3. Programmabegroting 2026 -Ter vaststelling besluitvormende raad

Programmabegroting 2026 Versie: Ter vaststelling besluitvormende raad

13 november 2025

Inhoudsopgave Leeswijzer

5

Inleiding

6

Aanbiedingsbrief Waar staan we op financieel gebied Baten en lasten per programma Structureel evenwicht

Programma's Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financiën

Paragrafen Duurzaamheid Risico's en weerstandsvermogen Bedrijfsvoering Openbaarheid (nieuw) Lokale heffingen Onderhoud kapitaalgoederen Verbonden partijen Financiering Grondbeleid Grootschalige projecten

Financiële begroting Programmabegroting Toelichting op de programmabegroting Overige financiële tabellen

Bijlagen Kerngegevens Gesubsideerde instellingen

Raadsbesluit en Moties en amendenten Moties

Afkortingenlijst

Inhoudsopgave

8 10 15 16

19 21 38 46 53 60 65 75 87 93 101

109 111 129 145 150 152 171 182 199 204 206

209 211 215 229

249 249 252

255 257

258

Pagina 3

Inhoudsopgave

Pagina 4

Leeswijzer Ten opzichte van 2025 hebben we aan de lay-out van de Begroting 2026 niets veranderd. Zoals gebruikelijk begint de begroting met de aanbiedingsbrief. Daarna volgen de programma's. De wijze van informatieverstrekking per programma is hetzelfde als voorgaande jaren. Na de programma's volgen de paragrafen. Een paragraaf geeft een dwarsdoorsnede van een bepaald onderwerp (bijvoorbeeld risico's) dat over meerdere programma's verdeeld is. Nieuw dit jaar is de paragraaf "Openbaarheid". Deze paragraaf is wetttelijk verplicht. Na de paragrafen volgt de financiële begroting met daarbij per programma een analyse van de verschillen tussen de begroting 2025 en 2026. De ramingen 2025 betreffen de begrote bedragen tot en met de verwerking van de 3e Kwartaalbrief 2025. Vervolgens vindt u de financiële tabellen met onder andere de staat van reserves en voorzieningen en het meerjaren investeringsprogramma. Tot slot volgen enkele bijlagen met de kerngegevens en de subsidiestaat.

Leeswijzer

Pagina 5

Inleiding

Aanbiedingsbrief

8

Waar staan we op financieel gebied

10

Baten en lasten per programma

15

Structureel evenwicht

16

Inleiding

Pagina 6

Inleiding

Pagina 7

Aanbiedingsbrief Voor u ligt de Programmabegroting 2026: de laatste begroting van deze bestuursperiode van het college van B&W. Deze bouwt voort op de vastgestelde Kadernota 2026. In de afgelopen jaren is er veel bereikt. Vanuit het coalitieakkoord Diemen met elkaar en voor elkaar hebben we samen met de raad gewerkt aan een toekomstbestendig Diemen. We hebben geïnvesteerd in woningen, voorzieningen en duurzaamheid, en zijn blijven omzien naar onze inwoners en medewerkers. We legden een stevige basis voor een financieel gezonde en zelfstandige gemeente. In 2026 werken we onverminderd door en starten we ook met nieuwe zaken. Dat leest u in deze begroting. Meer financiële zekerheid in 2026 Financieel staan we er goed voor. Dankzij het solide beleid van de afgelopen jaren is de algemene reserve goed gevuld. Dat geeft ons ruimte om in 2026 waar nodig middelen in te zetten zonder ingrijpende bezuinigingen door te voeren. De Meicirculaire 2025 en de Voorjaarsnota van het Kabinet hebben het meerjarenperspectief bovendien verbeterd. Wat gaan we in 2026 doen? We blijven werken aan kansengelijkheid en bestaanszekerheid, onder andere via het noodhulpbureau, de uitbreiding van het stadspasaanbod en het verbeteren van de toegankelijkheid van voorzieningen. Binnen het onderwijs zetten we stappen met het onderwijskansenbeleid en een nieuwe ronde van de Gelijke Kansenalliantie.

Met het programma *Stevige Lokale Teams* zorgen we voor laagdrempelige ondersteuning binnen het sociaal domein. Op het gebied van opvang en zorg voor ontheemden, asielzoekers en statushouders nemen we onze verantwoordelijkheid. Dankzij extra middelen uit het Rijk kunnen we meer doen op het gebied van duurzaamheid en klimaat. In 2026 bouwen we verder aan woningen in onder andere Plantage de Sniep, Holland Park West en Buitenlust, en werken we aan de gebiedsontwikkeling rond sportcentrum Duran. De mobiliteitsvisie, ontwikkeld met inwoners, wordt concreet met maatregelen voor verkeersveiligheid, openbaar vervoer en autoluwe wijken. We werken aan de weerbaarheid van onze samenleving, gaan verder aan de slag tegen ondermijning, en verbouwen het gemeentehuis tot een toekomstbestendig en voor iedereen toegankelijk gebouw. We blijven inzetten op ontmoeting en verbinding tussen onze inwoners. We zorgen dat Diemen een woonplek is, waar mooie evenementen worden georganiseerd en voldoende mogelijkheden zijn voor sport en andere vrijetijdsbesteding. Daarom Diemen. En kijken we uit naar de viering van 800 jaar Diemen: een moment van verbinding en trots. Tot slot Met deze begroting zetten we in 2026 opnieuw mooie stappen voor Diemen. We investeren gericht in kansengelijkheid, duurzaamheid, wonen en voorzieningen, en blijven bouwen aan een verbonden en toekomstbestendige gemeente.

Tegelijkertijd zijn we ons bewust van de financiële onzekerheden op de langere termijn. Daarom blijven we bewust keuzes maken en zijn we terughoudend met nieuw beleid. Uw besluit op deze begroting geeft richting aan het laatste jaar van deze collegeperiode én aan de jaren die volgen. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Diemen,

Inleiding: Aanbiedingsbrief

Pagina 8

de secretaris, G.T. Wildeman

Inleiding: Aanbiedingsbrief

de burgemeester, E. Boog

Pagina 9

Waar staan we op financieel gebied Financieel vertrekpunt De Kadernota 2026 is het financiële vertrekpunt voor deze programmabegroting. Die nota liet onderstaand meerjarenperspectief zien. Kadernota 2026

2026

2027

2028

2029

Structureel

-310

-450

3.010

795

Incidenteel

-855

-140

-180

-

-1.165

-590

2.830

795

Saldo Kadernota 2026

Voor het opstellen van de begroting 2026 diende de Kadernota 2026 als basis. Op basis van de nieuwe uitgangspunten hebben we de begroting opgesteld. De stelposten voor indexering en de groei van Diemen hebben we verdeeld, de afschrijvingslasten en financieringskosten van het geactualiseerde meerjareninvesteringsplan zijn doorgerekend en de toerekening van de personeelskosten is geactualiseerd. Tevens zijn alle ontwikkelingen en ambities uit de Kadernota 2026 verwerkt. Na vaststelling van de kadernota hebben zich nog nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. Deze zijn opgenomen bij het opstellen van de begroting 2026. Verderop in dit hoofdstuk maken we de gewijzigde en nieuwe beleidsvoorstellen met een financieel effect inzichtelijk. De verwerkingen van de ontwikkelingen en ambities leiden tot onderstaand geactualiseerd meerjarenperspectief 2026 - 2029. Begroting 2026

2026

2027

2028

2029

Structureel

390

25

2.635

1.530

Incidenteel

-1.360

-435

-245

-170

-970

-410

2.390

1.360

Saldo Begroting 2026

Uit bovenstaand overzicht blijkt voor alle jaren een positief structureel saldo. Het incidenteel negatieve saldo in 2026 verrekenen we met de Algemene Reserve. Vanaf 2028 verbetert het structurele saldo door het wegvallen van de jaarlijkse dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen (+/+ € 2,9 miljoen). Ondanks dat we weten dat de realisatie van het zwembad na 2029 zal zijn, willen we in de sturing op het meerjarenperspectief rekening houden met de extra lasten die hieruit voortvloeien. Daarom zien we in 2029 het positieve saldo teruglopen. We houden vanaf 2029 rekening met de afschrijvingslasten voor de bouw van een nieuw sportcentrum en zwembad (-/- € 1,5 miljoen). Ook houden we in het perspectief rekening met de afbouw van de compensatieregeling als gevolg van de herverdeling van het Gemeentefonds. Vanaf 2027 verwachten we jaarlijks € 450.000 minder inkomsten te ontvangen. Dit loopt op tot totaal € 3,2 miljoen minder inkomsten. Niet zichtbaar in het getoonde perspectief maar wel van belang voor de financiële ruimte na 2029 is dat vanaf 2030 de afschrijvingslasten van de investeringen in de openbare ruimte mee gaan tellen. De afschrijvingslasten hebben een oplopend negatief effect op het structurele meerjarenperspectief. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De risico's en de berekening van het weerstandsvermogen hebben we geactualiseerd.

De risico's met structurele gevolgen blijven extra onze aandacht houden. In de paragraaf Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 10

'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' hebben we de belangrijkste risico's opgenomen. Onderstaand treft u de structurele en incidentele weerstandsratio's met een korte toelichting. De structurele weerstandsratio blijft 'Uitstekend'.

De structurele weerstandsratio geeft een iets vertekend beeld. De berekening van de structurele weerstandsratio is namelijk gebaseerd op het structurele begrotingssaldo van 2026 en niet op de saldi van latere jaren. De ratio van 'Uitstekend' staat onder druk. Met name de inkomsten vanuit het Rijk vormen een groot risico. Ook de risico's van de 'open-einde' regelingen binnen het sociaal domein en de bijstand blijven bestaan. Anticiperend hierop hebben we in de Kadernota 2026 alvast rekening gehouden met de afbouw van de compensatieregeling van het Gemeentefonds (-/- € 450.000 per jaar) en is een structurele stelpost opgenomen voor de kosten van jeugdzorg (€ 500.000). Bij de Kadernota 2026 hebben we ook de Notitie beweegbaar budget aangeboden. Deze notitie geeft inzicht waar ombuigingen en besparingen mogelijk zijn. De geactualiseerd notitie zullen we gelijktijdig met de Kadernota 2028 aanbieden. De incidentele weerstandsratio blijft 'Uitstekend'.

De incidentele weerstandsratio wordt voornamelijk beïnvloed door grondexploitaties. De snelle ontwikkelingen en de grote geldstromen die binnen de grondexploitaties omgaan, maken een groot deel uit van de incidentele risico's. Om deze risico's op te vangen is een aparte reserve en voorziening Grondzaken ingesteld. Begroting 2026 (stand per 1 januari)

2026

2027

2028

2029

Algemene reserve

32.105

31.125

31.680

34.480

Reserve grondzaken

17.265

17.265

17.265

17.265

Totaal saldo incidenteel weerstandsvermogen

49.370

48.390

48.945

51.745

De Algemene reserve en de Reserve grondzaken zijn voor het opvangen van de incidentele risico's. Daarbij aangetekend dat de Reserve Grondzaken alleen ingezet kan worden voor de risico's binnen de grondexploitaties. Het incidenteel weerstandsvermogen is ruim toereikend. Lokale lastendruk De sturing op de lokale lastendruk vindt plaats bij vaststelling van de begroting. De uitwerking van de begrotingskaders verwerken we in onze belastingverordeningen. De belastingverordeningen 2026 worden volgens planning in de gemeenteraadsvergadering van december 2025 vastgesteld. Na vaststelling van de begroting 2026 en de belastingverordeningen 2026 zullen we de Nota lokale heffingen actualiseren en aanbieden aan de raad. In de kadernota stelden we voor alle belastingen en tarieven met 2,1% te indexeren. Uitzondering daarop is de OZB-opbrengst voor woningen.

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 11

OZB-tarief voor woningen De OZB-aanslag voor een gemiddelde woning is met 5,0% verhoogd. Reden hiervoor is dat er de afgelopen jaren een stevige inflatie heeft plaatsgevonden. De inflatie is niet meegenomen in de indexering van het OZB-tarief. In 2025 hebben we daar voor het eerst een inhaalslag gemaakt. Ook voor 2026 stellen wij voor deze inhaalslag door te zetten. Dit doen we alleen voor het OZB-tarief voor woningen. Het OZB-tarief voor woningen behoort nog steeds binnen de top 20 van laagste tarieven van alle gemeenten. Onderzoek kostendekkenheid In 2024 heeft een onderzoek naar de kostendekkendheid van onze leges plaatsgevonden. Uit het onderzoek bleek dat wij conform de wetgeving handelen. De transparantie van het doorrekenen van kosten kan verbeterd worden. Dit hebben we bij het opstellen van deze begroting ter harte genomen. In de paragraaf Lokale heffingen maakten we al inzichtelijk welke kosten toegerekend worden naar de kostendekkende tarieven. Nu is ook inzichtelijk gemaakt welke kosten eventueel extra toegerekend kunnen worden. Daarnaast is binnen de legesverordening kritisch gekeken naar de toerekening van uren. In de paragraaf 'Lokale heffingen' is terug te lezen wat de tariefswijzigingen voor effecten hebben op de lastendruk voor éénpersoons- en meerpersoonshuishoudens.

Autonome en nieuwe ontwikkelingen Onderstaand treft u een overzicht van alle autonome en nieuwe ontwikkelingen in de begroting 2026 met een financieel effect. Grotendeels komen deze overeen met de ontwikkelingen zoals opgenomen in de Kadernota 2026. Gewijzigde en toegevoegde ontwikkelingen ten opzichte van de Kadernota 2026 zijn gekenmerkt met een '@'. De ontwikkelingen vloeien voort uit de opgaven van het Rijk en de ambities in het coalitieprogramma 'Diemen met elkaar en voor elkaar'. Een toelichting op de ontwikkelingen vindt u terug in de programma's. Autonome en nieuwe ontwikkelingen

2026

2027

2028

2029

Sociaal @ Indexatie tarieven Jeugdhulp

-640

-640

-640

-640

@ Indexatie tarieven Wmo

-260

-260

-260

-260

Hervormingsagenda Jeugd - vervallen taakstelling 2026 en 2027

-990

-1.050

-

-

@ Hervormingsagenda Jeugd - stelpost kosten jeugdzorg

-500

-500

-500

-500

Stevige lokale teams

-100

-

-

-

Gebiedsgericht samenwerken Jeugdhulp

-80

-80

-80

-80

Steunpunt Wonen Diemen

-65

-65

-65

-65

Van Groot naar Beter

-20

-

-

-

Van Groot naar Beter (project Buitenlust)

-50

-

-

-

Preventief aanbod door Ouder en Kindcoaches

-60

-60

-60

-60

Humanitas; Eenzaamheid, rouw en verlies

-25

-25

-25

-25

@ Motie Femicide

-30

-30

-30

-30

-3.050

-2.940

-1.890

-1.890

Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland

-140

-140

-140

-140

Intensiveren aanpak ondermijning

-210

-210

-210

-210

@ Programma Weerbaarheid

-90

-

-

-

Totaal Veilig

-440

-350

-350

-350

-175

-100

-

-

Totaal Sociaal Veilig

Inkomen en armoede @ Armoedebeleid - Stadspas

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 12

Autonome en nieuwe ontwikkelingen

2026

2027

2028

2029

Armoedebeleid - Noodhulpbureau

-55

-40

-

-

@ Opvang diverse doelgroepen

-90

-

-

-

Totaal Inkomen en armoede

-320

-140

-

-

Versterken expertise en capaciteit voor uitvoering Omgevingswet

-155

-155

-155

-155

Nieuwe wetgeving volkshuisvesting en actualiseren Huisvestingsverordening

-50

-

-

-

Geluidadvisering woningbouwprojecten

-25

-

-

-

Organisatie "State of the Region" Amstelland Meerlanden

-5

-

-

-

-235

-155

-155

-155

-50

-

-

-

-

-

2.900

2.900

Stimuleren zelfbeheer van gemeentegroen

-50

-50

-50

-50

Totaal Leefomgeving en klimaat

-100

-50

2.850

2.850

Actualiseren Parkeerbeleidsplan

-60

-

-

-

Onderzoek optimaliseren fiets- en voetgangersnetwerk

-40

-

-

-

Totaal Verkeer

-100

-

-

-

Gebiedsontwikkeling

Totaal Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Geluidbelastingkaarten en Basisgeluidemissies 2026 Programma Onderhoud Openbare Buitenruimte

Verkeer

Samen besturen Gemeenteraadsverkiezingen 2026

-5

-

-

-

@ Datagedreven werken - structureel

-45

-45

-45

-45

@ Datagedreven werken - incidenteel

-60

-95

-65

-30

Bedrijfsvoering / bijdrage Duo+ (Informatieveiligheid)

-60

-60

-60

-60

Strategisch personeelsbudget

-250

-250

-250

-250

Strategisch personeelsbudget - Incidenteel

-200

-

-

-

@ Proces besparingen en ombuigingen

285

285

285

285

Totaal Samen besturen

-335

-165

-135

-100

5.005

4.625

3.010

2.845

140

140

140

140

5.145

4.765

3.150

2.985

565

965

3.470

3.340

Financiën @ Algemene uitkering Verhoging OZB met 2,9% tot 5,0% Totaal Financiën Totaal Autonome en nieuwe ontwikkelingen

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 13

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 14

Baten en lasten per programma Baten en lasten 2026

Lasten1

Baten2

Sociaal

-29.915

Veilig

-5.005

465

Inkomen en armoede

-12.737

9.424

Vrije tijd

-7.295

2.301

Onderwijs

-4.920

1.369

Gebiedsontwikkeling

-5.479

3.517

Leefomgeving en klimaat

-25.781

12.230

Verkeer

-2.585

1.988

Samen besturen

-20.417

1.487

Financiën

-2.875

82.123

-117.008

116.038

Totaal Saldo van baten en lasten

1.135

-970

Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financiën Saldo van lasten

Lasten

1 2

Baten

Dit betreft de structurele en incidentele lasten per programma inclusief de toevoegingen aan reserves. Dit betreft de structurele en incidentele baten per programma inclusief de onttrekkingen uit reserves.

Inleiding: Baten en lasten per programma

Pagina 15

Structureel evenwicht Structureel evenwicht Het toezicht van de provincie richt zich op het meerjarige structurele evenwicht van de begroting. Uit onderstaand overzicht blijkt een positief structureel saldo in 2026. Het incidentele negatieve saldo verrekenen we met de algemene reserve. In 2027 is loopt het positieve saldo iets terug tot een klein negatief saldo. Vanaf 2028 verbetert het structurele saldo fors door het wegvallen van de jaarlijkse dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen (+/+ € 2,9 miljoen). Ondanks dat we weten dat de realisatie van het zwembad na 2029 zal zijn, willen we in de sturing op het meerjarenperspectief rekening houden met de extra lasten die hieruit voortvloeien. Daarom zien we in 2029 het positieve saldo teruglopen. We houden vanaf 2029 rekening met de afschrijvingslasten voor de bouw van een nieuw sportcentrum en zwembad (-/- € 1,5 miljoen). Niet zichtbaar in het getoonde perspectief maar wel van belang voor de financiële ruimte na 2029 is dat vanaf 2030 de afschrijvingslasten van de investeringen in de openbare ruimte mee gaan tellen. De afschrijvingslasten hebben een oplopend negatief effect op het structurele meerjarenperspectief. Totaal Programma's

2026

2027

2028

2029

Structureel - lasten

-113.746

-115.046

-112.036

-115.358

- baten

113.837

114.537

114.585

116.452

- toevoegingen aan reserves

-161

-149

-358

-150

- onttrekkingen aan reserves

459

683

444

586

Saldo structureel

390

25

2.635

1.530

- lasten

-3.100

-725

-245

-170

- baten

1.190

290

-

-

-

-

-

-

Incidenteel

- toevoegingen aan reserves - onttrekkingen aan reserves Saldo incidenteel

550

-

-

-

-1.360

-435

-245

-170

-970

-410

2.390

1.360

Totaal saldo van baten en lasten

Uitsplitsing incidentele posten: Incidentele lasten

2026

2027

2028

2029

Sociaal Aanvullend vervoer Diemen

-35

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

-325

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) - correctie 2025

-5

Integraal zorgakkoord (IZA)

-200

POK-middelen

-115

Stevige lokale teams

-100

-115

Wetsvoorstel Van school naar duurzaam werk

-55

WMO inkomens en vermogenafhankelijke eigen bijdrage

-175

Subsidie zwembad AGO

-55

-55

-1.065

-170

Totaal Sociaal

Inleiding: Structureel evenwicht

-

-

Pagina 16

Incidentele lasten

2026

2027

2028

2029

Veilig Programma Weerbaarheid

-90

Totaal Veilig

-90

-

Armoedebeleid - Stadspas

-175

-100

Armoedebeleid - Noodhulpbureau

-55

-40

Opvang diverse doelgroepen

-90

Totaal Inkomen en armoede

-320

-

-

-140

-

-

Inkomen en armoede

Vrije tijd Theater De Omval (incidentele subsidie)

-75

Versterken lokale bibliotheekstelsel

-100

Totaal Vrije tijd

-175

-

-

-

Actualiseren Huisvestingsverordering

-50

-

-

-

Inhuur geluidsadviseur

-25

-

-

-

Opstellen omgevingsplan

-215

-215

-180

-140

Organisatie "State of the Region Amstelland"

-5

-

-

-

Van Groot naar Beter

-20

-

-

-

Van Groot naar Beter - project Buitenlust

-50

-

-

-

Totaal Gebiedsontwikkeling

-365

-215

-180

-140

-

-

-

-

-

-

-95

-65

-30

Gebiedsontwikkeling

Leefomgeving en klimaat Vernieuwen geluidbelastingkaart

-50

Totaal Leefomgeving en klimaat

-50

Verkeer Actualiseren Parkeerbeleidsplan

-60

Onderzoek optimalisatie fiets- en voetgangersnetwerk

-40

Totaal Verkeer

-100

Samen besturen Claim wet open overheid

-60

Datagedreven sturing

-60

Diemen 800 jaar

-480

POK-middelen

-45

Uitkering Regeling Vervroegd Uittreden (RVU)

-25

Strategische personeelsplanning

-200

-45

Raadscommunicatie verkiezingen 2026

-5

Projectleider Dienstverlening

-60

-60

Totaal Samen besturen

-935

-200

-65

-30

Totaal incidentele lasten

-3.100

-725

-245

-170

Incidentele baten

2026

2027

2028

2029

Sociaal Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

325

Integraal zorgakkoord (IZA)

200

Wetsvoorstel Van school naar duurzaam werk

55

WMO inkomens en vermogenafhankelijke eigen bijdrage

-20

Totaal Sociaal

560

-

Opstellen omgevingsplan

115

130

Totaal Gebiedsontwikkeling

115

130

-

-

-

-

Gebiedsontwikkeling

Inleiding: Structureel evenwicht

Pagina 17

Incidentele baten

2026

2027

2028

2029

Financiën Wet open overheid

60

POK-middelen

160

Versterken lokale bibliotheekstelsel

100

WMO inkomens en vermogenafhankelijke eigen bijdrage

195

Totaal Financiën Totaal incidentele baten Incidentele toevoegingen reserves

160

515

160

-

-

1.190

290

-

-

2026

2027

2028

2029

Er zijn geen incidentel dotaties Totaal incidentele dotaties Incidentele onttrekkingen

2026

2027

2028

2029

Vrije tijd Omval Incidentele subsidie

75

Totaal Vrije tijd

75

-

-

-

Samen besturen Diemen 800jaar

475

Totaal Samen besturen

475

-

-

-

Totaal incidentele onttrekkingen

550

-

-

-

Inleiding: Structureel evenwicht

Pagina 18

Programma's

Sociaal

21

Veilig

38

Inkomen en armoede

46

Vrije tijd

53

Onderwijs

60

Gebiedsontwikkeling

65

Leefomgeving en klimaat

75

Verkeer

87

Samen besturen

93

Financiën

101

Programma's

Pagina 19

Programma's

Pagina 20

Sociaal Portefeuillehouders: M. Everhardt en M. van den Berg

Visie & strategisch doel We willen in Diemen in het sociaal domein zo dicht mogelijk bij de inwoner een goed aanbod bieden van informatie, advies en ondersteuning. In de nota Samen Diemen 2024-2027, die is verlengd in 2024, zijn onze ambities en plannen vastgelegd. Dat gaat dan over kansrijke start voor de jeugd, gezondheid, sociale, maatschappelijke en economische participatie en een veilige leefomgeving voor iedereen. In dit programma komen deze onderdelen terug. De uitdaging binnen het sociaal domein ligt in het verder ontwikkelen van integrale dienstverlening en integrale toegang. Dat betekent dat we het cliëntperspectief voorop stellen. Dat doen we door de menselijke maat in het oog te houden. Dat krijgt bijvoorbeeld vorm bij de beleidsontwikkeling rondom armoede of kansengelijkheid, maar ook bij het versterken van de sociale basis, de voorbereidingen voor de stevige lokale teams, het gebiedsgericht werken voor jeugd(bescherming) en meer. Dat doen we door te verdiepen in de doelgroep, door cliëntervaringen te verzamelen en ervaringsdeskundigen te betrekken bij beleidsvorming en uitvoering. We willen de communicatie vanuit de gemeente verbeteren en daarmee ook de toegang tot de voorzieningen. Versterken en vitaal houden van de samenwerking in het netwerk en het bereiken van inwoners die (nog) niet goed in beeld zijn, staan ook hoog op onze prioriteitenlijst.

De belangrijkste pijlers onder het beleid: 1. We kijken vooral naar de effecten die we voor de inwoner willen bereiken. Wetgeving ondersteunt daarbij, maar toepassing van de wet is geen doel op zich. De privacy van mensen is een groot goed. Uitwisseling van gegevens vindt alleen plaats als dit noodzakelijk is en in overleg met de betrokken inwoners. De inwoners zijn onze spiegel en ons klankbord. Daarom vragen we ze regelmatig naar hun ideeën en ervaringen bij het maken van beleid. 2. We werken preventief. We willen dus voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren. Ondersteuning moet daarom goed toegankelijk zijn voor inwoners. 3. Als mensen hulp en ondersteuning nodig hebben, zoeken we naar oplossingen om hun situatie te verbeteren. 4. We zorgen voor een zo goed mogelijk samenspel tussen de zorg door professionals (formele zorg) en de zorg door familie, vrienden, buren of vrijwilligers (informele zorg).

Programma's: Sociaal

Pagina 21

Doelstellingen in één oogopslag

Programma's: Sociaal

Pagina 22

Kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Algemene subsidieverordening Diemen 2018; Beleidsnota Diversiteit 2020; Beleidsnota Sociaal Domein 2020-2023 "Samen Diemen"; Beleidsnota Wet inburgering 2022; Beleidsplan participatiewet (2014); Beleidsplan Schuldhulpverlening 2016-2019; Beleidsregels Jeugdhulp 2022; Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Diemen 2022; Huisvestingsverordening Diemen 2022; Nadere regels directe bemiddeling huisvesting leerkrachten Diemen 2021; Beleidsregels woonruimteverdeling en urgentie gemeente Diemen 2017; Inkomensondersteunend armoedebeleid 2016-2019; Nadere regels Jeugdhulp Diemen 2022 ; Nadere regels maatschappelijke ondersteuning Diemen 2024; Notitie Voor en met Diemen-Kader voor dienstverlening; Sportnota 2016-2020 "Sportieve Kracht van Diemen"; Toegang en toeleiding tot het Sociaal Domein; Verordening Jeugdhulp Diemen 2022; Verordening maatschappelijke ondersteuning 2024; Verordening beslistermijn schuldhulpregeling 2021; Verordeningen participatiewet afstemmingsverordening, Cliëntenparticipatie, Inkomenstoeslag, Loonwaardesubsidie, Re-integratie, Studietoeslag, Tegenprestatie.

Programma's: Sociaal

Pagina 23

Autonome ontwikkelingen GGD Amsterdam Amstelland (Veilig Thuis) De gemeente neemt deel aan de gemeenschappelijke regeling GGD Amsterdam Amstelland waarmee invulling wordt gegeven aan de uitvoering van het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling (Veilig Thuis) en de taken van het Centrum Seksueel Geweld (CSG). De GR GGD is verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze wettelijke taken binnen de regio. De afgelopen jaren zijn de structurele tekorten bij de GR GGD incidenteel opgevangen vanuit de ruime financiële reserve. Deze reserve was hoog, o.a. als gevolg van jarenlange onderbezetting bij Veilig Thuis (minder lasten). Hierdoor hebben de deelnemende gemeenten geen aanvullende structurele bijdrage hoeven leveren. Om de begroting van de GR GGD structureel sluitend te krijgen en de Algemene Reserve op het vereiste niveau (10% van de jaarlijkse lasten) moeten, vanaf 2026, de gemeentelijke bijdragen worden verhoogd. De totale bijdrage van alle deelnemende gemeenten stijgt naar van € 7 miljoen naar € 11,8 miljoen. Voor Diemen betekent dit, gebaseerd op het aantal inwoners, een stijging van € 180.000 naar € 340.000. Ontwikkelingen en risico’s Buiten het structurele aanbod zijn er enkele regionale voorzieningen die voor een deel incidenteel worden gefinancierd. Het gaat hier om: 1. De zorg voor voldoende opvangplekken voor slachtoffers van huiselijk geweld.

Dit gaat onder meer over het bieden van onderdak en begeleiding aan personen die hun thuissituatie hebben verlaten vanwege risico's voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld. 2. Het inloopcentrum CSG. Een in 2024 geopend integraal, toegankelijk inloopcentrum voor slachtoffers van seksueel geweld. 3. Een inloopcentrum en expertisecentrum, die nog worden opgericht voor integrale ondersteuning aan slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling. Gemeenschappelijke Regeling Openbare gezondheidszorg (OGZ) De samenwerking binnen de Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam Amstelland richt zich ook op het bewaken en bevorderen van de publieke gezondheid binnen de regio (GR OGZ). Conform de Wet publieke gezondheid (Wpg) voeren de deelnemende gemeenten gezamenlijk taken uit binnen de veiligheidsregio. Dit zorgt er voor dat – ook tijdens crises – een effectieve regionale organisatie beschikbaar is ter ondersteuning van het lokaal bestuur en ter waarborging van een gecoördineerde aanpak van gezondheidsvraagstukken. Voor 2026 bedraagt de totale conceptbegroting van de GR OGZ € 9.969.530. De gemeentelijke bijdrage van Diemen wordt voor 2026 geraamd op € 1.630.000. In de meerjarenbegroting van Diemen staat voor 2026 een bijdrage opgenomen van€ 1.560.000. Dit betekent een stijging van € 70.000 voor deze bijdrage.

Deze stijging wordt veroorzaakt door een generieke indexatie van 5% op de reguliere lasten. @ Indexatie Jeugdwet en Wmo Het indexatiepercentage van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) en de Prijs Particuliere Consumptie (PPC) wordt als basis genomen voor de kostenstijgingen binnen de Jeugdwet en de Wmo. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om de zorg

Programma's: Sociaal

Pagina 24

beschikbaar en betaalbaar te houden. Het is daarbij belangrijk om een marktconforme loonkostenontwikkeling aan te houden. Voor het jaar 2026 is het voorlopige indexeringspercentage voor de Wmo en Jeugdhulp vastgesteld op 5,13%. Dit percentage is gebaseerd op: - OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidskosten): 4,24% (gewicht: 90%) - PPC (Prijs Particuliere Consumptie): 2,10% (gewicht: 10%) - Bijstelling van 2025: 1,10% extra correctie Op grond van hetgeen hiervoor is gemeld hebben wij de budgetten voor Jeugdhulp en Wmo verhoogd met respectievelijk € 640.000 en € 260.000. @ Ambulante jeugdhulp Vanaf 2021 zijn de ouder- en kindcoaches in dienst bij de gemeente Diemen. Door deze herpositionering is de directe aansturing bij de gemeente komen te liggen. De detacheringscontracten zijn destijds omgezet naar vaste formatieruimte bij de gemeente. De financiële bijdrage van de Diemense basisscholen aan de ouder- en kindcoaches is vanaf 2021 komen te vervallen. Het wegvallen van deze bijdrage is destijds niet verwerkt in het ambulante jeugdbudget. Het voorstel is om de inkomstenderving van € 30.000 alsnog door te voeren, hier tegenover staan de lagere lasten van € 30.000. @ Ontwikkelingen Subsidies Sociaal Domein Een aantal structurele subsidiepartners gestopt en ter voorbereiding hebben we op het Ravijnjaar 2026 financieel strakke budgetten gehanteerd.

Ontwikkeling Brede SPUK (GALA en Sportakkoord) Met betrekking tot de brede SPUK heeft het Rijk voor 2026 een lager budget toegekend dan in voorgaande jaren. Daarbovenop is een generieke korting van 10% toegepast op de specifieke uitkeringen. Hierdoor daalt het Brede SPUK-budget van ruim € 405.000 in 2025 naar € 290.000 in 2026. Uit dit budget financieren we structurele onderdelen van de subsidie aan Welzijn Diemen, zoals de buurtsportcoaches en Welzijn op Recept. Vanaf 2027 en verder is het nog onduidelijk of en in welke vorm het Brede SPUK budget blijft. Er zijn ontwikkelingen rondom een nieuwe akkoord als aanvulling op de afspraken uit het het Integraal Zorgakkoord (IZA) en GALA. Wat de inhoud en het financieel effect is van het zogenoemde Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is nog onbekend. Het moet in ieder geval bijdragen aan het doel om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden waarbij samenwerking tussen het medische en sociale domein wordt versterkt. Voorstel aanvullende inzet: • 2026 ◦ Naast een aantal structurele subsidieverhogingen voor Humanitas, Markant en Arkin van in totaal € 30.000 stellen wij voor het resterende budget binnen het subsidieplafond als structurele, flexibele buffer beschikbaar te houden.

Hiermee kunnen wij sneller inspelen op hogere subsidieaanvragen, een toenemend aantal cliënten en nieuwe landelijke ontwikkelingen bij Stichting MEE, Markant, Arkin en Madi. Het gaat om een structureel bedrag van € 35.000, waarmee de volledige € 65.000 voor cliëntondersteuning wordt ingezet, zoals aangevraagd in de Begroting 2025. ◦ We zetten eenmalig € 50.000 in voor de clubondersteuning van Welzijn Diemen, vanwege de korting op de Brede SPUK middelen in 2026. Programma's: Sociaal

Pagina 25

•

2027 en verder ◦ We vangen structureel het wegvallen van Welzijn op Recept op binnen Welzijn Diemen, wat een structurele verhoging van € 10.000 inhoudt. ◦ We zetten structureel € 125.000 in voor de buurtsportcoaches, zodat deze positie geborgd blijft ondanks de onzekerheden binnen de Brede SPUK. Mocht de Brede SPUK worden verlengd, dekken we dit budget hier opnieuw mee.

We dekken alle voorgestelde aanpassingen binnen het bestaande subsidieplafond. Er is dus geen aanvullend budget nodig; het betreft een herschikking van middelen

Nieuwe ontwikkelingen @ Verwerking taakstelling Hervormingsagenda Jeugd De landelijke Hervormingsagenda Jeugd bevat een pakket maatregelen om de jeugdhulp toekomstbestendig en financieel houdbaar te maken. Dit valt samen met een bezuiniging vanuit het Rijk op de kosten voor jeugdhulp. In de voorjaarsnota 2025 heeft het kabinet besloten de bezuinigingen voor 2026 en 2027 te laten vervallen. Dit betekent dat de begroting in 2026 wordt verhoogd met € 990.000 en in 2027 met € 1.050.000. Dekking voor deze verhoging zijn de middelen die wij via de Algemene uitkering ontvangen voor dit doel. In de tabel hieronder hebben we de effecten voor Diemen in beeld gebracht. Taakstelling bezuiniging jeugd (bedragen x € 1.000) Oorspronkelijke hervormingsagenda

2026

2027

2028

2029

1.050

1.115

805

505

515

385

365

Totaal

1.555

1.630

1.190

1.170

Bijstelling taakstelling Decembercirculaire

-565

-580

-180

-155

Bijstelling taakstelling Meicirculaire 2025

-990

-1.050

-

-

Bijstelling als gevolg van circulaires

-1.555

-1.630

-180

-155

-

-

1.010

1.015

Aanvullende maatregelen

Resterende taakstelling

805

Op het moment van de begrotingsbehandeling is er nog geen eindprognose voor kosten van jeugdzorg in 2025. We hebben in de loop van 2025 geconstateerd dat er onder andere een toename is van kinderen die jeugdhulp ontvangen in een verblijfsvoorziening. Een relatief dure vorm van jeugdzorg. Deze ontwikkeling heeft mogelijk effect op de Lumpsum voor 2026. Hier wordt, indien nodig, op teruggekomen bij de jaarstukken en eerste kwartaalbrief 2026. In de algemene uitkering hebben we extra gelden ontvangen voor de kosten van jeugdzorg. Per saldo betreft dit een bedrag van € 500.000. Gezien de financiële risico's en ontwikkelingen die verbonden zijn aan de bekostiging van de jeugdzorg. Het betreft dan bijvoorbeeld kosten als gevolg van bijzonder duur maatwerk. Het voorstel is een budget van € 500.000 als stelpost te reserveren. In eerste instantie trachten we de risico's op te vangen binnen de bestaande budgetten. Als tweede achtervang is deze stelpost opgenomen. In de kwartaalbrieven informeren wij u over deze risico's en de ingezette beheersmaatregelen. Wanneer nodig volgt in de 4e kwartaalbrief een voorstel tot aanpassing van het budget. De toekomstige invulling van de kostenverrekening en de wijze van afrekening van de jeugdzorgkosten is onderdeel van de nog te maken afspraken als gevolg van de Hervormingsagenda.

Eerste stap hiervoor is het onlangs vastgestelde "Hoofdlijnenbesluit aanvullende jeugdhulp 2028-2038". Programma's: Sociaal

Pagina 26

Stevige Lokale Teams Voortkomend uit de Hervormingsagenda Jeugd gaat voor de DUO-gemeenten het programma Stevige Lokale Teams van start. Het doel is dat de gemeente zorgdraagt voor een laagdrempelige toegang tot ondersteuning die gemeenten binnen het sociaal domein verstrekken. Ook staan zij aan de lat voor krachtige, goed bereikbare lokale teams die aanwezig zijn op plekken waar inwoners van nature komen, direct hulp bieden en, als nodig, schakelen met gemeentelijke afdelingen, collectieve voorzieningen en aanvullende expertise. De teams vormen voor inwoners het vertrouwde gezicht en blijven aanspreekpunt zo lang als nodig. Deze opgave is breder dan alleen het jeugddomein en beslaat het brede sociale domein en haar samenwerkingspartners, over de grenzen van wetten en domeinen heen. In het derde kwartaal van 2025 maken we een start met het programma Stevige Lokale Teams. Dit doen we gezamenlijk met de gemeenten Ouder-Amstel en Uithoorn. Het programma loopt door in 2026 en 2027. Voor de uitvoering van het programma in 2026 wordt vooralsnog € 100.000 incidenteel budget aangevraagd. Gebiedsgericht Samenwerken jeugdhulp Eén van de speerpunten in de jeugdhulpregio Amsterdam is het Gebiedsgericht Samenwerken. Dit is ook een actiepunt uit de Hervormingsagenda.

Gebiedsgericht samenwerken in de jeugdhulp betekent dat de diverse verwijzers, aanbieders van jeugdhulp, preventie en andere partijen om de jongere en diens gezin heen samenwerken. Dat gaan ze onder andere doen met gebiedsknooppunten. Een gebiedsknooppunt centraliseert en prioriteert alle verwijzingen waarna ze naar de juiste hulpverleners worden doorgestuurd. De hulpverleners overleggen vooraf en tijdens het proces met elkaar en het gezin om de samenwerking te optimaliseren. Dit zorgt ervoor dat gezinnen altijd een contactpersoon hebben. Gebiedsgericht samenwerken zorgt ervoor dat de juiste hulp bij de gezinnen terechtkomt die deze het hardst nodig hebben. In 2024 is er een start gemaakt met het Gebiedsgericht Samenwerken in de DUOgemeenten. De verdere uitwerking en implementatie vindt plaats in 2025. Denk hierbij aan de inrichting van een (digitaal) gebiedsknooppunt voor de DUO-gemeenten. Om de ingezette koers te borgen wordt vanaf 2026 structureel € 80.000 aangevraagd voor uitvoeringskosten. Aanvullend vervoer Diemen Op 15 april 2025 heeft het college ingestemd met een subsidie voor de stichting Op & Neer Buurtvervoer Diemen. Met dit besluit geven we uitvoering aan de motie “Steun voor aanvullend vervoer Heen en Weer Diemen”. De dekking voor deze breed gedragen motie is gevonden in resterende middelen van Gezond in de stad (€ 62.000).

Omdat de activiteiten van de stichting doorlopen in 2026, stellen wij voor de begroting te verhogen met € 35.000. Steunpunt Wonen Diemen In 2022 is gestart met een pilot Steunpunt Wonen Diemen voor huurders met vragen over het huren van een woning. De gemeente heeft de wens uitgesproken om na de positieve eindevaluatie van de pilot in 2024 het Steunpunt Wonen structureel voort te zetten (zie informatie van het college 3 december 2024). Het Steunpunt Wonen Diemen sluit aan bij de kernboodschap en kaders van de nota Samen Diemen 2024 - 2027. We vinden het belangrijk dat mensen een geschikte en schone woonruimte hebben, waarin ze zelfstandig en veilig kunnen wonen. In de nota staat ook beschreven dat we preventief willen werken en voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren. Ondersteuning moet daarom goed, Programma's: Sociaal

Pagina 27

laagdrempelig en toegankelijk zijn voor inwoners. Wanneer mensen hulp en ondersteuning nodig hebben, zoeken we naar oplossingen om hun situatie te verbeteren. Het Steunpunt Wonen Diemen helpt daarbij. We stellen voor om structureel € 65.000 beschikbaar te stellen voor de voortzetting van het Steunpunt Wonen Diemen. Van Groot Naar Beter In Diemen kennen we de regeling waarbij huurders van een grotere sociale huurwoning van een corporatie naar een kleinere sociale huurwoning verhuizen en zo een bijdrage krijgen in de verhuiskosten. Deze regeling heet ‘Van Groot naar Beter’ (VGNB). Met de corporaties en het Huurders Platform Diemen hebben we afgesproken dat de gemeente hier budget voor beschikbaar stelt. Dit budget bedroeg in de afgelopen jaren € 20.000 per jaar. In de Woonvisie 2024 is opgenomen dat we de VGNB regeling gaan verlengen en verbeteren. We willen de beschikbare sociale huurwoningen zo goed mogelijk verdelen met zo kort mogelijke wachttijden. De schaarste aan woningen blijft groot en doorstroming van onveranderd belang. Voorgesteld wordt om in 2026 incidenteel € 20.000 beschikbaar te stellen. We onderzoeken hoe we het nog beter onder de aandacht brengen en verwachten de regeling meer gebruikt gaat worden. Na evaluatie wordt een voorstel gedaan hoe we structureel om willen gaan met de VGNB regeling.

Er zijn daarnaast voor het nieuwbouwproject Buitenlust specifieke projectafspraken gemaakt over het toepassen van de VGNB regeling. Verwacht wordt dat 10 extra huishoudens via de regeling gaan verhuizen naar Buitenlust. We gaan gemiddeld uit van € 5.000 per regeling. Preventief aanbod door Ouder en Kindcoaches De ouder- en kindcoaches vervullen een onmisbare rol in het zorgnetwerk in Diemen. Ze werken op de basisscholen in Diemen en bieden laagdrempelige hulp aan kinderen en ouders. Dit doen ze door in gesprek te gaan met kinderen en ouders en door groepsgericht hulpaanbod voor kinderen. Het groepsgerichte hulpaanbod bestaat onder andere uit de training 'Ik kies voor zelfcontrole' voor kinderen die vaak te heftig of te agressief reageren en uit een sociale vaardigheidstraining voor kleuters die nog schoolse vaardigheden moeten aanleren. Door dit vrij toegankelijke aanbod zorgt Diemen dat we zorgvragen preventief oppakken en afhandelen. Dit is in lijn met de ambities vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. En als er toch meer preventieve of specialistische jeugdhulp of hulp voor ouders nodig is, vormen de ouderen kindcoaches de schakel naar verdere hulp en zijn zij wegwijzer en houvast voor kinderen, ouders en onderwijs- en zorgprofessionals. Om het huidige aanbod en dienstverleningsniveau te waarborgen, is een uitbreiding van inzet noodzakelijk. Hiervoor is structureel € 60.000 nodig.

We stellen voor om hiervoor dekking te vinden vanuit de algemene middelen. Wet van school naar duurzaam werk De Wet van School naar Duurzaam Werk treedt naar verwachting op 1 januari 2026 in werking. Met de invoering van deze wet krijgen gemeenten vanuit de Participatiewet een meer preventieve rol bij het ondersteunen van jongeren naar werk. Daarnaast wordt de leeftijd van het Doorstroompunt verhoogd van tot 23 jaar naar tot 27 jaar. In 2025 is de gemeente Diemen ter voorbereiding op deze wet gestart met de pilot Jongerenpunt, waarin de taken vanuit de Participatiewet en het Doorstroompunt Programma's: Sociaal

Pagina 28

samenkomen. De pilot wordt in 2025 gefinancierd met tijdelijke middelen vanuit de arbeidsmarktregio. Voor 2026 zijn er vooruitlopend op de besluitvorming over de voortzetting van het Jongerenpunt opnieuw tijdelijke middelen toegekend vanuit de arbeidsmarktregio, ter hoogte van € 55.000. Op grond hiervan stellen wij voor de zowel de baten als de lasten voor 2026 te verhogen met € 55.000. Vanaf 1 januari 2026 stellen de ministeries van OCW en SZW extra middelen beschikbaar voor de uitvoering van de wet. De hoogte van deze middelen is nog niet bekend. Humanitas Eenzaamheid, Rouw en Verlies In 2021 stelde het college het Actieplan Eenzaamheid vast. Eén van de acties was het uitbreiden van de sociale basis met ondersteuning voor rouwverwerking, als gevolg van de coronacrisis en de bijkomende eenzaamheid. Sinds 2022 zet Humanitas zich hiervoor in door vrijwilligers langdurig te koppelen aan inwoners, collectieve voorzieningen zoals het vriendencafé en het rouwcafé op te zetten, en bij te dragen aan de Week tegen Eenzaamheid. De vraag naar deze ondersteuning bleef ook na de coronacrisis groot, waardoor de incidentele subsidie is voortgezet. Tijdens de raadsvergadering op 11 juli 2024 benadrukte Humanitas het belang van deze ondersteuning en de succesvolle inzet van vrijwilligers.

Van 2022 tot en met 2025 werd de ondersteuning gefinancierd met incidentele subsidies vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA); Eén tegen Eenzaamheid. Vanaf 2026 is er echter geen budget meer beschikbaar vanuit GALA voor dit thema. Daarom stellen we voor om vanaf 2026 een structureel budget van € 25.000 beschikbaar te stellen voor Humanitas, Eenzaamheid, Rouw en Verlies, door het budget voor cliëntondersteuning te verhogen. Onderwijszorggroepen Vanuit de gemeente Amsterdam, het samenwerkingsverband passend onderwijs Amsterdam-Diemen en de gecontracteerde aanbieders voor specialistische jeugdhulp is er een ontwikkeling naar onderwijszorggroepen gaande. Een onderwijszorggroep is een samenwerking tussen het speciaal onderwijs en de specialistische jeugdhulp. Een onderwijszorggroep is gevestigd binnen de locaties van het regulier basisonderwijs, zodat kinderen met een zorgvraag onderwijs kunnen volgen in de buurt waar zij wonen. Een onderwijszorggroep draagt bij aan het verminderen van de wachtlijsten in het speciaal onderwijs en dagbehandelingsplekken in de specialistische jeugdhulp. Deze beweging past binnen de Hervormingagenda Jeugd. Wij onderzoeken op dit moment of aansluiting op deze ontwikkeling in de gemeente Diemen mogelijk is.

@ Wmo - Inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage In de Voorjaarsnota 2023 is opgenomen dat het abonnementstarief in de Wmo per 2026 zou worden vervangen door een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage. Deze wijziging zou een structurele besparing van € 21.000 opleveren, die reeds voor 2026 is ingeboekt. De Invoering is echter uitgesteld tot ten minste 1 januari 2028, waardoor de eerder ingeboekte besparing van € 21.000 vervalt. Ter compensatie ontvangt de gemeente Diemen een eenmalige uitkering van € 197.000 vanuit het Rijk. Wij stellen voor om hiervan € 21.000 te gebruiken ter dekking van de weggevallen besparing. Het resterende bedrag van € 176.000 willen we inzetten voor de inzet van huishoudelijke hulp, aangezien we verwachten dat het budget hiervoor in 2026 onvoldoende zal zijn. Programma's: Sociaal

Pagina 29

@ Versterking sociaal ontwikkelbedrijf (Pantar) Voor het creëren van werkplekken ontvangt de gemeente via het gemeentefonds (Algemene uitkering) voor de periode 2025 tot en met 2035 jaarlijks extra middelen. Het doel hiervan is het scheppen van werkplekken voor mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van sociale bedrijven. Uiteindelijk moet dit leiden tot regulier werk of een tijdelijk vangnet. Om dit mogelijk te maken stellen wij voor de begroting vanaf 2026 structureel met € 22.000 te verhogen en vervolgens jaarlijks het budget met € 2.000 te verhogen. @ Motie Femicide Op 10 juli 2025 heeft de raad de motie Femicide aangenomen. Het college verwerkt deze motie in de begroting 2026 en reserveert hiervoor middelen. Hierover heeft de raad onlangs een informatie van het college ontvangen. Femicide is een complex probleem dat alleen in samenhang met regionale partners effectief kan worden aangepakt. Regionale inzet Momenteel wordt een nieuwe regionale aanpak huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld opgesteld, waarin femicide een belangrijk en expliciet onderdeel vormt. Deze aanpak legt de basis voor beleid, samenwerking en interventies in de komende jaren. Daarnaast draagt Diemen bij aan de oprichting van een gespecialiseerde inloop- en expertisecentrum voor slachtoffers van huiselijk geweld, kindermishandeling.

Voor casuïstiek, met hoge risico’s op escalatie of femicide, zoals intieme terreur, hoogrisicostalking en excessief geweld, is één fysieke locatie essentieel waar zorg, veiligheid en recht samenkomen. Het centrum werkt volgens het one-stop-shop-principe: laagdrempelige toegang, directe veiligheid en doorgeleiding, één vast aanspreekpunt en nauwe samenwerking tussen partners. Dit is een aanvullende voorziening, juist voor situaties waarin reguliere hulp tekortschiet. De financiering wordt regionaal gedragen, op basis van inwoneraantal. Voor Diemen betekent dit een structurele bijdrage van € 25.000 per jaar vanaf 2027, onder voorbehoud van landelijke middelen en de evaluatie van de regioaanpak. Lokale inzet Naast de regionale samenwerking zet Diemen ook lokaal in op bewustwording en preventie. We doen dit onder meer door jaarlijkse deelname aan Orange the World en door te verkennen of voorstellingen of tentoonstellingen over huiselijk geweld en kindermishandeling naar Diemen kunnen worden gehaald om het maatschappelijk besef te vergroten. Voor deze inzet wordt een structureel bedrag van € 5.000 per jaar gereserveerd.

Programma's: Sociaal

Pagina 30

Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? 1. Uniforme (werkend volgens dezelfde uitgangspunten) en integrale (over de volle breedte met zo min mogelijk aanspreekpunten) klantbenadering en -ondersteuning door de gemeente en haar partners Subdoelen & activiteiten 1.1 - Meting en verantwoording van de uniforme en integrale klantbenadering 1.1.1 - Ontwikkelen van een aantal instrumenten om te kunnen meten en verantwoorden 1.1.2 - Monitoren van gegevens en eventueel bijsturen van de werkwijze 1.2 - Cliëntondersteuning is over de volle breedte van het sociaal domein beschikbaar 1.2.1 - Maken van afspraken met de cliëntondersteuningsorganisaties 1.2.2 - Het aanbod van cliëntondersteuningsfuncties inzichtelijk maken voor professional en burger 1.3 - Alle klanten worden op uniforme wijze benaderd waarbij, zo nodig op basis van het Brede gesprek, per klant of gezin, één plan wordt gemaakt 1.4 - Integrale klantbenadering (vraag gaat door het loket, niet de klant) 1.4.1 - Het verder ontwikkelen en uitdragen van een heldere toeleidingsstructuur in Diemen 1.4.2 - Doorontwikkelen van het Brede HOED Team (multiprobleem aanpak) 1.4.3 - Gegevensuitwisseling (ook met externen) door middel van ICT-applicatie (iSamenleving) mogelijk maken

2. Kwalitatief goede voorzieningen (individuele en algemene voorzieningen) binnen beschikbare middelen Subdoelen & activiteiten 2.1 - Kwalitatief goed voorzieningenaanbod (maatwerk en algemeen) 2.2 - Algemene voorzieningen doorontwikkelen en versterken 2.2.1 - Het starten van een nieuw Huis van de Buurt in een andere wijk dan het bestaande Huis van de Buurt met een voor Diemen als geheel aanvullend aanbod aan welzijnsactiviteiten, dat daarnaast ook passend is bij de specifieke behoeften in de betreffende wijk 2.2.2 - Versterken van de vrijwilligersvacaturebank en uitbreiden met een digitaal vrijwilligerscoördinatiepunt 2.3 - De aangeboden voorzieningen voorzien in een behoefte 2.3.1 - Aanbieders rapporteren over het (niet) gebruik van voorzieningen 2.3.2 - Oppakken van signalen over gemiste voorzieningen voortkomend uit onder andere de brede gesprekken en huisbezoeken Prestatie-indicatoren Gemiddelde doorlooptijd van het verstrekken van individuele Wmo-voorzieningen (in dagen)

Programma's: Sociaal

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026 62

55

35

55

Pagina 31

3. Alle doelgroepen binnen het sociaal domein participeren binnen eigen mogelijkheden Subdoelen & activiteiten 3.1 - Bemiddeling naar werk of sociale activering 3.1.1 - Middelen voor re-integratie worden ingezet voor mensen die bemiddelbaar zijn richting een betaalde baan, die potentie hebben om uit te stromen o.a. door begeleiding via P-coaches en hulp bij terugkeer naar school 3.1.2 - Vormen van dagbesteding aanbieden aan klanten die niet bemiddelbaar zijn richting een betaalde baan, bijvoorbeeld via arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk of een andere vorm van sociale activering 3.2 - Mensen kunnen zelfstandig thuiswonen en meedoen in maatschappij 3.2.1 - Bieden van voldoende maatwerkvoorzieningen zoals hulp bij het huishouden, servicetaxi, woningaanpassingen en hulpmiddelen 3.3 - Jeugd kan zich maximaal ontwikkelen en groeit gezond en veilig op 3.3.1 - Zorg dragen voor een samenhangend pakket aan opvoed- en opgroei ondersteuning 3.3.2 - Bieden van zo licht en laagdrempelig mogelijke basisvoorzieningen Indicator maatschappelijk effect Aantal mensen dat uitstroomt naar werk Prestatie-indicatoren Aantal mensen geplaatst op een beschut werk plek

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026 45

40

40

35

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026 4

4

5

5

Aantal huishoudens in de bijstand ten opzichte van het totaal aantal huishoudens in Diemen

3.1%

3.2%

3.0%

3.0%

Aantal huishoudens in de bijstand ten opzichte van het totaal aantal huishoudens in de Metropool Regio Amsterdam

5.4%

5.4%

5.4%

5,4%

% bereik van kinderen via consultatiebureau en Jeugdgezondheidszorg

n.n.b.

-

90%

90%

% Achterstandsleerlingen 4 t/m 12-jarigen

14%

13%

14%

13 %

Verplichte indicatoren (BBV)

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026

Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 74 jaar

776.8

749

750

750

% netto participatiegraad van mensen tussen 15-67 jaar die een baan hebben

73.6%

73.9%

70%

70

Aantal personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

248

242

250

245

Aantal personen met een lopend reïntegratietraject per 10.000 inwoners

144

160

120

120

Aantal cliënten met maatwerkarrangementen voorzieningen Wmo per 10.000 inwoners

66

74

90

90

% Jongeren 12 t/m 21-jarigen met een delict voor de rechter

1%

1%

1%

1%

% Kinderen in uitkeringsgezin

4%

4%

4%

4%

% Melding kindermishandeling

284

183

1.5%

1,5%

% Werkloze jongeren 16 t/m 22-jarigen

1%

1%

1%

1%

% jongeren t/m 18 jaar met jeugdhulp

10%

8.3%

8,5%

8,5%

% jongeren t/m 18 jaar met jeugdbescherming

0.7%

0.6%

0.5%

0,5%

% jongeren t/m 23 jaar met jeugdreclassering

0.4%

0.4%

0.5%

0,5%

Programma's: Sociaal

Pagina 32

4. Inwoners uit Diemen maken optimaal gebruik van hun (zorg-)netwerk (in de buurt) en ondersteunen elkaar daarbij Subdoelen & activiteiten 4.1 - Meer mensen helpen elkaar 4.1.1 - Ondersteunen van mantelzorgers met de inzet van Markant 4.2 - Mensen worden gestimuleerd gebruik te maken van hun eigen netwerk 4.2.1 - Inzetten van eigen kracht conferenties, een besluitvormingsproces door en met het eigen netwerk, dat uitmondt in een plan 4.2.2 - Inwoners van Diemen, jong en oud, ondersteunen door middel van vrienden- en kinderkringen 4.2.3 - Inzetten van mentoraats- en/of vrijwilligersprogramma’s zoals school ’s cool 4.2.4 - Ondersteunen van initiatieven waarbij mensen gestimuleerd worden een netwerk op te bouwen Prestatie-indicatoren Aantal deelnemers aan de mentoraatsen vrijwilligersprogramma’s

Programma's: Sociaal

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026 62

76

74

75

Pagina 33

5. Alle inwoners uit Diemen hebben gelijke kansen op een goede gezondheid Subdoelen & activiteiten 5.1 - Het op tijd signaleren en waar mogelijk voorkomen van psychosociale klachten 5.1.1 - Continueren van preventieve cursussen 5.1.2 - Inzetten op samenwerking tussen inwoners en het middenveld in het bestrijden van eenzaamheid 5.2 - Bevorderen van een gezonde levensstijl 5.2.1 - Stimuleren van deelname aan bewegingsactiviteiten voor inwoners met een lage sociaal economische status (SES) en ouderen 5.2.2 - Aanbieden van preventieve cursussen 5.2.3 - Geven van voorlichting op basisscholen aan ouders en kinderen en via het jongerenwerk 5.3 - Terugbrengen van overmatig alcohol- en drugsgebruik 5.3.1 - Handhaven leeftijdsgrenzen voor alcoholverkoop 5.3.2 - Continueren aanpak (vroeg)signalering alcoholmisbruik 5.3.3 - Preventie drugsmisbruik jongeren Prestatie-

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026

Aantal trajecten Welzijn op Recept

55

44

55

50

Mate van deelname bewegingsaanbod

450

700

450

450

Aantal activiteiten georganiseerd in het kader van diversiteitsbeleid

8

13

10

10

Programma's: Sociaal

Pagina 34

6. Kansen creëren voor inwoners om veilig en passend te kunne blijven wonen in Diemen Subdoelen & activiteiten 6.1 - bevorderen van passende woonruimte voor specifieke doelgroepen 6.2 - Het stimuleren van een veilige woonomgeving Prestatie-indicatoren

Werkelijk 2023 Werkelijk 2024 Begroot 2025 Begroot 2026

Aantal verleende woonurgenties

25

23

28

25

Hoe vaak wordt er lokale voorrang verleend aan Diemenaren bij sociale huurwoningen?

4%

17.8%

30-50%

30-50%

! 7 (BW) 2 (MO) 6 (NO)

NB

NB

Aantal Diemenaren: • Beschermd Verblijf • Begeleid Thuis met wooncomponent • Begeleid Thuis zonder wooncomponent

1

• • •

• • •

10 10 20

Aantal bemiddelingen van groot naar beter (nog op te zetten)

3

1

5

15

Aantal meldingen zorg & overlast

55

33

75

75

1

Dit betreffen de oude indicatatoren Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) en Noodopvang (NO)

Programma's: Sociaal

Pagina 35

Wat mag het kosten? Sociaal

2026

2027

2028

2029

Structurele lasten

-28.847

-28.961

-28.030

-28.112

Structurele baten

580

559

559

559

Toevoegingen aan reserves

-

-

-

-

Onttrekkingen aan reserves

-

-

-

-

Saldo structureel

-28.267

-28.402

-27.471

-27.553

Incidentele lasten

-1.068

-168

-

-

Incidentele baten

555

-

-

-

Toevoegingen aan reserves

-

-

-

-

Onttrekkingen aan reserves

-

-

-

-

-513

-168

-

-

-28.780

-28.570

-27.471

-27.553

Saldo incidenteel Saldo van baten en lasten

Sociaal Overig

Lasten

Baten

Meerjareninvesteringsplan Omschrijving

Investeringsbedrag 2026

- Geen investeringen voor dit programma

Programma's: Sociaal

2027

2028

2029

Totaal

Afschrijving per jaar -

-

Pagina 36

Beleidsontwikkelingen Autonome en nieuwe ontwikkelingen GGD Amsterdam Amstelland - Veilig Thuis

2026

2027 -160

2028 -160

2029 -160

-160

Openbare gezondheidszorg (OGZ)

-70

-70

-70

-70

@ Indexatie tarieven Jeugdhulp

-640

-640

-640

-640

@ Indexatie tarieven Wmo

-260

-260

-260

-260

@ Ambulante Jeugdhulp

-

-

-

-

@ Ontwikkelingen Subsidies Sociaal Domein

-

-

-

-

Hervormingsagenda Jeugd - vervallen taakstelling 2026 en 2027

-990

-1050

-

-

@ Hervormingsagenda Jeugd - stelpost kosten jeugdzorg

-500

-500

-500

-500

Stevige lokale teams

-100

-

-

-

Gebiedsgericht samenwerken Jeugdhulp

-80

-80

-80

-80

Aanvullend vervoer Diemen

-

-

-

-

Steunpunt Wonen Diemen

-65

-65

-65

-65

Van Groot naar Beter

-20

-

-

-

Van Groot naar Beter (project Buitenlust)

-50

-

-

-

Preventief aanbod door Ouder en Kindcoaches

-60

-60

-60

-60

Wetsvoorstel 'Van school naar duurzaam werk'

-

-

-

-

-25

-25

-25

-25

Onderwijszorggroepen

-

-

-

-

@ WMO- Inkomens en vermogensafhankelijke eigen bijdrage

-

-

-

-

Humanitas; Eenzaamheid, rouw en verlies

@ Motie Femicide

-30

-30

-30

-30

Totaal nieuw beleid

-3.050

-2.940

-1.890

-1.890

Programma's: Sociaal

Pagina 37

Veilig Portefeuillehouder: E. Boog

Visie & strategisch doel We streven naar een Diemen waar een ieder zich binnen- en buitenshuis veilig voelt en waarin buren elkaar kunnen aanspreken. Waar de openbare ruimte veilig, heel en schoon is. Waar respect de basisnorm is en waarin de regels gehandhaafd worden. Visie De gemeente en haar partners ontwikkelen en voeren veiligheidsbeleid uit met als resultaat afname van criminaliteit en overlast en verbetering van het veiligheidsgevoel en de leefbaarheid. Veiligheid is een kerntaak van de overheid, maar we vragen inwoners, instellingen en ondernemers ook nadrukkelijk mee te werken aan de verbetering ervan. De gemeente speelt een stimulerende en faciliterende rol. We pakken de uitvoering van het veiligheidsbeleid op, stimuleren partners en spreken hen aan op hun verantwoordelijkheid. Waar nodig bewaken we de onderlinge samenhang en treden we sturend op. Integrale veiligheid is een samenspel tussen gemeente, politie, veiligheidsregio en landelijke overheid. De gemeente bepaalt de doelstellingen van het lokale veiligheidsbeleid (fysieke veiligheid, participatie en preventie van high impact crimes). Deze vullen het regionale en landelijke beleid aan. Naast regionale en landelijke doelstellingen is er lokaal dus ruimte voor specifieke wensen, die we van essentieel belang achten voor het verbeteren van de lokale veiligheid.

We bepalen daarnaast ook wat we in het veiligheidsdomein van onze partners verwachten. We hebben als gemeente de regierol in de samenwerking tussen alle betrokken partijen. De gemeente draagt bij aan de totstandkoming van het regionaal veiligheidsplan. Dat plan stelden de burgemeesters van de regio Amsterdam-Amstelland vast, nadat de gemeenteraad er een zienswijze op heeft kunnen geven. Het regionaal veiligheidsplan is voor de gemeente een overkoepelend kader. Het biedt de regionale vertaling van het landelijk beleid naar prioriteiten voor de gemeenten in de regio. Deze vertalen we vervolgens naar een Jaarprogramma met concrete inspanningen op ons eigen gemeentelijk niveau. Op landelijk niveau maken de korpsleiding nationale politie, het openbaar ministerie en de minister van Veiligheid en Justitie afspraken over de landelijke prioriteiten. Op lokaal niveau is het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Dit plan kent de volgende prioriteiten voor Diemen: • Verder versterken van de aanpak van ondermijnende criminaliteit. • Extra aandacht voor het voorkomen van misdrijven met grote effecten (high impact crime) • Meer aandacht voor het voorkomen van digitale criminaliteit.

Programma's: Veilig

Pagina 38

Doelstellingen in één oogopslag

Kaderstellende beleidsnota's Regionaal: • Regionaal Beleidsplan crisisbeheersing Veiligheidregio Amsterdam Amstelland; • Regionaal Crisisplan Veiligheidregio Amsterdam Amstelland; • Regionaal Dekkingsplan brandweer Veiligheidregio Amsterdam Amstelland (7a), Bijlagen (7b); • Regionaal Risicoprofiel Veiligheidregio Amsterdam Amstelland (bijlagen); • Regionaal Veiligheidsplan; Gemeentelijk: • Beleidsnota inzake de vestiging van coffeeshops in Diemen; • Beleidsregel 13b opiumwet; • Beleidsregel Aanpak Heling gemeente Diemen; • Beleidsregel Wet Bibob gemeente Diemen 2018; • Beleidsregels woonoverlast; • Draaiboek evenementen 2016; • Uitvoerings- en handhavingsbeleid VTH Omgevingsrecht Gemeente Diemen 2023 - 2026 • Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2019-2022; • Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2016; • Prostitutiebeleid 2000; • Terrassenbeleid 2012; Programma's: Veilig

Pagina 39

• • •

Uitvoeringsplan vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht en openbare orde & veiligheid gemeente Diemen 2021; Algemene Plaatselijke Verordening 2015 (APV) ; Huisvestingsverordening 2021;

Programma's: Veilig

Pagina 40

Autonome ontwikkelingen Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland De actualisatie van de begroting 2025 van de Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland resulteert in een structurele verhoging van € 40.000 van de bijdrage van Diemen.Deze verhoging bestaat vooral uit de indexering van de bedragen naar 2025. Daarnaast is door het hanteren van een nieuwe indexatiemethode vanaf 2026 sprake van een structurele verhoging van de jaarlijkse bijdrage. Door het aanpassen van deze indexatiemethode is in de conceptbegroting 2026 van de Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland een indexatie van de bijdrage voorzien van 5,07%, wat neerkomt op een structurele verhoging van de bijdrage met € 100.000. Door deze nieuwe indexatiemethode is er geen tussentijdse bijstelling gedurende het jaar meer nodig. In totaal derhalve een stijging van de jaarlijkse bijdrage van € 140.000.

Nieuwe ontwikkelingen Intensivering aanpak ondermijning De gemeentelijke veiligheidstaak wordt ingevuld op basis van het Meerjarenbeleidsplan Integrale Veiligheid 2023-2026 (Verder bouwen aan een veilig Diemen). De dagelijkse praktijk laat zien dat de ondermijningsaanpak tegen haar grenzen aanloopt. Het aantal zaken neemt toe en de complexiteit groeit. Zowel op het gebied van toezicht als juridische handhaving ervaren wij structurele knelpunten in capaciteit. Voor uitbreiding van capaciteit, het in huis halen van expertise en het verder digitaliseren van de processen vragen wij een budget van € 180.000 beschikbaar te stellen. Uitbreiding capaciteit en expertise Dat de capaciteit nu knelt is allereerst het resultaat van de algemene groei van de gemeentelijke veiligheidstaak. Ook de inhoud van het werk verandert. Steeds vaker worden we geconfronteerd met complexe casussen waarin sprake is van verwevenheid tussen criminaliteit, sociale problematiek en vastgoed. Denk aan jongeren met een sociaalmaatschappelijke achterstand die in criminele netwerken terechtkomen, aan uitbuiting die zich achter voordeuren afspeelt of aan overlastsituaties die in werkelijkheid blijken te draaien om drugshandel, arbeidsuitbuiting of illegale bewoning. De gemeente ontwikkelt een steeds sterkere informatiepositie. Dit is een belangrijke stap vooruit, maar het heeft ook gevolgen.