2. Jaarstukken 2020 - Ter bespreking informatieve raad 24-6-2021.pdf

Jaarstukken 2020

18-06-2021

Inhoudsopgave Leeswijzer................................................................................................................................. 5 Inleiding..................................................................................................................................... 7 Algemeen............................................................................................................................................. 8 Waar staan we op financieel gebied ............................................................................................... 13 Baten en lasten per programma....................................................................................................... 21

Programma's........................................................................................................................... 23

Sociaal ..............................................................................................................................................25 Veilig...................................................................................................................................................39 Inkomen en armoede........................................................................................................................ 47 Vrije tijd.............................................................................................................................................. 55 Onderwijs ..........................................................................................................................................65 Gebiedsontwikkeling.......................................................................................................................... 73 Leefomgeving en klimaat.................................................................................................................. 85 Verkeer...............................................................................................................................................97 Samen besturen..............................................................................................................................

105 Financiën......................................................................................................................................... 117

Paragrafen............................................................................................................................ 125 Duurzaamheid..................................................................................................................................127 Risico's en weerstandsvermogen....................................................................................................135 Bedrijfsvoering................................................................................................................................. 151 Lokale Heffingen..............................................................................................................................159 Onderhoud kapitaalgoederen.......................................................................................................... 167 Verbonden Partijen.......................................................................................................................... 177 Financiering..................................................................................................................................... 191 Grondbeleid.....................................................................................................................................

197 Grootschalige Projecten.................................................................................................................. 201

Jaarrekening......................................................................................................................... 205

Staat van baten en lasten...............................................................................................................207 Toelichting staat van baten en lasten per programma....................................................................209 Balans.............................................................................................................................................. 227 Grondslagen.................................................................................................................................... 230 Toelichting op de balans................................................................................................................. 234 Gebeurtenissen na balansdatum.................................................................................................... 249 Incidentele baten en lasten............................................................................................................. 250 EMU-saldo....................................................................................................................................... 254 SiSa-verantwoordingsbijlage........................................................................................................... 255

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant..........................................................257 Bijlagen................................................................................................................................. 259 Kerngegevens..................................................................................................................................261 Het resultaat.................................................................................................................................... 264 Subsidies......................................................................................................................................... 267 Taakvelden.......................................................................................................................................269 Rechtmatigheid ...............................................................................................................................275

Inhoudsopgave

Pagina 3

Corona............................................................................................................................................. 277

Afkortingenlijst....................................................................................................................... 280 Raadsbesluit......................................................................................................................... 283 Raadbesluit...................................................................................................................................... 285 Moties en amendementen...............................................................................................................287

Inhoudsopgave

Pagina 4

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2020. Deze bestaan uit een beleidsmatig jaarverslag en een financiële jaarrekening. In de jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en de daarmee verbonden financiën. De opzet van de jaarstukken is conform Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) en gelijk aan die van de begroting. De financiële overzichten zijn afgerond op € 1.000. Hierdoor is het mogelijk dat er afrondingsverschillen ontstaan. In de financiële tabellen wordt het min-teken gebruikt als er een last (uitgave/nadeel) wordt bedoeld. Waar geen teken staat, bedoelen we dat als een baat (inkomst/voordeel). Hiermee volgen we de Begroting 2020. Het jaarverslag bestaat uit: • de programmaverantwoording; • het hoofdstuk Financiën; • en de paragrafen. In de programmaverantwoording gaan wij in op de in de begroting gestelde 3W-vragen. Dit zijn 'Wat willen we bereiken?' (Doelstelling), 'Wat gaan we ervoor doen?' (Activiteiten) en als derde 'Wat mag het kosten?'. De eerste twee W-vragen zijn per programma verwerkt in een tabel. Per doelstelling kunt u hierin lezen wat we hebben bereikt en wat we ervoor hebben gedaan. Wat heeft het gekost is per programma vertaald in een financieel overzicht. Naast de drie W-vragen wordt ook een toelichting gegeven op belangrijke ontwikkelingen, over te hevelen budgetten en de stand van zaken van investeringen.

Nieuw op de programmabladen zijn de ontwikkelingen als gevolg van de coronacrisis. Per programma zijn bij de 'Belangrijke ontwikkelingen' de maatregelen en acties opgenomen die ingezet zijn als gevolg van de coronacrisis. Bij het kopje 'Wat heeft het gekost' zijn zo goed als de financiële effecten inzichtelijk gemaakt. In het hoofdstuk Financiën zijn de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente toegelicht (Algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de gemeentelijke belastingen). In de zeven verplichte paragrafen gaat het om (de verantwoording van) de beleidslijnen van beheersmatige aspecten die financieel, politiek of anderszins belangrijk zijn. Naast de zeven verplichte paragrafen zijn er twee extra paragrafen. Dit zijn Duurzaamheid en Grootschalige Projecten. De paragraaf Duurzaamheid geeft informatie over de voortgang van het duurzaamheidsprogramma. De paragraaf Grootschalige Projecten geeft informatie over de grootschalige projecten die er binnen de gemeente zijn. Dit zijn Plantage de Sniep en Holland Park. De jaarrekening bestaat uit: • de programmarekening; • de balans (met toelichting); • een overzicht incidentele baten en lasten; • de berekening van het EMU-saldo; • en de SiSa-verantwoordingsbijlage.

Leeswijzer

Pagina 5

De programmarekening bevat een gecomprimeerd overzicht van alle lasten, baten en saldi per programma en een toelichting op het resultaat. De balans en de toelichting daarop geeft inzicht in de bezittingen (activa) en het eigen en vreemd vermogen (passiva) van de gemeente. Met andere woorden: er wordt inzicht verschaft over waarin geïnvesteerd is en hoe dat gefinancierd is. De SiSa-verantwoordingsbijlage bevat verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen. Deze bijlage wordt gebruikt om verantwoording af te leggen over de uitkeringen en vervangt de afzonderlijke accountantsverklaringen. Tenslotte bevatten de jaarstukken nog enkele bijlagen met daarin de kerngegevens van de gemeente, het resultaat, een overzicht van de subsidies, een overzicht van de taakvelden, een overzicht rechtmatigheid en de afkortingenlijst.

Leeswijzer

Pagina 6

Inleiding

Inleiding

Pagina 7

Algemeen Geachte gemeenteraad, Het jaar 2020 was anders dan alle andere die we hebben meegemaakt. In het voorjaar sloeg corona toe waardoor het dagelijks leven van alle inwoners, jong en oud, ondernemers, bedrijven en verenigingen anders uit kwam te zien. Onzekerheid over gezondheid en inkomen was en is aan de orde van de dag. Juist in deze tijd blijkt onderlinge verbondenheid, het vormen van een gemeenschap en het hebben van oog voor elkaar van groot belang. We gaven hier als gemeente invulling aan door de mensen die dat nodig hadden een helpende hand te bieden, initiatieven te ontplooien of te ondersteunen en adequaat te handelen op basis van landelijke en regionale beslissingen. Er werd uitvoering gegeven aan de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo), een speciale informatievoorziening voor (kwetsbare) gezinnen werd opgezet, noodopvang werd georganiseerd, communicatie over de maatregelen werd verzorgd om doelgroepen zo goed als mogelijk te informeren, bloemen werden bezorgd namens raad en college aan mensen in de “frontlinie” en betalingsregelingen werden getroffen: zo waren er in 2020 tal van acties van en door de samenleving en de gemeente. Ook de gemeentelijke organisatie stak een tandje bij, zorgde dat de dienstverlening op peil bleef in coronatijd en medewerkers toonden zich flexibel en betrokken.

Wij kijken hoopvol vooruit naar een eind aan de gezondheidscrisis. De nasleep van deze crisis en de mogelijke sociale en economische gevolgen zullen we waarschijnlijk nog enkele jaren merken. Wij hebben vertrouwen dat we dit samen met de diemense gemeenschap goed kunnen opvangen. Bij aanvang van het jaar 2020 waren de ambities omvangrijk. Ambities om de duurzame samenleving in Diemen te versterken, van voorzieningen, woningbouw, veiligheid, duurzaamheidsmaatregelen tot een sociaal Diemen voor iedereen. Ondanks de coronaomstandigheden hebben we in Diemen stappen kunnen zetten op deze thema’s. Er is gewerkt aan een sociaal en divers Diemen, aan groen, duurzaam- en toekomstbestendigheid en ook een zelfstandig en toegankelijk Diemen. Dit vormde de leidraad voor het coalitieakkoord 2018 en op deze zaken gaan we in het vervolg van deze aanbiedingsbrief nader op in. Sociaal en divers Bij de begroting voor 2020 schreven we dat we in Diemen zorgen voor mensen die dat nodig hebben. Dat we in Diemen de veelzijdigheid koesteren en hier verder invulling aan willen geven. In coronatijd kwam dit nadrukkelijk tot uiting. Zorgen voor de mensen die het extra moeilijk hebben en doen wat mogelijk is voor hen. Hulpvraag als gevolg van coronatijd In 2020 is intensief contact gehouden met netwerkpartners en uitvoerende teams om de mogelijke toename van de hulpvraag te volgen in het sociaal domein.

Professionals hebben gemerkt dat de aanhoudende onzekerheid leidt tot meer zorg over bepaalde groepen, waaronder gezinnen in een stressvolle situatie, jongeren, vereenzaming onder ouderen, maar ook studenten. Het zijn signalen waarbij we vermoeden dat het op langere termijn duidelijk merkbare effecten zal hebben. In 2020 heeft het niet geleid tot een sterke toename wat betreft hulpvragen.

Inleiding: Algemeen

Pagina 8

Jeugdzorg Onderzoek van de VNG laat zien dat gemeenten zo´n € 1,7 miljard meer uitgeven aan jeugdzorg dan ze aan middelen ontvangen. Ook de gemeente Diemen heeft sinds 2018 te maken gekregen met tekorten op de jeugdzorg. In de begroting 2020 e is € 5,5 miljoen opgenomen voor specialistische jeugdzorg, met in de 4 kwartaalbrief nog eens een incidentele ophoging van € 0,7 miljoen. Er zijn verschillende oorzaken voor de gestegen uitgaven aan specialistische jeugdzorg, zoals de toename van het aan aantal cliënten (in Diemen versterkt door de bevolkingsgroei) en de toegenomen complexiteit van de problematiek bij jeugdigen. Verder zien we een toename van het aantal jeugdigen dat voorheen binnen de Wet langdurige zorg (Wlz), Wmo of Kinderopvang werd geholpen. Daarnaast werden er in 2020 nog veel rekeningen uit voorgaande jaren ingediend door jeugdzorgaanbieders. Inmiddels zijn er maatregelen genomen, waardoor jeugdzorgaanbieders niet meer met een dergelijke grote vertraging kunnen declareren. Er is en wordt veel in gang gezet met als doel kosten voor de jeugdhulp te beheersen en om dit nog meer handen en voeten te geven wordt de financiële beheersbaarheid op het terrein van jeugdhulp als onderdeel gezien van een groter programma over financiële beheersbaarheid van het sociaal domein, waar momenteel binnen de gemeente Diemen aan gewerkt wordt.

Vanaf 2022 sluit Diemen samen met Ouder-Amstel en Uithoorn aan bij het nieuwe jeugdzorgstelsel (meer gericht op kostenbeheersing) dat begin 2021 al gestart is in Amsterdam. Tegelijkertijd moeten we ons ervan bewust zijn dat we als gemeente verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de Jeugdwet, maar er beperkt grip op hebben. De uitgaven blijven daarom een financieel risico vormen, mede als gevolg van een stijging in de aantallen jeugdigen en de complexe problematiek. Woningbouw In 2020 zijn er wederom stappen gezet op het gebied van woningbouw. De bouw op Holland Park en Plantage de Sniep gaat gestaag door. In 2020 lag de focus op de bouw van de laatste deelplannen (in en rond de tramlus met naast vrije sector huur ook 106 sociale huurwoningen, Villa Lotta) en het woonrijpmaken rondom deze gebieden. Het project Holland Park bestaat uit de volgende deelprojecten: • Campus Diemen-Zuid, een studentencampus met verschillende commerciële functies; • Holland Park, een woongebied met circa 2.100 woningen; • Holland Park West, een woongebied met circa 700 woningen en een brede school; • Holland Park Zuid, een woongebied met circa 1.500 woningen. Campus Diemen-Zuid en Holland Park bevinden zich in de uitvoeringsfase en bouwplannen zijn voor een aanzienlijk deel gerealiseerd.

Voor Holland Park West liggen afspraken vast over een verplicht aandeel sociaal (30%) en middeldure huur (24%) vast en is de uitvoering in ontwikkeling. In het bestemmingsplan Holland Park Zuid is vastgelegd dat het programma minimaal 30% sociale huurwoningen en 20% middeldure huurwoningen bevat. De al enkele jaren voortdurende forse groei van het aantal woningen en inwoners leidt tot meer levendigheid in de diemense samenleving. Door de verbreding van het (financiële) draagvlak kunnen we investeren in het verbeteren en uitbreiden van gemeentelijke voorzieningen. Maar ook onze verenigingen, winkeliers en horeca hebben profijt van een groter draagvlak. Diversiteit In 2020 werd het diversiteitsbeleid vastgesteld door de raad nadat er in 2019 en 2020 met veel partijen is gesproken. Veel van de activiteiten die beschreven staan in de nota zetten in op ontmoeting en verbinding, om zo een "diversiteitsnetwerk" op te bouwen. Fysieke ontmoetingen konden niet plaatsvinden in 2020. Duidelijk werd dat moest worden ingezet op digitale bijeenkomsten. Begin 2021 heeft een kick-off plaatsgevonden. Daarnaast is er Inleiding: Algemeen

Pagina 9

een aantal acties uitgezet: zo heeft de week van respect in digitale vorm plaatsgevonden, is voor het eerst de Mensenrechtenvlag gehesen en zijn de voorbereidingen voor de cursus politiek actief in gang gezet. Ook is er gewerkt aan de publieksvriendelijke versie van de vastgestelde nota. Groen en duurzaam Ook in coronatijd hebben we verder gewerkt aan een Diemen waar we niet alleen nu profijt van hebben, maar ook in de toekomst. Er is gewerkt aan behoud van groen, een toename van groen in de wijken bij herinrichtingen en er is gewerkt aan de invulling van de duurzaamheidsagenda. Duurzaamheidsprogramma In het jaarverslag dat voor u ligt wordt in de paragraaf ‘Duurzaamheid’ uitgebreid gerapporteerd over de acties die zijn opgenomen in de duurzaamheidsagenda. Een belangrijk onderdeel is de Regionale Energiestrategie. Overal in Nederland wordt momenteel gewerkt aan Regionale Energiestrategieën. In de Regionale Energiestrategie (RES) wordt bepaald waar in 2030 grootschalig duurzame energie kan worden opgewekt met zonneen windenergie. In de regio Noord-Holland Zuid, waar Diemen deel van uitmaakt, is de ambitie om 2,7 TWh op te wekken in 2030. Daaraan wil Diemen ook een bijdrage leveren. In juli is de Concept-RES opgeleverd. Daarin staan globale zoekgebieden voor winden zonne-energie. Om deze te concretiseren is een aantal vervolgstappen gezet.

Er zijn ruimtelijke verkenningen gedaan en er zijn er bijeenkomsten met inwoners en een enquête georganiseerd. Een aantal organisaties heeft adviezen uitgebracht en er kwamen brieven met vragen en zienswijzen binnen bij de gemeente. Alle input wordt in 2021 meegenomen bij het opstellen van de RES 1.0 Afvalinzameling De coronacrisis confronteerde onze afvalinzamelaar Meerlanden met een sterke en continue stijging van het aanbod huishoudelijk afval en grondstoffenstromen. Afhankelijk van de afvalstroom was er tussen de 15% en 30% meer aanbod waardoor verzamelcontainers structureel sneller vol raakten en er meer bijplaatsingen waren. Er zijn maatregelen genomen en er is op maximale capaciteit gewerkt. Het grote aanbod van restafval heeft ons doen besluiten de acties uit het Afvalplan aan te passen; het was onder deze omstandigheden niet realistisch om de service op restafval aan te passen. Daarom is besloten in 2020 de service op de inzameling van grondstoffen te gaan verhogen, zonder dat daar een verlaging van de service op restafval tegenover stond. De serviceverlaging op restafval wordt in 2021 uitgevoerd. Zelfstandig en toegankelijk In Diemen zijn we trots op de dorpse stedelijkheid. Diemen groeit en tegelijkertijd willen we het eigen karakter vasthouden en doorontwikkelen.

Die doen we door voorzieningen uit te breiden, infrastructuur te verbeteren, bijvoorbeeld de Oost West As en de verkeersstructuur Diemen Zuid, maar ook het plaatsen van kenmerkende kunst, werken aan veiligheid en het vooruit kijken met de Omgevingsvisie. Omgevingsvisie Als opstap naar de Diemense Omgevingsvisie 2040, hebben we in 2020 een Omgevingsagenda opgesteld. In de Omgevingsagenda staan de belangrijkste trends en ontwikkelingen, ambities, kansen en opgaven voor de toekomst van de fysieke leefomgeving in Diemen. We hebben om bijdragen uit de samenleving op te halen onder andere een online enquête onder inwoners en partners van de gemeente gehouden (mei 2020) en zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie gesprekken gevoerd. De Omgevingsagenda is in november 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. In 2021 voeren we verder het Inleiding: Algemeen

Pagina 10

gesprek met de Diemense samenleving over de denkrichtingen die in de Omgevingsagenda zijn geschetst, zodat we gezamenlijk de toekomstige ambities nader kunnen bepalen. Het streven is om de Omgevingsvisie eind 2021 aan de gemeenteraad aan te bieden. Participatie en communicatie In 2020 is gewerkt aan een communicatie- en participatievisie welke in de loop van 2021 ook aan de raad kan worden voorgelegd. Als gevolg van corona is in het afgelopen jaar geschakeld en is een handboek digitale participatie ontwikkeld voor medewerkers. Zo zijn er succesvol digitale participatie momenten georganiseerd waar de opkomst soms groter was dan bij de fysieke bijeenkomsten voorheen. Opvallend in 2020 was ook de toename van beheer van de openbare ruimte door inwoners. Door de lockdown gaan bewoners meer naar buiten in hun eigen omgeving. Dat leidt tot meldingen en initiatieven zoals verzoeken om geveltuinen, zelfbeheer en inrichtingswijzigingen. De hoeveelheid meldingen geeft aan dat inwoners zich betrokken voelen en willen bijdragen aan de openbare ruimte. Voorzieningen In 2020 zijn de voorbereidende werkzaamheden afgerond voor de komst van een nieuwe sporthal in een vernieuwd sportcomplex. In 2021 staat de oplevering van de nieuwe hal gepland.

Hierna volgt de grondige renovatie van de bestaande hal en ontstaat er een duurzaam en toekomstbestendig sportcomplex voor de vele binnensportverenigingen van Diemen. Ook heeft in 2020 de finale besluitvorming plaatsgevonden over de herinrichting van het sportpark. Er worden twee hockeyvelden, een extra voetbalveld, een handbalveld en een beachveld gerealiseerd. De activiteiten van de honk- en softbalclub TIW-Survivors kunnen worden voortgezet op sportpark Middenmeer in Amsterdam. In 2020 is de laatste hand gelegd aan het ontwerp voor de aanpassing van De Omval ten faveure van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Begin 2021 is de gemeenteraad gevraagd voor deze aanpassing een krediet beschikbaar te stellen. Met de verhuizing van de OBA naar De Omval wordt de samenwerking tussen deze twee organisaties nog verder geoptimaliseerd en wordt De Omval nog nadrukkelijker gepositioneerd als de culturele huiskamer van Diemen. In 2020 is verder invulling gegeven aan de oriëntatie ten aanzien van het concept en de samenwerkingsrelaties rond de vorming van een middelbare school in Diemen. De hiervoor beschikbare locatie naast het Sportcentrum Duran is voor de komende twee jaar hiervoor gereserveerd. Ook wat betreft de basisscholen zijn stappen gezet, met de leerlingprognoses in het achterhoofd. Zo is in 2020 de capaciteit van De Kersenboom uitgebreid met tijdelijke huisvesting.

Veiligheid In het afgelopen jaar is veel gevraagd van het Team Handhaving en Openbare Orde en Veiligheid. Er was vaak sprake van nieuwe regelgeving waarop gehandeld moest worden. Zowel in de lokale vertaling als de uitvoering van besluiten. De buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) draaien en draaiden in combinatie met de toezichthouders brandveiligheid, bouw- en woningtoezicht en milieu speciale coronadiensten. Ook is er veel werk gestopt in het informeren van bijvoorbeeld supermarkten, sportverenigingen en horeca. Er werd actief geïnformeerd, maar bedrijven wisten ons zelf ook te vinden voor beantwoording van vragen.

Inleiding: Algemeen

Pagina 11

De implementatie van de methodiek Scheerlicht heeft hinder ondervonden van alle coronaperikelen, met name tijdens de eerste golf. In een later stadium zijn de voorbereidingen van de implementatie weer opgepakt en is een aantal onderdelen verder ontwikkeld en ingevoerd. Over de voortgang van de methodiek Scheerlicht is uw raad middels een presentatie geïnformeerd. Slot Het jaar 2020 was een roerig jaar waarin we als Nederland en Diemen werden opgeschrikt door een nieuwe werkelijkheid. De situatie heeft om veel aanpassingsvermogen gevraagd en gebleken is dat we in staat waren hierin mee te bewegen. Tegelijkertijd staat er nog steeds een grote opgave voor ons en moet in de toekomst nog blijken wat de nasleep gaat zijn van corona. Met de getoonde wendbaarheid en de mogelijkheid onze ambities voort te zetten kijken we met vertrouwen vooruit. Juist in deze tijd is het belangrijk ons solidair te tonen en op die manier te werken aan ‘duurzaam samenleven’. Gelukkig heeft de gemeente Diemen een stevige organisatie en financiële slagkracht. Daarmee kunnen en willen we na de coronacrisis onze diemense samenleving een extra impuls geven. Samen met onze inwoners, bedrijven, horeca en winkeliers kunnen we dan weer bouwen aan een mooie en duurzame toekomst en een plek voor iedereen. Burgemeester en wethouders van Diemen

Inleiding: Algemeen

Pagina 12

Waar staan we op financieel gebied De Jaarstukken 2020 sluiten af met een positief saldo van € 329.000. In de 4 kwartaalbrief 2020 werd een negatief saldo van € 751.000 verwacht. Uiteindelijk is het saldo bijna € 1,1 miljoen positiever dan verwacht. Het meest opvallend is het voordeel van bijna € 0,7 miljoen op het programma 'Inkomen en armoedebeleid'. In 2020 is de stijging van het aantal bijstandsontvangers nog niet opzienbarend gestegen als gevolg van de coronacrisis. Oorzaak hiervoor zijn de ingezette compensatieregelingen van het Rijk en de gemeente zelf. Verderop in deze paragraaf is een gedetailleerder overzicht opgenomen met de belangrijkste afwijkingen en de toelichting daarop. e

De regelgeving schrijft voor dat het rekeningresultaat bestaat uit een resultaat voor verrekening met de reserves en een resultaat na verrekening met de reserves. Deze opbouw ziet er als volgt uit: Saldo van baten en lasten

Begroting 2020 primitief

Begroting 2020 na wijzigingen

Realisatie 2020

Totaal baten

85.951

97.693

89.740

Totaal lasten

-86.233

-99.706

-89.669

-282

-2.013

71

Saldo voor verrekening met reserves Onttrekkingen uit reserves

1.501

3.081

3.288

Dotaties aan reserves

-1.154

-1.819

-3.030

Mutaties reserves

347

1.262

258

Saldo van baten en lasten

65

-751

329

Bestemming rekeningresultaat Financieel beleid is het saldo van de jaarrekening te storten in de Algemene reserve, zodat het weerstandsvermogen verder toeneemt. Er zijn enkele bestemmingsvoorstellen voor incidentele budgetten die in 2020 niet tot uitvoering zijn gekomen. Bestemmingsvoorstellen Sociaal 1) Voorkomen en terugdringen dak- en thuisloosheid

-18

2) Inburgering

-89

Gebiedsontwikkeling 3) Omgevingsvisie

-40

Leefomgeving en klimaat 4) Klimaatbeleid openbare ruimte

-75

Samen besturen 5) Opleidingskosten

-50

Totaal bestemmingsvoorstellen

-272

Totaal toe te voegen aan de Algemene Reserve

57

Toelichting op bestemmingsvoorstellen: 1. Voorkomen en terugdringen dak- en thuisloosheid De regiogemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn worden door het Rijk incidenteel ondersteund met financiële middelen om daarmee maatregelen te nemen die bijdragen aan het voorkomen en/of terugdringen van dak- en thuisloosheid. Voor 2020 gaat het om een bedrag van circa € 18.000. De regiogemeenten, Aalsmeer, Amstelveen,

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 13

Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn gaan met de centrumgemeente Amsterdam in gesprek over de inzet van de middelen. Er is in 2020 nog geen factuur binnen gekomen voor de besteding van de middelen. 2. Inburgering In november 2020 is er door het Rijk opnieuw besloten om de inwerkingtreding van de nieuwe Wet Inburgering uit te stellen naar 1 januari 2022. Mede door de coronacrisis zijn deze gelden niet volledig uitgegeven. Het voorstel is om dit incidentele budget (invoeringskosten van € 53.000 en de ondertussengelden van € 36.000) over te hevelen naar 2021. 3. Omgevingsvisie Aangezien enkele werkzaamheden voor de Omgevingsvisie in 2020 over de jaarwisseling heen zijn gepland wordt het resterende budget van 2020 van € 40.000 overgeheveld naar 2021 ten behoeve van de inhuur van een stedenbouwkundig bureau, een optimaal participatieproces en een milieueffectrapportage zodat de effecten op het milieu kunnen worden meegenomen bij het bepalen van de koers voor Diemen. 4. Klimaatbeleid openbare ruimte In 2020 is er voor klimaatbeleid openbare ruimte een budget opgenomen van € 100.000. Van dit budget is per saldo € 25.000 uitgegeven. Het restantbudget was bestemd voor vergroening van het Markenplantsoen en voor vergroening en klimaatadaptieve maatregelen Jaagpad. Door vertraging zijn deze werkzaamheden nog niet uitgevoerd maar dit gaat in 2021 plaatsvinden.

Wij stellen voor het restant budget van € 75.000 over te hevelen naar 2021. 5. Opleidingskosten In 2020 was van het totale opleidingsbudget € 50.000 gereserveerd voor trainingen en workshops voor de doorontwikkeling van 'zaakgericht werken'. In 2020 zijn we nog niet toegekomen aan de uitvoering hiervan. Verzocht wordt dit budget over te hevelen naar 2021. Het restant van het saldo, € 57.000, toevoegen aan de Algemene reserve.

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 14

Effecten coronacrisis Gedurende het jaar hebben wij u middels twee effectenrapportages geïnformeerd over de gevolgen van de coronacrisis voor Diemen. Zo goed als mogelijk hebben we in beeld gebracht wat de financiële effecten van de ingezette maatregelen en acties zijn. Het Rijk heeft ook veel middelen beschikbaar gesteld ter compensatie van de coronamaatregelen. Binnen de diemense begroting hebben we in eerste instantie de maatregelen en acties binnen de bestaande budgetten opgevangen, zowel qua personele capaciteit als financiële middelen. Uiteindelijk hebben we waar nodig budgetten aangevraagd via de kwartaalbrieven. Natuurlijk heeft de coronacrisis een groot effect op het gerealiseerde rekeningsaldo 2020. Het is echter ondoenlijk om dit effect exact te berekenen. Om toch inzicht te verschaffen zijn per programma de ingezette maatregelen en acties benoemd bij de 'Belangrijke ontwikkelingen'. Tevens is er per programma een financieel overzicht opgenomen. Per programma leidt dit tot onderstaand financieel effect. Programma

Begroting 2020

Rekening 2020

Sociaal

-214

-346

Veilig

-42

-51

Inkomen en armoede

-61

-59

Vrije tijd

-

-127

Onderwijs

-66

-55

Gebiedsontwikkeling

-122

-273

Leefomgeving en klimaat

-239

-403

Verkeer

-10

-10

Samen besturen

-295

-180

30

167

-1.019

-1.337

Financiën Totaal

Verwachting is dat de financiële effecten van de coronacrisis vooral de komende jaren de financiële positie van de gemeenten gaat beïnvloeden. Doorslaggevend daarbij is het tempo waarin de economie zich gaat herstellen en welke bezuinigingen het Rijk inzet om deze inzet van middelen weer 'goed' te maken. De grootste financiële risico's bevinden zich binnen het programma 'Inkomen en armoede'. Het is afwachten in welke mate extra inkomensondersteuning de komende jaren nodig is. Beslispunten reservepositie De jaarrekening bevat enkele beslispunten die geen invloed hebben op het rekeningsaldo maar alleen op de reservepositie. Het betreft de uitvoering van bestaande beleidsregels. Egalisatievoorziening afvalstoffenheffing Voor de egalisatie van het tarief afvalstoffenheffing is een egalisatievoorziening in het leven geroepen. Per 1 januari 2020 was deze voorziening leeg. In 2019 moest dermate veel met de voorziening verrekend worden dat een extra bijdrage van € 144.000 uit de algemene middelen nodig was om de voorziening niet negatief te laten worden. In 2020 is hetzelfde het geval. Met name door de coronacrisis zijn extra kosten gemaakt. e In de 4 kwartaalbrief 2020 was al een extra onttrekking van € 211.000 ten laste van de Algemene reserve begroot. Werkelijk is een nadeel van € 497.000.

Om de voorziening alsnog niet negatief te laten worden is het verschil, € 286.000, ten laste van het rekeningsaldo gebracht. Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 15

Een deel van de extra kosten in 2020, € 344.000, is toe te rekenen aan de gevolgen van corona. Zo was er meer rest- en grof huishoudelijk afval. Dit leidde tot extra ophaalrondes en hogere verwerkingskosten. De kosten gerelateerd aan corona blijven ten laste van de algemene middelen. De verrekening van de aanvullingen vanuit de algemene middelen aan de Egalisatiereserve Afvalstoffenheffing zijn voor een groot deel al meegenomen bij de bepaling van het tarief afvalstoffenheffing 2021 en maken deel uit van de tariefstelling in de begroting 2022. Algemene reserve en incidentele inhuur nieuwe projecten In 2018 is er € 2,5 miljoen incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de inhuur van capaciteit en kennis voor nieuwe projecten. Het toegekende budget is verdeeld over drie jaar (in 2018 € 1.125.000, in 2019 € 820.000 en in 2020 € 575.000. In 2018 is niet het gehele budget van € 1.125.000 ingezet. In 2019 is juist meer ingezet dan het budget van € 820.000. Werkelijk is er in 2019 voor € 919.000 ingehuurd. Hiervan is in de e 3 kwartaalbrief 2019 melding gemaakt. De voor 2020 beschikbaar gestelde middelen van € 575.000 zijn zo goed als volledig ingezet voor incidentele inhuur. Over de jaren heen zijn de meer- en minderkosten verrekend met de Algemene reserve.

Reserve Grondzaken en Voorziening Grondzaken In de Nota Grondbeleid is vastgelegd dat we in Diemen werken met een Reserve Grondzaken en een Voorziening Verlies Grondzaken. De Reserve Grondzaken is ingesteld als een aparte reserve binnen de gemeentelijke financiën, waardoor de financiële resultaten en risico’s van de grondzaken apart zichtbaar zijn ten opzichte van de overige gemeentelijke taken. In de Voorziening Verlies Grondzaken worden verwachte negatieve resultaten van de grondexploitatie(s) voorzien. In het Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) worden de stand van de reserve en voorziening weergegeven. De reserve grondzaken bedraagt 31 december 2020 € 186.000. Omdat er geen verliezen verwacht worden binnen het huidige MPG is de Voorziening Grondzaken leeg. Algemene reserve / weerstandsvermogen Onderstaand de stand van de Algemene reserve na verrekening van het rekeningsaldo 2019. Ontwikkeling Weerstandsvermogen Algemene reserve (inclusief risicoreserve) - stand per 1 januari 2020

18.376

- mutaties

-1.166

Stand per 31 december 2020

17.210

Reserve grondzaken - stand per 1 januari 2020

288

- mutaties

-102

Stand per 31 december 2020

186

Saldo Jaarrekening 2020

329

Bestemmingsvoorstellen

-272

Stand inclusief besluiten Jaarrekening 2020

17.453

De ratio voor het incidentele weerstandsvermogen is 'Uitstekend'.

Ondanks de afname van de algemene reserve in 2020 blijft het incidentele weerstandsvermogen uitstekend. Er zijn geen lopende grondexploitaties waar verliezen verwacht worden. Het project Oost-Westas is zo goed als afgerond en ook daar wordt een Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 16

positief saldo verwacht. Grootste risico's vormen nu nieuwe grondexploitaties en het project voor de ondertunneling van het spoor. Door interne beheersmaatregelen en regelmatig projectgroep overleg met de directie trachten we zo goed mogelijk de risico's in kaart te brengen, kansen te benutten en waar nodig beperkende maatregelen te nemen. De ratio voor het structurele weerstandsvermogen is 'Uitstekend'.

De hoogte van structurele risico's zijn dit jaar toegenomen. Met name de gevolgen van de coronacrisis kan invloed hebben op de open-einde regelingen voor bijstand en het sociaal domein. Ondanks dat er ook dit jaar een positief saldo te zien was bij de bijstandsvoorziening. Nog steeds zetten we volop in op de beheersing van de kosten binnen de specialistische jeugdhulp, dit blijkt weerbarstige materie. Zowel lokaal als in regionaal verband worden maatregelen genomen om de kosten binnen jeugdzorg beter beheersbaar te maken. Omdat incidentele gevallen veel meerkosten met zich mee kunnen brengen blijft dit lastig. Verklaring van het resultaat Onderstaand een overzicht van de belangrijkste afwijkingen. Verderop in de jaarrekening vindt u per programma een overzicht van afwijkingen met toelichting. Verwachte saldo in 4e kwartaalbrief 2020

-751

Sociaal - Jeugd individuele voorzieningen

In 2020 zijn de kosten voor jeugdzorg aanzienlijk hoger dan begroot. Dit heeft verschillende oorzaken: - Afrekeningen over voorgaande jaren. Binnen de huidige contracten is de verjaringstermijn van het in rekening brengen van kosten 5 jaar. Omdat niet alle jeugdzorgaanbieders de administratie op orde hebben, hebben we ook in 2020 nog facturen over 'oude' jaren ontvangen. - In 2018 is er in plaats van vaste tarifering (SPIC's) afgerekend op werkelijke kosten. Bij een groep herstelclienten (financiering op basis van 70/30 regeling) loopt de zorg nog tot in 2020 door. - Er was een terugvordering opgenomen voor zorgproducten. Het opgenomen terug te vorderen bedrag bleek na gesprekken met de zorgaanbieders te hoog.

-481

- Wet sociale De bijdrage in het subsidieresultaat van het Wsw-bedrijf Pantar bedraagt werkvoorziening (Wsw) € 1.950.000. In de begroting is een raming opgenomen van € 2.022.000. Hierdoor is een positief verschil te melden van € 72.000. De gemeente Diemen staat garant voor de loonkosten van de medewerkers op grond van de Wsw. Het Wsw-bedrijf Pantar ontvangt daarvoor een subsidiebedrag van de gemeente. De subsidie is te hoog gebleken en het verschil van € 13.000 wordt door Pantar teruggbetaald.

85

- Inburgering

Van het Rijk zijn gelden ontvangen voor 'invoering' en 'ondertussen'. Deze gelden zijn vanwege vooral de coronamaatregelen in 2020 nog niet ingezet

89

- Participatie

Het re-integratiebudget bestemd voor re-integratietrajecten waarmee uitkeringsgerechtigden aan het werk gaan en blijven bij een werkgever is minder benut dan verwacht. De belangrijkse reden hiervan is de coronacrisis waardoor cliënten moeilijker konden worden geplaatst bij een werkgever. Het betreft een bedrag ad € 73.000.

73

- Wmo Door de coronacrisis is er minder uitgegeven aan Wmo maatwerkvoorzieningen maatwerkvoorzieningen. Net als bij de jeugdkosten volgt hier nog en vervoer een aanpassing op het bedrag als gevolg van later aangeleverde productieverantwoordingen.

204

- Wmo collectieve voorzieningen

165

Door de Coronacrisis is beduidend minder gebruik gemaakt van activiteiten voor cliëntondersteuning.

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 17

Verwachte saldo in 4e kwartaalbrief 2020

-751

Veilig - Crisisbeheer

De Straatcoaches en Samen Veilig zijn extra ingezet voor de toezicht en begeleiding van coronamaatregelen. Bijvoorbeeld in het winkelcentrum, bij de basisscholen, bij sportaccommodaties en bij het toezicht op lockdown maatregelen.

-83

In de begroting zijn de bijstandslasten begroot op € 7.056.000. De werkelijke bijstandslasten bedragen € 6.390.000. Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2020 met 12,5% toegenomen ten opzichte van 2019. Een oorzaak hiervan is de effecten van de coronacrisis. De financiële effecten hiervan zullen naar verwachting pas duidelijker zichtbaar worden in 2021.

666

- Voorziening dubieuze De mate van oninbaarheid en de hoogte van het debiteurensaldo is de debiteuren basis voor de dotatie aan de voorziening. Bij de rekening is op basis van het debiteurensaldo de hoogte van de voorziening bepaald. De dotatie bedraagt € 153.000. Het saldo van de voorziening per 31 december 2020 is € 1.322.000

-153

- Armoedebeleid

Het tekort op het budget van € 59.000 wordt in grote mate veroorzaakt door hogere uitgaven dan geraamd voor bewindvoeringskosten en inrichtingskosten.

-59

- Schuldhulpverlening

De Regeling Uitstroom Bronheffing (RUB) is door de coronacrisis niet in 2020 uitgewerkt.

53

Door de verplichte sluiting als gevolg van de coronapandemie is circa € 161.000 minder besteed aan leerlingenvervoer en schoolzwemmen.

161

- Overige grondzaken

Voor de werkzaamheden aan de omgevingsvisie is incidenteel budget vrij gemaakt. In 2020 is nog € 40.0000 beschikbaar. Voorstel is dit restantbudget over te hevelen naar 2021. De overige lasten bij grondzaken waren € 82.000 lager vooral door minder inhuur derden als gevolg van corona.

122

- Erfpacht

Sinds 1 oktober 2020 hebben erfpachters de mogelijkheid om de erfpacht eeuwigdurend af te kopen of de bloot eigendom te verwerven. In het jaar 2020 hebben 5 erfpachters de erfpacht voor hun appartement eeuwigdurend afgekocht. Deze opbrengst was niet begroot.

110

Inkomen en armoede - Bijstandsverlening

Onderwijs - School- en zwemvervoer kinderopvang Gebiedsontwikkeling

Leefomgeving en klimaat Afval

De kosten van de Meerlanden waren in 2020 mede als gevolg van de coronacrisis behoorlijk hoger dan begroot. De overschrijding over heel 2020 bedraagt € 497.000. € 211.000 kon verrekend worden met de Egalisatievoorziening Afval. Het restant, € 286.000 komt ten laste van het saldo.

-286

- Gemeenteraad

Op het product gemeenteraad hebben wij een voordelig saldo van circa € 61.000. Dit betreft onder andere opleidingskosten, abonnementen, representatie, lunch en dinerkosten.

61

- Diemen '22

Vanwege het 'uitvallen' van de gemeentesecretaris en de coronacrisis is er vertraging opgetreden in het traject Diemen '22. Hierdoor is een positief saldo van € 95.000 ontstaan.

95

- Bedrijfsvoering

Doordat wij in 2020 niet zijn toegekomen aan de uitvoering van de doorontwikkeling van 'zaakgericht werken' is er een voordelig saldo van € 50.000 ontstaan (zie ook de toelichting over te hevelen posten van dit programma). Door lagere inhuurkosten en een hogere doorberekening van overheadkosten is een voordeel van € 41.000 ontstaan.

91

Samen besturen

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 18

Verwachte saldo in 4e kwartaalbrief 2020

-751

- Wachtgelden en pensioenen personeel en bestuurders

Op 31 december 2019 stond er een bedrag van € 101.000 in de 'Voorziening wachtgelden'. In 2020 is € 281.000 ten laste van de voorziening gebracht als gevolg van de uitbetaling van wachtgelden aan oud-personeel en oudbestuurders. De doorberekening van de wachtgelden is geactualiseerd. Om per 31 december 2020 aan de huidige verplichtingen te kunnen voldoen is in 2020 een extra dotatie van € 481.000 verwerkt.

-481

- Burgerzaken

Binnen burgerzaken is een voordelig saldo ontstaan. Jaarlijks ramen wij een budget voor verkiezingen. In 2020 waren er geen verkiezining dus valt € 39.000 vrij. Daarnaast is € 41.000 meer aan leges ontvangen. Deze hogere ontvangsten zijn vooral het gevolg doordat er meer huwelijken in Diemen waren dan verwacht.

80

De lage, zelfs negatieve, rentestand heeft in 2020 een rentevoordeel opgeleverd bij kortlopende leningen. Daarnaast hebben we een renteafrekening ontvangen van de gelden die bij de Svn staan geparkeerd voor de verlening van starters- en duurzaamheidsleningen. Deze rente-opbrengst was niet geraamd.

94

- Belastingopbrengsten Vooral bij de onroerend zaakbelastingen over niet-woningen zijn extra opbrengsten ontvangen. Oorzaak hiervan is dat enkele bedrijfspanden eerder gereed zijn gemeld dan wij bij de WOZ-waardebepaling hadden vewacht. Het betreft met name de bedrijfspanden aan de Verrijn Stuartweg.

224

- Algemene Uitkering

209

Financiën - Rente

Op basis van de laatste specificatie zijn de ontvangsten van de algemene uitkering 2020 verwerkt. Dit leidt ten opzichte van de begroting tot een positief verschil van € 209.000.

Overige verschillen Overige verschillen

41

Rekeningsaldo 2020

329

Inleiding: Waar staan we op financieel gebied

Pagina 19

Pagina 20

Baten en lasten per programma Baten en lasten 2020

Lasten

Baten

Sociaal

-20.011

380

Veilig

-3.194

120

Inkomen en armoede

-15.902

14.910

Vrije tijd

-5.767

1.906

Onderwijs

-3.180

1.080

Gebiedsontwikkeling

-7.244

6.646

Leefomgeving en klimaat

-19.474

10.191

Verkeer

-1.919

1.525

Samen besturen

-12.727

672

Financiën

-3.280

55.598

Totaal

-92.699

93.028

Saldo van baten en lasten

329

Sociaal Veilig Inkomen en armoede Vrije tijd Onderwijs Gebiedsontwikkeling Leefomgeving en klimaat Verkeer Samen besturen Financiën Saldo van lasten

Lasten

Inleiding: Baten en lasten per programma

Baten

Pagina 21

Pagina 22

Programma's

Programma's

Pagina 23

Pagina 24

Sociaal Portefeuillehouder: J.D.W. Klaasse en M.A. Sikkes -van den Berg Afdelingsmanager: K. Schelling Afdeling: Samenleving

Doelstellingen in één oogopslag

Belangrijke ontwikkelingen Coronamaatregelen Aangepaste organisatie Kinderzomerspelen 2020 Er zijn in 2020 aanvullende kosten gemaakt voor het aangepast organiseren van de Kinderzomerspelen ten tijde van de coronacrisis. Deze extra kosten bestaan onder andere uit gederfde inkomsten i.v.m. het niet heffen van entreegeld, een tent op het buitenterrein, wasbakken buiten, beveiliging voor de eerste dag, beschermingsmiddelen en e hygiënemaatregelen. In de 4 kwartaalbrief werden deze extra kosten geschat op € 17.000 en is de subsidie voor Stichting Welzijn Diemen verhoogd. Door het wegvallen van de uitjes, zullen de kosten waarschijnlijk circa € 4.000 lager uitvallen. De verrekening van dit bedrag vindt plaats bij de vaststelling van de subsidie 2020.

Programma's: Sociaal

Pagina 25

Aangepaste dienstverlening De dienstverlening is als gevolg van de coronamaatregelen in 2020 aangepast. Er is veel digitaal/op afstand gewerkt en bij uitzondering op afspraak. Dit geldt zowel voor zorgaanbieders in het preventieve jeugdbeleid als voor zorgaanbieders binnen de specialistische Jeugdhulp en Wmo. In het gebouw van de Brede HOED zijn aanpassingen gedaan om de dienstverlening te kunnen voortzetten. Het Sociaal Team Diemen heeft haar werkwijze aangepast door in eerste instantie snel contact op te nemen. Het niveau van aanmeldingen (ook via Veilig Thuis) bevindt zich op het niveau van voorheen. Het Sociaal Team Diemen heeft geinvesteerd in contact op afstand en wanneer het noodzakelijk en mogelijk was face-toface contact gezocht. Ook de ouder- en kindcoaches hebben zich extra ingespannen om ondersteuning te blijven bieden aan ouders en kinderen met vragen of zorgen. Scholen, leerplicht, OK-coaches en het Brede HOED Team hebben elkaar veelvuldig opgezocht. Team Wmo heeft vanaf half maart de dienstverlening aangepast en veelal onderzoeken telefonisch uitgevoerd. Wanneer dat niet mogelijk was is met de cliënten besproken hoe en wanneer het onderzoek wel uitgevoerd kan worden. De Wmo aanvragen die zijn binnengekomen bij het team Wmo zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren. Er zijn wel meer schommelingen te zien in de aanvragen.

Dat lijkt een direct gevolg van de coronamaatregelen. Doorbetalen aanbieders in het sociaal domein Het Rijk en de VNG hebben gemeenten opgeroepen om zorgaanbieders in het sociaal domein omzetgarantie te bieden voor de periode van 1 maart 2020 tot 1 juli 2020 en te compenseren voor meerkosten die zij naar aanleiding van de RIVM maatregelen hebben moeten nemen voor de periode 1 maart tot 31 december 2020. De gemeente Diemen heeft hier invulling aan gegeven. Ook is er gehoor gegeven aan de oproep van de VNG om Wmovervoer en Leerlingenvervoer vervoerders te compenseren voor niet gereden ritten als gevolg van corona. Om te komen tot redelijke en eerlijke toepassing van compensatie en/of wijziging van afspraken zijn richtlijnen opgesteld met betrekking tot de financiering van contract- en subsidiepartners op het gebied van het sociaal domein, welzijn, zorg en cultuur ten tijde van de coronacrisis. Onvoorspelbare toename in zorg In 2020 is intensief contact gehouden met netwerkpartners en uitvoerende teams om de mogelijke toename van de hulpvraag te volgen in het sociaal domein (o.a. Wmo, Jeugdwet, Sociaal Team Diemen, cliëntondersteuning en Veilig Thuis). Door de coronamaatregelen kunnen inwoners het kenbaar maken van hun hulpvraag hebben uitgesteld.

De professionals hebben gemerkt dat de aanhoudende onzekerheid leidt tot meer zorg over bepaalde groepen, waaronder bijvoorbeeld gezinnen in een stressvolle situatie, jongeren, vereenzaming onder ouderen, maar ook studenten. Het zijn signalen waarbij we vermoeden dat het ook op langere termijn negatieve effecten zal hebben. Dat heeft de aandacht in 2021. Het heeft in 2020 niet geleid tot extra kosten en aanbod.

Programma's: Sociaal

Pagina 26

Noodopvang en maatschappelijke opvang Er is geen toename geweest in het beroep op noodopvang (gezinnen die op straat dreigden te komen). Door de coronamaatregelen lagen gedurende een deel van het jaar woningontruimingen stil. En er is door het convenant Vroeg er op af tijdig contact over huurachterstanden waardoor ontruiming en daaropvolgend beroep op noodpvang voorkomen wordt. Er is geen toename geconstateerd in beroep op maatschappelijke opvang. Huisvesting statushouders Tussen maart en juni heeft de huisvesting van vluchtelingen met verblijfsvergunning stilgelegen als gevolg van de coronamaatregelen. Vanaf juni is de huisvesting hervat. Aan het einde van het jaar was de achterstand op de taakstelling van te huisvesten statushouders ingelopen. Verdere toenemende druk op kosten Jeugdzorg De druk op de kosten jeugdzorg kan door corona verder oplopen. Zo komen er declaraties binnen naar aanleiding van de opdracht van het Rijk en de VNG aan gemeenten om zorgaanbieders in het sociaal domein omzetgarantie te bieden voor de periode van 1 maart 2020 tot 1 juli 2020 en te compenseren voor meerkosten die zij naar aanleiding van de RIVM maatregelen hebben moeten nemen voor de periode 1 maart tot 31 december 2020. Daarnaast bestaat de mogelijk dat door de aanhoudende periode van maatregelen naar aanleiding van corona er extra hulpvragen leven bij de inwoners van Diemen.

Tevens is het mogelijk dat door het uitstel van de huidige hulp zwaardere vormen van hulp nodig zijn. Het Rijk heeft in de septembercirculaire 2020 bekend gemaakt gemeenten onder andere voor de meerkosten en uitstelzorg te compenseren. Onduidelijk is of deze compensatie voldoende is. Jongerenwerk en jongerenparticipatie Mede onder invloed van de coronacrisis is er een toename te zien in de druk op het jongerenwerk van Stichting Welzijn Diemen. Dit komt naast de effecten van de coronacrisis ook door een toename aan verwijzingen vanuit de gemeente (OOV en Sociaal Team Diemen) en door de groei van Diemen en daarmee ook de groei van het aantal jongeren in Diemen. Er is een aanvraag in voorbereiding voor de uitbreiding van het jongerenwerk per 1 januari 2021. Dit zal naar verwachting leiden tot een stijging van de structurele subsidie aan Stichting Welzijn Diemen van circa € 20.000 vanaf 2021. Het in de eerste effectenbrief coronacrisis genoemde project Jeugd aan Zet is in de zomervakantie opgestart maar door gebrek aan aanmeldingen helaas geannuleerd. Sociale Werkvoorziening (SW) Pantar Vanwege de coronacrisis is de SW-sector in 2020 door het Rijk gecompenseerd vanwege misgelopen bedrijfsopbrengsten. Voor Diemen betekent dit € 135.000. Daarnaast is een bonus van € 18.000 voor beschut werk over 2019 doorbetaald aan Pantar.

Wonen en zorg Beschermd Wonen Het Rijk en de gemeenten hebben in juli 2019 afgesproken in tien jaar tijd tot een gefaseerde invoering van de doordecentralisatie van beschermd wonen te komen. Dat betekent dat gemeenten geleidelijk overstappen van de huidige historische verdeling van de middelen via de centrumgemeenten naar een volledig objectieve verdeling over alle gemeenten. Vanaf 2022 zou een deel van de middelen voor beschermd wonen objectief verdeeld worden. In november 2020 heeft het Rijk besloten de herverdeling van de middelen uit te stellen naar 2023. Over de eventuele doordecentralisatie van de maatschappelijke opvang zal op basis van een evaluatie daarna een beslissing worden genomen. Programma's: Sociaal

Pagina 27

Noodopvang In het hele jaar is er noodopvang aangeboden aan dakloze gezinnen. Deze taak werd tot halverwege 2019 uitgevoerd door de gemeente Amsterdam. In veruit de meeste gevallen gaat het om de opvang van dakloze alleenstaande moeders. De redenen voor dakloosheid zijn divers. Soms was er een slechte inwoonsitiuatie: ze woonden bijvoorbeeld in bij familie. Of er was sprake van een scheiding. In een enkel geval waren er betalingsachterstanden. De noodopvang bestaat uit het aanbieden van een vorm van onderdak, bijvoorbeeld een vakantiewoning of een hotelkamer. En er wordt verhuisbegeleiding aangeboden. Het dakloze gezin krijgt hulp bij het zoeken naar een woning. Gezinnen stromen na verloop van tijd uit naar een woning, bijvoorbeeld in hun netwerk. Er is minder vaak een beroep gedaan op noodopvang dan begroot. Ontwikkelingen die daarop in 2020 van invloed zijn geweest is dat er als onderdeel van de coronamaatregelen een embargo op huisuitzettingen is geweest. Verder is het beleid dat gezinnen die uit een tijdelijk huurcontract komen, waaronder studenten, geen noodopvang wordt aangeboden. Door de aanpak van "Vroeg er op af" komt dakloosheid als gevolg van het hebben van huurschulden steeds minder voor. Met de regio Amstelland is overleg geweest over het opzetten van passantenpensions voor de opvang van economisch daklozen.

Met economisch daklozen worden zelfredzame mensen bedoeld die geen woning hebben of die van adres naar adres in hun netwerk verhuizen. In 2021 zal er verder over bericht worden. Urgent woningzoekenden In het begin van 2020 waren urgent woningzoekenden nog verplicht om zelf op vrijkomende woningen te reageren op Woningnet. Vanaf september is er over gestapt op directe bemiddeling van urgenten. De corporaties bieden vrijkomende woningen aan aan de gemeente. De gemeente kijkt of er bij de urgent woningzoekenden geschikte kandidaten voor de woning zitten. Het doel is om zo een betere match te maken tussen de woonbehoeften van de urgent woningzoekende en de woning waardoor de urgent woningzoekende beter op zijn plek zit. In de praktijk blijkt dit een goede werkwijze. Bij urgent woningzoekenden gaat het om mensen met een ernstig en acuut woonprobleem. Een bijkomend voordeel van de directe bemiddeling is dat de wachttijd voor urgent woningzoekenden is teruggelopen van meer dan een jaar naar minder dan zes maanden. Veranderopgave inburgering In november 2020 is er door het Rijk opnieuw besloten om de inwerkingtreding van de nieuwe Wet Inburgering uit te stellen naar 1 januari 2022. Mede door de coronacrisis is een aantal landelijke uitvoeringsorganisaties en gemeenten er niet klaar voor om op 1 juni 2021 de nieuwe werkwijze zorgvuldig in te voeren.

In de Meicirculaire 2020 is er middels een decentralisatieuitkering een incidenteel budget voor de invoeringskosten beschikbaar gesteld. Dit budget van € 53.000 is niet uitgegeven, doordat de wet is uitgesteld en door de coronacrisis. Ook is er door het Rijk een incidenteel budget beschikbaar gesteld van circa € 35.000 voor de zogeheten 'ondertussengroep'. Deze groep inburgeraars blijft onder de oude wet vallen. Dit bedrag is vrijgemaakt voor de ondersteuning en begeleiding van inburgeraars. Deze impuls is ook bedoeld voor gemeenten om alvast te groeien naar de regierol op inburgering in het nieuwe stelsel. Het is van belang dat gemeenten een proces inrichten waarbij inburgeraars worden begeleid en dat tot doelstelling heeft dat inburgering efficiënter en effectiever wordt en meer gericht is op activering en participatie. In 2020 zijn er geen nieuwe pilots gedraaid voor de 'ondertussengroep', mede doordat er door het coronavirus fysieke ontmoetingen niet konden plaatsvinden. Het voorstel is om dit incidentele budget over te hevelen naar 2021. Programma's: Sociaal

Pagina 28

Het is nog niet bekend hoeveel budget gemeenten structureel vanaf 2021 krijgen voor de uitvoering van deze wet. Naar verwachting kan hier ten tijde van de begroting duidelijkheid over gegeven worden. Sociaal Medische Indicatie (SMI) SMI is een voorziening waarbij kinderopvang wordt bekostigd indien er sprake is van een sociale en/of medische indicatie als er geen recht is op reguliere kinderopvangtoeslag. Dit is het geval als er sprake is van ernstige psychische, sociale of lichamelijke problemen binnen een gezin, waardoor ouders onvoldoende voor hun kinderen kunnen zorgen en de ontwikkelingskansen van het kind onder druk kunnen komen te staan. In 2020 is voor 35 kinderen gebruik gemaakt van de SMI-regeling, de totale kosten bedragen circa € 230.000. Wmo - abonnementstarief Ongeacht het aantal voorzieningen, gebruik, inkomen en vermogen betaalt de cliënt € 19 per maand eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen. Dit leidt tot een aanzuigende werking op de vraag naar Wmo-voorzieningen en tot hogere uitgaven op het gebied van de Wmo. Door het vaste abonnementstarief is de financiële prikkel voor burgers om zelf voorzieningen te regelen weggevallen. Voor met name de midden- en hogere inkomensgroepen is het aanmerkelijk goedkoper geworden om gebruik te maken van Wmo-voorzieningen. Gemeenten worden door het Rijk niet gecompenseerd voor de aanzuigende werking van het abonnementstarief.

Naast de aanzuigende werking van het abonnementstarief is ook een groei in aanvragen voor de Wmo merkbaar door nieuwe inwoners van Holland Park en de Sniep. Gezond in de stad (impuls kansrijke start 2020/2021) Het programma Gezond in de Stad (GIDS) heeft in 2020 als concreet resultaat gehad de oplevering van de buurtkamer in de Rode Kruislaan en de activiteiten die de communitybuilder heeft ondernomen. Onderdeel van de GIDS financiering, zijn de impulsgelden die via de decentralisatie-uitkering zijn aangevraagd voor de eerste 1.000 dagen van kinderen. In het beleidsplan Sociaal Domein 2020-2023 is Kansrijke Start als beleidsdoel vastgelegd. Ontwikkelingen specialistische jeugdhulp De gemeente Diemen heeft, net als veel andere gemeenten in Nederland, sinds 2018 te maken gekregen met tekorten op de jeugdhulp. In de begroting 2020 is € 5,5 miljoen opgenomen voor specialistische jeugdhulp. Naar aanleiding van verwachte overschrijdingen e over het jaar 2020 is het budget bij de 4 kwartaalbrief incidenteel met € 700.000 opgehoogd. Het jaar 2020 is vervolgens met € 366.000 overschrijding afgesloten.

Oorzaken van de overschrijding liggen bij: de stijgende kosten van de jeugdhulp, een toename van het aantal cliënten, een toename van de complexiteit van de problematiek bij jeugdigen en een toename van het aantal jeugdigen dat voorheen binnen de Wet langdurige zorg (Wlz), Wmo of Kinderopvang werd geholpen Landelijke ontwikkelingen Al sinds de start van de Jeugdwet worstelen gemeenten met de uitgaven ten opzichte van de middelen die het Rijk beschikbaar stelt. Het kabinet is gemeenten voor de periode 2019 tot en met 2021 tegemoetgekomen met extra budget om te compenseren voor de extra groei in de jeugdzorg (totaal € 1 miljard). Dit betekent voor de gemeente Diemen voor 2020 en 2021 een extra uitkering van € 420.438 per jaar. Deze periode wordt verlengd door eenmalig aanvullend € 300 miljoen beschikbaar te stellen voor het jaar 2022, zo is besloten Programma's: Sociaal

Pagina 29

in de Septembercirculaire 2020. Dit betekent voor Diemen een extra uitkering in 2022 van € 420.438. In de meerjarenbegroting van de gemeente Diemen wordt structureel rekening gehouden met de extra middelen vanuit het Rijk. Daarnaast is door onderzoeksbureau AEF onderzoek gedaan naar of, en zo ja in welke mate, gemeenten structureel extra middelen nodig hebben bij een doelmatige en doeltreffende uitvoering van de Jeugdwet. De belangrijkste conclusie uit dit rapport is dat gemeenten tussen de 1,6 en 1,8 miljard euro meer uitgeven aan jeugdzorg dan dat ze aan middelen van het Rijk ontvangen. Uit het onderzoek blijkt dat de problematiek weerbarstig is en niet te vangen in één helder probleem. Meerdere factoren liggen ten grondslag aan de structurele meerkosten die gemeenten maken. De verschillende oorzaken genoemd in het AEF rapport zijn herkenbaar voor de gemeente Diemen. De resultaten van het onderzoek dienen als inbreng voor de komende kabinetsformatie. Beheersmaatregelen Er is en wordt veel in gang gezet met als doel kosten voor de jeugdhulp te beheersen, zoals werken met normbudgetten, voorbereiding aanbesteding specialistische hulp per 2022, uitbreiding contractmanagement, bevorderen van meer specialistische hulp dichtbij om dure trajecten te voorkomen, onderzoeken naar (kosten)effectiviteit van preventieve en algemene voorzieningen en bestandsanalyses.