Gemeenteraadsvergadering 16 december 2021 notulen.docx

CONCEPTNOTULEN van de openbare en besluitvormende raad van de gemeente Diemen, gehouden op donderdag 16 december 2021, aanvang 20.30 uur. Aanwezig: (*fractievoorzitters) Voorzitter

E. Boog

GroenLinks

N. van Engelen, H. van ’t Riet*, A-M de Smalen, M.B.A. van Schoot, Y. Yildiz-Kaya H. Berkhout, K. de Haan, R. Poelwijk*, F.B. Simonetti J.A. Jägers, E.H. Timmer*, B.H.M. Wielage F.W. Geerts, S. Kuilman*, N.C. Portegijs E.S. den Heijer. P.A. Prins* J.G.M. Sikking*, L.R. Smits

D66 VVD PvdA Ouderenpartij Diemen Onafhankelijke Partij Diemen Ons Diemen CDA

W. Advocaat M.P.H. de Graaff-Nijssen*

Wethouders

J.D.W. Klaasse, A.J.M. Scholten, M.A. Sikkes-van den Berg

Notulist Griffier

J.B. Kammeraad M. van Engelshoven

1.A

Opening en mededelingen van de voorzitter

De VOORZITTER: dames en heren, van harte welkom bij deze raadsvergadering van 16 december. Excuses dat deze raadsvergadering pas zo laat kan beginnen, ook aan de kijkers die deze raadsvergadering via YouTube willen volgen. Door een technische storing was een eerdere start van deze vergadering helaas niet mogelijk. De technische problemen zijn inmiddels opgelost. Dus kunnen we nu gelukkig beginnen met de vergadering. Vervolgens wordt de presentielijst doorgelopen. De heer Portegijs gefeliciteerd met zijn verjaardag. Een voltallige raad, hartstikke mooi. Dan gaan we nu naar de mededelingen en ik geef even het woord aan wethouder Sikkesvan den Berg die een mededeling wil doen naar aanleiding van een eerdere vergadering. Wethouder SIKKES: dank u voorzitter. Naar aanleiding van het debat met de heer Sikking van de Onafhankelijke Partij Diemen bij de afgelopen informatieve vergadering heb ik samen met hem en zijn fractiegenoot, de heer Smits, een goed gesprek gehad over de toon en de sfeer van dat debat. Samen zijn wij tot de conclusie gekomen dat die dit niet bijdraagt aan het inhoudelijke debat en we zullen onze inbreng en woorden de volgende keer zorgvuldiger kiezen. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Wellicht kunnen de aanwezige raadsleden de inbreng van beide partijen dit aangaande het zich herinneren.

Dit verdiende niet de schoonheidsprijs van de vergadering en we hebben dit met de heer Sikkes-van den Berg geëvalueerd en we zijn gezamenlijk tot de conclusie gekomen die de wethouder heeft gegeven. 1.B

Vaststelling agenda 1

De VOORZITTER: er zijn 2 moties ingediend en die heb ik beiden bestempeld als vreemd aan de orde van de dag en ik geef nu het woord aan de fracties om die kort aan te kondigen. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Wij hebben 2 moties ingediend waarvan een vreemd aan de orde van de dag. De VOORZITTER: die andere komt bij het agendapunt aan de orde. Mevrouw VAN ’T RIET: we hebben een motie ingediend om nee te zeggen tegen een kerncentrale in Diemen naar aanleiding van het nieuwe landelijke coalitieakkoord. De VOORZITTER: ik stel voor dat we die zoals altijd na de andere agendapunten gaan behandelen. Dus dat zal na hamerstuk 9 zijn. Dat wordt dan een nieuw agendapunt 10 waarbij ik voorstel om dat debat dan wel te openen met een procedureel punt of bespreking vanavond aan de orde moeten zijn maar ik stel voor dat we dat op dat moment bespreken met elkaar. Dat geldt ook voor de andere motie vreemd aan de orde van de dag van Ons Diemen. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Naar aanleiding van agendapunt 3 hebben wij gemeend een motie te moeten indienen, zijnde vreemd aan de agenda. Wij wilden graag borging van natuurpark Spoorzicht en we verzoeken het college in de motie om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren en bomen en struweel te sparen zolang het onderzoek loopt.

De VOORZITTER: die motie vreemd aan de orde van de dag wordt dan bij punt 11 behandeld en ook daar stel ik voor dat we allereerst beginnen met de bespreking of vanavond het juiste moment is om die motie te bespreken maar dat zullen we straks met elkaar bespreken bij dat agendapunt. Kan iedereen zich daarin vinden? Dat is het geval. 1.C

Vragen van het publiek aan de raad

De VOORZITTER: er zijn geen vragen aangemeld. 1.D

Ingekomen stukken

De VOORZITTER: kunt u zich vinden in het voorstel voor afhandeling? Dat is het geval. 1.E

Mededelingen van het college

De VOORZITTER: er zijn geen mededelingen van het college. 1.F

Mededelingen uit de regio

De VOORZITTER: dat is niet het geval. 1.G

Vragen van de raad aan het college

De VOORZITTER: er zijn ook geen vragen van de raad aan het college ingediend. 1.H

Vaststellen notulen 25 november 2021 2

De VOORZITTER: er zijn geen opmerkingen binnengekomen. Akkoord. 1.I

Bestuurlijke termijnagenda

De VOORZITTER: geen opmerkingen. 1.J

Overzichten openstaande schriftelijke vragen en toezeggingen

De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Het initiatiefvoorstel tegen biomassa. De portefeuillehouder heeft dat beantwoord, dus hij kan wel van de lijst af wat dat betreft maar het voorstel handhaven we wel en ik zal straks bij de warmtevisie toelichten waarom. De VOORZITTER: u kunt straks uw inbreng hebben maar het gaat nu even puur om de acties en toezeggingen maar ik begrijp dat het wel van de lijst af kan maar u komt er nog wel inhoudelijk op terug. Dan doen we dat zo. Hierbij ook vastgesteld. 2.A

Transitievisie warmte

De heer TIMMER: dank u voorzitter. Vanavond ligt ter besluitvorming voor de Transitievisie warmte voor Diemen, de route om in Diemen aardgasloos verder te gaan. Het is een stap na de verduurzaming. In het Klimaatakkoord is afgesproken om vanaf 2050 alle gebouwen duurzaam te verwarmen. Zoals de wethouder terecht en duidelijk naar aanleiding van onze vragen in de informatieve raad van 2 december stelde is er alleen keuzevrijheid in de fasering, niet in het van het gas afgaan als zodanig. Dat zal gebeuren, dus daar moeten we duidelijk over zijn. De fasering ligt in onze hand waarbij we het einddoel van 2050 voor ogen moeten houden. In de uitvoeringsplannen die hierna volgen moeten we goed voor ogen houden dat we iedereen meenemen en samen deze weg gaan. Vooroplopen is dan niet altijd verstandig maar laten we vooral in de pas lopen en oog houden voor landelijke ontwikkelingen. We willen expliciet benoemen dat we twijfels hebben met betrekking tot het jaartal 2040 en de daaraan gekoppelde ambitie maar dat we desondanks zullen instemmen met de Transitievisie warmte omdat we de ambities nu niet willen dwarsbomen en we de noodzaak van de transitie op zichzelf meer dan ooit onderkennen. Van de urgentie zijn wij overtuigd maar het gaat om de praktische uitvoering. Veranderingen zijn lastig. We hangen graag aan onze gewoonte.

Door ook de kansen te laten zien, bijvoorbeeld door een comfortabel goed geïsoleerd huis en de werkgelegenheid die de transitie oplevert kunnen we onze inwoners meenemen. De recente torenhoge gas- en elektraprijzen zijn een aansporing om actie te ondernemen. Ook hier maken we Diemen samen en met elkaar. In het licht van het voorgaande wil de Diemense VVD dan ook de motie van GroenLinks over de monitoring van de aardgasproductie zien. Het is nuttig die reductie te monitoren, meten is immers weten, maar we hebben moeite met stukken tekst van deze motie. Bijvoorbeeld achter het 1e bolletje bij Overwegende staat tekst over de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn in Diemen en onder het kopje Spreekt uit dat we het aardgasverbruik in Diemen in 2030 met 50% willen hebben verminderd. De tekst over deze jaartallen, dus 2030 en 2040, gaat wat ons betreft te ver en zouden uit de tekst van deze motie moeten worden geschrapt of in ieder geval moeten worden veranderd in een ambitie over streefgetallen. Het monitoren van gasverbruik op zich vinden we wel nuttig en een nuttig instrument en dat kan worden ingezet maar zoals de tekst van de motie nu luidt kunnen we die niet steunen. De fractie van de Diemense VVD stemt in met de Transitievisie warmte waarbij nota moet worden genomen van onze opmerkingen met betrekking tot de fasering. 3

De heer PRINS: dank u voorzitter. De behandeling van dit agendapunt in de informatieve raad verdient geen schoonheidsprijs. Een zeer belangrijk onderwerp werd door vele niet ter zake doende interrupties afgeleid. Ook de wethouder gaf, zoals vaker geen of ontwijkende antwoorden op vragen of suggesties van ons of andere fracties en een dag later heeft hij wel antwoord gegeven op onze suggestie over het wijkinitiatief in de Anne Frankwijk waarvoor dank maar de fractievoorzitter van GroenLinks deed alsof wij een bepaalde buurtaanpak willen opdringen aan anderen. Dan beschouw ik dat maar weer als een vorm van ontregelen en woorden in de mond leggen van meerdere woordvoerders. Zolang het college geen inhoud en toelichting geeft op de door ons aangehaalde uitgangspunten in de visie zoals zoveel mogelijk samen, stap voor stap en zorgen dat we later geen spijt krijgen moeten we blijven gissen naar de achterliggende bedoelingen. Wij erkennen dat de ambtenaren hard hebben gewerkt om deze transitievisie te schrijven maar er had soms wat kritischer naar formuleringen mogen worden gekeken door het college. Dan kom ik op de afspraken met de woningcorporaties. De wethouder zei dat daarin staat dat de corporaties tijd hebben om de verduurzaming uit te voeren. Dat is een vrije interpretatie door de wethouder want het staat er niet in die afspraken.

We hebben proberen aan te geven dat die prestatieafspraken boterzacht zijn en we hebben het voorbeeld gegeven van Beukenhorst en de studentenflats met energielabel G en F die tot de slechtst geïsoleerde woningen behoren en door hun corporatie in de kou worden gezet. Gelukkig worden we ingehaald door de Europese Unie die 200 miljard euro gaat bijdragen aan verduurzaming van de woningen met een F en een G-label. In 2030 mag er geen woning met G-label meer zijn en in 2033 geen woning met F-label. Die labels worden dus afgeschaft. Werk aan de winkel dus voor de gemeente, corporaties, andere verhuurders en vve’s om afspraken te maken over isolatie van deze woningen. Omdat dat vooral een kwestie van geld is doen we de suggestie om ook te kijken naar externe financiering. De Europese unie kent het European Energy Efficiency Fund waar overheden een beroep op kunnen doen bij gemeenschappelijke projecten en mogelijk ook iets meer kunnen doen dan het Bouwbesluit voorschrijft want corporaties hebben vaak bewezen dat ze voor de letter van het Bouwbesluit gaan en het goedkoopste en niet verder en daarom mag de gemeente deze partners wel eens uitdagen om meer te doen dan dat. Kritisch zijn wij ook op een andere formulering, namelijk de door GroenLinks opgestelde motie. Daarin wordt gevraagd om het gasverbruik te monitoren en de raad jaarlijks te rapporteren.

De wethouder heeft in de raad gezegd dat het college geen voorstander is van jaarlijkse doelstellingen maar wel de gastellingen van Liander wil bijhouden. Ondanks deze toezegging komt GroenLinks nu met een motie die vraagt wat al is toegezegd. Of het is een overbodige motie of de fractie is het niet eens met haar eigen wethouder. De vraag is ook wat GroenLinks met de gegevens wil doen. Alles willen weten en cijfers alleen brengen geen duidelijkheid. Het lijkt of het bij GroenLinks aan een heldere helikopterblik ontbreekt. Daar willen we iets tegenover stellen. Het is ook een overbodige motie om een andere reden want wat gevraagd wordt is al via openbare bronnen beschikbaar. Op de website nationaleenergieatlas.nl en allecijfers.nl kan in een oogopslag worden teruggevonden welke energielabels er zijn in Diemen en hoeveel er op gasverbruik vanaf 2013 is bespaard. Diemen scoort daarbij nog niet zo slecht. Gemiddeld voor Diemen is het gasverbruik van 1400 m³ naar 800 m³ teruggelopen vanaf 2013 maar de Sniep en Holland Park waar nauwelijks gas wordt verbruikt trekken het gemiddelde omlaag en hebben namelijk een A-label. In Diemen Zuid en Diemen Noord is het gasverbruik teruggelopen van 1400 naar 1100 m³ en in Diemen Centrum van 1500 naar zelfs 1000 m³. Diemen Noord en Diemen Zuid scoren over het algemeen labels A tot en met D met uitzondering van Beukenhorst dat een G heeft.

In Diemen Centrum hebben met name de grote flatcomplexen een mager label rond D tot F. 4

Dit klinkt allemaal technisch maar ik kom nu tot de samenvatting want dit betekent dat er al lang bestaande overzichten zijn van energielabels en minder energieverbruik en dat onze transitievisie de komende jaren in hoofdzaak gaat over Diemen Zuid, Noord en Centrum. Die focus brengen we dus maar even aan om de megaklus die de energietransitie is wat meer inzichtelijk en behapbaar te maken. Kortom, als het college het samen wil doen met de corporaties, andere verhuurders en vve’s en de stappen groter en sneller wil zetten door stevige prestatieafspraken te maken zal ze daar later geen spijt van krijgen. In de grote complexen kunnen de meeste en snelste resultaten worden gehaald. Hiermee vergeten we de eigenaren van koopwoningen niet maar daar gaat het allemaal wel wat langzamer en we vermoeden dat in de grote complexen ook de meeste energiearmoede wordt geleden. Wij kennen mensen die hun gasverbruik van 1300 naar 900 m³ hebben weten terug te brengen maar intussen hun thermostaat zo laag hebben staan dat ze feitelijk in de kou zitten en dat dat slecht is voor hun gezondheid en welzijn en dat ze met de huidige prijzen een veel hoger maandvoorschot moeten betalen want ook dat zou een aansporing moeten zijn tot koersen op de grote complexen. De heer SIKKING: dank u voorzitter. De Transitievisie warmte. We kunnen daar uiteraard in meegaan.

We hebben wel een verzoek gedaan of de bewoners beter begeleid kunnen gaan worden maar misschien als het later ter uitvoering komt kunnen we daar op terugkomen en de motie. Het is jammer dat mevrouw Van ‘t Riet niet voor mij was, anders had ze het even kunnen uitleggen, maar er zijn wel een paar puntjes waar we moeite mee hebben en misschien kan die motie dan nog aangepast worden. Het gaat om het volgende, en de VVD heeft het ook al aangegeven, dat Spreekt uit het aardgasverbruik in Diemen in 2030 met 50% te willen hebben verminderd. Stel dat we ons echt te pletter hebben gewerkt om dat te verminderen en het niet gehaald is, dan kunnen we dit niet waarmaken. Dus ik zou willen vragen of ze dat willen veranderen in ongeveer met 50%. Dus dat er een slag om de arm wordt gehouden dat we daar niet op afgerekend worden en misschien kan er ook bij komen te staan, want soms zijn wij groener dan GroenLinks, of meer dan 50%. Als dat aangepast kan worden, dan willen wij deze motie wel ondersteunen. Anders vinden we het toch een beetje te dwingend met Spreekt uit maar voor de rest zijn we er best voor dat het gebruik wordt gemonitord, ook als er nog andere maatregelen komen. Dus het is even afwachten wat er met de motie gedaan wordt. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Zoals ik 2 weken geleden heb aangegeven bij de bespreking van de Transitievisie warmte.

De visie en de acties die eruit volgen zijn zeer urgent. We moeten onze CO2 als Diemen, als Nederland, met z’n allen nodig verlagen. GroenLinks is daarom heel blij met deze visie zoals die voorligt. Zowel met de voorgestelde insteek om te beginnen met isoleren en om mensen daar serieus in te stimuleren om dat te doen en vooral ook om het met z’n allen samen te doen. We kunnen deze visie dan ook van harte steunen. Daarnaast, wat onze motie aangeeft, we willen graag kunnen zien wat het effect is van de activiteiten die we met z’n allen ontplooien. Daarom hebben we deze motie ingediend en ik begrijp van de andere fracties dat ze dat in ieder geval kunnen waarderen en dat monitoren van hoe effectief zijn onze maatregelen zeker wordt gewaardeerd. De motie luidt als volgt: De gemeenteraad van Diemen in vergadering bijeen op 16 december 2021, Constaterende dat: • De klimaatcrisis zeer urgent en bedreigend is, zeker ook voor toekomstige generaties; 5

• •

Om de crisis in te dammen er nog maar een beperkte hoeveelheid broeikasgassen mag worden uitgestoten; De raad een Transitievisie Warmte heeft vastgesteld waarin wordt beschreven hoe we als gemeente gaan werken aan het ‘van het aardgas’ afhalen van de bebouwde omgeving;

Overwegende dat: • Diemen in haar Duurzaamheidsagenda heeft gesteld in 2040 energieneutraal te willen zijn, • Reductie van aardgasverbruik door isoleren in combinatie met andere maatregelen kan worden gerealiseerd, zoals in de Transitievisie Warmte is beschreven; • Dit bovendien gunstig is voor de energierekening van bewoners, zeker met de gasprijs die de komende jaren onzeker en vermoedelijk hoog zal blijven; • Monitoren bijdraagt aan het inzichtelijk maken van de behaalde voortgang voor inwoners, raad en college; • De informatie uit de monitoringmogelijkheden biedt tot sturing door de raad; Spreekt als ambitie uit dat: • We het aardgasverbruik in Diemen in 2030 met 50% (ten opzichte van 2017) willen hebben verminderd; Verzoekt het college: • Het totale aardgasverbruik in Diemen in kaart te brengen, zoveel mogelijk uitgesplitst per buurt per jaar vanaf 2017; • Jaarlijks aan de raad te rapporteren over de tot dan toe gerealiseerde reductie van het aardgasverbruik per buurt, in relatie tot de ingezette maatregelen, en over mogelijke manieren om de reductie te versnellen. En gaat over tot de orde van de dag. Hilda van ’t Riet Yeliz Yildiz-Kaya Nicole van Engelen Monique van Schoot Anne-Marie de Smalen Om in te gaan op de vragen van de heer Timmer en de heer Sikking.

Bij de 1e overweging benoemen wij inderdaad dat er in de duurzaamheidsagenda staat dat we in 2040 energieneutraal willen zijn. Die duurzaamheidsagenda hebben we vastgesteld en dat betekent dus ook dat we met z’n allen hebben vastgesteld dat onze ambitie is om in 2040 geen aardgas meer te gebruiken. Voor ons betekent dat dus ook dat wij serieus willen proberen om in 2030 halverwege die ambitie van 2040 te zijn en dus die 50% willen hebben gerealiseerd. We hebben hier expliciet benoemd we spreken uit dat we die 50% willen realiseren. We weten dat het een ambitieus doel is. Meneer Sikking, ik begrijp uw wens om daar ongeveer 50% van te maken. We kunnen niet beloven dat het 50% wordt, dus we zeggen ook niet we spreken uit dat we dat beloven maar we spreken uit dat we daar ons best voor zullen doen en als het meer is dan 50%, dan zullen we daar als GroenLinks vooral positief over zijn en uiteraard is dat nooit een probleem als we onze doelen sneller bereiken dan de bedoeling. Ik denk ook dat het uitspreken dat we het 50% willen hebben verminderd niet opdraagt dat het moet, die 50%, dat we serieus ons best daarvoor doen door dit uit te 6

spreken maar niet dat we beloven dat het ook gaat lukken omdat het best een ingewikkelde opdracht is. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Mag ik concluderen dat u deze zin dan niet gaat aanpassen? Mevrouw VAN ’T RIET: mijn suggestie zou zijn om hem niet aan te passen maar dat u ook met mij interpreteert dat we dat willen, dat we daar dus serieus ons best voor doen, dat we het niet beloven maar dat we het ook niet erg vinden mochten we er overheen gaan. Dat past eigenlijk heel goed bij de manier waarop u het wilt horen zoals wij het nu geformuleerd hebben. De heer SIKKING: voorzitter, dan zou ik toch willen dat die zin wordt aangepast want ik heb daar echt moeite mee zoals het nu expliciet genoemd wordt, 50%. Ik zou echt neerzetten ongeveer of meer. Dat is natuurlijk een heel mooi streven maar dit staat echt hard en daar kunnen we niet in meegaan, in die zin. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Wat ons betreft is de formulering zoals die nu staat achter Spreekt uit ook te strak en ik zou daar inderdaad een nuancering bij willen, op zijn minst het woord ambitie of iets in die geest. Zoals het er nu staat is het een veel te strakke opdracht. De heer POELWIJK: voorzitter, hetzelfde punt en daar laat ik het even bij. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter.

Misschien mag ik dan vragen als we zeggen spreekt uit dat we de ambitie hebben om het aardgasverbruik met 50% te verminderen of met 50% te hebben verminderd in 2030. Is dat een betere formulering voor alle drie de partijen die hier een vraag over hadden? De heer SIKKING: voorzitter, voor ons wel. De heer TIMMER: voorzitter, het wordt ambitie vind ik prima om erbij te zetten. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Is het mevrouw Van ‘t Riet bekend dat de ambitie van Europa veel hoger ligt dan die 50%? Mevrouw VAN ’T RIET: voorzitter ja en nee. Dat ligt eraan de 50% ten opzichte van 1990 wel maar ik denk dat we daar al best een eind mee zijn, ook als je luistert naar wat de heer Prins aangaf dat we echt al stappen gezet hebben. Dus als we 50% verlagen ten opzichte van een paar jaar geleden in plaats van ten opzichte van 1990, dan denk ik dat we heel goed bij de ambities van Europa aansluiten hoewel ik dat niet exact in percentages kan benoemen. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Het is voor de duidelijkheid van de motie wel beter waar u vanuit gaat. Europa gaat uit van 55% ten opzichte van 1990. Misschien kan dat de motie duidelijker maken. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Wij benoemen dat we graag de monitoring vanaf 2017 willen volgen.

Dus dat betekent eigenlijk ook dat we onze ambitie vanaf 2017 of misschien het gemiddelde van 2017/2018, ik weet niet wat een realistische waarde is van 7

strenge of zachte winters, maar dat we het daarop baseren en niet vanaf 1990. De 1e stap van verminderen hebben we echt al gezet met de isolatie die mensen al hebben gedaan. De VOORZITTER: maar wilt u dat dan aanpassen in de tekst vanaf 2017? Mevrouw VAN ’T RIET: als de andere partijen zich daar ook in kunnen vinden zou dat kunnen. Ik weet niet of dat met mijn toelichting nu helder genoeg is. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. Ik zou bijna willen zeggen great minds thinks alike want de heer Advokaat maait het gras een beetje voor mijn voeten weg want ik had namelijk ook nog een vraag aan mevrouw Van ’t Riet. Er staat in 50% maar ten opzichte van welk jaar? Wij denken dat het handig is om daar wel iets over te zeggen want nu hangt dat een beetje in het luchtledige. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. Ik vind die 50% ook nog steeds erg complex want als we niet eens kunnen vaststellen ten opzichte van welk jaar we die 50% bedoelen, hoe kunnen we dan inschatten of die 50% een realistisch tussendoel is? De VOORZITTER: mevrouw Van ’t Riet, u heeft gehoord een aantal fracties heeft de wens om 2017 nadrukkelijk op te nemen. Mevrouw VAN ’T RIET: voorzitter, dan stel ik voor van die spreekt uit dat, dat we daarvan maken dat we de ambitie hebben om ons aardgasverbruik te verminderen met 50% te verminderen ten opzichte van 2017.

Ik weet dat 2018 een relatief strenge winter was, dus laten we het op 2017 houden. Als iedereen zich kan vinden in die herformulering? Mevrouw DE GRAAFF: dank u voorzitter. De uitgangspunten van de Transitievisie warmte spreken ons aan. Er worden geen dwangmaatregelen aangekondigd en de zorgen over draagvlak en betaalbaarheid worden onderkend. De visie richt zich op het nu oogsten van het laaghangend fruit. Daartoe zijn bewoners uit eigener beweging al bereid om daartoe over te gaan. Het CDA hecht allereerst aan wat de samenleving vermag, daarna pas de markt en de overheid. Het stuk getuigt ook van een focus op en voorrang voor isolatie want dat voorkomt het onnodig opwekken van energie en welke toekomstige vormen dan ook. De fractie van het CDA Diemen kan zich dus vinden in de voorliggende Transitievisie warmte en zal ermee instemmen. We hebben wel grote moeite met motie 1, ingediend door GroenLinks. Reductie van gebruik van aardgas is voor het CDA Diemen geen doel op zichzelf, net zomin als de aanleg van windmolenparken en zogenaamde zonneweiden voor ons geen doel op zichzelf is. Het gaat ons om het geheel van de transitie en niet om de specifieke keuze en snelheid van implementatie van onderdelen. Het proces van de transitie is onderhevig aan allerlei dynamiek.

Bijvoorbeeld, onze fractie had al gewezen op de toekomstige rol van waterstof als energiedrager toen het nog vooral als erg gevaarlijk knalgas werd gezien. De inzichten zijn inmiddels gegroeid. Ook zijn er ontwikkelingen op het gebied van kernenergie, zowel technisch-wetenschappelijke vooruitgang als qua maatschappelijk draagvlak en qua politiek gezien het nieuws van gisteren. De jaren zeventig van de vorige eeuw zijn voorbij. Alle CO2-vrije energievormen hebben voor- en nadelen. Windparken en zonneweiden kennen ook nadelen en de kritiek daarop groeit. Vandaar onze eerdere motie over een energiemix die wij samen met de VVD enige maanden geleden hebben ingediend. Het CDA Diemen is van mening dat er sprake is van urgentie maar geen reden voor paniek. Ook hier is er een ontwikkeling gaande. We wijzen op het gedachtegoed van Richard Tol, een van de meest gezaghebbende klimaateconomen 8

ter wereld, hoogleraar aan de Universiteit van Sussex en aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Tevens ontving hij als lid van het VN-klimaatpanel een gedeelde Nobelprijs in 2007. Hij is wars van anonisme en apocalyptische ideeën. Hij ziet de energietransitie als een inspanning van de gehele wereld die zich over vele jaren zal uitstrekken. Er is geen tijd voor uitstel maar wel van bedachtzaam beleid. Angst is een slechte raadgever. Het CDA Diemen zal niet voor deze motie van GroenLinks stemmen. De heer POELWIJK: dank u voorzitter. In de informatieve raad hebben we natuurlijk al uitvoerig naar voren gebracht dat we blij zijn met deze Transitievisie warmte en dat we er mooie uitgangspunten in zien staan waarmee we vooruit kunnen richting de toekomst om die warmtetransitie vorm te gaan geven. Ik zal mij vanavond eventjes richten op de motie van GroenLinks. Uiteraard kunnen wij ons vinden in de monitoring. Ik denk dat, wat de heer Timmer al aangaf, het goed is om die informatie te hebben en dat we goed in beeld hebben welke kant we opgaan.

Wat ik ook al eerder aangaf in de interruptie is dat ik die 50% nog steeds ingewikkeld vind, zeker omdat we er vanuit kunnen gaan dat bij zo’n complex onderwerp als de warmtetransitie de 1e helft vaak ingewikkelder is dan de 2e helft omdat we op dit moment nog helemaal moeten uitvinden hoe zit dit in elkaar, hoe gaan we dit allemaal vormgeven maar als we daar een iets zachtere formulering van maken wat nu ook gebeurt, dan ben ik het met de anderen eens. We zullen natuurlijk wel in die richting van 50% moeten komen en dan kunnen wij ook instemmen met deze motie. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Eerst maar even over die motie. De motie gaat uit van vermindering van het gasverbruik maar het uiteindelijke doel is CO2-vermindering en dat bereik je door minder gasverbruik maar ook door isolatie en uiteindelijk krijg je daardoor ook minder gasverbruik maar voedselgebruik telt daar ook bij. We willen uiteindelijk minder CO2 uitstoten en dat is inderdaad die 55% ten opzichte van 1990 maar de CO2-uitstoot valt denk ik ook wel te berekenen ten opzichte van het grote aandeel gasverbruik. De Europese norm ten opzichte van 1990 is 55% min de CO2-uitstoot en dat we dat monitoren, dan kunnen we ons daar prima in vinden. Verder het initiatiefvoorstel tegen gebruik van biomassa. Dat hebben we al meer dan een jaar geleden opgezet.

Dat zou toen betrokken worden bij de warmtevisie maar dat is niet helemaal uit de verf gekomen. Het doel is namelijk het volgende. Met ambtelijke ondersteuning heb ik toen het initiatief opgezet en die zeiden al dat wanneer het initiatiefvoorstel was aangenomen door de raad en we hadden dat graag gehad voor de verklaring van geen bedenkingen in Diemen, dan hadden we hem zonder meer kunnen afwijzen. Met andere woorden, er ligt bij de Raad van State nog steeds een beroep. Door Ons Diemen en de heer Vollenbroek zijn verschillende argumenten ingebracht waaronder zware metalen. Die waren voorheen niet bekend en die kwamen pas bij de uitspraak naar voren. Dus dat zijn allerlei argumenten waardoor de rechter best wel eens zou kunnen besluiten om die vergunning af te wijzen en dat de vergunning weer terugkomt op een gegeven moment. Het zou mooi zijn als we dan een verbod hebben op het gebruik van goed omschreven houtige biomassa. Dus ik houd het initiatiefvoorstel nog aan. Enkel, ik ga het wel aanpassen aan de nieuwe Omgevingswet zodat die er zo ingeschoven kan worden en zal daar ook met ambtenaren over overleggen want die gaan inmiddels in de Omgevingswet over emissiereductie en een maximale emissie die bepaalde bedrijven of woningen of wat dan ook mogen uitstoten en dat komt in de nieuwe Omgevingswet.

Dus laten we het dan meteen goed doen en dat het meteen inschuift in die Omgevingswet. Tot zover het initiatiefvoorstel dat ik dus wel nog aanhoud namens onze fractie. De Warmtevisie vinden wij prima. Enkel, we hebben wel gemerkt bij het laatste overleg met de huurders, digitaal weliswaar en misschien is dat een beperking, maar de opkomst vond ik erg weinig en misschien kan er een evaluatie plaatsvinden wat de reden was dat zo weinig 9

mensen zich als huurder betrokken voelen bij de warmtetransitie. De presentatie was prima, dus daar lag het beslist niet aan maar misschien is het goed om een evaluatie te doen en te kijken of het volgende keer beter kan als. De VOORZITTER: ik meld dat er inmiddels een nieuwe versie is van de motie bij 2B, dus als u even iBabs ververst, dan is er een nieuwe tekst gekomen bij de uitspraak Spreekt als ambitie uit dat we het aardgasverbruik in Diemen in 2030 met 50% ten opzichte van 2017 willen hebben verminderd. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. De grote verbouwing. Zo noemt mijn partijgenoot Diederik Samson de uitdaging waar we de komende jaren voor staan en waar we vanavond over spreken, namelijk dat alle gebouwen van het aardgas af moeten en op een duurzame manier verwarmd moeten worden. Het is met recht een grote verbouwing die ook nog eens heel erg ingrijpend is. Het raakt alle inwoners direct in hun eigen en vertrouwde omgeving en dat lijkt logischerwijs tot vragen en zorgen, bijvoorbeeld over de kosten en over het comfort en die vragen en zorgen kwamen ook naar voren in het bewonersonderzoek dat gehouden is. Toch ziet de PvdA Diemen die grote verbouwing met vertrouwen tegemoet. In Diemen worden de voorbereidingen voor de verbouwing nauwkeurig betrokken.

De Transitievisie warmte laat gedetailleerd zien welke kansen er in de verschillende buurten liggen voor verduurzaming en wat de mogelijkheden voor de verschillende buurten zijn om van het gas af te gaan. Kansen en mogelijkheden zijn er gelukkig genoeg en dat stemt de PvdA optimistisch. We willen nadrukkelijk nog eens vragen om er de komende jaren voor te zorgen dat iedereen mee kan komen in die warmtetransitie en om te voorkomen dat bewoners in energiearmoede moeten leven. De Transitievisie warmte is het begin, een soort van 1e bouwplan, van die grote verbouwing. Het geeft handvatten waarmee wij volgend jaar in gesprek kunnen met inwoners, ondernemers en bedrijven om te kijken waar de grote verbouwing concreet kan beginnen. De PvdA Diemen hoopt dat die gesprekken de zorgen en vragen kunnen wegnemen bij inwoners, dat er draagvlak ontstaat voor de transitie en dat we het samen met elkaar kunnen doen. Wat de motie van GroenLinks betreft. Ik denk dat die net met z’n allen heel mooi is aangepast, dus die steunen wij. De VOORZITTER: ik zie in de chat nog wat opmerkingen over de exacte formulering. Die laten we even bij de indiener. Als de indiener denkt dat dit een goede formulering is of dat er een betere is, dat horen we dan graag maar dat laten we even bij de indiener. Wethouder SIKKES: dank u voorzitter.

Dank weer voor toch wel de complimenten die zijn gegeven en ook voor het inzien van de grote opgave die wij hebben, de grote verbouwing zoals mevrouw Kuilman het noemde in navolging van haar partijgenoot. Dat is het zeker en dat zullen we allemaal met elkaar, stap voor stap, door moeten gaan maken. De twijfels die de heer Timmer van de VVD bij 2040 heeft, heeft die natuurlijk van mij ook gehoord. Dat houdt niet in dat we daar niet naartoe moeten werken. Wel word ik, en dat geldt niet voor het gehele coalitieakkoord dat gisteren gepresenteerd is, door het coalitieakkoord wel enorm gesteund in die 2040 energieneutraal want het coalitieakkoord spreekt over 80% in 2040 en spreekt over 55% in 2030. Dus dat is zelfs meer dan op de helft waar wij willen zitten met 50% CO2-reductie. Dus ik ga er vanuit dat er vanuit het kabinet dan ook mogelijkheden, middelen, instrumenten et cetera gaan komen zodat het hogere doel wat zij nu gaat stellen beter passend bij het doel van Diemen ook onze kant uit gaat komen zodat we ook daadwerkelijk aan het doel kunnen gaan werken. 10

Dan de Ouderenpartij Diemen. Geen dank voor het antwoord na de vergadering. Ik had hem liever tijdens de vergadering gegeven. Alleen, de heer Prins noemt het het ontwijken van vragen maar ik heb geprobeerd het antwoord te geven en toen zei de heer Prins dat ik hem niet goed begreep. Dus ik denk dat er sprake was van een miscommunicatie en niet zozeer van het ontwijken van vragen en als we het hebben over de uitgangspunten, er wordt in de Transitievisie warmte een heel hoofdstuk aan uitgangspunten besteed. Dus als de heer Prins specifieke vragen heeft, dan zou ik voor willen stellen dat het dan ook onder een van die uitgangspunten gehangen wordt en onder de tekst die in die uitgangspunten staat want we hebben getracht zo zorgvuldig mogelijk te zijn zodat voor uw raad maar zeker ook voor onze inwoners duidelijk is wat wij bedoelen met de uitgangspunten want de loze zin stap voor stap. Of er moet een kind aan het leren lopen zijn, dan is stap voor stap een goede definitie maar anders is het natuurlijk extreem vaag. De Onafhankelijke Partij Diemen heeft het over meenemen van bewoners, dat ze daar hun zorgen hebben. Ik neem dat ter harte en we zullen daar ook echt onze best voor doen om bewoners daar op een adequate en informatieve manier in mee te nemen. Dat doen we nu al maar dat kan zeker een tandje meer, temeer omdat we met z’n allen deze klimaatcrisis willen aanpakken.

Dan vind ik het toch wel netjes om mevrouw De Graaff, want die kon door omstandigheden niet bij de informatieve vergadering zijn, even dank te zeggen voor de opbouwende en kritische inbreng. We zullen die zeker ook meenemen in het verdere proces. Dan Ons Diemen. Ik moet de heer Advokaat helemaal gelijk geven. Gasverbruik verminderen is een middel maar wel een belangrijk middel want we hebben ook het doel fossiele brandstoffen te stoppen. Dus het is een middel aan twee kanten. We moeten het fossiele brandstofgebruik naar nul brengen en we willen CO2-reductie hebben. Dat kan onder meer door het gasverbruik naar beneden te brengen maar vergeet niet dat we het hebben over CO2-neutraal, energieneutraal en dus geen CO2 meer uitstoten. Dan heb je het dus in ieder geval over gasloos of je moet aan CO2-opvang doen. Dan zou dat kunnen. Dan even een technisch puntje over het aanhouden van het initiatiefvoorstel. Ik zou me dan wel kunnen voorstellen dat de heer Advokaat met het presidium in overleg gaat want het lijkt mij niet de bedoeling dat er eeuwig een initiatiefvoorstel wordt aangehouden. Dat is voor niemand nuttig. Dus laten we het dan agenderen en bespreken want nu blijft het een beetje boven de markt hangen. Ik denk dat wij door middel van het memo antwoord hebben gegeven maar de heer Advokaat denkt daar anders over.

Dat mag natuurlijk maar laten we hem dan gewoon agenderen voor een vergadering, dan kunnen we dat naast elkaar leggen en bespreken maar dat hoeft nu niet besproken te worden. Dat is tussen de heer Advokaat en het presidium wat mij betreft. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. U laat mij eigenlijk verbazen want op uw verzoek is het initiatiefvoorstel aangehouden en nu zegt u we kunnen het niet eeuwig aanhouden. U heeft gevraagd om hem aan te houden. U brengt een beetje verwarring of ik de boel ophoud of zo. Wethouder SIKKES: dank u voorzitter. Dat is altijd het risico bij de heer Advokaat dat hij woorden anders gaat uitleggen of woorden gaat invullen. Ik zeg niet dat hij voor verwarring zorgt. Ik zeg dat ik toentertijd maar dat zeg ik nu. Toentertijd heb ik gezegd van laten we het aanhouden totdat we de Transitievisie warmte hebben besproken. Volgens mij hebben we die nu besproken en ik denk dat ik antwoord heb gegeven op het initiatiefvoorstel. Temeer omdat we nog een memo hebben die extra informatie geeft over houtige biomassa en de heer Advokaat denkt daar anders over en daarom zeg ik, laten we hem dan agenderen want anders blijft het boven de markt hangen en dat is dus geen kwalificatie van de heer 11

Advokaat. Ik zal mijn woorden zorgvuldig kiezen, dat is slechts een constatering van mijn kant. Dan de motie. Daar hoef ik niet zoveel meer over te zeggen wat mij betreft en ook in de nieuwe formulering kunnen wij ons als college vinden. De heer ADVOKAAT: voorzitter, ik had nog een reactie verwacht van de wethouder over een evaluatie van de huurdersbijeenkomst wat er eventueel aan schortte of is er gewoon nog te weinig belangstelling onder de inwoners of zo zodat we een beeld krijgen van waar laten we het liggen of waar laten we het niet liggen of we kunnen er niks aan doen of we kunnen er wel wat aan doen. Ik zou dat graag op prijs stellen. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. We hebben dus de motie een klein beetje aangepast. Ik hoop dat de heer Timmer en de heer Sikking zich daarin kunnen vinden en de anderen die commentaar hadden. Ik had eigenlijk in mijn eerste termijn ook nog willen reageren op de heer Prins die aangaf dat eigenlijk heel veel van die monitoringscijfers al beschikbaar zijn. Dat is natuurlijk super fijn. Volgens mij maakt dat het werk voor het college om dat bij elkaar te zetten alleen maar makkelijker. Ik denk dat het fijn is dat het voor de raad op een rijtje wordt gezet en dat het ook wordt gerelateerd aan de maatregelen zodat wij ook zelf maar zeker de bewoners kunnen zien van heeft het nou effect wat we doen met z’n allen.

Ik begrijp de heer Advokaat die zegt het gaat over de CO2-uitstoot die we moeten verminderen. Dat is natuurlijk zo maar dat is best een abstract begrip en als we kunnen laten zien van wat we doen op isoleren en andere manieren om ons gasverbruik te verminderen, als we met z’n allen kunnen zien dat het werkt, dan helpt dat mensen om te zien en te voelen dat zij daar ook zelf hun steentje aan bijdragen op de schaal van aardgas. Ik denk dat dat voor veel mensen een veel begrijpelijker punt is dan de hele abstracte CO2-uitstoot. Dus daarom wil ik er toch voor pleiten om het aardgas te monitoren hierdoor. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Bij een gedeelte van de inwoners wanneer je zegt ga van het gas af allemaal, dan gaan hun nekharen overeind staan en als je praat over CO2vermindering, dan kom je in gesprek. Vandaar dat ik het altijd heb over CO2-vermindering want dat is uiteindelijk je doel en de consequentie daarvan is dat je minder gas verbruikt om dat doel te bereiken en als je met mensen in gesprek gaat over CO2-vermindering, dan valt er te praten maar ga je zeggen u moet van het gas af, dan gaan die nekharen overeind. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Dat snap ik ja en nee.

Als u zegt van je moet van het gas af, dat is ook nogal een grote stap maar we beginnen natuurlijk nu met het mensen te stimuleren, te helpen en te faciliteren om te isoleren om hun gasverbruik te verminderen. Zeker met de hoge gasprijzen denk ik dat heel veel bewoners dat nu juist heel erg kunnen waarderen en om dan in de cijfers te kunnen zien dat het werkt. Ik denk dat de mensen eerlijk gezegd daar alleen maar blij van worden en als dat dan ook nog bijdraagt aan de CO2-reductie, dat is mooi meegenomen, 2 doelen ineen, het bespaart geld en we dragen bij aan de CO2-reductie. De heer SIKKING: dank u voorzitter. De heer Advokaat zegt dat hij het gesprek moeilijk kan aangaan als het over gas gaat maar wel over CO2. Wij hebben een andere ervaring want het doet de mensen heel veel als je zegt dat ze van het gas af moeten gaan en bij CO2 denken ze altijd aan de industrie. Dus ik denk dat de stapjes die wij kunnen maken wij ook bij de mensen over moeten brengen en CO2 is dan niet zo interessant voor de mensen. Het gaat om het van het gas afgaan want dat is ingrijpend voor hen thuis.

12

De heer PRINS: dank u voorzitter. Wat betreft het antwoord van de wethouder. Of we begrijpen elkaar niet goed maar als hij zegt we gaan het in de uitgangspunten stap voor stap doen en dat is vaag. Dan denk ik dat hij het onderschrijft maar het kan ook zijn dat hij het anders bedoelt. Wij hebben kritiek gehad op de vaagheid van de uitgangspunten en daar laat ik het nu bij. Dat ga ik niet verder herhalen. We zien met grote spanning uit naar de invulling per wijk voor de komende periode want dat zal hierna gebeuren en wij zullen ook voor de Transitievisie warmte stemmen. Dat geldt niet voor de motie en ik heb toch wel met enige verbazing aangehoord hoeveel percentages er voorbij gingen. 50%, 55% en jaartallen, 1990 werd genoemd, 2017 en ik kan daar niks mee. De motie wordt ingehaald door de Europese Unie en door het in wording zijnde nieuwe kabinet dat uitgaat van 55%. Ik heb aangegeven in de eerste termijn dat in Diemen al sinds 2013 het gemiddelde aardgasverbruik van 1400 m³ naar 800 m³ is teruggegaan en dat is een teruggang met 57%. Dus dat zit al boven die percentages die eerder zijn genoemd en ik kan dus ook niets met zo’n motie die zo’n percentage opneemt en die niet uitgaat van de reële ontwikkelingen van de afgelopen jaren. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Prins.

U zegt dat het verbruik al is afgenomen maar dat is gemiddeld per huishouden als ik het goed begrijp. De heer PRINS: over heel Diemen is het gemiddelde verbruik teruggelopen van 1400 naar 800 m³ en ik heb er daarom bij gezegd, want je moet een beetje inzoomen op die cijfers, Holland Park en de Sniep zijn grotendeels gasloos gebouwd. Dus die drukken dat percentage omlaag. Mevrouw VAN ’T RIET: mijn vraag is dus dat gaat over het aantal kubieke meters per huishouden gemiddeld, dus dat is al 50% omlaag maar het absolute verbruik van Diemen in gas is geen 50% omlaag. Gemiddeld per huishouden misschien wel maar. De heer PRINS: nu noemt u er ook geen jaartal bij en dat heb ik wel gedaan want ik heb 2013 genoemd omdat die cijfers openbaar bekend zijn. Mevrouw VAN ’T RIET: maar ik heb het over de absolute hoeveelheid gas en niet gemiddeld per huishouden. De heer PRINS: dank u voorzitter. Dan kom ik toch uit op een percentage van 57% vanaf 2013. Dus denk ik de motie gaat niet uit van reële ontwikkelingen en dat is ook de kern van het bezwaar tegen de motie die uitgaat van monitoring als een sturingsinstrument want het aardgasverbruik gaat pas omlaag na genomen maatregelen, niet vooraf. Dus als je ergens in geïnvesteerd hebt. Tegenwoordig kun je van elke ledlamp die je gebruikt uitrekenen wat de besparing is en dat geldt ook voor een grote investering in een flatcomplex.

Die gaat van tevoren berekenen wat het kost en wat het oplevert aan geld en ook qua gasvermindering en CO2-uitstoot. Mevrouw VAN ’T RIET: dank u voorzitter. Ik wil alleen even benadrukken dat onze motie gaat over het verbruik van Diemen als geheel en niet een gemiddeld verbruik per huishouden en dat is echt iets anders dan de percentages die de heer Prins noemt. De heer PRINS: u maakt het met uw antwoord nog ingewikkelder want de cijfers zijn bekend, de vermindering in gasverbruik ook maar wat kun je en wat moet je er aan toevoegen in de komende jaren. We beginnen niet op nul en 2017 is ook geen nul jaar. 13

De heer SIKKING: dank u voorzitter. Ik wil de heer Prins en mevrouw Van ‘t Riet even corrigeren want in de motie staat duidelijk een reductie van het aardgasverbruik per buurt en dus niet in het totaal van Diemen. Dat kan wel uitgerekend worden maar het gaat per buurt en dan vind ik het heel nuttig om te zien welke buurt blijft achter en welke buurt loopt vooruit. Voor beide partijen is het goed om de motie nog even door te lezen want er staat duidelijk per buurt. De heer PRINS: dan heb ik de grote buurten van Diemen genoemd. Het komt erop neer dat Noord en Zuid en Centrum onderhanden genomen moeten worden. Uiteindelijk zullen wij tegen de motie stemmen. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Het gaat echt per buurt en dat die andere buurten heel goed geïsoleerd zijn en erg laag zitten, prima, maar het gaat om het geheel wat in al die centra die u heeft opgenoemd, daar gaat het ook om en ik snap niet dat u tegenstemt. De heer TIMMER: dank u voorzitter. Deze discussie gehoord hebbende, de verwarring is ten top. Waar stemmen we nu precies voor? Welke ambitie is het? Als we het Klimaatakkoord zien met als referentiejaar 1990, dat is toch wel weer een heel ander vertrekpunt.

In deze motie gaan we uit van 2017 en zo langzamerhand schuif ik op naar laten we nou gewoon monitoren, dus meten en bijhouden, maar die ambitie niet noemen want dat is op dit moment een rommelige en verwarrende discussie waar we straks elkaar alleen maar in de haren vliegen en geen stap verder komen. Dus meten is weten, daar zijn we voor maar de discussie die we nu hebben, die wordt straks in alle hevigheid nog verder gevoerd. Wethouder SIKKES: dank u voorzitter. De huurdersbijeenkomst. Ik zou graag van de heer Advokaat willen horen, niet nu want dat kunnen we navragen welke huurdersbijeenkomst want ik heb meer bijeenkomsten met huurders. Dus waar ging het over? We kunnen dan even kijken hoe en wat. Dus ik ga niet een hele evaluatie toezeggen maar ik wil best even met de heer Advokaat kijken waar het over gaat. Dan de uitgangspunten nog een keer van de heer Prins want of hij dat nou bewust doet of niet, hij verdraait mijn woorden. Ik zeg een zin eruit halen, namelijk de kopzin van het uitgangspunt. Dat is vaag maar we hebben een heel hoofdstuk en dat hoofdstuk heet ook uitgangspunten en daar staat per uitgangspunt een alinea waarin de vaagheid want ik ben het met de heer Prins eens dat als alleen die kopzin wordt gebruikt, dan is het een vaagheid maar er zit een tekst onder die u vaststelt. Dus daarmee halen wij die vaagheid weg. Dan nog even over de motie.

Daar hoef ik niet zo heel veel aan toe te voegen, anders dan wat ik al gedaan heb. Wat betreft de monitoring, daar kan ik mij in vinden. Ik snap niet erg goed waar de heer Prins het over heeft tussen de buurten Diemen Centrum, Diemen Zuid en Diemen Noord want dat zijn onze wijken als we de CBS-termen aanhouden en bij de buurten hebben we het over Biesbosch, Akkerland, Polderland et cetera en het lijkt mij en het is daarom dat ik er positief over adviseer; interessant om op dat niveau, anders dan op wijkniveau of op gemeenteniveau, een getal te hebben want dat willen we graag natuurlijk om te kijken welke maatregelen hebben in welke buurt een effect. De ambitie, het doel, dat heb ik de vorige keer ook al gezegd, daar kunnen we elkaar in overtoepen. Volgens mij is in deze raad de essentie van de klimaatcrisis helder. Het is ook duidelijk waar we naartoe moeten. Hoe we dat moeten doen, daar hebben we het over maar dat we die doelen moeten halen en ook die einddoelen moeten halen en hoe sneller hoe beter. Al die uitgangspunten zijn helder voor elkaar. Dus laten we ons niet blindstaren op een doel maar laten we die monitoring gebruiken om te kijken of we zo snel als mogelijk de stappen kunnen zetten die nodig zijn om deze klimaatcrisis het hoofd te bieden. 14

De VOORZITTER: ik ga naar besluitvorming. De Transitievisie warmte, het raadsvoorstel en daarna de motie van GroenLinks. Is er nog behoefte aan een stemverklaring? Volgens mij is het wel helder en dan ga ik eerst naar de Transitievisie warmte, het raadsvoorstel. Mag ik concluderen dat iedereen zich daarin kan vinden en stemming niet nodig is? Dat is een juiste conclusie. Dan is daarmee het voorstel unaniem aangenomen. 2.B

Motie GroenLinks 1 Monitoren reductie aardgas

De VOORZITTER: dan gaan we naar de motie. Ik heb begrepen dat daar verschillend over wordt gedacht. Dus ik neem aan dat er stemming wordt gevraagd. Dat is het geval. De heer TIMMER: de zeer verwarrende ambitie gehoord hebbende zouden wij wel voor monitoring zijn maar niet voor zoals het nu in de motie staat. Dus wij zullen tegen stemmen. De VOORZITTER: inmiddels is in iBabs een apart agendapunt aangemaakt 2B waar de aangepaste motie in staat en de motie is nu opengesteld voor stemming. Na stemming blijkt dat er 21 stemmen zijn uitgebracht waarvan 15 voor en 6 tegen. Daarmee is de motie aangenomen. Tegen de motie stemmen de fracties van CDA, Ouderenpartij Diemen en VVD. Ik schors de vergadering voor 5 minuten. De VOORZITTER: ik heropen de vergadering. 3.

Grondexploitatie sociale woningbouw Buitenlust

De VOORZITTER: zoals de voorzitter tijdens de informatieve raadsvergadering al aangaf. Het onderwerp is echt de grondexploitatie. Ik begrijp dat fracties het onderwerp in een bredere context willen plaatsen maar ik verzoek om dat toch echt heel kort te doen want het hoofdonderwerp van vanavond is de grondexploitatie zelf. Mevrouw KUILMAN: dank u voorzitter. U zei het al. We hebben het vorige week meer dan uitgebreid gehad over de grondexploitatie Buitenlust en aanverwante zaken. Ik wil niet in herhaling vallen maar ik zou toch een paar punten uit mijn betoog vorige week willen aanstippen zonder daarbij breedsprakig te worden. De grondexploitatie gaat over de financiële haalbaarheid van de bouw van 38 sociale huurwoningen in Buitenlust. Het laat een klein negatief resultaat zien van ongeveer 3,5 ton. Een bedrag wat op een gemeentebegroting niet zo schokkend is en wat voor de PvdA Diemen ook geen reden is om onze handen van het project af te trekken. De gemeente kan het negatieve resultaat immers dragen. Dat is voor de PvdA een belangrijke maar niet de meest zwaarwegende reden. Belangrijker is nog dat de bouw van die sociale huurwoningen in het algemeen belang is. Er is een groot tekort aan huurwoningen in onze regio en dit project kan er aan bijdragen om dat tekort wat in te dammen. Als de woningen er straks staan, dan bieden we aan tientallen mensen een thuis.

Daar hecht de PvdA Diemen erg veel waarde aan. Het negatieve resultaat nemen we in het algemeen belang graag voor lief. Mevrouw VAN ENGELEN: dank u voorzitter. Tijdens de behandeling van dit onderwerp in de informatieve raad van 9 december konden wij het kort houden en dat kunnen wij nu wederom doen. Zeker omdat ons verhaal vrijwel naadloos aansluit bij het verhaal van de Partij van de Arbeid viel mij zojuist op. Zoals we vorige week ook benoemd hebben, de beslissing die vanavond aan ons voorligt is de volgende stap in het proces richting sociale woningbouw in Buitenlust. Met het vaststellen van de grondexploitatie wordt niet alleen de 15

financiële haalbaarheid benoemd maar kunnen onder meer ook die onderzoeken uitgevoerd worden die nodig zijn voor het bestemmingsplan. Onderzoeken die ook vragen beantwoorden die mede vanuit de bewoners komen en waarom zij al meerdere keren gevraagd hebben. Zoals bekend kan GroenLinks dan ook gewoon instemmen met de nu aan ons gevraagde beslissing. De heer SIKKING: dank u voorzitter. Wij kunnen het ook heel erg kort houden want wij zijn tegen. Wij vinden € 350.000 een aanzienlijk bedrag en daarnaast vinden we dat de uitspraak van de Hoge Raad niet meegenomen is en we denken dat dat problemen in de toekomst gaat leveren. Dus we kunnen daar niet mee instemmen en wij stemmen tegen. De heer PRINS: dank u voorzitter. Wij kunnen ook kort zijn. We zullen voor dit voorstel stemmen. We gaan akkoord met de grondexploitatie en ik ben blij dat het college voorstelt om het gemiddelde tekort van ongeveer € 10.000 per woning voor rekening van de gemeente te laten komen om daar in ieder geval dit project financieel mee mogelijk te maken. Mevrouw DE GRAAFF: dank u voorzitter. Het was voor het CDA Diemen een lastige afweging maar we hebben op 6 juli gekozen voor de bouw van een beperkt aantal sociale huurwoningen in Buitenlust. De doorslag voor ons gaf de nood van de woningzoekenden. Thans ligt voor ons een besluit over het financieel kader.

Het is voor ons een logische vervolgstap en waar wij A hebben gezegd, zeggen wij nu B. We hebben kennis genomen van de briefwisseling tussen de Buitenlust bewoners en de wethouder. Het bestemmingsplan zal in 2022 ter goedkeuring aan de raad worden voorgelegd en dat vinden wij het geëigende moment voor deze inhoudelijke discussie over het onderwerp. Nu stemmen wij in met het thans voorliggende besluit. De heer BERKHOUT: dank u voorzitter. Voor ons ligt de grondexploitatie Buitenlust ter besluitvorming voor en zoals ook al toegezegd door de vorige sprekers is het een financiële schets voor de haalbaarheid voor de realisatie van de woningen in Buitenlust. Daartoe hebben we op 6 juli reeds besloten en op basis van deze begroting vraagt het college ook aanvullend om een krediet te verstrekken om te kunnen werken aan de vervolgstappen. Zoals ik tijdens de informatieve raad vorige week reeds heb gezegd kan D66 Diemen instemmen met zowel de berekening als het verlenen van het bijbehorende krediet. Het is goed voor het indammen van het woningtekort. We vertrouwen op de juistheid van de gemaakte berekeningen en we zijn bereid te investeren in de sociale woningbouw. Voor alle duidelijkheid en vooral voor de luisteraars, de grex is hiermee nog geen bouwbesluit of geen bestemmingsplan.

D66 is een van de fracties die samen met PvdA, GroenLinks, CDA en Ouderenpartij Diemen op 6 juli dit positieve besluit heeft genomen over het conceptplan en de raad was toen met 71% akkoord met het conceptplan. Ik heb toen aangegeven dat dit voor ons geen eenvoudig besluit was. Misschien voor niemand niet en in de afweging tot de uiteindelijke beslissing hebben wij toen zoveel mogelijk het maatschappelijke belang en het belang van de direct omwonenden meegenomen. Het is zeker niet mijn bedoeling om vandaag de discussie over wel of niet bouwen opnieuw aan te gaan want het principebesluit is genomen op 6 juli en daar gaan we zeker niet aan tornen. Dat kan zelfs niet eens maar we kijken uit naar de verdere uitwerking daarvan. Belangrijk voor de nadere uitwerking is dat er nog een bestemmingsplanwijziging moet komen en daarbij geldt, even voor de luisteraars van Buitenlust, formele inspraak. Volgens mij heeft u dat ook al in de brief van de heer Cornelissen meegekregen. Dat betekent dat raad en bewoners van Buitenlust meer inzicht zullen krijgen in de uitgewerkte bouwplannen en het ontwerpbestemmingsplan. Als de buurt dat nodig vindt kunnen er alsnog zienswijzen 16

ingediend worden en zelfs in het uiterste geval in beroep worden gaan maar dat staat in de brief van de heer Cornelissen aan u. Toch nog even een korte toelichting achter onze beslissing van 6 juli want ik zei al het was een moeilijke keuze. Het maatschappelijk belang behoeft weinig toelichting: wooncrisis, tekort aan woningen en vooral die in de sociale huur, wachttijden die oplopen, jongeren die uit noodzaak bij ouders moeten blijven wonen. Bebouwing zorgt zeker voor verandering in de buurt en ook voor de huizen die grenzen aan de beoogde bouwlocatie maar we verwachten dat de leefbaarheid van de wijk in stand blijft en investeren in de nabijgelegen plekken verder in groen. Met het realiseren van woningen in Buitenlust dienen we ook een lokaal en Diemens belang. De wethouder heeft bij de besluitvorming van 6 juli toegezegd dat 50% van de woningen aan Diemenaren kan worden toegewezen, in de context natuurlijk dat het gemiddelde niet de 30% mag overschrijden, maar met die 50% zouden ook mensen in Buitenlust kunnen kiezen voor de nieuwe locatie. Ongeacht welke Diemenaar naar de nieuwe locatie zou verhuizen, dit zal bijdragen aan de van Groot naar Beter-regeling.

Binnen deze context hebben wij van de zomer besloten dat wij voor het bouwen zijn en we zullen vandaag instemmen met de financiële onderbouwing, de grex, en het verlenen van een aanvullend krediet dat de volgende te nemen stappen mogelijk maakt. Mevrouw WIELAGE: dank u voorzitter. Meneer Berkhout, u spreekt over vanavond is het geen bouwbesluit want we hebben het vanavond over de grondexploitatie maar u zegt ook de bewoners kunnen bij het bestemmingsplan zienswijzen indienen. Denkt u dat op dat moment de bewoners nog kunnen meedenken over de exacte locatie van de woningen? Hoe kijkt u daar tegenaan? De heer BERKHOUT: dank u voorzitter. Ze kunnen alsnog zienswijzen indienen begrijp ik. Zie ook de brief van de heer Cornelissen aan de bewoners. Dus ik weet niet zeker of dat nog kan maar ik denk dat alles mogelijk moet zijn. Als er dat soort zienswijzen binnenkomen zou dat misschien wel de duur van het project kunnen vertragen. Mevrouw WIELAGE: voorzitter, ik begrijp van de heer Berkhout dat hij zich niet echt heeft geïnformeerd in welk deel van het besluitvormingsproces we nu zitten. Dat is vooral voor de bewoners van belang want u zegt het is nu geen bouwbesluit, we hebben op 6 juli al het een en ander besloten. Dus wat voor inspraak is er straks voor de bewoners, denkt u, nog mogelijk? De heer BERKHOUT: ik heb met meneer Scholten vanmiddag nog gesproken precies over die vraag.

Het antwoord dat hij mij gaf was dat in grote lijnen alles al vastligt wat dat betreft maar in kleine invullingen zoals hoe komt de speelgelegenheid eruit te zien, die mogelijkheden bestaan en daar zouden we weer een participatieslag over kunnen krijgen maar de grote lijnen zijn natuurlijk al besloten. Mevrouw WIELAGE: dat wilde ik even weten, dat u dat zich goed beseft. De heer ADVOKAAT: dank u voorzitter. Het gaat mij om de risico’s van dit plan. Ik kan niet in detail treden maar ik mis dus het risico op flora en fauna oftewel de risico’s dat we in strijd handelen met de Natuurbeschermingswet, of daar posten over zijn opgenomen ja of nee. Omdat die risico’s onvoldoende zijn afgedekt heb ik daarom een motie vreemd ingebracht om alsnog die risico’s af te dekken zodat in ieder geval op natuurgebied de boel op orde blijft want onze grootste zorg is dat Spoorzicht toch als stepstone verdwijnt of verarmt of achteruitgaat en dat willen wij eigenlijk zien te voorkomen. 17

Mevrouw WIELAGE: dank u voorzitter. Voor ons ligt de besluitvorming omtrent de grondexploitatie van Buitenlust. We hebben het al bij de informatieve raad gezegd. We hebben respect voor het ambtelijk werk dat is verzet en zijn overtuigd van de kwaliteit van de berekeningen. De grondexploitatie komt uit op een negatief resultaat van € 380.000 en dat er geld bij sociale woningbouw moet, daar kunnen wij mee leven maar zoals u weet ziet de Diemense VVD liever bouw van middeldure huurwoningen, onder meer ook om de doorstroming te bevorderen vanuit de sociale huurwoningen en er is al veel, ongeveer 50%, sociale woningbouw op Buitenlust. Als er al gebouwd moet worden had de Diemense VVD liever alle gronden in en om Buitenlust, al dan niet nu passend bij het bestemmingsplan meegenomen bij de afweging, ook die in bezit van derden, maar het coalitieakkoord wordt uitgevoerd. Een meerderheid van de raad is het eens met deze woningbouw. Vervelend voor de bewoners van Buitenlust die al zwaar worden getroffen door de bouw rondom de spooronderdoorgang en daaropvolgend ook nog een uitgestelde herinrichting en ophoging van de wijk. Al met al kan het gebeuren dat de bewoners te maken krijgen met overlast door werkzaamheden gedurende een periode van 7-8 jaar. Het recente arrest van de Hoge Raad gaat er over dat de overheid gelijke kansen moet bieden bij gronduitgifte.

Het college geeft aan dat in Diemen geen andere ontwikkelaars zijn benaderd voor dit project omdat Rochdale van oudsher veel bezit heeft in deze wijk, daarom goed bekend is met de lokale situatie en ook eventuele doorstroommogelijkheden onder haar huurders in Buitenlust onder de aandacht kan brengen. Wij vinden het nog steeds nogal mager om te stellen dat zij daarom de meest geschikte partij wordt geacht door de gemeente en wij vragen ons nog steeds af of de gemeente daarmee niet in strijd handelt met de recente jurisprudentie. Het college denkt van niet, zo hoorden wij in de informatieve raad. Het participatieproces is mislukt en bewoners voelen zich niet serieus genomen. De mails deze week van de Werkgroep Buitenlust laten dat andermaal zien. Het college had er in onze ogen simpelweg voor moeten zorgen dat bewoners zich gehoord voelen en hierbij realiseren wij ons dat het niet iedereen naar de zin kan worden gemaakt maar concreet antwoord geven op vragen, brieven en e-mails moet toch echt wel en dan kun je niet volstaan met een verwijzing naar formele besluiten en de demonstratie in juni, hier voor het gemeentehuis, toonde al aan dat dit geenszins het geval is. Dit is oude politiek waar de Diemense VVD vanaf wil. Partij van de Arbeid, GroenLinks en D66, hier is in onze optiek sprake van een plan doordrukken waar bewoners moeilijk mee kunnen leven.