Provincie Overijssel - Coalitieakkoord schouder aan schouder 2023 2027

Recreatie en toerisme De vrijetijdsector is van grote maatschappelijke waarde voor Overijssel onder andere vanwege de grote werkgelegenheid. Recreatie en toerisme brengen natuur en landschap, ondernemerschap, erfgoed, kunst, cultuur, sport, landbouw en mensen met elkaar in verbinding. Wij willen de potentie daarvan optimaal benutten met behoud van de kwaliteiten voor Overijssel. Met de partners van Gastvrij Overijssel werken we daaraan. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor de toeristische parels in Overijssel, zoals de Hanzesteden, de Nationale Parken en het karakteristieke Twentse landschap.

30

31

De maatschappelijke opgaven hebben impact op het dagelijks leven van onze inwoners en ondernemers. Samenwerking is belangrijk om tot goede oplossingen te komen. Dat vraagt om creativiteit en lef: buiten de gebaande paden denken en aan de slag om bij te dragen aan de toekomst van onze samenleving.

Wat willen we bereiken We willen een Overijssel waarin iedereen meedoet en meetelt. Met begrip voor elkaars belangen en standpunten, cultuur en achtergronden. En voldoende mogelijkheden voor ontmoeting, ook met mensen met andere meningen, ideeën en waarden. Een sterke sociale samenhang is een belangrijke basis voor een gezonde en vitale samenleving. Denk aan vrijwilligers, sport en beweging en voldoende ontmoetingsplekken. Wij willen daarin een verschil maken. Wij willen dat iedereen kan genieten van een breed cultureel aanbod, ongeacht de grootte van iemands portemonnee. Cultuur zorgt namelijk voor ontspanning, verwondering, inspiratie en het versterkt onze lokale en regionale identiteit. De creatieve denkkracht van de cultuursector willen we meer benutten voor de grote maatschappelijke opgaven. Als middenbestuur verbinden we opgaven en betrokkenen met elkaar, en daarmee ook belangen, kansen en ideeën. Onze bestuursstijl bepaalt onze manier van werken en de kwaliteit van ons openbaar bestuur. We vervullen onze wettelijke taken en verantwoordelijkheden. En we gaan aan de slag wanneer we van toegevoegde waarde zijn voor Overijssel, ook buiten onze taken om. We weten niet precies van tevoren hoe bepaalde keuzes uitpakken. Daarom willen we met elkaar leren en ontdekken.

Onze sociale samenleving Veel Overijsselaars voelen zich verbonden met de plek waar ze wonen. Daar delen mensen een gezamenlijke identiteit, zoals streektaal en tradities, en vieren ze diversiteit. De sterke sociale samenhang zien we terug in het verenigingsleven, de culturele activiteiten en het vrijwilligerswerk. Sociale contacten zijn belangrijk voor het welzijn en welbevinden van mensen. Wanneer mensen elkaar ontmoeten, ontstaan bijvoorbeeld initiatieven voor een aantrekkelijke, gezonde leefomgeving. Bij de aanpak van maatschappelijke opgaven is het belangrijk om de gevolgen voor onze inwoners en hun leefomgeving goed in beeld te hebben en te houden. Dat vraagt om goede samenwerkingen met een brede blik op dat wat belangrijk is voor onze samenleving.

32

Wat is er aan de hand In Overijssel is de sociale samenhang groot. Maar dat is niet vanzelfsprekend, zoals de oplopende discussies over allerlei onderwerpen laten zien. Niet voor iedereen is het even eenvoudig om volwaardig mee te doen in onze samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de groeiende groep ouderen, die afhankelijk is van zorg en voorzieningen in de buurt. In Overijssel beheersen ongeveer 100.000 mensen tussen 16-65 jaar onvoldoende de basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden). Overijssel kent een breed aanbod van culturele voorzieningen en producties. Mensen genieten graag van cultuur dichtbij huis, zoals muziekverenigingen, straatfestivals, lokale musea en dorpsfeesten. Bovendien zorgt cultuur voor verbinding met andere sectoren en opgaven.

Hoe we dat doen voor onze sociale samenleving Sterk sociaal Overijssel We vinden het belangrijk dat Overijsselaars gezond en vitaal blijven, dat ze initiatief nemen voor een fijne leefomgeving en dat ze voldoende kunnen deelnemen aan de samenleving. Vrijwilligers spelen daarin een onmisbare rol. Wij hebben veel waardering voor hun inzet en bijdragen. Met een provinciale sociale agenda werken we aan een sterk sociaal Overijssel. Dat doen we in aanvulling op het werk van de gemeenten en in nauwe samenwerking met hen en andere partners. Inzet op toegevoegde waarde We willen meer kunnen betekenen op plekken waar dat nodig is. De komende periode zetten we onze kennis en ervaringen en het netwerk dat we hebben

33

opgebouwd daarom gericht in voor het behalen van meer toegevoegde waarde voor de maatschappij. We blijven ons inzetten voor de initiatieven die zich bij ons melden. Daarnaast verschuiven we onze focus naar díe plekken waar niet tot nauwelijks initiatieven zijn, maar waar de leefbaarheid wel onder druk staat. Want dat er geen initiatieven zijn, betekent niet dat er geen ideeën en mogelijkheden zijn. Daarover willen we met gemeenten, lokale organisaties en inwoners in gesprek. Welke kansen zien zij en wat kan de provincie daarin betekenen? Positieve gezondheid12 en sport en bewegen Sport verbindt mensen met elkaar. Ook kunnen vitale en gezonde mensen goed voor zichzelf en hun leefomgeving zorgen. Met onze samenwerkingspartners werken we onder andere in regioverband en met het Provinciaal Sportakkoord aan het stimuleren van positieve gezondheid en sport en bewegen. We brengen partijen bij elkaar en zorgen voor kennisdeling. Dat doen we bijvoorbeeld rondom zorgthema’s, zoals toegankelijke basiszorg, voldoende gekwalificeerd medisch personeel en het belang van preventie. Inclusiviteit en diversiteit Een inclusieve en diverse samenleving is voor ons een belangrijk speerpunt. Iedereen moet mee (kunnen) doen in Overijssel en zich veilig en thuis kunnen voelen. Met onze partners ontwikkelen we een aanvalsplan basisvaardigheden.

Met dat plan bevorderen we basisvaardigheden en gaan we laaggeletterdheid tegen. Bibliotheken spelen daarin, als maatschappelijke ontmoetingsplek, een belangrijke rol. Het belang van toegankelijkheid voor mensen met een beperking dragen wij actief uit, en is onderdeel van ons eigen beleid. Daarnaast hebben we oog voor de inclusiviteit en diversiteit van onze provincie en ondersteunen wij lokale initiatieven die daaraan bijdragen.

culturele sector is veerkrachtig, onder andere door de onderlinge samenwerking. De culturele instellingen aan de top hebben een bovenregionale en landelijke uitstraling. Zij dragen eraan bij dat bedrijven en mensen zich graag in Overijssel vestigen. De instellingen en organisaties in de breedte zijn nodig om de top aan te kunnen bieden, en andersom. De culture basisinfrastructuur, cultuureducatie- en participatie, cultureel erfgoed, talentontwikkeling blijven belangrijke pijlers van ons cultuurbeleid. Dat geldt ook voor het stimuleren van cultureel ondernemerschap voor een sterke sector. De komende periode zetten we extra in op cultuur dichtbij mensen, waaronder streektaal, tradities (zoals paasvuren en carbidschieten), straattheaters, kunstroutes, regionale theaterproducties en samenwerking tussen lokale musea. We maken ons er hard voor dat het Rijk meer gaat investeren in cultuur in Overijssel. Evenementen dragen bij aan de levendigheid en aantrekkelijkheid van onze provincie voor inwoners, bedrijven en bezoekers. Wij herijken ons evenementenbeleid met focus op de betekenis voor Overijssel, toegankelijkheid voor een breed publiek en verbinding tussen stad en platteland, en mensen.

Kwaliteit openbaar bestuur We werken gebiedsgericht met onze medeoverheden, partners en inwoners aan de opgaven. Daarbij gaat het om de inhoudelijke samenwerking én de kwaliteit van de samenwerking.

500 jaar Overijssel In 2028 bestaat Overijssel 500 jaar als zelfstandige bestuurlijke eenheid. Dat willen wij vieren. Door in de aanloop naar dit jubileumjaar te kijken naar het verleden, het heden en de toekomst en stil te staan bij dat wat ons bindt. We nodigen iedereen in Overijssel uit om ideeën aan te dragen en mee te doen.

Cultuur We blijven investeren in een divers cultureel aanbod in Overijssel, waar iedereen van kan genieten. We zijn trots op onze culturele instellingen en makers, die ons keer op keer weten te verrassen met hun vernieuwende ideeën en gepassioneerde inzet. Onze

Elkaar helpen We willen een sterk bestuur in Overijssel. Dat omziet naar elkaar. Provincie, gemeenten en waterschappen. We zien dat er veel op onze gemeenten af komt: een groeiend takenpakket, beperkte(re) financiële middelen en personeelstekorten. Vooral kleinere gemeenten hebben steeds meer moeite om de opgaven op te pakken. Deze gemeenten willen we helpen. Per opgave bekijken we of en op welke wijze dat kan en gewenst is en of het binnen onze mogelijkheden past. Onze hulp kan bestaan uit bijvoorbeeld menskracht of het delen van kennis. Bestuurlijke vernieuwing en participatie Voor een goed functionerende democratie is het belangrijk dat iedereen mee doet. Onze inwoners willen we breder betrekken. Dat doen we op verschillende manieren, passend bij de doelgroepen. We willen met de Jongerenraad bespreken welke rol zij daarin kunnen vervullen. We blijven ons inzetten voor bestuurlijke vernieuwing op basis van de principes ‘doen’, ‘leren’ en ‘delen’. Participatieinstrumenten zijn een middel en geen doel op zich. We bekijken de komende periode het totaal aan instrumenten dat we hebben. Wat zijn de ervaringen en welke inwoners worden daarmee bereikt, wat gaat goed en wat kan beter? En welke instrumenten kunnen een waardevolle toevoeging zijn? Denk bijvoorbeeld aan het Burgerberaad. Aanpakken ondermijning

organisatie, Statenleden, bestuurders en ambtenaren blijft een aandachtspunt. Samen met onze partners zetten we de strijd tegen ondermijnende criminaliteit voort. We zijn alert bij het verlenen van vergunningen en subsidies. We willen bijdragen aan de aanpak van criminele activiteiten, bijvoorbeeld op vakantieparken of bij leegstand van agrarische gebouwen. We verkennen óf en op elke wijze wij van meerwaarde kunnen zijn bij het voorkomen dat jongeren in het criminele circuit belanden. Eenvoudige regelingen Wij willen eenvoudige subsidieregelingen. Zodat gebruikers snel kunnen zien welke regelingen waarvoor beschikbaar zijn en zo min mogelijk administratieve lasten ervaren. Dit moet in balans zijn met het belang van doelmatige subsidieregelingen. Daarbij bekijken we in ieder geval of de regelingen voldoende toegankelijk zijn en wat de maatschappelijke impact is. Dit wordt de leidraad voor ons bestuur en onze organisatie bij nieuwe regelingen en bij aanpassingen van bestaande regelingen. Digitale kwaliteit openbaar bestuur We willen de mogelijkheden van digitalisering en data nog beter benutten om ons beleid en de kwaliteit van ons bestuur te ondersteunen. Belangrijke aandachtspunten zijn: databeschikbaarheid, cybersecurity, ethische en privacy vraagstukken en toegankelijkheid voor iedereen, ook voor de mensen die niet digitaal vaardig zijn.

Overijssel moet een veilige plek zijn en blijven voor iedereen. De weerbaarheid van de provinciale 12

34

Een brede blik op gezondheid. Het gaat om goed voor jezelf zorgen en plezier uit het leven kunnen halen. Denk daarbij aan goede voeding, bewegen in de buitenlucht en een fijn sociaal leven.

35

Onze financiën Onze financiën zijn een middel om onze ambities te realiseren. Met gerichte en weloverwogen investeringen willen we het verschil maken voor onze inwoners en ondernemers, zowel nu als in de toekomst. Daarvoor is het belangrijk dat onze financiën op orde zijn en blijven. Gezonde provinciale financiën

Investeren in Overijssel

We gaan zorgvuldig en duurzaam om met de beschikbare provinciale middelen. We investeren nu, maar houden ruimte voor later. We zorgen voor flexibiliteit om in te kunnen spelen op nieuwe kansen en ontwikkelingen, die wij, onze inwoners en onze partners zien. Daarnaast reserveren we € 30 miljoen om ook de volgende coalitieperiode te kunnen blijven investeren in Overijssel.

Naast de structurele inzet vanuit de bestaande structurele begroting van circa € 400 miljoen per jaar en de doorlopende incidentele programma’s, investeren we de komende vier jaar € 307 miljoen extra. Deze impuls zetten we onder andere in om initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken, om gemeenten te ondersteunen bij gezamenlijke opgaven en om mee te investeren op projecten.

Op de lange termijn staan de provinciale financiën onder druk. Met name doordat het Rijk vanaf 2026 een korting op het provinciefonds doorvoert, terwijl onze structurele taken en kosten juist toenemen. We blijven erop aandringen dat het Rijk zich aan haar verantwoordelijkheid houdt om te zorgen dat wij voldoende structurele middelen ontvangen voor onze (wettelijke) taken. Ook maken wij ons er hard voor dat het Rijk oog heeft voor elke regio en dus de rijksmiddelen eerlijk verdeelt en de (beloofde) investeringen in Overijssel waarmaakt.

De komende periode zetten we ons extra in om onze ambities en middelen te koppelen aan nationale en Europese fondsen. Op die manier levert één provinciale euro flink meer op voor Overijssel. Vanuit onze investeringsimpuls cofinancieren we in de volle breedte op onze ambities.

De forse inflatie heeft veel impact op onze begroting. Vooral de kosten voor het beheer en onderhoud van onze infrastructuur zijn harder dan gemiddeld gestegen. Om die kosten op te vangen, reserveren we voor het beheer en onderhoud extra middelen. We indexeren de hele provinciale begroting met 2,9%. Voor de provinciale opcenten doen we dat maar voor één jaar en stellen die vast op 82,2.

36

We bestemmen de extra middelen in dit coalitieakkoord op hoofdlijnen (zie tabel). De komende periode geven we samen met de betrokken partners een nadere invulling aan deze impuls. We werken dit vervolgens uit in Statenvoorstellen die worden voorgelegd aan Provinciale Staten.

Financiële impuls Ons platteland, landbouw en natuur

€

45 miljoen

Ons water- en energiesysteem

€

40 miljoen

Onze woningen, bereikbaarheid en ruimte

€

138 miljoen

Onze economie

€

48 miljoen

Onze sociale samenleving

€

36 miljoen

Totaal

€ 307 miljoen

37

A.P. (Andries) Heidema

Onze portefeuilleverdeling

• • • • • •

Voorzitterschap GS en PS Kwaliteit openbaar bestuur Rijkstaken Ondermijning en integriteit Externe betrekkingen, lobby Personeel en organisatie

CdK

M.P. (Martijn) Dadema

E.G. (Liesbeth) Grijsen • • • • • • • •

• • • • • • • •

Wonen, inclusief woondeals Twente en West-Overijssel Ruimtelijke ordening, Omgevingsvisie en Omgevingswet IPO-bestuur Interbestuurlijk toezicht Participatie en maatschappelijk draagvlak 2e aanspreekpunt PPLG-gebiedsproces Vechtdal Regio Stedendriehoek 1e loco GL

BBB

M.R.H.M. (Maurits) von Martels • • • • • •

T.A. (Tijs) de Bree

Landbouw Natuur Ontwikkelopgave Natura 2000, Natuurnetwerk Nederland Coördinerend portefeuillehouder Provinciaal Programma Landelijk gebied 1e aanspreekpunt PPLG-gebiedsprocessen Noordwest-Overijssel, Noordoost-Twente, Salland, West-Twente, Zuidoost-Twente 6e loco

• • • • • • • •

G.H. (Gert Harm) ten Bolscher

E.N.W. (Erwin) Hoogland •

38

Energietransitie Financiën Deelnemingenbeleid Sociaal Cultuur en evenementen Financieel toezicht Milieu, Omgevingsdiensten 4e loco

PvdA

BBB

VVD

• •

Waterkwantiteit en -kwaliteit, Actieplan Water Coördinerend portefeuillehouder klimaatadaptatie Mobiliteit Kanaal Almelo-De Haandrik Natuur voor Elkaar Inclusiviteit en diversiteit Handhaving 1e aanspreekpunt PPLG-gebiedsproces Vechtdal en 2e aanspreekpunt PPLG-gebiedsprocessen Noordwest-Overijssel, Noordoost-Twente, Salland, West-Twente, Zuidoost-Twente Regio Zwolle 3e loco

• • • • •

Regionale economie - Mkb - Bedrijventerreinen - Binnenstedelijk, detailhandel - Logistiek, inclusief havens - Circulaire economie Internationaal, Europa, grensoverschrijdende samenwerking Technology Base Toerisme en recreatie Regio Twente 2e loco

•

SGP

• • • • • • • •

Leefbaar platteland - Sociaal-economisch perspectief landelijk gebied, plattelandsvisie - Erfcoaches Innovatie, inclusief Agro&Food, sociale innovatie en energie-innovatie Digitalisering Arbeidsmarkt, inclusief vakmanschap en regionale scholingsfondsen Vergunningverlening Erfgoed, materieel en immaterieel Grondbeleid Facilitair en huisvesting 5e loco 39

Schouder aan schouder Coalitieakkoord 2023-2027

Onze onderhandelingsdelegatie Namens BBB mevr. C.A.W. Evers mevr. A. Nijhuis

Namens VVD dhr. E.N.W. Hoogland mevr. E.H. Hopman

Namens GL dhr. L.G.P. Brinkhuis dhr. M.P. Dadema

Namens PvdA mevr. A. Wissink dhr T.A. de Bree

Namens SGP dhr. G.H. ten Bolscher dhr. J.J. Jonker

Juli 2023

40

41

42

2023-246