact op de slachtoffers, deze criminaliteit wordt High Impact Criminaliteit (HIC) genoemd. Voorbeelden van HIC zijn woninginbraken, overvallen, straatroven en geweldsmisdrijven. Door de grote impact is het belangrijk om in te blijven zetten op de preventie van HIC. De komende jaren willen we hieraan een impuls geven.

In 2023 zijn wij hiermee gestart en in 2024 zullen wij hiermee verder gaan. We gaan ons in de informatievoorziening en bewustwordingsacties meer richten op verschillende doelgroepen, buurten en specifieke locaties. We zoeken daarbij de samenwerking met andere veiligheidspartners, zoals de politie en het Platform Veilig Ondernemen. Voor 2024 zullen wij verder gaan met onze jaarlijkse voorlichting door middel van de veiligheidsdag. Daarnaast zullen wij als gemeente actief deelnemen aan de Week van de Veiligheid (7 tot en met 13

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 18 van 27

oktober). In de Week van de Veiligheid wordt jaarlijks, landelijk aandacht besteed aan verschillende veiligheidsvraagstukken. Het thema van 2024 is nog niet bekend. In 2024 zullen we blijvend aandacht besteden aan het promoten van deelname aan Burgernet en buurtpreventie- (app)groepen. Buurtpreventie kan per buurt worden vormgegeven door inwoners. Zo zijn er al diverse buurtpreventiegroepen actief. We blijven het opzetten hiervan faciliteren, waarna de buurtgroepen zelfstandig functioneren. We blijven ook meer inzetten op preventie door op hotspots meer aanwezig te zijn, bijvoorbeeld door de inzet van Samen Veilig. Ook sluiten we aan bij of faciliteren we acties vanuit de politie zoals het Donkere Dagen Offensief. Daarnaast gaan we in 2024 meer aandacht geven aan de mogelijkheden om meldingen te doen van onveilige situaties in de buurt. 3.1.3. Meer aandacht voor voorkomen van digitale criminaliteit en -fraude In 2024 gaan we ons richten op het uitvoeren van het plan van aanpak digitale criminaliteit. Dit plan is in 2023 opgesteld en richt zich op het vergroten van de weerbaarheid van bewoners en ondernemers. Het plan van aanpak digitale criminaliteit is een dynamisch werkplan waarin de aanpak van digitale criminaliteit is gestructureerd en vastgelegd. Het plan richt zich primair op de personen en bedrijven met een hoger risico op slachtofferschap in de gemeente.

Dit zijn: jongeren, ouderen en het midden- en kleinbedrijf (mkb). Voor jongeren wordt de focus gelegd op drie onderwerpen. Het ontwikkelen van vaardigheden voor veilig gedrag online, het voorkomen van misbruik van seksueel beeldmateriaal en geldezelen.1 Hier wordt de samenwerking gezocht binnen de organisatie (Sociaal Team, Team Samenleving & Beleid) en met partners (bijv. Stichting Halt, scholen en jeugdagenten). In 2024 zal onder meer hernieuwde aandacht komen voor het programma Hackshield. HackShield leert kinderen zich spelenderwijs te wapenen tegen cybercriminaliteit. Via een spannend spel leren ze over de gevaren van internet en ontwikkelen ze skills waarmee ze deze gevaren tegen kunnen gaan. HackShield heeft als doel het creëren van een cyberveilige generatie, die zorgeloos over het web kan navigeren en jongeren (Junior Cyber Agents) die de oudere generaties hierin kunnen bijstaan. Voor ouderen wordt ingezet op digitale fraude, in het bijzonder vriend-in-noodfraude (WhatsAppfraude). De focus ligt op het aanbieden van voorlichting en activiteiten fysiek en dicht bij huis. Bovendien willen wij in 2024 het netwerk van wijkambassadeurs digitale veiligheid opzetten. Deze wijkambassadeurs zijn vrijwilligers die zich inzetten voor het cyberveilig maken van Diemen. Alle vrijwilligers zijn woonachtig in Diemen. Idealiter komen zij uit de verschillende wijken in de gemeente.

Deze vrijwilligers fungeren als vraagbaak. Bewoners van de wijk kunnen bij hen terecht voor vragen als: hoe herken ik digitale criminaliteit? Hoe voorkom ik dat ik slachtoffer word? Waar kan ik meer informatie vinden over cybercrime? Bij het midden- en kleinbedrijf wordt de nadruk gelegd op het verstrekken van voorlichting aan bedrijven om de weerbaarheid van hun medewerkers te vergroten en het bewustzijn over technische beveiligingsmaatregelen te verhogen. Hierbij speelt samenwerking met Ondernemersvereniging Ondernemend Diemen, het Platform Veilig Ondernemen-Amsterdam Amstelland en het Digital Trust Center (DTC) een belangrijke rol. Daarnaast ook de samenwerking intern met het Team Ruimtelijk Beleid in het bijzonder de beleidsadviseurs economische zaken. In 2024 zullen wij in elk geval de website aanpassen zodat deze ook informatie aanbiedt aan ondernemers over digitale veiligheid. Zo zullen wij de (digitale) weerbaarheidsscan gaan promoten op de website.

1

Bij geldezelen wordt de bankpas en de pincode van de jongere (de geldezel) uitgeleend aan criminelen die de bankrekening gebruiken om gestolen geld weg te sluizen. Geld dat ze van een andere rekening hebben gestolen, bijvoorbeeld door mensen op te lichten, storten ze op de rekening van het slachtoffer (de geldezel). Dan halen de criminelen het geld van de rekening met de geleende pinpas. Een geldezel maakt zich schuldig aan het strafbare feit witwassen en moet daarnaast al het gestolen geld terugbetalen.

Gemeente Diemen | Jaarprogramma uitvoering integrale veiligheid 2024

Pagina 19 van 27

Naast aandacht voor de risico doelgroepen zet de gemeente zich ook in op bewoners en ondernemers in de bredere zin. Zo zal er extra aandacht zijn voor dit thema op de Veiligheidsdag en de Week van de Veiligheid. Daarnaast zal de gemeente ook gebruik maken van incidentele campagnes. 3.1.4. Zorg Overige beleidsthema’s De thema’s: jeugdoverlast- en criminaliteit en zorg en veiligheid, zijn niet opgenomen in het meerjarenbeleidsplan. Desalniettemin, vormen deze twee thema’s naar verwachting belangrijke uitdagingen in 2024. Daarom zijn deze voor het jaarprogramma van 2024 geprioriteerd als overig beleidsthema. Jeugdoverlast- en criminaliteit Het thema jeugdoverlast- en criminaliteit werd benoemd in het jaarprogramma van 2023. De acties op dit veiligheidsthema lijken effect te hebben. Al enige jaren neemt het aantal registraties af. Ter vergelijking de cijfers van jeugdoverlast de laatste jaren: 2020: 258, 2021: 123, 2022: 104 en 2023: 98. Hoewel dit op een afname van het vraagstuk lijkt te duiden zien wij ook landelijk een verharding in de jeugdcriminaliteit. Steeds jongere daders worden verdacht van ernstige delicten. Wij vinden het belangrijk in Diemen om zicht te houden op de jongeren en te voorkomen dat dit een groeiend vraagstuk wordt. Daarom zullen wij in 2024 blijven inzetten op de jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit in Diemen.

De inzet zal plaatsvinden aan de vooren achterkant. Voor een effectieve aanpak op jeugd is (vroeg)signalering van groot belang. In Diemen creëren wij dit zicht door middel van de eigen organisatie, zoals de handhavers en toezichthouders openbare ruimte en de ambtenaren leerplicht. Aan de andere kant werken wij ook voortdurend samen met politie (jeugd- en wijkagenten) en de straatcoaches van SAOA. In 2024 zullen wij de samenwerking met SAOA evalueren en onderzoeken hoe wij in Diemen het beste zichthouden op de jongeren. Naast deze evaluatie zullen in 2024 twee overleggen worden ingeregeld: het jeugd en veiligheid beleidsoverleg en het bestuurlijk jeugdoverleg. In de uitvoering werken de verschillende organisatie onderdelen van de gemeente al nauwlettend met elkaar samen, bijvoorbeeld in het jeugdoverleg. De wens was echter om deze samenwerking ook op het gebied van beleid op te zoeken en waar mogelijk te vergroten. Het jeugd en veiligheid beleidsoverleg heeft als doel tot effectiever beleid te kunnen komen, met oog voor de bredere organisatie en samenwerkingspartners. Het bestuurlijk jeugdoverleg heeft als doel de portefeuillehouder te informeren over het actuele beeld ten aanzien van jeugdoverlast- en criminaliteit. Dit moet de portefeuillehouder ondersteunen in bestuurlijke en eventuele regionale overleggen.