Bijlage 5: Jaarrapportage 2024 gemeente Diemen

Bezoekadres Ebbehout 31 1507 EA Zaandam EBBEHOUT 31, 1507 EA ZAANDAM

www.odnzkg.nl

Aan het college van B&W Gemeente Diemen D.J. den Hartoglaan 1 1111 ZB Diemen.

Betreft: Jaarrapportage van de Uitvoeringsovereenkomst 2024

Geacht college, Hierbij bied ik u de jaarrapportage over het jaar 2024 aan. In de jaarrapportage verantwoordt de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) de inzet van de middelen die u als opdrachtgever ter beschikking heeft gesteld en omschrijft de OD NZKG de bijdrage die geleverd is aan uw ambities op het gebied van milieu, bodem, bouw en de leefomgeving in het algemeen.

Contactpersoon Andrew Campbell E-mailadres andrew.campbell@odnzkg.nl Doorkiesnummer +316 1441 9739

Datum 10 april 2025

Onze bijdrage De OD NZKG staat voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving: een belangrijke missie in een dynamisch gebied waar veel verschillende en soms tegenstrijdige belangen spelen. Naast het uitoefenen van de VTH-taken, geven we advies op een breed gebied. Omdat we veel meldingen en zienswijzen krijgen van omwonenden én veel bij bedrijven komen, weet de OD NZKG als geen andere overheid wat er speelt in het werkgebied. Ook beschikken wij over een unieke combinatie van expertise op het gebied van milieu, bodem, bouw, veiligheid, duurzaamheid en energie. Onze deskundigheid zetten we in om de leefbaarheid te borgen en om bij te dragen aan grote beleidsopgaven als de energietransitie, de transformatie van gebieden en het verbeteren van de aan milieu gerelateerde gezondheid. We vertalen de beleidsmatige opgaven van gemeenteraden, provinciale staten en het parlement naar de praktijk van de bedrijven, de bewoners en de grote infrastructurele projecten in het Noordzeekanaalgebied. Omgekeerd voeden we vanuit die praktijkervaring de beleidsmakers door het adviseren over knelpunten en tekorten in wet- en regelgeving en beleid. Samenwerking met andere OD-en De samenwerking van de OD NZKG met andere OD-en wordt steeds intensiever. Dit past in het uitgangspunt van OD.NL, namelijk ‘gezamenlijk tenzij’. We delen

1

kennis op diverse gebieden binnen de groep van Seveso-OD-en en landsbreed met alle OD-en. Dat kan plaatsvinden in de rol van landelijk trekker binnen de OD.NL en als deelnemer. In 2024 is de voorbereiding gestart voor intensivering van de samenwerking tussen de vier Noord-Hollandse OD-en. Het doel is inzicht te verkrijgen in het samenwerkingspotentieel: wat zijn de relevante onderwerpen en wat zijn de juiste samenwerkingsvormen. Dit zal in 2025 leiden tot actualisatie van de huidige Samenwerkingsagenda 2022-2024. Invoering Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden en zijn wij daadwerkelijk gaan werken met nieuwe processen, nieuwe systemen en soms ook nieuwe producten. Hierop is door de OD NZKG tijdig geanticipeerd door middel van het opleiden en trainen van onze medewerkers, het verbeteren van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het adviseren van de opdrachtgevers en stakeholders van de OD NZKG. Er is ook extra budget ter beschikking gesteld om de overgang van het oude naar het nieuwe systeem zo soepel mogelijk te laten verlopen. Op alle vakgebieden heeft de OD NZKG nieuwe producten en processen ontwikkeld. Daarnaast zijn onduidelijkheden op het gebied van de regelgeving aangepakt en opgelost.

In sommige gevallen kostte het maanden voordat die duidelijkheid was verkregen, hetgeen consequenties voor de werkzaamheden in 2024 heeft gehad en ook in 2025 nog heeft. Rapport Visitatie door ODNL Wij zijn net als alle andere omgevingsdiensten onderzocht door een ODNL-visitatiecommissie, nadat we eerst een zelf-evaluatie hadden uitgevoerd. Het algemene beeld uit de visitatie is positief. De OD NZKG onderschrijft de aanbevelingen van de visitatiecommissie en is van plan deze zelfstandig of in samenwerking met andere omgevingsdiensten of partners uit te voeren. De meeste aanbevelingen sluiten aan bij lopende acties. Beleidstekorten In 2022 heeft de OD NZKG het onderwerp beleidstekorten geagendeerd. Wij hebben bij de opdrachtgevers geïnventariseerd welke beleidstekorten op korte termijn aan de orde moest komen. Geluid is in 2024 als eerste onderwerp behandeld. Hiertoe is een regionale beleidstafel georganiseerd. Het doel van de regionale beleidstafels is om beleidsvorming en uitvoering in het Noordzeekanaalgebied beter op elkaar af te stemmen. Deze beleidstafel is zodanig nuttig gebleken dat er in 2025 een vervolgbijeenkomst over geluid zal plaatsvinden. Daarnaast is door de gezamenlijke opdrachtgevers besloten ook regionale beleidstafels te organiseren op het gebied van geur en op het gebied van waterstof.

Productie Gelet op de complicaties rond de invoering van de Omgevingswet en de uitdaging van de krappe arbeids- en inhuurmarkt, is het verheugend om te constateren dat de productie van de OD NZKG over het algemeen volgens plan is gelopen: 95% van de geplande werkzaamheden is uitgevoerd.

2

Kenmerk: Datum :

Financieel resultaat 2024 Over het jaar 2024 is € 339.377 gerealiseerd, minder dan begroot. De toelichting treft u aan in de rapportage. Samenlevingsgericht werken Het werk van onze dienst staat volop in de aandacht van bewoners, belangengroepen, politiek en media. Onze VTH-taken betreffen bedrijven waar soms veel om te doen is als het bijvoorbeeld gaat om overlast, externe veiligheid en aan het milieu gerelateerde gezondheid. Het is belangrijk alle belanghebbenden en hun perspectieven goed te horen. Het omgevingsmanagement van de OD NZKG is dan ook aanzienlijk versterkt. In 2024 is actief naar betrokken bewoners gecommuniceerd en is een aantal bewonersbijeenkomsten georganiseerd, onder meer over Tata maar ook over andere bedrijven. Rondom een aantal bedrijven is extra intensief contact met de bewoners, bijvoorbeeld in de vorm van een klankbordgroep. De OD NZKG ontvangt een steeds toenemend aantal meldingen en klachten. Voor alle opdrachtgevers geldt dat de meeste meldingen en klachten over geurhinder gaan. Datagedreven werken en AI De OD NZKG onderkent het belang van data gestuurd werken, ondermeer om op die manier de toegevoegde waarde van het werk van de dienst aan te kunnen tonen. Data helpen te bepalen met welke inzet wij de meeste maatschappelijke impact kunnen realiseren.

Data kunnen bovendien bijdragen aan het evalueren van prestaties en aan leerprocessen binnen de organisatie. Afgelopen jaar is er geïnvesteerd in een nieuw zaaksysteem en andere innovaties. Vanuit het programma Datagedreven werken is ingezet op verbetering van datakwaliteit, organisatiecultuur en techniek. Daarmee is het fundament onder datagedreven werken verstevigd. Goed beheerde data en gecontroleerde processen zijn randvoorwaardelijk voor verdere automatisering, innovatie en de verkennende AI-projecten, die inmiddels zijn gestart. Enkele voorbeelden van IA-projecten zijn beeldherkenning bij luchtvervuiling, geavanceerd zoeken in wet- en regelgeving en de toepassingen van AI-chatbots. Tot slot Met deskundigheid werken aan een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving doet ertoe. Er is in 2024 veel werk verzet rondom bedrijven die onder gemeentelijk of provinciaal gezag vallen. Wij doen ons werk in open contact met belanghebbenden in de omgeving van die bedrijven. Vanzelfsprekend is dit enkel en alleen te danken aan de professionele en bevlogen inzet van de inmiddels bijna 700 medewerkers. Met deze rapportage sluit ik 2024 af en hoop ik ook in 2025 en de daaropvolgende jaren op een prettige samenwerking.

Hoogachtend,

Loes de Maat Algemeen Directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

3

Kenmerk: Datum :

Jaarrapportage 2024 Gemeente Diemen

Datum: 31 maart 2025 Andrew Campbell Ebbehout 31 1507 EA Zaandam

accountmanagement@odnzkg.nl

www.odnzkg.nl

Inhoud

Inleiding .................................................................................................................................................... 3 Trends en ontwikkelingen ..........................................................................................................................6 Programma Milieu .................................................................................................................................................. 6 Programma Bouw .................................................................................................................................................16 Programma Bodem ............................................................................................................................................... 17 Bijlage 1: Financiën .................................................................................................................................. 24 Bijlage 2: Energiebesparing ...................................................................................................................... 26 Bijlage 3: Overlast Meldingen ................................................................................................................... 35

Pagina 2 van 39

Inleiding In het Noordzeekanaalgebied wordt het steeds drukker: meer industrie, meer mobiliteit en een forse woningbouwopgave. Al deze ontwikkelingen hebben een impact op de kwaliteit van de leefomgeving. Bewoners, werkgevers, werknemers en recreanten: iedereen heeft er baat bij dat de regio veilig en leefbaar is en blijft. Daarin heeft ieder een eigen verantwoordelijkheid, ook binnen de overheid. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (hierna: OD NZKG) voert hiertoe taken uit in opdracht van acht gemeenten en drie provincies. Voor u ligt de jaarrapportage 2024 van de OD NZKG voor uw gemeente. De OD NZKG heeft met u een uitvoeringsovereenkomst gesloten over de productie en kwaliteit van de werkvelden Milieu, Bouw en Bodem. Het doel van deze rapportage is aan te geven of de realisatie van deze overeenkomst conform de begroting is uitgevoerd. Daar waar nodig is een nadere toelichting gegeven. Omgevingswet, Wet kwaliteitsborging bouw, Milieubelastende activiteiten Het afgelopen jaar stond voor een belangrijk deel in het teken van de Omgevingswet. Op 1 januari 2024 is deze wet in werking getreden en is de organisatie ook daadwerkelijk gaan werken met nieuwe processen, nieuwe systemen en soms ook nieuwe producten.

Hierop is door de OD NZKG tijdig geanticipeerd door middel van het opleiden en trainen van onze medewerkers, het verzorgen van een goede aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het adviseren van de opdrachtgevers en stakeholders van de OD NZKG over de gevolgen van deze nieuwe wet. Hiervoor is ook extra budget ter beschikking gesteld om de noodzakelijke overgang van het oude naar het nieuwe werkwijze zo soepel mogelijk te laten verlopen. Dit tijdelijke budget voor extra werkzaamheden onder de Omgevingswet blijkt ook nodig te zijn. Het gaat hierbij om uren die zijn gemaakt voor vragen en problemen over de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouw (Wkb). Denk hierbij aan algemene vragen over de juridische regels in de wet en het overgangsrecht, maar ook aan ICT-vragen over het DSO. Dit heeft geleid tot veel vragen en antwoorden op het intranet en de website. Ook zijn werkprocessen aangepast en zijn er technische aanpassingen gedaan in het zaaksysteem. De uren zijn ook gebruikt voor de extra administratieve handelingen als gevolg van het nieuwe DSO. De nazorgorganisatie is op 1 juli 2024 opgeheven en het werk is overgenomen door de reguliere organisatie. Voor inhoudelijke vragen of problemen die herleid konden worden tot een opdrachtgever is gebruik gemaakt van de post Omgevingswet. Het bleek te gaan om meer juridische vragen dan vooraf was ingeschat.

Met de Omgevingswet is de grondslag van de milieuregulering van het begrip “inrichting” gewijzigd naar het begrip “milieubelastende activiteit (MBA)”. De omzetting van de inrichtingen naar de MBA’s wordt projectmatig opgepakt. Vanaf 1 januari 2024 is de tweede fase van het project gestart waarbij de automatisch omgezette MBA’s worden gecontroleerd tijdens de toezichtcontroles, behandeling van klachten, en behandeling van meldingen, informatieplichten of vergunningaanvragen. Pagina 3 van 39

Per programma worden hieronder nog specifieke effecten van de komst van de Omgevingswet toegelicht. Rapport Visitatiecommissie De OD NZKG is net als alle omgevingsdiensten onderzocht door een visitatiecommissie, nadat eerst een zelf-evaluatie was uitgevoerd. In december 2024 ontving de OD NZKG het rapport hierover. Het algemene beeld is positief. De OD NZKG onderschrijft de aanbevelingen en is van plan deze zelfstandig uit te voeren of in samenwerking met andere omgevingsdiensten of partners. De meeste aanbevelingen sluiten aan bij lopende acties. Over de voortgang van de uitvoering wordt vanaf 2025 gerapporteerd in de jaarverslagen. In 2024 was de realisatie van €339.377 lager dan de €420.210 begroot in de UVO 2024 (-€80.833). De voornaamste oorzaak van deze onderbesteding was minder vraag naar milieuadvies en milieu regie gedurende het jaar. In onderstaande tabel staat een overzicht van de begroting en realisatie 2024, inclusief het effect van de 5%-regeling, zoals in Bijlage 1 beschreven. Per programma worden onder Trends en ontwikkelingen ook de cijfers per werkveld verder uitgesplitst. Realisatie Realisatie i.c.m. 5% i.c.m. 5% regeling Begroot

Realisatie EJV HJ Begroot

Financiën 2024

Begroot

Output Bodem Milieu en Brzo Output totaal

€ 26.731 € 28.668 € 77.054 € 154.714 € 103.784 € 183.382

€ 1.937 € 19.124 € 19.124 € 77.660 € 107.464 € 107.464 € 79.597 € 126.588 € 126.588

-€ 7.607 € 30.410 € 22.803

Regie Bodem Bouw Milieu en Brzo Regie totaal

€ 52.415 € 47.339 € 41.723 € 36.470 € 171.773 € 86.490 € 265.911 € 170.299

-€ 5.076 € 34.182 € 47.339 -€ 5.253 € 43.769 € 36.470 -€ 85.283 € 97.323 € 86.490 -€ 95.612 € 175.275 € 170.299

-€ 5.076 -€ 5.253 -€ 85.283 -€ 95.612

Randvoorwaardelijk Programma overstijgend Randvoorwaardelijk Randvoorwaardelijk totaal

€ 25.220 € 23.941 € 49.161

-€ 6.671 €0 -€ 6.671

Subtotaal

€ 418.857 € 396.171

Programmabudget Randvoorwaardelijk Eindtotaal

€ 1.353

Realisatie

€ 18.549 € 23.941 € 42.490

€0

€ 420.210 € 396.171

€ 26.714 € 23.941 € 50.656

€ 18.549 € 23.941 € 42.490

-€ 6.671 €0 -€ 6.671

-€ 22.686 € 352.519

€ 339.377

-€ 79.480

€0

-€ 1.353

-€ 1.353

€0

-€ 24.039 € 352.519 € 339.377 -€ 80.833 Pagina 4 van 39

Toelichting VTH-UP Tabellen De OD NZKG hecht veel waarde aan het leveren van kwalitatief goede data. Door de jaren is geregistreerde informatie in het zaaksysteem dusdanig uitgebreid en/of aangepast dat een eenduidige interpretatie rondom de aantallen handhavingsacties een uitdaging blijkt. Voor het jaar 2024 is daarom gekozen om geen aantallen op te nemen in de tabellen waar onduidelijkheid is (zie de tabellen per programma, hieronder). De OD NZKG zet momenteel sterk in op het verbeteren van haar datakwaliteit ten behoeve van de VTHUP-rapportage.

Pagina 5 van 39

Trends en ontwikkelingen Programma Milieu Cijfermatig overzicht van 2024

Programma Milieu Output Regie Eindtotaal

Realisatie EJV HJ Begroot € 77.054 € 154.714 € 77.660 € 107.464 € 171.773 € 86.490 -€ 85.283 € 97.323 € 248.827 € 241.204 -€ 7.623 € 204.787

Begroot

Realisatie

De afwijking in bovenstaande tabel op het gebied van Output wordt onder het kopje Toezicht hieronder verder uitgelegd. Begroot

Realisatie

R&T Informatieplichtige bedrijven Bal (B1) R&T Meldingsplichtige bedrijven mv mba Bal/OP (B2) R&T Niet meldingsplichtige bedrijven Bal/OP (A) R&T Vergunningpl bedrijven mv mba Bal,Op en H3 (C) Werkverdeling en coordinatie Milieu Eindtotaal

Realisatie EJV HJ Begroot € 4.149 € 23.825 € 19.676 € 9.247 € 20.501 € 51.863 € 31.362 € 34.831 € 523 € 25.452 € 24.929 € 694 € 51.881 € 44.169 € -7.711 € 56.746 €0 € 9.404 € 9.404 € 5.946 € 77.054 € 154.714 € 77.660 € 107.464

Milieu regie

Begroot

Realisatie

B2 R&T Meldingspl bdrvn zwaardere milieu-imp Comp C R&T Vergunningplichtige bedrijven Compensatie Milieu Advies Milieu Regie Projecten Milieu/Brzo Eindtotaal

€ 14.063 € 6.392 € 105.876 € 44.280 € 1.162 € 171.773

Milieu output

Realisatie EJV HJ Begroot € 0 -€ 14.063 €0 €0 -€ 6.392 €0 € 55.895 -€ 49.981 € 52.868 € 28.387 -€ 15.893 € 41.374 € 2.208 € 1.046 € 3.082 € 86.490 -€ 85.283 € 97.323

Pagina 6 van 39

VTH-UP Tabellen Begroting

Informatieplicht Bal Meldingen Wm en Bal Maatwerkbesluiten Omgevingsvergunningen milieu - regulier Omgevingsvergunningen milieu - uitgebreid Waarvan actualisaties Actualisatietoetsen MER beoordelingstoets

0 5 1 6 0 1 0 1

Branche

(Verblijfs)gebouwen: kantoren, scholen, hotels, e.d. Afvalsector Agrarische sector Automotive Beton, asfalt en puinbrekers BIGS Bouw en hout Chemische sector (inclusief kunststof) Explosieven en schietbanen Groot- en detailhandel Horeca, sport en recreatie Installaties Metalectro OVERIG RBML Scheepvaart en havens Tankstations Verf, drukkerijen, chemische wasserijen, e.d. Voedingssector Zorgsector

Aantal gerealiseerd 4 6 0 0 1 0 0 0

Aantal openstaand 0 1 0 1 0 0 0 0

Be gr Ui ot tg in ev g oe r Aa de nt co a Bi l he ntro jh er rcon les c Ha ont trol nd role es ha i vin n or de gs LO uitv con oe tr D o te n u ren le itv oe r To legg Na ta en lee al fp er ce nt ag e

Omgevingsvergunningen en meldingen

2 3 1 1 1 0 0 0 1 1 0 1 2 0 0 1 1 4 1 0

6 3

0 1

0 1

0 0

0 0

6 4

0% 33%

2 1

0 0

0 0

0 0

0 0

2

0% 0%

1

1

1

0

0

2

100%

6

1

1

0

0

17%

0 1

1 2

1 2

0 0

0 0

7 0 1 3

1 6 2

1 3 0

1 2 0

0 0 0

0 0 0

2 8 2 0

200%

100% 50% 0%

Pagina 7 van 39

Handhaving Handhaving Zienswijzebrief Conceptdwangsom Conceptbestuursdwang Waarschuwingsbrief Onbekend

Aantallen

10

e le en n % rd en les ro ng gg n ing ne % ng tro in o ont n ak e di i l In inn om z d e d r n re r c re r e & e e e s t e s o l e r r d g oe o e rc rt rd ro vo en oren ang er g ev ov ve l he ont avin uitv uit nvo der it dw vo o n tg Be i n I a r e c n h e U te en ant her tg vo Mo nd Ge D j Ui In Ge A Ha Bi LO g tin ro

Milieucontroles

1e Controle 1e Controle voorgaande jaren wv integrale controle wv themacontrole

20 22

29 36 15 14

145% 164%

21 26 8 13

72% 72% 53% 93%

10 10 7 1

9 6

0 2

0 0

0 0

0 0

0 0

Omgevingswet en overgangsrecht binnen het werkveld Milieu Een nieuwe wet waar het complete VTH-domein op rust heeft geresulteerd in een arbeidsintensief proces om kennis en ervaring op te doen met de wet zelf, maar ook met de bijbehorende randzaken. Het werken onder de Omgevingswet heeft flinke gevolgen voor het werk dat via het DSO binnenkomt en afgehandeld wordt. De hoofdlijn daarin is dat er voor “1 zaak” nu meerdere meldingen en informatieplichten kunnen zijn, omdat onder de Omgevingswet er nu wordt uitgegaan van MBA’s in plaats van een inrichting. Om een forse toename in administratieve taken en werkdruk voor de medewerkers te voorkomen, is er door de OD NZKG een werkwijze ontwikkeld om deze meldingen en informatieplichten gebundeld af te kunnen handelen. Daarnaast blijkt ook dat aanvragers ook wegwijs moeten raken in het DSO, gelet op onjuiste of onvolledige informatie die wordt ingediend. Dit effect nam in de loop van het jaar af. Vooruitlopend op de Omgevingswet is in december 2023 een hausse aan aanvragen ontvangen, omdat bedrijven dachten dat die aanvragen dan onder de oude wetgeving zouden vallen. Vervolgens werd per 1 januari 2024 bekend dat het Activiteitenbesluit per direct verviel. Het heeft een half jaar gekost voordat duidelijk was, dat aanvragen, die voor 1 januari 2024 ingediend waren, onder de nieuwe wetgeving vallen.

Dit heeft voor veel vertraging in het proces gezorgd. Ook actualisaties moesten herschreven worden vanwege het vervallen van het Activiteitenbesluit per 1 januari 2024. Dit resulteerde in extra druk op de beschikbare capaciteit en tijd.

Pagina 8 van 39

Ook bijvoorbeeld de Omgevingsplannen van de gemeenten moesten vanwege de Omgevingswet herschreven worden, wat weer consequenties had voor de OD NZKG. Om de processen hierop te laten aansluiten, resulteerde dit ook in een (onvoorziene) extra druk op de capaciteit. Actualisaties Als gevolg van de uitdagingen die het werken met de Omgevingswet met zich meebrengt, zijn er in 2024 minder actualisaties afgerond dan gebruikelijk. Daar komt bij dat als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet aanpassing en actualisatie van vergunningen noodzakelijk is. Deze opgave komt bovenop de gebruikelijke actualisaties die ook doorlopen (denk hierbij aan actualisaties vanwege een nieuwe Best Beschikbare Techniek referentiedocument (BREF), Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS) of het Landelijk afvalbeheerplan (LAP). Als gevolg van de Omgevingswet gaat het om de volgende werkzaamheden: • •

•

Een deel van de vergunningen zal moeten worden aangepast aan de MBA-indeling in de Omgevingswet; Ook zal een aantal vergunningen of delen van vergunningen (mogelijk) niet meer van toepassing zijn, omdat voor de betreffende MBA’s onder de Omgevingswet geen vergunning meer vereist is. In zo’n geval kan het mogelijk zijn, dat een (ambtshalve) maatwerkbesluit nodig is voor deze milieubelastende activiteiten, bijvoorbeeld als de rechtstreeks werkende norm en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) hoger is dan nu in de vergunning is vastgelegd; Tot slot dienen bij bepaalde MBA’s voorschriften te worden aangepast en/of toegevoegd aan de inzichten uit de Omgevingswet.

Toezicht De OD NZKG werkt informatie- en risico-gestuurd. In het kader van samenwerking in de regio wordt steeds meer gebiedsgericht gewerkt bij meldingen van overlast. Onder andere door bewoners er eerder, meer en sneller bij te betrekken. De introductie van de meldingenapp levert data op om toezicht meer gericht in te zetten. Bij toezicht wordt een breed palet aan instrumenten gebruikt om naleving bij bedrijven te stimuleren. De teams Toezicht en Handhaving zien toe op de naleving van de milieu- en veiligheidseisen ter bescherming van de fysieke leefomgeving. Op basis van risicoprioritering of meldingen overlast worden bedrijven geselecteerd en gecontroleerd op naleving van de betreffende wet- en regelgeving. Hiertoe zijn bedrijven op basis van milieueffect ingedeeld in risicovolle bedrijven (Brzo en RIE4) of branches. Op basis van de thema’s: externe veiligheid, brandveiligheid, energiebesparing, afval, afvalwater, lucht, geur, geluid/licht, bodembescherming etc. worden bedrijven beoordeeld. Bij de risicovolle (Brzo en RIE4) bedrijven worden de genoemde thema’s op maat beoordeeld. Bij geconstateerde overtreding(en) zal inzet van handhaving plaatsvinden met het meest geschikte instrument afhankelijk van de situatie beschreven in Uitvoerings- en Handhavingsstrategie,. Deze is afgeleid van de landelijke Handhavingsstrategie.

Er is een forse afwijking zichtbaar in de bestede uren bij Milieu Output. Deze wordt deels veroorzaakt door de hierboven beschreven veranderde werkwijze, en deels omdat in 2024 er veel bedrijven zijn bezocht met een laag risicoprofiel (categorie A en B1) die al geruime tijd niet waren gecontroleerd. Aanvullend hierop is vanwege het afrekenen op daadwerkelijk gemaakte uren een productregel Pagina 9 van 39

toegevoegd voor werkverdeling en coördinatie uren. Deze zijn normaalgesproken verwerkt in de kengetallen. Maar omdat deze niet meer gebruikt worden is deze post toegevoegd, mede ter registratie van deze uren zodat dit meegenomen kan worden bij het vaststellen van nieuwe kengetallen. Overlast en meldingen De behandeling van overlastmeldingen heeft de voortdurende aandacht. De opmerkingen hierover in het rapport van de Randstedelijke Rekenkamer, de opdracht van het bestuurlijk overleg industrie en gezondheid en de ambitie om meer samenlevingsgericht te werken, zijn hiervoor belangrijke prikkels. Het hier speciaal voor opgerichte team is naar buiten is gericht en zorgt voor een efficiëntieslag door het combineren van frontoffice en backoffice. Het snel kunnen acteren op meldingen door interne korte lijnen, zorgt voor een sneller contact met de melders. Daarnaast wordt steeds meer gebiedsgericht gewerkt bij meldingen van overlast. Onder andere door bewoners meer en sneller erbij te betrekken. Meer details over overlast en meldingen in 2024 staan in Bijlage 3. Gesloten Bodemenergiesystemen (GBES) Sinds 1 januari 2024 is de aanleg en het gebruik van gesloten bodemenergiesystemen een milieubelastende activiteit geworden onder de Omgevingswet. Het uitvoeren van toezicht op bodemenergiesystemen is onder de Omgevingswet een wettelijke basistaak van de Omgevingsdienst.

Het uitvoeren van toezicht op aanleg en gebruik van gesloten bodemenergiesystemen is als specifieke taak nieuw in de Producten en Diensten Catalogus (PDC) van de OD NZKG. De OD NZKG streeft ernaar deze taak zo efficiënt mogelijk op basis van datasturing uit te voeren. Het grote aantal lussen of bodemwarmtewisselaars (nu ruim 16.000 in ons werkgebied) maakt dat hiervoor een eigentijdse toezichtstrategie moest worden ontwikkelen. Het jaar 2024 is benut voor het opdoen van ervaring in de uitvoering en het uitwerken van deze strategie. De beschikbare uren voor het uitvoeren van GBES-werkzaamheden zijn vooralsnog op basis van Regie. Regulering GBES Onder de Omgevingswet heeft de initiatiefnemer een informatie- en meldingsplicht. Op basis van het omgevingsplan kan een vergunning nodig zijn indien de GBES in een interferentiegebied wordt aangevraagd. In 2024 zijn de sjablonen ‘oud recht’ allemaal aangepast om aan te sluiten op de Omgevingswet- en Omgevingsplannen voor nieuwe meldingen en aanvragen. Doordat de GBES een wettelijke basistaak is geworden, is deze taak in 2024 ook voor het eerst namens alle deelnemende gemeenten uitgevoerd. Toezicht & Handhaving GBES Het jaar 2024 is benut voor het werven van extra personeel zodat er in de tweede helft van het jaar meer capaciteit beschikbaar was voor de uitvoering van de controles.

Hierbij is geïnvesteerd in opleiding en learning-on-the-job. De werving van personeel was succesvol en heeft er voor gezorgd dat bij nagenoeg alle gemelde boringen toezicht heeft plaats gevonden. Ervaring leert dat dit nu al voor beter naleefgedrag zorgt bij de boorbedrijven.

Pagina 10 van 39

Daarnaast is gestart met de overdracht van gegevens van bestaande GBES systemen vanuit de gemeenten. Dit zal worden afgerond in 2025, waarna het de bedoeling is om ook toezicht te gaan houden op de bestaande GBES systemen en de eindgebruikers te informeren over het optimale gebruik van hun installatie. Hier heeft in 2024 afstemming over plaatsgevonden met ODNL. Grip op Indirecte Lozingen De OD NZKG heeft ook in de uitvoeringsovereenkomsten met Zaanstad, Haarlemmermeer en Amsterdam afspraken gemaakt over intensivering van de inzet op indirecte lozingen in 2024. De OD NZKG neemt, samen met ODIJ en ODNHN en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), het voortouw voor het vervolg op de try-out Grip op Indirecte Lozingen (project IBP VTH en samenwerking waterketen Noorderkwartier). Deze try-out was gericht op het intensiveren van het toezicht op indirecte lozingen en is maart 2024 afgerond. In de vervolgfase wordt aangesloten bij de eerder gemaakte afspraken met andere omgevingsdiensten over uniformiteit ten aanzien van de aanpak op onder andere de digitale checklist, methodiek, delen van informatie en kennis. De OD NZKG werkt, mede met het oog op een gelijk speelveld en het bereiken van meer grip op indirecte lozingen, samen met de andere omgevingsdiensten vanuit een uniforme aanpak vanuit een gedeelde ambitie.

Een gezamenlijk plan van aanpak, als vervolg op de try-out, is opgesteld voor de Waterketen Noorderkwartier. De voorgestelde aanpak omvat 3 fasen, die enige overlap kennen, over een periode van 3 jaar. De verschillende omgevingsdiensten zijn elk verantwoordelijk voor de uitvoering in haar eigen regio, maar werken binnen een gemeenschappelijk kader. In fase 1 worden door OD NZKG 113 bedrijven bezocht, verdeeld over 5 branches. Laatste kwartaal 2024 zijn de eerst 32 bedrijven door de OD NZKG bezocht, dit zal doorlopen naar 2025 en 2026. Er zullen o.a. afvalwatermonsters worden genomen en geanalyseerd. De informatie wordt gedeeld en hiermee ontstaat een beter beeld van de stoffen die we aantreffen per branche. Regulering Indirecte Lozingen De regulering op het indirect lozen van (waterbezwaarlijke) stoffen is complex en raakt meerdere gebieden. In de eerste plaats is voor de try-out Grip op Indirecte Lozingen een volledige inventarisatie gemaakt van de aan ons gemandateerde bedrijven in het Noordzeekanaalgebied welke vergunde stoffen er indirect geloosd worden. Die lijst zal vergeleken worden met de analyses van de afgenomen afvalwatermonsters. In de tweede plaats is de impact van de Omgevingswet voor Indirecte Lozingen groot. De lozing kan tegenwoordig vallen onder het Bal van de Omgevingswet, de bruidsschat of onder het Omgevingsplan (bijv.

lozen bij niet-industriële voedselbereiding) en deze laatste lozing valt dan automatisch onder bevoegd gezag van de gemeente. Voor een goede vergunningenstrategie is het nodig dat deze juridische doorvertaling van de bedrijven komend jaar gemaakt worden. Het belang van de samenwerking met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en het Hoogheemraadschap van Rijnland is onder het kopje Grip op Indirecte Lozingen al benoemd. Tegelijkertijd zijn ook complexe vooroverleggen gestart tussen deze partijen ten behoeve van grote Pagina 11 van 39

vergunningaanvragen door HHNK en Rijnland voor rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s). In sommige RWZI’s spelen ook toezichttrajecten. Onder de Omgevingswet dien je een aanvraag in, maar volgt er geen vooroverleg meer. Participatie en vooroverleg dienen onder de Omgevingswet te gebeuren voorafgaand aan de aanvraag. Participatie is verplicht. De initiatiefnemer heeft de verantwoordelijkheid om belanghebbenden te informeren en te betrekken. Vooroverleg is niet verplicht en vormvrij. De wetgever heeft bewust ervoor gekozen om het vooroverleg niet te formaliseren. Op basis van de ervaringen uit het verleden heeft OD NZKG in 2024 een aangepaste werkwijze ontwikkeld voor het vooroverleg onder de Omgevingswet. Het voeren van vooroverleg is immers niet nieuw. De complexe vooroverleggen met de RWZI zijn meteen de eerste ervaringen met deze werkwijze. Per initiatief wordt een integraal team samengesteld om de integrale afweging over de realiseerbaarheid van het initiatief te toetsen. De eventuele showstoppers maar ook de mogelijkheden van scherper vergunnen worden zoveel mogelijk naar de voorkant van het vooroverleg gebracht. Tijdelijke lozingen Vóór de Omgevingswet vielen de Tijdelijke lozingen en de Gesloten Bodemenergiesystemen (GBES) onder het Besluit Lozen Buiten Inrichting (BLBI). BLBI is met de Omgevingswet komen te vervallen.

Daarmee is het voormalige regieproduct BLBI ook eindig. Onder tijdelijke lozingen vallen de lozingen met een begin- en einddatum van grondwater op het riool en/of bodem. Deze tijdelijke lozingen gebeuren vaak bij bouwprojecten, ontwateren bij het leggen van kabels en leidingen, funderingsherstel of bodemsanering. Onder de Omgevingswet valt de tijdelijke lozing onder het Omgevingsplan van elke gemeente. Om de toetsing en toestemming namens de gemeente te kunnen blijven continueren, is het uniforme sjabloon juridisch-administratief in 2024 aangepast aan alle omgevingsplannen van de gemeente. De realisatie hiervan was bewerkelijk. Op basis van het Omgevingsplan heeft de initiatiefnemer de plicht voor het vooraf leveren van gegevens en bescheiden en/of kan er maatwerk opgelegd worden. De OD NZKG toetst namens de gemeente de informatieplicht en legt maatwerk op indien nodig. Bij bodemsanering vindt altijd toezicht plaats op de tijdelijke lozing. Helaas kwamen de tijdelijke lozingen in 2024 niet altijd tijdig bij de OD NZKG binnen en soms zelfs nadat de tijdelijke lozing al had plaatsgevonden. Vaak bleek dit een storing in het digitaal stelsel omgevingsloket (DSO) te zijn. Naarmate het jaar vorderde werden de storingen minder frequent.

Drinkwater- en Industriële Grondwateronttrekking De OD NZKG is benaderd door de drinkwaterbedrijven omdat de huidige onttrekkingen binnen 5 jaar niet meer voldoende gaan zijn om aan de toenemende vraag naar drinkwater te kunnen voldoen. De verwachting is dat de komende jaren meerdere aanvragen voor uitbreiding van grondwateronttrekking respectievelijk het zoet maken van brak water zullen worden ingediend. Dat zou ook invloed kunnen hebben op de grenzen van het grondwaterbeschermingsgebied(en). Datacenters In maart 2020 besloot de provincie Noord-Holland dat zij voor inrichtingen met een opgesteld vermogen >50 MW het bevoegd gezag was. Dit betrof voor zover bekend 33 datacenters, zowel nieuwe als bestaande. In 2024 heeft de focus vooral gelegen op nieuwe aanvragen. Door het complexe karakter Pagina 12 van 39

van de aanvragen omtrent een datacenter in combinatie met de overgang naar de Omgevingswet, zorgde dit voor extra aandacht en capaciteit in 2024. Dit komt ook voort uit het feit dat in de Omgevingsplannen van de opdrachtgevers vaak geen ruimte is opgenomen voor datacenters. Als gevolg hiervan kan een dossier bewerkelijk en tijdrovend worden, ook omdat deze gepaard gaan met grote belangen. Energiebesparing Energiebesparing is belangrijk om Nederland vóór 2050 energieneutraal te maken. De focus ligt op het stimuleren van bedrijven om daadwerkelijk energiebesparende maatregelen te doorvoeren. De OD NZKG houdt toezicht op nalevering van zowel het Bouwbesluit (BBL), als de Wet milieubeheer (BAL, BBL) als de Waterwet (BAL). Er zijn controles uitgevoerd, bedrijven aangeschreven en er zijn ingediende rapportages beoordeeld in het kader van de informatie- en onderzoeksplicht. De invoering van de Omgevingswet bracht veranderingen met zich mee. Ondanks de veranderingen zijn de controles efficiënt uitgevoerd en de doelstellingen voor 2024 behaald dan wel met succes aan de energiebesparingsopgave gewerkt. Hiermee is bijgedragen aan de verdere verduurzaming van bedrijven en een stap gezet richting een energieneutraal Nederland. In 2024 heeft de OD NZKG de Prio50 aanpak geïntroduceerd.

Het doel van deze aanpak is om via data gestuurd toezicht de doelmatigheid van het toezicht te verhogen en inzicht te krijgen en te geven in de energiebesparingsprestatie van de grootste energieverbruikers. De invoering van deze aanpak heeft er voor gezorgd dat nagenoeg alle bezochte bedrijven een verschuiving naar een hogere voortgangscategorie hebben bereikt. Voor landelijke kennisdeling is OD NZKG bij een aantal werkgroepen betrokken: - Een deel van de energie relevante bedrijven is onbekend – aanpassing van de Energiewet moet er in de toekomst voor zorgen dat inzicht komt in deze onbekende bedrijven. OD NZKG neemt deel aan een landelijke werkgroep die zich bezighoudt met het ontwikkelen van een werkwijze die ervoor zorgt dat alle energierelevante bedrijven inzichtelijk worden. - OD NZKG is betrokken bij het onderzoek van OD NL naar inzichtelijk maken van CO2-reductie per uitgevoerde erkende maatregel. - OD NZKG heeft deelgenomen aan de landelijke werkgroepen voor de ontwikkeling van nieuwe ronde (EPBD IV) en is er gewerkt aan het Energieportfolio dashboard waar Label C en EPBD onderdeel van zijn. In bijlage 2 staat uitgebreide informatie over de voor Diemen uitgevoerde werkzaamheden in het kader van energiebesparing. Ketentoezicht In het Dreigingsbeeld milieucriminaliteit 2021 staan bodem en afvalcriminaliteit als een van de speerpunten benoemd.

Ketentoezicht helpt om afvalcriminaliteit op het netvlies te krijgen. Ketentoezicht maakt inzichtelijk welke wegen product-/grond- en afvalstromen hebben doorlopen vanaf de ontdoener naar de (tussen en/of eind)verwerker, waarbij er zogenaamde ‘lekkages’ kunnen Pagina 13 van 39

optreden. Door dit verloop in samenhang te beschouwen worden veelplegers en milieu-criminele activiteiten zichtbaar. De aanpak van ketentoezicht bestaat uit een structurele uitvoering van bepaalde afvalstromen (zoals asbest, E-waste, grondstromen) en gerichte pilots op nieuwe afvalstromen. In 2023 is begonnen met het vorm geven van de structurele aanpak. In 2024 is gebleken dat er een uitdaging lag met betrekking tot de ontwikkeling van specifieke kennis en voldoende capaciteit. In dit jaar is het ketentoezicht voornamelijk gericht geweest op de afvalstromen grondstromen, automotive, e-waste en plastics. Vanuit het IBP VTH is een Handreiking ketentoezicht opgesteld als hulpmiddel voor een meer uniforme en programmatische aanpak van ketentoezicht met een landelijke en regionale borging. Deze handreiking zal als basis dienen voor de uitvoering van ketentoezicht in 2025. Ketentoezicht vraagt om intensivering van de samenwerking tussen andere Omgevingsdiensten, inspectie- en opsporingsdiensten en het Openbaar Ministerie. In november 2024 is aanvullend op het bestaande dreigingsbeeld een ‘special’ vastgesteld: Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2024 met twee nieuwe speerpunten op kunststofafval en klimaatmaatregelen.

Dit zal in 2025 meegenomen worden bij de ontwikkeling van de regionale beleidscyclus voor milieucriminaliteit met de vier OD’s, de Provincie Noord-Holland en het Openbaar Ministerie. Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) De afgelopen jaren is, en ook de aankomende jaren zal, de inspanning van de OD NZKG gericht zijn op het verkrijgen van meer inzicht in de aanwezigheid en in emissies van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) bij bedrijven. De wettelijke instrumenten hiervoor zijn de informatieplicht en voor vergunningsplichtige bedrijven ook het vermijdings- en reductieprogramma (VRP). In het VRP doet het bedrijf onderzoek naar de mogelijkheden voor het vermijden of reduceren van emissies naar lucht en water (indirecte lozingen), inclusief een plan van aanpak van het bedrijf. Gezien de grootte van het bedrijvenbestand doet de OD NZKG dit op een risico-gestuurde manier, waarbij branchetype (gericht op de milieubelastende activiteit), milieuzwaarte, risicofactoren, omgevingstype (prioriteit voor bedrijven nabij woongebied) in het kader van gezondheid en expert-judgement de belangrijkste criteria zijn. De OD NZKG heeft in 2023 bij circa 43 bedrijven in het gehele werkgebied een uitvraag gedaan naar alle ZZS-emissies. Van de 43 bedrijven die de OD NZKG heeft aangeschreven zijn de aangeleverde gegevens in 2024 beoordeeld.

Bij één bedrijf is de zaak afgerond wegens sluiting van het bedrijf en bij één bedrijf is de zaak afgerond wegens geen ZZS-emissies naar lucht en/of water. Voor 32 bedrijven is vanuit T&H een verzoek gedaan om aanvullende gegevens. Bij 9 bedrijven loopt het verzoek om de inventarisatie en VRP nog en/of worden nog beoordeeld. Ook heeft de OD NZKG een 3-tal bedrijven gecontroleerd die aangaven geen ZZS-emissies naar lucht-water te hebben. Deze uitvraag loopt nog door in 2025. De lijst van ZZS is continue aan verandering onderhevig. Zo is in november 2024 alle PFAS als ZZS geclassificeerd, waar dit eerder niet zo was. Bij de uitvoering van de ZZS-verplichtingen zal met wijzigingen in de ZZS-lijst risico-gestuurd rekening worden gehouden.

Pagina 14 van 39

In 2024 zijn ca. 42 gemeentelijke bedrijven weer geprioriteerd uitgevraagd (34 leefomgeving en 8 industrie). Voor 8 bedrijven is de uitvraag in Q2 2024 gedaan. Voor 34 bedrijven is nu ook op de hele PFAS-groep uitgevraagd. Deze bedrijven zijn in Q4 2024 uitgevraagd. Het totaal aantal bedrijven dat uitgevraagd zal worden is afhankelijk of de betreffende Milieubelastende activiteit (MBA) waarvoor paragraaf 5.4.3 is aangewezen in het Bal. Wegens deze wetswijziging per 1-12024 is de uitvraag niet meer per bedrijf, maar per MBA dit heeft invloed op de uitvraag. Per 1-1-2024 waren deze MBA’s nog niet allemaal inzichtelijk, waardoor het totaal aantal MBA’s nog niet volledig in beeld is.

Pagina 15 van 39

Programma Bouw Cijfermatig overzicht van 2024 Begroot

Realisatie

Regie Eindtotaal

Realisatie EJV HJ Begroot € 41.723 € 36.470 -€ 5.253 € 43.769 € 41.723 € 36.470 -€ 5.253 € 43.769

Bouw regie

Begroot

Realisatie

Advies Constructieve Veiligheid Bouw Maatwerk Ketenmelding Sloop/Asbest Label C/keuringsverplichting klimaat inst EPBD Eindtotaal

€ 11.622 € 6.160 € 12.900 € 11.041 € 41.723

Programma Bouw

Realisatie EJV HJ Begroot € 0 -€ 11.622 €0 € 10.169 € 4.010 € 14.333 € 20.048 € 7.148 € 21.114 € 6.253 -€ 4.788 € 8.322 € 36.470 -€ 5.253 € 43.769

VTH-UP Tabellen Sloop/asbestmeldingen Ontvangen Getoetst Nog in behandeling Akkoord na toetsing Niet akkoord na toetsing Niet voor ODNZKG

Sloopmeldingen met asbest 98 98 1 101 6 1

Sloopmeldingen zonder asbest 22 22 1 11 9

Sloopmelding en totaal 120 120 2 112 15 1

Pagina 16 van 39

Programma Bodem Cijfermatig overzicht van 2024 Begroot

Realisatie

Output Regie Eindtotaal

Realisatie EJV HJ Begroot € 26.731 € 28.668 € 1.937 € 19.124 € 52.415 € 47.339 -€ 5.076 € 34.182 € 79.146 € 76.007 -€ 3.139 € 53.306

Bodem output

Begroot

Realisatie

Bodemopslag Bodemtoepassing Graven/Bodemsanering Werkverdeling en coordinatie bodem Eindtotaal

€ 3.487 € 5.404 € 17.840 €0 € 26.731

Programma Bodem

Bodem regie

Begroot

Bodem Advisering Bodem Regie Graven/Bodemsanering zware impact IGH Intensieve Handhaving Nazorg Projecten Surveillance Eindtotaal

€ 29.985 €0 € 3.487 € 2.324 € 3.487 € 2.324 € 1.860 € 8.949 € 52.415

Realisatie EJV HJ Begroot € 1.569 -€ 1.918 €0 € 6.996 € 1.592 € 7.089 € 18.334 € 494 € 11.019 € 1.768 € 1.768 € 1.015 € 28.668 € 1.937 € 19.124 Realisatie EJV HJ Begroot € 27.838 -€ 2.147 € 25.336 € 349 € 349 €0 €0 -€ 3.487 € 925 € 886 -€ 1.439 €0 € 1.627 -€ 1.860 €0 €0 -€ 2.324 €0 € 3.809 € 1.950 € 1.079 € 12.831 € 3.882 € 6.843 € 47.339 -€ 5.076 € 34.182

Realisatie

VTH-UP Tabellen Meldingen en overige niet-controlezaken A1a/A A1b/A A2/A B1/B B2/B C1/C C2/C D1/D D2/D E1/E E2/E

Bodemsanering groot en complex Bodemsanering zware impact Bodemtoepassing/-opslag zware impact Bodemsanering grote impact Bodemtoepassing/-opslag grote impact Bodemsanering gemiddelde impact Bodemtoepassing/-opslag gemiddelde impact Bodemsanering beperkte impact Bodemtoepassing/-opslag beperkte impact Bodemsanering lichte impact Bodemtoepassing/-opslag lichte impact

Aantal afgehandeld (excl. afgekeurd) 0 0 0 0 0 0 5 52 7 9 6

Aantal afgekeurd 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0

Aantal openstaand 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 Pagina 17 van 39

Controles A1a/A A1b/A A2/A B1/B B2/B C1/C C2/C D1/D D2/D E1/E E2/E

Bodemsanering groot en complex Bodemsanering zware impact Bodemtoepassing/-opslag zware impact Bodemsanering grote impact Bodemtoepassing/-opslag grote impact Bodemsanering gemiddelde impact Bodemtoepassing/-opslag gemiddelde impact Bodemsanering beperkte impact Bodemtoepassing/-opslag beperkte impact Bodemsanering lichte impact Bodemtoepassing/-opslag lichte impact

Handhaving

Last onder dwangsom

Invorderen & Innen

Handhaving

0

0

Aantal afgeronde locaties bezocht 0 0 0 1 0 0 0 4 4 1 3

Handhavingscontrole uitvoeren 0

Aantal toezichtzaken afgerond 0 0 0 1 0 0 0 9 6 3 4

% bezocht Aantal veldcontroles afgeronde werken 0 0 0 100% 1 0 0 0 44% 9 67% 3 33% 0 75% 3

Monitoren inning dwangsom 0

Omgevingswet Bij de toepassing van de nieuwe regelgeving is een aantal onvolkomenheden/onduidelijkheden aan het licht gekomen. De belangrijkste daarvan was de juiste invulling/uitleg van het overgangsrecht. Hiervoor heeft de OD NZKG een notitie gemaakt die landelijk is “omarmd” en er voor zorgt dat nieuwe activiteiten plaatsvinden onder de Omgevingswet en slechts in uitzonderingsgevallen onder overgangsrecht. Deze uitwerking is in lijn met de wettekst en de gedachte achter het overgangsrecht bodem zoals die blijkt uit de Memorie van Toelichting. Effect van de gekozen lijn is wel dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden in opdrachtgeverschap waardoor dit niet aansluit bij de begrotingen in de Uitvoeringsovereenkomsten. Voor een goede implementatie van de Omgevingswet heeft de OD NZKG ook de gemeenten ondersteund, zoals bij het opstellen van bodemregels (beleidskader Bodem) voor voorbereidingsbesluiten en omgevingsplanregels, de website is aangepast, er is een webinar georganiseerd (250 deelnemers) en er zijn nieuwsbrieven verzonden naar veelmelders, toepasbare regels zijn opgesteld en er is geadviseerd bij bestuurlijke voordrachten. De Omgevingswet heeft voor het bodemwerkveld veel (extra) administratieve taken met zich mee gebracht. Dit betreft de manier waarop het werk via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) binnenkomt (in PDF). Maar ook in de afhandeling.

De hoofdlijn daarin is dat er voor “één zaak” nu meerdere meldingen en informatieplichten zijn. Dit geeft een forse toename in administratieve taken en werkdruk voor de medewerkers. Waar voor het aanleggen van een kabel in de bodem onder de Wet Bodembescherming kon worden volstaan met één zogenaamde BUS-melding moet de aanvrager nu 3 tot soms wel 5 verschillende meldingen en informatieplichten doen. De benodigde inzet is daardoor voor alle partijen toegenomen. Dit is onder de aandacht van het Rijk gebracht met het verzoek dit aan te passen. Bodemkwaliteitskaarten en PFAS-kaart Het afgelopen jaar is tevens hard gewerkt aan het opstellen van de Bodemkwaliteitskaarten en PFASkaarten. Daarbij is gewerkt aan de “automatisering” van de data-bewerking en is voor meer detaillering gekozen. Deze verbeterslag heeft meer tijd gekost dan verwacht waardoor de afronding van de meeste kaarten in 2025 zal plaatsvinden. Dit is besproken met de betreffende gemeenten en zij zijn akkoord met een latere aanlevering. Pagina 18 van 39

Bodeminformatiesysteem Onder de Omgevingswet wordt het BIS op een andere manier gebruikt dan onder de Wet bodembescherming. Hiervoor is een uitgebreide aanpassing nodig, die gefaseerd wordt uitgevoerd. Daarom is ook in 2024 gewerkt aan het verrijken van de bodemdata (fase 1B) en tevens aan het verbeteren van de kwaliteit van de bodemdata. Fase 1A en 1B zijn in 2024 met succes afgerond. Doel van deze fasen van het project was om de beschikbare informatie in het BIS te verbeteren, zodat een locatiebeoordeling makkelijker tot stand kon komen. Het project is uitgevoerd door een team invoerders die samen ruim 20% van alle locaties in het BIS doornamen. Daarbij is belangrijke informatie aangevuld en verbeterd, honderden contouren zijn ingetekend en aan ruim 4.500 onderzoeken is bodeminformatie (pdf) gekoppeld. Een concept evaluatie van fase 1B is gedeeld en besproken. De definitieve evaluatie wordt begin 2025 afgerond en besproken zodat kan worden gestart met fase 2 (periode 2025 – 2032). Kwaliteitscontrole Om te borgen dat nieuwe bodeminformatie correct en volledig wordt ingevoerd en zichtbaar is op de verwachtingenkaart, actualiseert de OD NZKG periodiek het invoerprotocol op basis van ontwikkelingen en inzichten.

De invoer wordt met het vier ogen principe (collegiale toetsen) en er vindt een kwaliteitscontrole plaats via een maandelijkse softwarematige controle en er wordt ook steekproefsgewijs gecontroleerd. Deze kwaliteitsverbetering is mede nodig omdat vanaf 1 juli 2025 de milieukwaliteit een nieuw en verplicht onderdeel is in de BRO. Ook de milieuhygiënische bodem- en grond(water)onderzoeken moeten dan worden aangeleverd aan het BRO. Bronhouders (gemeenten en provincie) zijn wettelijk verplicht om gegevens aan de BRO te leveren, maar ook om de gegevens uit de BRO te gebruiken. De juiste kwaliteit van deze aan te leveren gegevens is belangrijk in verband met mogelijke aansprakelijkheid voor de bronhouder. Verwachtingenkaart Voor inzicht in de verwachte bodemkwaliteit op een BIS locatie is in samenwerking met medewerkers van de OD, gemeenten en provincie de verwachtingenkaart uitgewerkt. De kaart toont de diffuse bodemkwaliteit van de regio (zoals berekend in de bodemkwaliteitskaart) en de plekken waar de bodemkwaliteit afwijkt van de bodemkwaliteitskaart, omdat er sprake is van een (verdenking van) bodemverontreiniging of sanering. Gewerkt wordt aan het regelmatig automatisch actualiseren van de verwachtingenkaart. Er worden immers continu nieuwe gegevens ingevoerd in het BIS en bestaande informatie wordt verrijkt.

De huidige versie van de verwachtingenkaart is beschikbaar in het BIS en interne geoviewers binnen de OD NZKG, zoals de digitale bodeminspecteur. De kaart kan ook beschikbaar gemaakt worden voor geoviewers van gemeenten. De verwachtingenkaart zal op termijn onderdeel worden van de rapportagemodule die door externen geraadpleegd wordt.

Pagina 19 van 39

Centrale Invoer Sinds 1 januari 2024 wordt bodeminformatie (data) in het bodeminformatiesysteem (BIS) alleen nog toegevoegd door de OD NZKG. De Centrale Invoer van de bodemrapporten loopt voor alle gemeenten en ook voor de Provincie NH (Bodemrapporten Tata) conform afspraak. Alle rapporten zijn binnen 2 weken in het bodeminformatiesysteem opgenomen. De datakwaliteitsbeheerder van het BIS voert de centrale kwaliteitscontrole uit van de ingevoerde gegevens en koppelt dit maandelijks terug aan de invoerders OD NZKG, waarmee de kwaliteit van de bodemdata steeds verder verbetert. In 2024 zijn onder de Centrale Invoer ruim 600 bodemrapporten in het BIS opgenomen. Water en Bodem Sturend Ook onder het nieuwe kabinet vormen bodem en ondergrond een belangrijk aandeel in de integrale aanpak van actuele vraagstukken. "Rekening houden met water en bodem" wordt ook de lijn in de zogeheten Nota Ruimte die minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) aan het uitwerken is. Daarin staat hoe Nederland op de lange termijn moet worden ingericht. In de huidige werkwijzen worden de effecten op het bodem- en watersysteem nog onvoldoende meegenomen. In 2024 is de OD NZKG gestart een nieuwe aanpak te verkennen voor integrale advisering over de bodem bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, vanaf de eerste overleggen en visies daarover.

Dit betreft het introduceren van een systeemdenken van het natuurlijke bodem en watersysteem waarbij verschillende thema’s met betrekking tot water, bodem en natuur integraal (in samenhang) worden benaderd. Dit moet in 2025 leiden tot afspraken met onze partners over hoe dit te implementeren. Om daar een goede invulling aan te geven is ook de expertise binnen Regulering Bodem verbreed met een geohydroloog, fysisch geografen en data-specialisten om de staat van het natuurlijke ondergrondse landschap in beeld te brengen en daarover te kunnen adviseren in een verbreed bodemadvies. Daarnaast is voor bodem aangesloten bij de bestaande ZZS-aanpak voor water en lucht. Regionaal Schakelpunt De OD NZKG verzorgt de backoffice voor het Regionaal Schakelpunt (RSP). Voor 2024 is een uitvoeringsprogramma door de backoffice opgesteld. Deze is goedgekeurd door het kernteam met vertegenwoordigers van gemeenten, waterschappen, OD’s en provincie in Noord-Holland. Op 4 juni 2024 is een eerste bijeenkomst voor alle deelnemers georganiseerd over de eerste bodemervaringen onder de Omgevingswet. Op 24 oktober is het ambtelijk Bodemberaad georganiseerd in het Teylers Museum in Haarlem. Het Regionaal Schakelpunt is nu echter (tijdelijk) gestopt. Er is krapte in bemensing en ook de financiering vanuit de Provincie Noord-Holland, het Rijk en de gemeenten is niet geregeld.

Dit besluit is ook besproken in het kernteam RSP Noord-Holland en is toegelicht in het Bodemberaad. Staalslakken Op dit moment is de problematiek rond de opslag en toepassing van staalslakken in relatie tot de bodem in de media actueel. Deze staalslakken komen vrij bij het productieproces van staal. Uit actuele lokale grondwatermonitoring blijkt dat op meerdere plekken waar de bodem bedekt is met staalslakken zonder goede beschermende voorzieningen het grondwater verontreinigd is. Tevens is vaak de pHPagina 20 van 39

waarde van het grondwater verhoogd, wat gevolgen kan hebben voor het leven in en boven de grond. Dit wordt ondersteunt door wetenschappelijke literatuur waaruit blijkt dat de grondwaterkwaliteit grote risico’s loopt bij verkeerde toepassing en/of opslag van staalslakken. De Omgevingsdienst heeft afgelopen jaar veel tijd besteed aan de aanpak van deze problematiek. Dit heeft geleid tot nieuwe of geactualiseerde inzichten over de “juiste” toepassing en de inzet van bodembeschermende maatregelen. Op advies van de OD NZKG is in de omgevingsplannen van alle deelnemende gemeenten een meldingsplicht voor beoogde toepassingen van staalslakken opgenomen. Hierdoor kan al in een vroeg stadium worden beoordeeld of de toepassing verantwoord kan.

Pagina 21 van 39

Programma Randvoorwaardelijk Cijfermatig overzicht van 2024 Programma overstijgend Omgevingswet Omgevingswet extra werkzaamheden Verweer in bezwaar en beroep Woo verzoeken OW Eindtotaal

Begroot € 11.622 € 11.390 € 1.162 € 1.046 € 25.220

Randvoorwaardelijk

Begroot

Account Nieuwe wet- en regelgeving Procesondersteuning Risicobeheersing Eindtotaal

€ 6.043 € 4.184 € 9.995 € 3.719 € 23.941

Realisatie EJV HJ Begroot € 12.254 € 632 € 17.904 € 6.237 -€ 5.153 € 8.656 € 58 -€ 1.104 € 154 €0 -€ 1.046 €0 € 18.549 -€ 6.671 € 26.714

Realisatie

Realisatie EJV HJ Begroot € 6.043 €0 € 6.043 € 4.184 €0 € 4.184 € 9.995 €0 € 9.995 € 3.719 €0 € 3.719 € 23.941 € 0 € 23.941

Realisatie

WOO Vanwege krapte op de arbeidsmarkt lag de OD NZKG iets achter op begroting voor het eerste halfjaar, maar deze capaciteit is het tweede half jaar weer beschikbaar om het almaar groeiende aantal WOOverzoeken af te handelen Uitvoering taken Bibob Door de OD NZKG wordt de wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen Openbaar Bestuur (Bibob) toegepast op aanvragen voor omgevingsvergunningen voor de activiteiten Bouw en Milieu. De Bibob helpt voorkomen dat de overheid voor het verlenen van vergunningen criminele organisaties faciliteert. Er wordt ingegrepen wanneer blijkt dat een vergunning structureel wordt misbruikt voor het plegen van strafbare feiten. Dit jaar heeft de Bibob-afdeling een volledige bezetting weten te bereiken. Er heeft dit jaar een inhaalslag plaatsgevonden, waarbij ook geïnvesteerd is in interne en externe communicatie, waaronder communicatie richting de opdrachtgevers. Het (nieuwe) beleid van de opdrachtgevers is geïmplementeerd in de OD-processen. Informatie en Meldingen De behandeling van overlastmeldingen heeft voortdurend de aandacht van de OD NZKG. De opmerkingen hierover in het rapport van de Randstedelijke Rekenkamer, de opdracht van het bestuurlijk overleg industrie en gezondheid en de ambitie om meer samenlevingsgericht te werken zijn hiervoor belangrijke prikkels.

Het hier speciaal voor opgerichte team dat naar buiten is gericht, zorgt Pagina 22 van 39

voor een efficiëntieslag door het combineren van frontoffice en backoffice. Het snel kunnen acteren op meldingen door snelle intern afstemming zorgt voor een sneller contact met de melders. Daarnaast wordt steeds meer gebiedsgericht gewerkt bij meldingen van overlast. Onder andere door bewoners meer en sneller erbij te betrekken. De OD NZKG is verantwoordelijk voor de intake en afhandeling van overlastmeldingen en ongewone voorvallen. Ten opzichte van 2023 waar 5.239 overlast meldingen binnenkwamen, is er een grote toename van meldingen, 1280 meldingen meer, te weten 6510 meldingen in 2024. Deze 20% toename is toe te schrijven aan meer bekendheid van de frontoffice, de meldingentool en de expliciete groei van meldingen over een aantal bedrijven. Ook weten groepen mensen zich meer te formeren en individueel met elkaar een melding in te dienen. Een aantal melders komt veelvuldig terug. Het is geur die voor de meeste meldingen zorgt. Deze lijn is bij elk opdrachtgever te zien. Ook de toename van Ongewone voorvallen is substantieel. In 2023 werden net geen 2.400 meldingen gedaan en in 2024 waren dit er 2.704. Een toename van ruim 11%. De afgelopen jaren laten het zelfde beeld zien dat vooral tijdens de zomermaanden een stijging is ten opzichte van de wintermaanden.

Pagina 23 van 39

Bijlage 1: Financiën De invoering van de Omgevingswet (Ow) per 1 januari 2024 heeft gevolgen gehad voor de prestatiegerichte financiering (PGF) en de product en dienstencatalogus (PDC) die de OD NZKG hanteert. Nieuwe producten en diensten zijn toegevoegd en de inhoud van bestaande producten en diensten zijn gewijzigd. Dit is vertaald naar een aangepaste PDC Omgevingswet (PDC Ow). In 2022 is met de financiële werkgroep en het Gemeenschappelijk Opdrachtgevers Overleg (GOGO) onderzocht hoe om te gaan met deze aanpassingen in het kader van begroten binnen de uitvoeringsovereenkomsten en de jaarlijkse afrekening. Op 20 december 2023 is door het Algemeen Bestuur ingestemd met deze begroting en afrekensystematiek onder de Omgevingswet. De uitvoeringsovereenkomsten (UVO’s) 2024 zijn opgesteld aan de hand van de aangepaste PDC Ow en uurtarief (€116,22). Daarbij zijn ook verwachte wijzigingen in bevoegd gezag (bijv. bodemtaken van provincie naar gemeenten), basistakenpakket (bijv. gesloten bodemenergiesystemen) en volume, verwerkt. Voor de jaarlijkse afrekening is een werkwijze overeengekomen die invulling geeft aan het bestuurlijke uitgangspunt van financiële rust: A. Regieproducten: werkelijke uren afrekenen conform PGF-systematiek. B. Randvoorwaardelijk pakket: naar rato conform PGF-systematiek. C. Outputproducten: 1.

Bodem: fixed price conform begroting voor het hele programma bodem vanwege de verschuiving in taken en de verandering in pakket en dubbele registratie. Afwijkingen van maximaal +5% en -5% van de begroting worden niet afgerekend, maar toegevoegd of onttrokken aan het weerstandsvermogen van OD NZKG. 2. Bouw: fixed price conform begroting voor het hele programma Bouw vanwege invoering Wkb en daarmee verandering in pakket en dubbele registratie. Afwijkingen van maximaal +5% en -5% van de begroting worden niet afgerekend, maar toegevoegd of onttrokken aan het weerstandsvermogen van OD NZKG. 3. Milieu: fixed price conform begroting voor het hele programma Milieu vanwege het nog onvolledige inzicht in de MBA’s. Afwijkingen van maximaal +5% en -5% van de begroting worden niet afgerekend, maar toegevoegd of onttrokken aan het weerstandsvermogen van OD NZKG. Conform bestuurlijke afspraak is voor de outputproducten gerekend met een fixed price-afspraak per programma. Het financieel risico voor de outputproducten lag daarbij in eerste instantie bij OD NZKG, maar er zou een verrekening plaats vinden als de daadwerkelijk inzet meer of minder was dan 5%. Daarmee werd het risico gezamenlijk gedragen. Indien bleek dat (eventuele) extra uitgaven kunnen worden opgevangen binnen de eigen begroting van OD NZKG zou worden afgezien van de 5% regeling.

Voorgaande afspraken hebben gevolgen gehad voor de afrekening en het opstellen van het financiële overzicht, zoals hieronder weergegeven. Voor de outputpakketten per werkveld is een overzicht Pagina 24 van 39

gemaakt van de afwijking tussen de gerealiseerde omzet (uren*tarief) en de aangepaste begroting. Hiermee wordt de tweede begrotingswijziging halverwege het boekjaar bedoeld, de eindejaarverwachting halfjaar. Indien de afwijking tussen de -5% en +5% zat, is de fixed price conform aangepast begroting (eindejaarverwachting halfjaar) in rekening gebracht. Voor de werkvelden waarop de afwijking gelijk of groter is dan +5%, is de fixed price conform aangepaste begroting (eindejaarverwachting halfjaar) in rekening gebracht. Dit komt omdat is gebleken dat de OD NZKG dit binnen de eigen begroting kan opvangen. Wanneer de afwijking gelijk of kleiner is dan -5%, dan is het verschil tussen de realisatie en de -5% afwijking verrekend met de aangepaste begroting (eindejaarverwachting halfjaar).

Pagina 25 van 39

Bijlage 2: Energiebesparing Stand van zaken 2024 Algemeen Energiebesparing is belangrijk om Nederland vóór 2050 energieneutraal te maken. In het Nationaal Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over energiebesparing, schone technologie en klimaatbeleid. In Europees verband is in de in 2023 herziene EED verplicht de EU-lidstaten hun gezamenlijke finaal en primair energieverbruik te verminderen met 11,7 procent ten opzichte van de prognoses voor het energieverbruik in 2030 in het EU-referentiescenario 2020. Hiervoor zijn streefdoelen per lidstaat vastgesteld. Gemeenten en omgevingsdiensten zetten zich in dit kader volop in om bedrijven te stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen. Dat is in veel gevallen een wettelijke verplichting. Gemeente Diemen heeft hier de aflopen jaren een ambitie in getoond, waarbij de OD NZKG als partner een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan verduurzaming en energiebesparing. Inzet OD NZKG Intensivering en versnelling van energiebesparingstaken Sinds medio 2023 is het toezicht op de energiebesparingsplicht bij energierelevante bedrijven in het basistaken pakket van de Omgevingsdiensten gekomen. In 2024 heeft de OD NZKG haar inzet voortgezet met het team Toezicht en Handhaving Energiebesparing. Dit team houdt toezicht op naleving van zowel het Bouwbesluit (BBL), de Wet milieubeheer (BAL en BBL), als de Waterwet (BAL).