Document · PDF

Bijlage 1. Nota Sociaal Domein 2020-2023

Gemeenteraadsvergadering 25 april 2024, gemeente DiemenBij agendapunt: Verlenging Nota Samen Diemen27.200 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Samen Diemen Beleidsplan Sociaal Domein 2020-2023

Inhoudhoud 1. Voorwoord 3 Een sociaal Diemen dat kansen biedt aan iedereen

2. Inleiding 4 Over samenwerken, de regels en de rek

3. Kernboodschap 6

6. Uitvoeringsplannen 22 Over wat we behouden, wat we gaan ontwikkelen en overige beleidsontwikkelingen

7. Interview 25 Zes beleidsmakers over de nota en de plannen voor het sociaal domein

Alle Diemenaren doen mee en tellen mee

4. Een gezamenlijk proces 8

BIJLAGEN 28

Dit beleidsplan kwam tot stand in samenwerking met veel partijen

1. Privacy 29 2. Juridische context 30 3. Voortgang 34 4. Financiële toelichting 35 5. Uitvoeringsplannen A. Wat willen we behouden 36 B. Wat gaan we ontwikkelen 46 C. Overige beleidsontwikkelingen 49 6. Doelen en indicatoren 52

5. Onze doelen 11 1. Kansrijke start 12 2. Gezondheid 14 3. Sociale participatie 16 4. Maatschappelijke en economische participatie

5. Veiligheid en wonen 20

DE KENNISBANK COLOFON De Beleidsnota Sociaal Domein 2020-2023 is ontwikkeld door de Gemeente Diemen in samenwerking met Out in the Open. Beleidsadviseurs Gemeente Diemen: Martijn Alderse Baas, Sara Blom, Karen van Rossum, Ben Schroevers, Irma Spit, Lisa Stumpel, Kim van der Weijden Concept en productie: Out in the Open Tekstredactie en vormgeving: Out in the Open i.s.m. Studio Greetje de Graaff Video’s: Willem Hoogenboom

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

1. Voorwoord

Een sociaal Diemen dat kansen biedt aan iedereen Diemen bloeit én groeit. Het merendeel van de inwoners voelt zich gezond en hun aantal stijgt, net zoals het aantal ondernemers dat zich in Diemen vestigt. Dat het goed gaat met Diemen is ook te danken aan de inspanningen van inwoners, ondernemers, organisaties, vrijwilligers, verenigingen en een stabiel bestuur dat in de afgelopen jaren, ondanks economische tegenwind en grote rijksbezuinigingen, het voorzieningenniveau op peil hield. Veel Diemenaren doen hier hun voordeel mee, maar er zijn ook inwoners voor wie de kansen niet voor het grijpen liggen. Zij ervaren problemen op het gebied van gezondheid, relaties, geld, opvoeding of onderwijs en kunnen niet altijd even goed meekomen. Problemen treden soms in wisselende combinaties op en kunnen elkaar versterken. Het college wil deze inwoners ondersteunen met de aandacht, zorg en kansen die zij nodig hebben om hun situatie te verbeteren. Van jong tot oud. We willen voorkomen dat mensen buiten de boot vallen of dat hulpverleners langs elkaar heen werken in huishoudens die met verschillende problemen tegelijk kampen. Iedereen wil graag sterk en onafhankelijk zijn en mee kunnen doen aan het leven. Het beleid in het sociaal domein van de gemeente Diemen is erop gericht om de inwoners die dat nodig hebben, te bereiken en te ondersteunen met de juiste hulp. Zij staan centraal.

Zo werken we samen aan een sociaal Diemen dat kansen biedt aan iedereen.

www.waarstaatjegemeente.nl Diemen heeft nu 30.000 inwoners en groeit naar 35.000 in 2023 BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Naar één samenhangend beleid We zijn op de goede weg. De verschillende partners in het sociaal domein – medewerkers, hulpverleners, beleidsmakers en andere professionals – weten elkaar meestal goed te vinden. De lijnen zijn kort en we kijken met een brede blik naar de onderliggende hulpvraag. Medewerkers zijn alert op meervoudige problematiek en zetten dan vaak net dat extra stapje. Dat vinden we belangrijk en als gemeente faciliteren we deze aanpak. Iedereen beseft dat we het samen moeten doen en werkt daar hard aan. Zowel in de uitvoering als beleidsmatig. Voor het eerst heeft de gemeente Diemen één geïntegreerd meerjarenbeleidsplan opgesteld voor het sociaal domein. Daarin staan ambities op het gebied van een kansrijke start voor de jeugd, gezondheid, sociale, maatschappelijke en economische participatie en een veilige leefomgeving voor iedereen. De reden voor zo’n integraal plan is dat de onderliggende verschillende wetten waarvoor vroeger aparte beleidsnota’s werden gemaakt, vaak dezelfde doelen nastreven. Zoals: voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren, mensen ondersteunen om mee te kunnen blijven doen en helpen bij het oplossen van problemen. Voor Diemenaren is het belangrijk dat er hulp is als dat nodig is en niet zozeer vanuit welke wet deze hulp wordt geboden. Vandaar één beleidsplan voor het sociaal domein.

Jeroen Klaasse Matthijs Sikkes - van den Berg Wethouders sociaal domein Diemen Bekijk het interview met de wethouders in hoofdstuk 3 Kernboodschap

2. Inleiding

Over samenwerken, de regels en de rek www.diemen.nl/rekmanifest

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

2. Inleiding

Over samenwerken, de regels en de rek Dit meerjarenbeleidsplan formuleert de doelen en acties voor het sociaal domein in Diemen voor de jaren 2020 tot en met 2023. Het college wil de inwoners en maatschappelijke partners zo veel mogelijk betrekken bij de totstandkoming van het beleid en de uitvoering. Het draait immers om hen. We hebben een koers bepaald waarbij met name ingezet is op voorzieningen om de verschillende doelgroepen te bereiken. De afgelopen periode is duidelijk geworden dat deze koers door zowel bewoners als partners gewaardeerd wordt. De uitdaging binnen het sociaal domein ligt de komende jaren in het verder ontwikkelen van een integrale dienstverlening. We willen de communicatie vanuit de gemeente verbeteren en daarmee ook de toegang tot de voorzieningen. Het versterken en vitaal houden van de samenwerking in het netwerk en het bereiken van inwoners die (nog) niet goed in beeld zijn, staan ook hoog op onze prioriteitenlijst. In Diemen hebben we de laatste jaren al stappen gezet bij het ontwikkelen van deze aanpak. Opvallend is dat in de gesprekken die we met de betrokken partijen hebben gevoerd weinig specifieke inhoudelijke punten of nieuwe voorzieningen zijn meegegeven. Er is vooral gesproken over randvoorwaardelijke zaken.

Zo wordt er structureel geïnvesteerd in samenwerking tussen de gemeentelijke teams Wmo, Sociale Zaken en diverse maatschappelijke partners. De gemeente faciliteert deze samenwerking en vervult de rol van verkeersregelaar als het gaat om

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

het begeleiden en doorsturen van mensen naar de juiste ondersteunende en zorgverlenende organisaties. Hierbij werken we vanuit de doelen die we voor de inwoners willen bereiken. In Diemen houden we ons niet blind aan de regels maar kijken we als dat nodig is naar de rek in de regels en zoeken we de ruimte op om iets voor elkaar te krijgen. We hebben een Rekmanifest ontwikkeld met het doel om te blijven kijken naar mogelijkheden en oplossingen voor de inwoners. Daarnaast willen we preventief werken en voorzienbare problemen zoveel mogelijk voorkomen. In het sociaal domein staan deze ambities voorop in de komende jaren. Daarbij past één overkoepelende beleidsnota waarin alle gewenste maatschappelijke doelen van het sociaal beleid van Gemeente Diemen zijn samengebracht.

Eén beleidsnota voor het hele sociaal domein

In deze nota staan ambities op het gebied van een kansrijke start voor de jeugd, gezondheid, sociale, maatschappelijke en economische participatie en een veilige leefomgeving voor iedereen. We gaan hierbij uit van de doelen die we voor onze inwoners willen bereiken, met daaraan gekoppeld uitvoeringsplannen waarmee we concreet aan de slag gaan. Natuurlijk doen we dit niet alleen, maar samen met onze inwoners, maatschappelijke partners en allerlei andere partijen die in Diemen actief zijn. Dit beleidsplan is samen met hen ontwikkeld.

Vijf beleidsterreinen in het sociaal domein

Binnen het sociaal domein hebben we te maken met verschillende wetten met doelen die vergelijkbaar zijn, elkaar aanvullen of elkaar kunnen versterken. Het gaat om de: • Participatiewet (PW) • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) • Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) • Wet publieke gezondheid (Wpg) • Jeugdwet Vanuit de Wgs, Wmo, de Wpg en de Jeugdwet is elke gemeenteraad in Nederland verplicht om elke vier jaar een beleidsplan vast te stellen. Tot nu toe werden hiervoor afzonderlijke beleidsplannen uitgewerkt waarin te bereiken doelen, effecten en resultaten werden benoemd. De beleidsterreinen brengt de gemeente Diemen nu samen in dit plan. Hierin beschrijven we onze kernboodschap en de doelen die we de komende vier jaar willen bereiken. Daarnaast hebben we drie uitvoeringsplannen geschreven waarin we laten zien hoe we deze doelen willen bereiken. Met het nieuwe Beleidsplan Sociaal Domein 2020-2023 voldoet de gemeente Diemen aan de voorschriften (uit verschillende wetten) om een richtinggevend beleidsplan op te stellen.

3. Kernboodschap Inleiding

Alle Diemenaren doen mee en tellen mee BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

3. Kernboodschap Een gezond, veilig, sterk, sociaal, divers en betrokken Diemen waar alle inwoners, jong en oud, de ruimte hebben om zichzelf te zijn. Daar maken wij ons sterk voor als gemeente. We doen dat samen met inwoners, hulpverleners en andere professionals, ondernemers, organisaties, vrijwilligers en verenigingen. We willen dat alle Diemenaren meedoen en meetellen. Ook daarom betrekken we de inwoners en onze maatschappelijke partners zo veel mogelijk bij de totstandkoming van ons beleid en de uitvoering. Zo werken we samen aan een sociaal Diemen dat kansen biedt aan iedereen.

Dit zijn onze uitgangspunten bij het realiseren van onze doelen:

• De inwoner staat centraal:

INTERVIEWS | Wethouders Gemeente Diemen

In Diemen vinden we het belangrijk dat:

• Kinderen gezond en veilig kunnen opgroeien en gelijke kansen hebben om zich te ontwikkelen.

• Mensen gezond zijn en voor zichzelf en hun gezin kunnen zorgen.

• Mensen actief mee kunnen doen aan het sociale en maatschappelijke leven en waar mogelijk blijvend aan het werk kunnen gaan.

• Mensen een inkomen hebben waarmee ze schuldenvrij kunnen rondkomen.

a) We werken vanuit de effecten die we voor de inwoner willen bereiken. Wetgeving ondersteunt daarbij, maar toepassing van de wet is geen doel op zich. In Diemen kijken we als dat nodig is naar de rek in de regels om mogelijkheden en oplossingen te vinden voor de inwoner. b) De privacy van mensen is een groot goed. We houden ons zorgvuldig aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming (UAVG). Uitwisseling van gegevens vindt alleen plaats als dit noodzakelijk is en in overleg met de betrokken inwoner(s). c) De inwoners zijn onze spiegel en ons klankbord, daarom vragen we ze regelmatig naar hun ideeën en ervaringen bij de totstandkoming van het beleid. • We werken preventief, we willen voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren. Ondersteuning moet daarom goed toegankelijk zijn voor inwoners. • Wanneer mensen hulp en ondersteuning nodig hebben, zoeken we naar oplossingen om hun situatie te verbeteren. • We zorgen voor een zo goed mogelijk samenspel tussen de zorg die geleverd wordt door professionals (formele zorg) en de zorg door familie, vrienden, buren of vrijwilligers (informele zorg).

• Mensen een geschikte en schone woonruimte hebben, waarin ze zelfstandig en veilig kunnen wonen.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

4. Een gezamenlijk proces

Zo kwam het beleidsplan Samen Diemen tot stand BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Deelnemers conferentie Sociaal Domein (Brede Hoed Netwerk)

4. Een gezamenlijk proces Dit beleidsplan is ontwikkeld in samenwerking met veel verschillende partijen. De tijdlijn geeft een beeld van de manier waarop de nota tot stand is gekomen en hoe we de verschillende partijen betrokken hebben bij de ontwikkeling ervan.

Decentralisatiecommissie gemeenteraad

BEGIN OKTOBER 2018

DECEMBER 2018

JANUARI 2019

FEBRUARI 2019

Groen licht van de wethouders Beide wethouders voor het sociaal domein zijn voorstander van het ontwikkelen van een integrale beleidsnota.

Bespreking startnotitie met de commissie transformatie Een raadsversie van de startnotitie wordt via het college van B&W aangeboden aan de commissie transformatie sociaal domein.

Eerste bespreking met de cliëntenraad Participatiewet De ontwikkeling van de nieuwe beleidsnota staat voor het eerst op de agenda van de cliëntenraad Participatiewet.

Agendering startnotitie in de gemeenteraad

Netwerkbijeenkomst armoedebestrijding

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Netwerkbijeenkomst armoedebestrijding

Jongerenraad

FEBRUARI 2019

MAART 2019

APRIL 2019

Eerste bespreking met de Wmo raad

Evaluaties Sociaal Domein, bespreking met commissie De commissie spreekt onder meer waardering uit voor het gesprek over de evaluaties met mensen uit de uitvoering. Ook is er breed draagvlak voor het uitwerken van een beleidnota voor het gehele sociaal domein.

Netwerkbijeenkomst armoedebestrijding Zo’n 60 medewerkers van 5 organisaties gaan in het Huis van de Buurt met elkaar in gesprek over het voorzieningenaanbod en de aanvraagprocedure in Diemen.

Eerste bespreking met de jongerenraad

4. Een gezamenlijk proces Deepdive

Bewonersavond

APRIL 2019

APRIL-MEI 2019

JANUARI -JUNI 2019

MEI-JUNI 2019

Movisie presenteert onderzoek ‘gemeentelijke toegang’ Movisie onderzocht hoe integraal de zorg en ondersteuning georganiseerd zijn voor de gemeenten Diemen, Uithoorn en Ouder-Amstel. Het klantperspectief stond hierbij voorop.

Diepte-interviews met ketenpartners Vijf beleidsadviseurs hebben diepteinterviews gedaan met Pantar, Markant, Voedselbank Diemen, MaDi, MEE, MOC Kabouterhuis, Stichting Welzijn Diemen en HVO Querido.

Deepdive uitvoerende teams De beleidsadviseurs staan in twee sessies met medewerkers van de uitvoerende teams stil bij de praktijk van de uitvoering om te inventariseren waar behoefte aan is en hoe beleid en uitvoering elkaar kunnen versterken.

Bewonersavonden Tijdens bewonersavonden geven Diemenaren die willen meepraten over de ontwikkeling van het sociaal domein hun input. Zo geven bewoners van de Rode Kruislaan aan dat ze samenwerking belangrijk vinden in de wijk.

Kinderraad

Conferentie

Adviesraad

27 JUNI 2019

MEER MOMENTEN 2019

MEI -JUNI 2019

NAJAAR 2019

Conferentie in theatervorm Om alle partners in het sociaal domein goed te betrekken, houdt een acteursbureau hen via nagespeelde klantreizen een spiegel voor op een conferentie in Theater de Omval.

Consultatie adviesraden en jongerenraad

Consultatie kinderraad Het onderwerp armoedebestrijding staat meerdere keren op de agenda van de kinderraad (groep 7 en 8 basisschool). In een vergadering op 20 mei krijgt de kinderraad uitleg over de bijzondere bijstand box.

Adviesraden In het najaar van 2019 is de beleidsnota gepresenteerd aan de adviesraden en is formeel advies gevraagd.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

De voortgang in de ontwikkeling van de beleidsnota wordt op verschillende momenten besproken met de jongerenraad (15-26 jaar), de Wmo raad en de cliëntenraad Participatiewet.

5. Onze doelen

Een gezond, veilig, sterk, sociaal, divers en betrokken Diemen waar alle inwoners, jong en oud, de ruimte hebben om zichzelf te zijn. Dat is de stip op de horizon. Daar staan we voor en dat hebben we in dit beleidsplan vertaald in vijf doelen die in dit hoofdstuk aan bod komen.

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

5. Veiligheid en wonen

4. Maatschappelijke en economische participatie

3. Sociale participatie

Van stip op de horizon naar realistische doelen BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

5.1 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

5. Veiligheid en wonen

1 Een kansrijke start voor

de jeugd van Diemen

In Diemen wonen ongeveer 5.000 kinderen en jongeren. Met het grootste deel van hen gaat het goed. Zij groeien zonder al te veel problemen op. Voor een kleine groep kinderen en jongeren is dat minder vanzelfsprekend; zij hebben ondersteuning nodig. We willen alle kinderen en jongeren in Diemen een kansrijke start bieden. Dit doen we onder andere met een breed aanbod aan basisvoorzieningen, zoals de peuteropvang en ouderen kindcoaches.

Het begint al voor de geboorte

INTERVIEWS | Voorzitter jongerenraad en kinderburgemeester

CASUS | Kansrijke start Jurna (45) zit in een (v)echtscheiding. Dit heeft impact op haar en de tweeling Hakim en Ibrahim (12). Als gevolg van de situatie is ze ook haar baan nog eens kwijtgeraakt. Ze overziet het niet meer en raakt de regie over haar leven kwijt. Toch wil ze vooral zelf alles op

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

de rit krijgen en geen bemoeienis van allerlei hulpverleners. De tweeling is net begonnen op de middelbare school en het blijkt dat ze allebei regelmatig verzuimen. Jurna wordt daarom opgeroepen voor een gesprek met de leerplichtambtenaar. Tijdens dat gesprek en het contact dat daarop volgt valt er een last van Jurna’s schouders.

Ze voelt zich serieus gehoord en wordt op allerlei gebieden goed geholpen zonder dat ze vaak haar verhaal hoeft te herhalen.

We willen dat alle kinderen en jongeren in Diemen kansrijk opgroeien in een veilige, sociale en gezonde omgeving en dat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Een kansrijke start begint al bij de zwangerschap. Met voorlichting en advies helpen we jonge gezinnen op weg. Daarbij hebben wij extra aandacht voor huishoudens waar het niet vanzelf gaat. Hoe eerder een gezin weer op de rit is, des te groter de kans dat we grotere problemen voorkomen. Een brede blik en een goede afstemming met de ouders en de betrokken hulpverleners zijn hierbij essentieel.

Gelijke kansen via het onderwijs

Armoede kan een grote invloed hebben op de toekomst van kinderen en jongeren. Als er geen geld is voor schoolactiviteiten of een computer om mee te kunnen >

5.1 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

doen in de brugklas, kan er bijvoorbeeld een taal- of leerachterstand ontstaan. In Diemen groeien 300 à 400 kinderen en jongeren op in een gezin met een laag inkomen. Hen ondersteunen we, bijvoorbeeld met de stadspas, extra geld voor sport en cultuur of een bijdrage in de school- of opvangkosten. Ook stimuleren we kinderen en jongeren zoveel mogelijk om de goede keuzes te maken in hun (vervolg-)opleiding. De inzet van leerplicht maakt hier onderdeel van uit. De afgelopen jaren geven scholen de afwezigheid van leerlingen vaker door. Hiermee hebben we beter zicht op schoolverzuim en kunnen we eerder in gesprek met jongeren over hun ontwikkeling en de keuzes die ze maken.

Kinderen zijn nog te vaak de dupe

Er zijn nog altijd jeugdigen het slachtoffer van kindermishandeling of getuige van huiselijk geweld. Dit heeft veel impact op de kinderen en gezinnen die het betreft. In situaties waarin sprake is van kindermishandeling of huiselijk geweld, wordt dit gedrag vaak overgenomen door het kind. Deze spiraal willen we doorbreken. Gemeente Diemen wil kinderen in een risicovolle gezinssituatie ondersteunen en ervoor zorgen dat ouders de opvoeding op een veilige manier zelf kunnen verzorgen, waardoor dwangmaatregelen minder nodig zijn. Een veilige omgeving voor kinderen is de basis en een vangnet is en blijft nodig.

Landelijke ontwikkelingen

Ook in Diemen merken we de gevolgen van landelijke trends en ontwikkelingen. Zo speelt krapte op de arbeidsmarkt een rol in het ontstaan van wachttijden bij voorzieningen. We willen niet dat gezinnen moeten wachten

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

op het moment dat ze vastlopen. Het oplossen van dit soort problemen is complex en vraagt om een goede samenwerking met andere gemeenten. Net als in veel andere gemeenten zijn de kosten voor specialistische jeugdhulp in Diemen de afgelopen twee jaar substantieel gestegen. De gemeente Diemen staat voor de uitdaging om de kosten zoveel mogelijk te beheersen zonder dat dit ten koste gaat van de continuïteit en de kwaliteit van de zorg voor de jeugd.

Een brede blik en een integrale aanpak

Gezondheidsonderzoeken en signalen uit het veld geven aan dat een deel van de jeugdigen het risico loopt op psychosociale problemen. Een grote groep kinderen pest of wordt gepest op school of voelt zich angstig, eenzaam of verdrietig. Dat aantal moet omlaag. We zetten in op preventieve maatregelen en ondersteuning dichtbij, in de eigen omgeving van kinderen en gezinnen. Het Brede Hoed Team biedt steun aan mensen die verschillende hulpvragen tegelijk hebben en het niet alleen meer redden. Om kinderen een kansrijke en gezonde omgeving te bieden, moeten we een brede blik houden en een integrale ondersteuning bieden, toegespitst op de individuele situatie van het kind en het gezin waarin het opgroeit. Dit doen we zoveel mogelijk met kinderen en gezinnen zelf.

5. Veiligheid en wonen

De doelen voor 2020-2023

• We zetten geld, mensen en kennis in om te zorgen

voor gezonde omstandigheden, in het bijzonder in de eerste duizend dagen van het leven van het kind.

• Ieder kind moet alle mogelijkheden hebben tot het volgen van onderwijs.

• We verbinden het armoedebeleid aan het jeugd-

zorgbeleid om te bevorderen dat jongeren gelijke kansen hebben. Geen kind mag aan de kant komen te staan.

• Kinderen mogen niet de dupe zijn van huiselijk geweld.

• We blijven investeren in preventieve en ambulante

jeugdhulp door ondersteuning, informatie en advies te geven.

• We stimuleren dat kinderen naar voorschoolse

voorzieningen gaan, omdat we weten dat het goed is voor hun ontwikkeling.

• Alle kinderen moeten kunnen sporten en bewegen en mee kunnen doen aan sociale en culturele activiteiten.

De meetlat | indicatoren

5.2 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

5. Veiligheid en wonen

2 Een gezonde leefstijl is

de basis voor een goed leven Gezondheid gaat over veel meer dan de aanwezigheid of afwezigheid van ziekte, lichamelijke klachten of gezondheidsproblemen. Het gaat ook over hoe je dagelijkse leven eruit ziet, hoe je je mentaal voelt, over maatschappelijke participatie en over de kwaliteit van je leven. Kortom, het gaat over het vermogen om mee te doen in de maatschappij en daarbij om te kunnen gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen die het leven soms biedt. Van het oude denken in termen van ziekte, zorg en afhankelijkheid maken we de omslag naar een brede blik op gezondheid en meer aandacht voor preventie.

Alles hangt met alles samen INTERVIEW | Ibrahim Aarab, Stichting Welzijn Diemen

CASUS | Gezondheid Hamida (43) heeft drie kinderen. Ze zijn 16, 13 en 8 jaar oud. Hamida woont al haar hele leven in Diemen. Kort geleden is haar man overleden. Dat is heftig en nu staat ze er alleen voor. Ook al is ze gewend het huishouden te doen en voor haar kinderen te zorgen, toch is

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

alles anders nu. Gelukkig heeft ze veel vrienden in de buurt en kan ze altijd terecht bij de stichting waar ze soms vrijwilligerswerk doet. Door (financiële) zorgen heeft ze steeds meer last van stress. Ze ziet dat haar kinderen het ook zwaar hebben; zij doen het minder goed op school. Door samen te werken met lokale organisaties en sleutelfiguren

komen we als gemeente steeds meer in contact met mensen die nog niet eerder contact met ons hebben gehad. Zo werken we aan ondersteuning voor iedereen. En zo merkte ook Hamida dat de gemeente er voor haar is.

Gezondheid raakt veel domeinen en onderwerpen. Het is daarom van belang om met een integrale blik naar alle facetten te kijken die van invloed zijn op het leven van mensen. Zo is het (voor een gezonde toekomst) belangrijk om in een gezonde omgeving te wonen, werken, leren en leven. In Diemen heeft 43 procent van de volwassenen matige tot ernstige psychische klachten en 46 procent van de Diemenaren voelt zich (ernstig) eenzaam. Dit is vergelijkbaar met de situatie in de regio en in Nederland maar is toch zorgwekkend. Daar willen we wat aan doen. >

5.2 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

Met een nieuwe werkwijze strijden we tegen eenzaamheid

Het tegengaan van eenzaamheid is een van de grote en complexe opgaven in het sociaal domein. Eenzaamheid heeft invloed op verschillende aspecten van het leven van mensen. Het tegengaan van eenzaamheid vraagt om een nieuwe manier van werken, waarbij we de persoonlijke situatie van mensen centraal zetten, over de grenzen van gezondheid en zorg heen kijken en meer samenwerken. We leveren daarbij altijd maatwerk. Dat gebeurt vanuit verschillende invalshoeken. Zo wordt dagbesteding aangeboden om eenzaamheid tegen te gaan of te verminderen. Voor mensen met psychische problemen zijn er maatjesprojecten en op de website Diemenvoor elkaar.nl worden mensen met een hulpvraag gekoppeld aan vrijwilligers. Zo zorgen we ervoor dat eenzaamheid minder kans krijgt. Ook ondersteunen we communities en initiatieven van inwoners in de wijken. Bij ingrijpende levensgebeurtenissen helpen we mensen antwoorden te vinden op de zingevingsvragen die ze hebben.

Een gezonde leefstijl als belangrijkste middel

Wie zich fysiek en mentaal goed voelt, kan het leven makkelijker aan en kan beter meekomen op school of op het werk. Het stimuleren van een gezonde leefstijl is het hoofddoel dat wij ons hebben gesteld als het gaat om de gezondheid van de inwoners van Diemen. We zetten in op vroegsignalering en preventie om te voorkomen dat psychische en lichamelijke klachten ontstaan of erger worden. We proberen overgewicht en het gebruik van genotsmiddelen – roken, alcohol en drugs – te verminderen. Ook zijn we alert op psychosociale gezondheids-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

problemen zoals depressie, angstklachten en stress. We bevorderen en organiseren het sociale contact in de wijk en we investeren in sportvoorzieningen en buurtsportcoaches, zodat inwoners van alle leeftijden gestimuleerd worden om in beweging te komen. Dit alles blijven we doen, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. We bieden daarbij ondersteuning met een integrale aanpak en in samenwerking met de verschillende betrokken hulpverleners en professionals. Onze ambitie is dat binnen een paar jaar minder Diemenaren zich eenzaam voelen en/of psychische klachten hebben dan in 2016 het geval was, dat het drugsgebruik is afgenomen, minder inwoners overgewicht hebben en meer Diemenaren een gezonde leefstijl hebben.

5. Veiligheid en wonen

De doelen voor 2020-2023

• We vatten gezondheid breed en positief op, door

te kijken naar de mogelijkheden die mensen hebben om met ziekten, beperkingen en tegenslagen om te gaan. We beschouwen gezondheid niet meer alleen als een doel op zich, maar ook als een middel om andere doelen te kunnen bereiken, zoals: mee kunnen doen in de samenleving, kwaliteit van leven, zelfredzaamheid en het hebben van waardevolle sociale contacten.

• We stimuleren mensen om gezond te eten en

voldoende te bewegen en zetten in op alcoholpreventie, het tegengaan van middelenmisbruik en het geven van voorlichting. Want als je je goed voelt en lekker in je vel zit, is het makkelijker om activiteiten die moeite kosten, zoals bijvoorbeeld werk, vol te houden. Hier ligt een belangrijke sleutel tot effectieve re-integratie en duurzame uitstroom uit werkloosheid.

• Ook psychosociale gezondheidsklachten willen we vroeg signaleren en behandelen. Denk hierbij aan eenzaamheid, depressie, angstklachten en stress.

• Naast een brede inzet van algemene (preventieve)

activiteiten om de gezondheid en leefstijl van alle Diemenaren te bevorderen, zetten we middelen op maat in voor doelgroepen die relatief ongezonder leven, overgewicht hebben en/of stressklachten.

De meetlat | indicatoren

5.3 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

5. Veiligheid en wonen

3 Een actieve vrijetijdsbesteding

voor een fit en sociaal leven

Een dorp waar mensen met plezier wonen, werken en ontspannen. Een dorp met een rijke sociale infrastructuur, waar mensen zich met elkaar verbonden voelen en iedereen mee kan doen, ook op sociaal vlak. Dat is het dorp waar de gemeente Diemen zich sterk voor maakt. Ook vinden we dat inwoners van alle leeftijden moeten kunnen sporten en bewegen. Een actieve vrijetijdsbesteding houdt mensen niet alleen fit, het brengt ze ook, letterlijk en figuurlijk, bij elkaar.

Kansen voor iedereen

INTERVIEW | Wilfred van der Wateren, ex-voorzitter Wmo-raad

CASUS | Sociale participatie Koen (30) is licht verstandelijk beperkt. Hij woont zelfstandig en werkt bij Pantar, maar het gaat niet zo goed met hem. Koen vereenzaamt en maakt zijn post niet meer open. Zijn buurvrouw weet er van en helpt Koen, maar ze denkt dat Koen meer hulp zou kunnen gebrui-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

ken. Koens werkbegeleider bij Pantar signaleert ook dat het niet goed gaat. Wat er precies aan de hand is wordt niet duidelijk en daarom neemt Pantar contact op met de gemeente. Het duurt een aantal weken voordat de juiste organisatie en mensen zijn gevonden die Koen kunnen ondersteunen. Ondertussen verslechtert zijn situatie. Door

de wachttijd neemt de problematiek verder toe. Dit is precies wat we willen voorkomen in Diemen. Met bijvoorbeeld een netwerkbijeenkomst zorgen we ervoor dat professionals elkaar snel weten te vinden. Snelle inzet van een MEE-medewerker via Pantar kan voor Koen al veel opleveren. Hij krijgt dan eerder de juiste ondersteuning.

De afgelopen jaren is hard gewerkt aan de opbouw van voorzieningen en het netwerk van hulp voor mensen die daar een beroep op moeten doen. Behalve ondersteuning waarvoor een besluit wordt afgegeven, zijn er ook andere vormen van ondersteuning, zoals algemene voorzieningen, informele hulp van het netwerk of een vrijwilliger. In Diemen-Zuid is het Huis van de Buurt uitgegroeid tot een ontmoetingsplek voor zeer verschillende groepen Diemenaren. Sportverenigingen, buurtsportcoaches en welzijnscoaches spelen een belangrijke rol bij het in beweging brengen van jong en oud. Daarom investeren we veel in binnen- en buitensportvoorzieningen en zorgen we ervoor dat de gebouwen goed toegankelijk zijn voor iedereen. De komende jaren houden we het voorzieningenniveau op peil en breiden het waar nodig uit. >

5.3 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

Zo komt er een tweede Huis van de Buurt in Diemen-Noord om de sociale samenhang te versterken met activiteiten en een buurtkamer. Daarnaast stimuleren we participatie in de wijken en bewonersinitiatieven, naast activiteiten voor specifieke groepen.

• Iedereen in Diemen kan de vrije tijd goed besteden

Een sterke en betrokken gemeenschap

• We willen beter en breder bekendmaken wat

We willen de betrokkenheid van bewoners en organisaties bij het gemeentelijk beleid vergroten en nog meer de dialoog met hen opzoeken, om van Diemen nog meer een sterke en hechte gemeenschap te maken. Ook willen we meer diverse groepen met elkaar en de gemeente verbinden. Hiervoor ontwikkelen we in samenwerking met onze gemeenschap een diversiteitsbeleid. Daarnaast juichen we alle ideeën toe die het contact tussen verschillende bevolkingsgroepen en hun binding met de gemeente vergroten. Zo werken we aan een sterke gemeenschap, waar verbinding het uitgangspunt is.

5. Veiligheid en wonen

De doelen voor 2020-2023

en meedoen met de vele sociale activiteiten die georganiseerd worden.

er allemaal te doen is in Diemen. Buurtsport- en welzijnscoaches spelen hierin een stimulerende rol, door mensen te wijzen op de mogelijkheden en eventueel te begeleiden bij de deelname aan sociale activiteiten.

• Inwoners van alle leeftijden moeten kunnen sporten en bewegen, ongeacht inkomen of welke andere (lichamelijke) beperking dan ook.

• Alle openbare gebouwen, nieuwe woningen en de

openbare ruimte zelf moeten toegankelijk zijn voor mensen met een lichamelijke beperking.

• We sluiten aan bij de belevingswereld van inwoners en zetten in op de kracht van de gemeenschap.

• Diemen manifesteert zich als een diverse

gemeenschap waarin iedereen zichzelf kan zijn.

De meetlat | indicatoren

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

5.4 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

5. Veiligheid en wonen

4 Maatschappelijke en economische

participatie versterken elkaar

Werk zorgt voor inkomen en helpt je in je levensonderhoud te voorzien. Maar werk doet meer dan dat: het zorgt ook voor zingeving en geeft je het prettige gevoel dat je een bijdrage levert aan de samenleving.

Steeds meer Diemenaren aan het werk

INTERVIEW | Heleen, Voedselbank Diemen

CASUS | Maatschappelijke en economische participatie Romy (38) is een alleenstaande moeder met een dochter van 13 en een zoon van 9 jaar oud. Haar zoon heeft regelmatig last van woedeaanvallen en Romy vindt het lastig om hiermee om te gaan. De Opvoedpoli begeleidt Romy en ondersteunt haar ook bij andere opvoedings-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

vragen. De Opvoedpoli heeft gesignaleerd dat Romy schulden heeft en heeft haar in contact gebracht met een maatschappelijk werker. De maatschappelijk werker helpt Romy aan een schuldhulptraject van drie jaar. Romy heeft goed contact met vaste personen over haar

kinderen en haar eigen situatie. Het is niet makkelijk om zo lang op een basisinkomen te leven zonder nieuwe schulden te maken. De gemeente probeert Romy hierbij zoveel mogelijk te helpen. Dankzij een stadspas en het Jeugdsport- en Jeugdcultuurfonds kunnen haar kinderen sporten en leuke dingen doen, net zoals hun leeftijdsgenoten.

De economische groei in de arbeidsmarktregio Groot Amsterdam in de afgelopen jaren heeft in de gemeente Diemen geleid tot een daling van het werkloosheidspercentage. De gemeente steunt alle Diemenaren met een bijstandsuitkering volop in hun zoektocht naar werk. Voor jongeren, ouderen en statushouders is een aparte aanpak ontwikkeld. Voor alle mensen die bijstand ontvangen, zijn maatwerk en blijvende uitstroom het uitgangspunt van de ondersteuning. En dat lukt. Slechts een klein percentage (tussen de 5 en 10%) van deze mensen komt op dit moment terug in de bijstand.

We laten zien dat aan het werk gaan altijd loont

Diemen heeft een rijk aanbod van voorzieningen voor mensen zonder werk. Dat is goed, maar er kleeft ook een risico aan als mensen het idee krijgen dat ze financiële extraatjes kwijtraken wanneer ze aan het werk gaan. Het doel is om hierin een juiste balans te vinden en per situatie aantoonbaar te maken dat de (financiële) balans positief uitpakt als je aan het werk gaat. >

5.4 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

Mensen voelen zich gelukkiger, gezonder en minder eenzaam wanneer ze kunnen meedoen aan het sociale en maatschappelijke leven. Meedoen kost echter vaak geld en niet iedereen heeft deze middelen. Juist werkenden met een laag inkomen kunnen een extra steuntje in de rug gebruiken. We ondersteunen mensen met een laag inkomen om ook hen de kans te geven om mee te doen. Daarom bieden we de stadspas en andere inkomensondersteunende voorzieningen aan. Voor een grote groep mensen is dit een belangrijke manier om mee te doen aan het sociale en culturele leven. De huidige koers willen we vasthouden.

Voorkomen en verminderen van schulden

In Diemen is 11 procent van de huishoudens langdurig aangewezen op een laag inkomen. Om te voorkomen dat mensen in de problemen komen door schulden, bieden we in Diemen verschillende vormen van hulp, variërend van budgetadviesgesprekken, budgetbeheer, inkomensreparatie en schuldsanering. We willen inwoners met dreigende schulden eerder bereiken en helpen en op die manier voorkomen dat mensen uit huis gezet worden. Dit doen we met het project Vroeg Eropaf, in samenwerking met woningcorporaties. Deze aanpak werkt goed en de samenwerking wordt uitgebreid met Waternet, energiebedrijven en zorgverzekeraars.

Iedereen vindt de weg naar ondersteuning

Maatschappelijke voorzieningen helpen om de kansenongelijkheid tussen mensen te verkleinen. Daar zijn wij in Diemen van overtuigd. Maar niet alle groepen in onze gemeenschap voelen zich in dezelfde mate betrokken en/of vertegenwoordigd. We willen deze betrokken-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

heid van inwoners en organisaties bij de gemeente vergroten. Daarnaast zoeken we nog meer de dialoog met hen op. Hierbij houden we meer rekening met de diversiteit van Diemen en werken we samen met verschillende organisaties. We hebben daarbij ook oog voor verschillende achtergronden, culturen, leeftijden, beperkingen, genderidentiteiten en overtuigingen. Dit alles om ervoor te zorgen dat voorzieningen voor iedereen bekend en toegankelijk zijn. Wmo-consulenten gaan op huisbezoek om een breed gesprek te voeren met de inwoner over zijn of haar ondersteuningsbehoefte. Zij hebben hierbij een signaleringsfunctie. Door verbindingen te leggen met andere wetten en beleidsterreinen, zoals de Participatiewet en de Jeugdwet, proberen we mensen zo goed mogelijk te helpen vanuit het gehele sociale domein. De teams Wmo, Sociale Zaken, Samenleving en Beleid en het Brede Hoed Team werken op deze manier hecht met elkaar samen.

5. Veiligheid en wonen

De doelen voor 2020-2023

• Steeds meer Diemenaren zijn aan het werk.

• We laten zien dat maatschappelijke participatie waarde toevoegt.

• We voorkomen schulden. • Iedereen vindt de weg naar ondersteuning. De meetlat | indicatoren

Koers vasthouden

De beleidskoers voor de uitvoering van de Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is de afgelopen jaren uitgekristalliseerd. Het leveren van maatwerk en het voorkomen van willekeur staan hierin voorop. In het uitvoeringsplan ‘Wat behouden we’ is uitgewerkt welke beleidsinstrumenten we behouden als het gaat om het activeren van mensen en werkgevers en het ondersteunen van mensen met weinig geld. Ook het thema schuldhulp en de uitvoering daarvan komen hierin aan bod. Het totale aanbod van voorzieningen past bij de koers die het college de komende jaren wil vasthouden.

5.5 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

5. Veiligheid en wonen

5 Een prettige en veilige leefomgeving

voor iedereen in Diemen

Diemen heeft een prettig woon- en werkklimaat en er komen steeds meer mensen wonen. Punt van zorg is de krappe woningmarkt en een tekort aan betaalbare woningen. We investeren de komende jaren ook in goede voorzieningen op het gebied van onderwijs, welzijn, zorg, cultuur, sport en recreatie.

Veiligheid is een belangrijke voorwaarde

INTERVIEW | Karin van Bodegraven, Markant

CASUS | Veiligheid en wonen Marijke (46) is door een autistische stoornis snel overprikkeld. Haar gedrag is dan erg onvoorspelbaar en daardoor is ze haar baan kwijt geraakt. Marijke is tijdelijk met haar zoontje (8) ingetrokken bij een vriend in het centrum van Diemen en ze heeft een woonurgentie

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

aangevraagd. Ook al wil ze haar leven met haar zoon oppakken, de spanning in huis neemt toe. Het is niet makkelijk om woonruimte te vinden in Diemen. Na een tijd wachten heeft ze de neiging om iedere woning aan te grijpen die beschikbaar komt. De gemeente kent Marijke’s situatie en heeft een passende woning gevonden. Passend, omdat de

locatie bij haar situatie aansluit. Haar nieuwe huis staat op een rustige plek, waardoor het risico minder groot is dat Marijke een terugval krijgt.

We besteden veel aandacht aan veiligheid, want dat is een belangrijke voorwaarde voor een gemeenschap waarin iedereen mee kan doen. Het gaat hierbij niet alleen om de veiligheid die met handhaving, toezicht en in samenwerking met justitie en politie kan worden gewaarborgd, maar ook om de veiligheid van en rondom mensen die bijzondere zorg en aandacht nodig hebben. Deze mensen komen we ook soms op het spoor via het project Scheerlicht, dat criminaliteit op de woningmarkt signaleert.

Mensen met en zonder beperking, jong en oud leven naast en met elkaar

We vinden het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen omgeving blijven wonen. Een goede sociale infrastructuur en een goede inrichting van publieke voorzieningen en de openbare ruimte zijn zeker ook belangrijk voor ouderen en mensen met een lichamelijke beperking. >

5.5 Onze doelen

1. Kansrijke start

2. Gezondheid

Nederland vergrijst, maar veel verzorgingshuizen zijn gesloten, evenals veel psychiatrische instellingen en instellingen voor verstandelijk gehandicapten. Ook zijn er lange wachttijden voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Mensen die eerder in intramurale instellingen verbleven, wonen nu zelfstandig in reguliere woningen. Zij krijgen indien nodig ambulante ondersteuning of een andere vorm van (crisis-)opvang, maar het leefbaar houden van wijken en straten is een punt van aandacht en zorg. Als er signalen of zorgen zijn dat het niet goed gaat, moet duidelijk zijn waar dit gemeld moet worden. Voor signalen van overlast in de wijk van jongeren zijn straatcoaches actief. Zij voeren onder andere gesprekken met jongeren en hun ouders om te bekijken wat er speelt in de situatie van de jongeren en of zij mogelijk behoefte aan (meer) ondersteuning hebben. Het regelen van voorzieningen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang behoort tot de regionale opgaven. We hebben regionaal afgesproken dat de bestaande locaties in de regio behouden blijven en dat er nieuwe locaties komen op plaatsen in de regio waar nu geen of weinig voorzieningen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn. Ook maken we op regionaal niveau afspraken over de uitstroom vanuit beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

3. Sociale participatie

4. Maatschappelijke en economische participatie

geren en statushouders kans hebben op een woonplek in Diemen. We stimuleren mensen om over hun eigen toekomst na te denken en bij de (her)inrichting van hun huis of de keuze van een nieuwe woning te anticiperen op de behoeften die ze zullen krijgen naarmate ze ouder worden. Denk aan een gelijkvloers appartement, een kleinere woning of het weghalen van drempels en het aanpassen van het sanitair in de huidige woning. Met passen en meten – letterlijk en figuurlijk – herinrichten en (ver)bouwen zorgen we ervoor dat iedereen in ons diverse, stedelijke dorp de ruimte heeft om prettig samen te leven.

5. Veiligheid en wonen

De doelen voor 2020-2023

• Ondanks de krapte op de woningmarkt creëren we zoveel mogelijk kansen voor mensen die in Diemen willen wonen.

• We stellen nieuwe regels op voor het beheren en verdelen van woonruimte met als doel dat ouderen, jongeren en statushouders een plek kunnen vinden in Diemen.

• We gaan ‘passend wonen’ voor onder anderen

ouderen bevorderen, door mensen op tijd te laten nadenken over aanpassingen van hun woning die ze nodig zullen hebben als ze ouder zijn.

• We blijven samen met de woningcorporaties inzet-

ten op ‘Van groot naar beter’, de voorrangsregeling om ouderen van een eengezinswoning te helpen verhuizen naar een kleiner appartement.

• We gaan het meldpunt Zorg en Overlast beter

bekendmaken bij inwoners van Diemen. Hierover komt meer communicatie en voorlichting.

De meetlat | indicatoren

Kansen op een passende woning

Ondanks de krapte op de woningmarkt creëren we zoveel mogelijk kansen voor mensen die in Diemen willen wonen. We bouwen een flink aantal woningen en komen met nieuwe regels voor het beheer en de verdeling van woonruimte. Zo zorgen we ervoor dat ook ouderen, jon-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Visie 6. Uitvoeringsplannen en kernboodschap Inleiding

Van realistische doelen naar concrete actie BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

6. Uitvoeringsplannen

Toelichting op de uitvoeringsplannen De afgelopen jaren is in Diemen al veel ontwikkeld. We bieden een groot scala aan individuele en algemene voorzieningen die bijdragen aan de visie en doelen in dit beleidsplan. De uitvoeringsplannen beschrijven daarom welke instrumenten en voorzieningen de gemeente wil behouden en welke onderwerpen de gemeente wil ontwikkelen.

een goede relatie tussen medewerkers en inwoners én nauwe onderlinge samenwerking tussen de partners in het sociaal domein. Het Diemense collegeakkoord 20182022 spreekt daarom de ambitie uit om in deze collegeperiode vervolgstappen te zetten om ervoor te zorgen dat Diemen een sterke en sociale gemeenschap is met volop kansen voor iedereen.

De huidige situatie

De uitdagingen liggen in verbetering en ontwikkeling

Het sociaal domein is en blijft ook de komende jaren volop in ontwikkeling. Zowel beleidsmatig, financieel als in de uitvoering. In Diemen is al ruim voor de decentralisaties (in 2015) in het sociaal domein ingezet op een werkwijze die dichtbij de inwoners staat. We bieden hulp aan jongeren, ouderen en volwassen die extra aandacht nodig hebben. Het Brede Hoed Team, het Brede Hoed Netwerk en de teams Sociale Zaken, Administratie en Wmo spelen hierin een centrale rol. Medewerkers van de gemeente en collega’s van maatschappelijke partners worden gestimuleerd over de grenzen van het eigen vakgebied te kijken. Maatwerk, preventie, ruimte voor creativiteit en toegankelijkheid van hulp zijn daarbij leidende principes.

Het gaat goed maar het kan en moet beter

Dat gaat vaak goed, maar niet altijd. Daarom moeten we blijven investeren in het centraal stellen van inwoners, een goede toegankelijkheid van voorzieningen en een sterk netwerk van hulp en ondersteuning voor mensen die daar een beroep op moeten doen. Belangrijk is

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Geen aanpassing van verordeningen

Het beeld dat het bestaande voorzieningenniveau in Diemen op orde is, werd bevestigd in het participatietraject. De uitdaging zit vooral in: • het verder ontwikkelen van de dienstverlening • betere publieksvoorlichting • betere toegang tot voorzieningen • nauwere samenwerking tussen de verschillende partijen • het bereiken van kwetsbare doelgroepen die niet > goed in beeld zijn of die we moeilijk bereiken.

Pragmatische insteek

Gemeente Diemen wil de ambities en doelen uit dit meerjarenbeleidsplan samen met maatschappelijke partners en Diemenaren realiseren. Om de doelen te behalen, zijn concrete

Er zijn gemeenten die kiezen voor één verordening voor het sociaal domein. Vanuit dit beleidsplan worden geen wijzigingen in de bestaande gemeentelijke verordeningen (Wmo, Participatiewet en Jeugdwet) aan de raad voorgelegd. Aangezien het huidige stelsel van verordeningen voldoet, ziet het college hier geen noodzaak toe. Wanneer in de toekomst wel aanpassing van de verschillende verordeningen en/of beleidsregels nodig blijkt, wordt dit separaat aan het college en de raad voorgelegd.

uitvoeringsplannen uitgewerkt. Deze plannen zijn praktisch van insteek. Ze zijn uitgewerkt op basis van de evaluaties in het sociaal domein, de ambities uit het Coalitieakkoord Diemen 2018-2022 en het in 2018-

2019 doorlopen participatietraject met bestuurders, instellingen, inwoners, adviesraden en interne medewerkers. Zie hiervoor ook de toelichting in BIJLAGE 3 Voortgang.

6. Uitvoeringsplannen Om de geformuleerde doelen te behalen zijn drie uitvoeringsplannen ontwikkeld. Daarin beschrijven we wat we willen behouden (1), wat we gaan ontwikkelen (2) en welke overige beleidsontwikkellingen er op ons afkomen (3).

Wat willen we behouden?

Er is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van het sociaal domein. Bij alles wat we in Diemen aanbieden, vergoeden en financieren (via eigen personeel, inkoop bij commerciële partijen en subsidie) kunnen we een onderscheid maken tussen: • hulp in de vorm van (extra) geld • individuele voorzieningen in natura • persoonsgerichte dienstverlening/ondersteuning • algemene voorzieningen in de wijken. Al deze vormen van hulp die het college blijft voortzetten, zijn beschreven in dit actieplan. Ze dragen immers al bij aan de doelen die we in Diemen willen bereiken en aan de ambitie en visie van het college. Bovendien geven we met dit aanbod uitvoering aan wettelijke voorschriften van de verschillende wetten in het sociaal domein. Daar gaan we mee door.

Wat gaan we doen?

De uitdagingen voor de komende jaren liggen niet zozeer in het ontwikkelen van nieuwe beleidsinstrumenten en voorzieningen, maar veel meer in het nog effectiever gebruiken ervan. Door zorg en aanbod goed op elkaar te laten aansluiten en onderling effectief samen te werken, ondersteunen we onze inwoners nog beter. In gesprekken die we gedurende het participatietraject

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

hebben gevoerd met professionals, vrijwilligers en bewoners kwamen factoren naar voren die het werken en wonen in Diemen prettig maken. De korte lijnen, het feit dat we dichtbij de Diemenaren staan en het belang van de inwoner voorop stellen, werden veelvuldig genoemd. Er is in Diemen veel geïnvesteerd in voorzieningen, netwerken en samenwerking. Deze investeringen vragen om onderhoud en de samenwerking kan nog worden verbeterd. Van medewerkers wordt verwacht dat zij alert zijn op meervoudige problematiek en actief de samenwerking opzoeken met partners. Deze integrale manier van werken is geen vanzelfsprekendheid en vraagt aandacht en sturing. Uit de gesprekken met alle betrokkenen in het sociaal domein kwam ook naar voren dat niet altijd even duidelijk is wat mensen van de gemeente kunnen verwachten. Wat gebeurt er wanneer je hulp of ondersteuning vraagt van de gemeente: wat zijn de stappen in het proces dat door die vraag in gang wordt gezet? Goede informatievoorziening en communicatie zijn nodig om mensen de weg te wijzen en eventuele misverstanden weg te nemen. Alle input die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van dit beleidsplan is samengevat in drie thema’s die samen de ontwikkelopgave vormen: 1.

Samenwerken in vitale netwerken We behouden en versterken een goed werkend professioneel netwerk waarbij contact en voeling is met de informele netwerken van de inwoners van Diemen.

2. Integrale toegang We spelen effectiever in op de ondersteuningsvragen die mensen hebben. Bij alles wat we doen zien we het perspectief van degene die om hulp vraagt als leidend. 3. Informatievoorziening sociaal domein Wij zorgen voor goede informatievoorziening om inwoners te bereiken en de weg te wijzen. We houden daarbij contact en blijven communiceren, ook als het niet goed gaat. De thema’s zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en versterken elkaar. Efficiënt samenwerken in een vitaal netwerk draagt bij aan het bieden van de juiste hulp – integrale toegang – en vanzelfsprekend is daar goede informatievoorziening en communicatie voor nodig.

Hoe gaan we dit realiseren?

• We voeren klantreizen uit om onze werkwijze te verbeteren. • We gaan beter communiceren met de inwoners. • We gaan intensiever samenwerkingen met alle partners en de Diemenaren. Er • komt meer aandacht voor sociale en culturele diversiteit in onze communicatie.

Overige ontwikkelingen

Daarnaast zijn er nog overige beleidsontwikkelingen, denk hierbij aan aanpassing of invoering van landelijke wetgeving. Deze ontwikkelingen zijn verwerkt in deel C van de uitvoeringsplannen in de bijlage.

Zie voor beschrijving van alle uitvoeringsplannen BIJLAGE 5 A. Wat willen we behouden B. Wat gaan we ontwikkelen C. Overige beleidsontwikkelingen

7. Interview Inleiding

Beleidsmakers blikken vooruit BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

7. Interview Inleiding

‘Er ligt een mooi plan, nu gaan we aan de slag’ Negen maanden is er gewerkt aan een integrale beleidsnota van gemeente Diemen voor het sociaal domein. Eén plan, waarin niet de wetten voorop staan, maar de doelen en de effecten die de gemeente wil bereiken voor de inwoners. Zes verantwoordelijke beleidsmakers beoordelen het resultaat van hun gezamenlijke inspanningen en blikken vooruit.

at vooraf ging

Als gemeente sta je dichterbij de inwoners dan de Rijksoverheid. Daardoor zie je meer en kan je beter inspelen op de behoefte van mensen. Met die gedachte gingen de beleidsmakers en de uitvoerende partijen in Diemen aan de slag vanaf het moment dat de Rijksoverheid de gemeenten verantwoordelijk maakte voor jeugdzorg, werk en inkomen en de zorg aan kwetsbare mensen, onder wie langdurig zieken en ouderen. Dat was in 2015. Zowel vanuit het bestuur als op uitvoeringsniveau is er sindsdien gehamerd op een integrale werkwijze. Vier jaar later kwam het moment om het ook beleidsmatig zo op te schrijven. Begin maart 2019 legden vijf verantwoordelijke beleidsmakers in een interview uit waarom gemeente Diemen voor

Lisa Stumpel

beleidsadviseur Diversiteit BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Martijn Alderse Baas beleidsadviseur Werk en Inkomen

het eerst één integrale beleidsnota ontwikkelde voor het sociaal domein, terwijl er vroeger minstens vijf afzonderlijke nota’s werden geschreven. Irma Spit wond er in dat interview geen doekjes om. Ze zei: ‘De uitvoerende partijen werken steeds meer samen volgens een integrale aanpak en met het perspectief van de klant voor ogen. Maar wij strooiden ons beleid nog steeds vanuit kokertjes over hen heen.’ En ze legde uit: ‘Er zijn zoveel onderwerpen die op verschillende beleidsterreinen spelen. Je kunt ze in verschillende plannen uitwerken, maar we willen ze nu in één keer heel goed en in samenhang beschrijven.’

Martijn Alderse Baas: ‘Zeker weten. Als ik terugkijk op het ontwikkelproces, naar hoe de nota tot stand is gekomen, dan heeft het twee functies gehad. Er ligt niet alleen een integraal verhaal waarin we de dwarsverbanden tussen de verschillende beleidsterreinen hebben beschreven, maar het heeft ook iets met onze samenwerking gedaan. We hebben elkaar echt opgezocht en ons verdiept in elkaars werk. Ik vind dat we met deze team-effort een sprong voorwaarts hebben gemaakt.’

Kun je een voorbeeld geven? Martijn: ‘We hadden het in dat eerdere interview over ge-

zondheid en armoede en dat die twee met elkaar te maken hebben. Dat kun je wel tegen elkaar zeggen, maar hoe maak je daar chocola van? Hoe vertaal je dat in een doel en hoe verbind je daar acties aan? Het samen daarover nadenken zie ik ook als een grote winst.’

Wat heeft dat opgeleverd dat anders misschien niet zo snel gebeurd zou zijn?

Hij is nu bijna klaar, de eerste gezamenlijke nota voor het sociaal domein. Zijn jullie tevreden met het resultaat?

Sara Blom: ‘We zijn bijvoorbeeld naar de Voedselbank gegaan, omdat de doelgroep daar ook vaak kampt met gezondheidsproblemen. Ook hebben we de buurtsportcoaches en de jongerenwerkers van Stichting Welzijn Diemen gevraagd of zij bij de activiteiten die zij voor jongeren organiseren, specifiek aandacht kunnen hebben voor de jongeren van ouders die klant zijn bij de Voedselbank. Zo kunnen we onze >

Irma Spit

Kim van der Weijden

coördinator Team Sociaal Beleid

Ben Schroevers

beleidsadviseur Jeugd en Welzijn

beleidsadviseur Wmo

Sara Blom

beleidsadviseur Zorg en Welzijn

7. Interview

‘Het aanbod moet ook bekend zijn bij inwoners die we niet zien en niet kennen’ Lisa Stumpel

krachten bundelen en mensen die daarbij gebaat kunnen zijn ook naar andere zinvolle activiteiten of ondersteuning leiden.’ Kim van der Weijden: ‘Als je in de nota leest over onze uitvoeringsplannen en wat we gaan ontwikkelen, dan zie je dat dit allemaal punten zijn die alle beleidsterreinen omspannen – ze komen op elk beleidsterrein terug: van samenwerken in een vitaal netwerk, tot integrale toegang en integraal werken en informatievoorziening en communicatie.’

Wat is de belangrijkste boodschap van de nota?

Ben Schroevers: ‘In alle gesprekken die we met partners, uitvoerders en inwoners hebben gevoerd tijdens de ontwikkeling van de nota, ging het er niet zozeer over dat in het sociaal domein in Diemen voorzieningen ontbreken of zaken niet worden opgepakt, het ging eigenlijk altijd over de vraag: hoe zorgen we dat alle informatie, de mensen en de voorzieningen, goed bij elkaar komen? De belangrijkste boodschap van de nota is dat we duidelijkheid en eenduidigheid moeten bieden vanuit het perspectief van de klant. ‘Een van de belangrijkste uitdagingen is om het vitale net-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

werk dat we al hebben, te behouden en te versterken. De onderlinge samenwerking tussen verschillende instellingen en hulpverleners kan nog beter en intensiever. Wij moeten er als gemeente voor zorgen dat deze partijen elkaar opzoeken en informatie en kennis uitwisselen. Wij moeten dat faciliteren en vragen hen daarin een actieve rol op te pakken.’ Irma knikt: ‘De voorzieningen zijn er voldoende en er is ook geen behoefte aan nieuwe activiteiten, maar het aanbod dat Diemen heeft, moet breder en beter bekend worden bij mensen. Zowel bij de professionals in het netwerk als bij inwoners die de voorzieningen nodig hebben.’ Sara: ‘De voorzieningen zijn er, maar als je voor elke voorziening weer bij iemand anders moet zijn en opnieuw je verhaal moet doen, zinkt de moed je als inwoner wel in de schoenen. Door onderling beter samen te werken, maken we het makkelijker voor mensen. Dan staat de inwoner echt centraal.’ Lisa Stumpel: ‘Het aanbod moet ook bekend zijn bij inwoners die we niet zien en niet kennen. Als het gaat om diversiteit en toegankelijkheid voor iedereen, dan ligt daar nog wel een duidelijke opdracht voor ons. Er zijn groepen onzichtbaar voor ons. Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond bijvoorbeeld. We moeten ons best doen om ook die mensen beter te bereiken.’

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Diemen&id=fff2aaad-1e03-4b22-9910-78bc5da02560