Gemeente Deventer Accountantsverslag 2025 (getekend)
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Deventer Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Deventer Postbus 5000 7400 GC DEVENTER
Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 2606-05969 10 juni 2026
Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Deventer, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 22 juli 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn op 11 mei 2026 afgestemd met een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Daarnaast is het concept van dit verslag bestuurlijk besproken op 18 mei 2026. Wij hebben u op 10 juni 2026 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
M.C.J.M. Bekker RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina pagina| 4| 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. .
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal ongecorrigeerde controleverschillen: • Er zijn met betrekking tot het sociaal domein onzekerheden in de prestatielevering geïdentificeerd met een impact van € 5.903.000. Dit blijft binnen de goedkeuringstolerantie ter hoogte van € 10.124.000, maar verkleint de marge voor fouten en ook andere onzekerheden wel. Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 voor een bedrag van € 4.544.000 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van onrechtmatigheden met betrekking tot het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen ad € 2.031.000. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 1.969.000 aan onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten. Alle overschrijdingen zijn als acceptabel aan te merken. Ten aanzien van de kredieten is een bedrag van € 544.000 aan overschrijdingen onrechtmatig, waarvan € 41.000 acceptabel. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd.
De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van Deventer voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Voor de gemeente Deventer doen zich, in lijn met voorgaande jaren, onzekerheden voor bij de vaststelling van de prestatielevering binnen het sociaal domein. Deze onzekerheden hangen samen met het ontbreken van een (goedkeurende) controleverklaring bij een aantal aanbieders. Voor gemeente Deventer resteren derhalve onzekerheden voor het sociaal domein ad € 5.903.000 ten opzichte van € 7.027.000 in 2024. De gemeente Deventer voert dit jaar nog geen aanvullende werkzaamheden uit met als doel voldoende zekerheid te verkrijgen, waardoor de onzekerheden verder worden beperkt, maar is druk doende om die werkzaamheden voor 2026 wel in te richten.
De gemeente Deventer heeft in 2025 een drietal kleinere complexen in exploitatie genomen. Daarnaast is het complex Winkelcentrum Keizerslanden afgesloten. Voorts is op twee complexen tussentijds winst uitgenomen voor een bedrag van € 1,5 miljoen. De totale resultaatverwachting van de grondexploitaties is ten opzichte van 2024 verbeterd met € 4,8 miljoen. Wij hebben vastgesteld dat de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de waardering aanvaardbaar zijn en daarmee is de balanswaardering nauwkeurig. Het boekjaar 2025 sluit met een financieel resultaat van € 24.6 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Deventer bedraagt € 238 miljoen (2024: € 224 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 47% (2024: 44%). De vermogenspositie is dan ook gezond te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit ruim voldoende is om alle risico’s op te vangen. Komende jaren neemt de financiële druk op gemeenten toe. De gemeente Deventer beschikt, met de inzet van een aantal dekkingsmaatregelen, over een structureel sluitende meerjarenbegroting. De solvabiliteit en schuldquote vallen ruim binnen de signaleringswaarden. En de weerstandsratio is volgens de gemeentelijke weging ruim voldoende.
We adviseren evenwel om, zoals de organisatie gewend is, afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te analyseren en tijdig maatregelen te nemen om toekomstige tekorten te voorkomen. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces efficiënt is gelopen, waarbij wederom op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. De aanlevering en de beantwoording van vragen vanuit de organisatie is gelijk aan voorgaande jaren en van goede kwaliteit. Vanzelfsprekend zijn er aan beide kanten verbetermogelijkheden, deze nemen we in lijn met voorgaand jaar mee in de evaluatie met de organisatie om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina| 8| 8 pagina
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitvoering Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Belangrijke bevindingen
• De jaarrekening. • Bijlagen (SiSa en Overzicht taakvelden). • De overige gegevens.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 22 juli 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 10.124.000
Rapporteringstolerantie
10% van de goedkeuringstolerantie
€ 1.012.400
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening zoals die op 28 januari 2026 is vastgesteld, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%). Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag
Verantwoordingsgrens
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 10.124.000
Rapporteringsgrens
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 200.000
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op de door de gemeenteraad op 28 januari 2026 vastgestelde Verordening controle financiële beheer en organisatie (artikel 213 Gemeentewet) Deventer 2025.
pagina | 9
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle
door u gestelde goedkeuringstolerantie van € 10,1 miljoen.
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Geautomatiseerde gegevensverwerking
• Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt (management override of controls), hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op budgetverschuivingen binnen de programmaexploitatieen investeringsbudgetten en dit wordt zichtbaar in het memoriaal dagboek; • Waardering van uw grondexploitatie (met name complexen A1 Bedrijvenpark en Steenbrugge); • Onderbouwing van de prestatielevering inkopen; • Getrouwheid rechtmatigheidsverantwoording en dan specifiek het voorwaardencriterium met betrekking tot Europese aanbesteding;
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
• Prestatielevering sociaal domein. • Onterechte betalingen waardoor verantwoord.
de lasten ten
onrechte zijn
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken overigens op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze boardletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.
Verloop van de opdracht We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee.
Uitkomsten
Fraude en naleving wet- en regelgeving
Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening en zijn er onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid naar voren gekomen die betrekking hebben op de decentralisaties in het sociaal domein van in totaal afgerond € 5,9 miljoen. De achtergrond van deze onzekerheid lichten wij toe op pagina 21 van dit verslag. Evenwel blijven deze onzekerheden ruim binnen de
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken.
pagina | 10
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
2. Opdracht, scope en uitvoering Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën.
Frauderisico’s en continuïteit
Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
Frauderisico’s
Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring. Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving. Hierna geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.
Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en één met betrekking tot continuïteit.
Frauderisico - Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich vanuit haar rol binnen de organisatie in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het op basis van hiërarchie in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Dit risico ziet in onze optiek met name toe op het verschuiven tussen verschillende budgetten. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
pagina | 11
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitvoering • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Naast bovenstaande hebben wij, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd en het bestaan vastgesteld van de beheersingsmaatregelen op organisatieniveau zoals het integriteitsbeleid en de klokkenluidersregeling, alsmede de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten, het maken van schattingen en het bewaken van projecten. Tevens hebben wij specifieke aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem en de mogelijkheid dat hierin functiescheiding kan worden doorbroken. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Overige onderwerpen
Bijlagen
Gedurende boekjaar 2025 is er niet altijd sprake van een prestatieakkoordverklaarder, omdat dit technisch (geautomatiseerd) niet wordt afgedwongen, en daarnaast is onvoldoende structureel herleidbaar op welke basis de budgethouder de factuur autoriseert. De gemeente geeft aan dat de besturingsfilosofie en de risicobereidheid een bewuste keuze is geweest. Deze kunnen afwijken van ons controlerisico op het gebied van inkoopprestatielevering binnen de jaarrekeningcontrole. Op dit moment wordt overigens gewerkt aan de implementatie van een nieuwe financiële applicatie die de gemeente in staat stelt de functiescheiding wel af te dwingen. De gemeente heeft met betrekking tot boekjaar 2025 zelf gerichte analyses uitgevoerd om de rechtmatigheid vast te stellen van inkopen waar een prestatieakkoordverklaarder ontbreekt. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische steekproef op basis van een hoger risicoprofiel waarbij voor elke waarneming op basis van onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als de hoeveelheid component) onderbouwd is. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Frauderisico - Het risico dat inkoopfacturen niet in overeenstemming zijn met de geleverde prestatie omdat de prestatie niet is ontvangen Wij hebben vastgesteld dat binnen het proces inkopen de prestatieakkoordverklaarder akkoord geeft voor de geleverde prestatie, waarna de budgethouder autoriseert conform de budgethoudersregeling.
pagina | 12
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering Naleving wet- en regelgeving en overige
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Corruptie en omkopingsrisico’s Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
Overige onderwerpen
Bijlagen
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt en definitief zijn vastgesteld. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Deventer een structureel sluitende meerjarenbegroting heeft voor 2026-2029. Hoewel hiervoor in diverse jaren dekkingsmaatregelen noodzakelijk waren, geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsratio geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Deventer kent een robuuste financiële positie.
• Gemeente Deventer heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben deze werkzaamheden gecontroleerd.
pagina | 13
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 14
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Controleverklaring
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Rechtmatigheidsverantwoording Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Deventer heeft hier op 28 januari 2026 haar financiële verordening op aangepast. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 10.124.000, 2%) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
Totaal conclusie rechtmatigheid Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. Wij hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft. Daarbij merken wij op dat de regelgeving voorschrijft dat alle overschrijdingen van lasten en kredieten als onrechtmatig worden aangemerkt. Afhankelijk van de lokaal vastgestelde spelregels tussen raad en college kunnen deze onrechtmatige overschrijdingen vervolgens als acceptabel of onacceptabel worden beschouwd. De gemeente Deventer heeft deze afspraken vastgelegd in de financiële verordening.
(x € 1.000)
Onrechtmatig
Acceptabel
Saldo
Overschrijdingen lasten programma’s
1.969
1.969
-
Overschrijdingen kredieten
544
40
504
-
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
2.031
-
2.031
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
-
-
-
4.544
2.009
2.535
Overige begrotingsonrechtmatigheden
Totaal
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 4.544.000 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 10.124.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2.009.000 terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.
pagina | 15
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Begrotingscriterium
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). Wij hebben vastgesteld er lasten overschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn op een drietal programma’s voor een bedrag van € 1.969.000. Zoals het college heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering in het onderdeel begrotingsrechtmatigheid van de jaarstukken zijn de overschrijdingen weliswaar onrechtmatig, maar wel acceptabel. Acceptabel houdt in dat deze passen binnen de spelregels, die het college met de raad heeft vastgelegd in de financiële verordening. De overschrijdingen op de kredieten bedragen € 544.000 bij een totaal investeringsniveau van € 60 miljoen. Het betreft overschrijdingen op individuele kredieten die niet voldoen aan de criteria zoals opgenomen in de financiële verordening. Van de overschrijdingen is € 41.000 gecompenseerd door hogere baten en derhalve acceptabel.
Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het
door u op 28 januari 2026 vastgestelde normenkader. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen. De gemeente heeft dit onderkend en een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor zestal inkoopcontracten en een achttal inhuurovereenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 2,0 miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie. Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Als deze voorwaarden niet rechtmatig zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd.
Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting hieromtrent juist is opgenomen.
pagina | 16
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen Tot slot is vastgesteld dat bij de verkoop van gronden binnen het project Steenbrugge Buurtschap 5 is afgeweken van de geldende grondprijzenbrief 2025. De afwijking betreft de daadwerkelijk gehanteerde kavelprijs (grondprijzenbrief 2023) versus de bepaling dat, bij levering na 31 december 2024, de dan geldende grondprijzen van toepassing zijn (lees grondprijzenbrief 2025). De betreffende gronden zijn geleverd in 2025, maar tegen het tarief uit de grondprijzenbrief 2023. Het ontstane verschil ad €50.970 is conform de bepalingen uit de grondprijzenbrief door het College van Burgemeester en Wethouders in april 2026 alsnog gesanctioneerd. Hiermee is een financiële onrechtmatigheid opgeheven en is de rechtmatigheid van deze grondverkoop alsnog geborgd.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Het college is verantwoordelijk voor effectieve maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregelingen te voorkomen. Deze maatregelen maken deel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft hiervoor een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Ook heeft het college beoordeeld in hoeverre het M&O-beleid wordt nageleefd en of de maatregelen effectief zijn; hierbij zijn geen aandachtspunten geconstateerd. Het daadwerkelijk geconstateerde M&O gebruik is in lijn met de voorschriften van de Commissie BBV toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 17
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
3. Belangrijke bevindingen Grondexploitaties
Tussentijdse winstneming
Ten opzichte van 31 december 2024 is de boek(balans)waarde van de post grondexploitaties gewijzigd van € 25,9 miljoen naar € 18,4 miljoen. De wijziging van de boek(balans)waarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten:
De tussentijdse winstneming bedraagt € 1,5 miljoen. Deze wordt grotendeels door 1 project gevoed, zijnde Steenbrugge(€ 1,55 miljoen). De rest van de winstneming wordt bepaald door een marginale tussentijdse winstneming op complex Eikendal en een kleine terugname van winst (€ 0,1 miljoen) op complex Tuinen van Zandweerd.
(x € 1.000)
Afgesloten projecten en nieuwe projecten
2025
2024
Boek(balans)waarde per 1 januari
25.986
41.566
Investeringen
11.100
9.733
Grondverkopen
(23.762)
(29.382)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
1.511
2.412
vrijval verliesvoorziening
3.592
1.657
Boek(balans)waarde per 31 december
18.427
25.986
De totale resultaatverwachting van de grondexploitaties is ten opzichte van 2024 verbeterd met € 4,8 miljoen. Verliesvoorziening Overige onderwerpen
Bijlagen
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2024 met € 3,6 miljoen afgenomen. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt door het afsluiten van de grondexploitatie Winkelcentrum Keizerslanden (voorziening van circa € 4,5 miljoen) en de verlaging van de voorziening bij Lettele Oost van € 0,4 miljoen als gevolg van de voordelige uitkomsten van een taxatie als onderligger voor de verkoopopbrengsten. Daartegenover staat de ophoging van de verliesvoorziening voor overige verlieslatende complexen met € 1,3 miljoen.
De gemeente Deventer heeft in 2025 een drietal kleinere complexen in exploitatie genomen: ‘t Nijland Diepenveen, Okkenbroek en Hagenvoorde. Daarnaast is het complex Winkelcentrum Keizerslanden met een verlies van € 4,5 miljoen afgesloten. Volgens de BBV is het niet toegestaan een verliesvoorziening afgesloten complexen op te nemen. Daarom heeft de gemeente Deventer deze voorziening ad € 1,2 miljoen in 2025 vrij laten vallen. Bij het vaststellen van de jaarrekening wordt er voorgesteld een reserve afgesloten complexen in te stellen, waar de betreffende middelen dan in worden gestort. Waardering De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. Deze leiden tot geraamde nog te maken kosten voor de grondexploitaties binnen de gemeente Deventer van € 46,9 miljoen en nog te realiseren opbrengsten van € 67,1 miljoen. Een belangrijk deel daarvan (52% van de nog te maken kosten en 41% van de nog te realiseren opbrengsten) komt voor rekening van complex A1 Bedrijvenpark en van complex Steenbrugge. Voor complex A1 Bedrijvenpark is de problematiek inzake netcongestie opgelost met de ingebruikname van een Smart energy hub. Ultimo 2025 resteren nog 11 kavels (65.500 m2) die ingerekend staan voor uitgifte in de periode 2026-2029, waarbij de kavels die voor 2026 staan ingerekend allemaal al gereserveerd zijn.
pagina | 18
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen Voor Steenbrugge geldt dat nog wel behoorlijke volumes moeten worden geleverd, maar voor de opbrengsten voor projectmatige woningen aan marktpartijen, zijn reeds overeenkomsten gesloten met twee marktpartijen. Daarnaast worden in 2026 nog gronden voor sociale huurwoningen aan Woonbedrijf Ieder1 geleverd.
De parameters voor de grondexploitaties Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Kostenstijging In de actualisatie van de grondexploitaties per 31-12-2025 is voor de planontwikkelingskosten een kostenstijging van 3,1% opgenomen voor 2026, 4,4% over 2027, 4,2% over 2028 en over de resterende looptijd 4,5%. De kostenstijging is plausibel en is deugdelijk onderbouwd. In de actualisatie per 31-12-2025 is voor de kosten (niet zijnde planontwikkelingskosten) voor jaar 2026 een kostenstijging van 3,5% opgenomen. Voor 2027 en 2028 is 3% opgenomen voor 2029 en verder 2%. De kostenstijging ligt in lijn met de benchmark en is derhalve als plausibel beoordeeld. Opbrengstenstijging Voor de woningbouw is voor de opbrengstenstijging rekening gehouden met 4% in 2026, 3% in 2027 en 2028 en 2% in 2029. Daarna wordt uitgegaan van 1% Voor de indexatie van opbrengsten wordt aansluiting gezocht bij de afspraken die zijn gemaakt in contracten.
Dit betekent dat de gemeente uitgaat van een index van 0% over de gehele looptijd voor de categorie sociale huur, zowel voor gronden die rechtstreeks vanuit de
gemeente worden geleverd als voor de gronden die via ontwikkelaars worden geleverd. Voor de levering van gronden aan de verschillende ontwikkelende partijen en de woningbouwkavels die op dit moment in optie zijn wordt uitgegaan van een index van 0%. Voor de gronden die de gemeente levert aan ontwikkelaars waar al overeenkomsten mee gesloten zijn, worden de indexen uit het contract opgenomen, Daarmee zijn deze uitgangspunten voor indexatie van de opbrengsten plausibel onderbouwd. Voor de bedrijfskavels is per 31-12-2025 een opbrengstenstijging voor 2025 van 1% opgenomen alsook voor de gehele looptijd van de grondexploitatie. Een opbrengstenstijging van 1% is op basis van de benchmarks voor de jaren tot en met 2029 plausibel. Voor op de langere termijn is een opbrengstenstijging van 1% laag, maar gezien het feit dat de huidige actieve grondexploitaties die bedrijfskavels bevatten dan al afgewikkeld zijn is de financiële impact nihil. Rente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,4%. De rekenrente (omslagrente) is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Deventer. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter aanvaardbaar.
Disconteringsvoet De gemeente hanteert voor het contant maken van toekomstige kasstromen in grondexploitaties een disconteringsvoet die aansluit bij de interne rekenrente conform BBV-richtlijnen. Deze rekenrente bedraagt momenteel 2%. Wij achten deze uitgangspunten realistisch en in lijn met de BBV-voorschriften. Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geconcludeerd dat de door de gemeente gehanteerde uitgangspunten plausibel zijn.
pagina | 19
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Jeugdwet
Sociaal Domein Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
De gemeente Deventer voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijke onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
n.v.t.
Werkdeel (WSW)
KonnecteD
Delegatie
Jeugdwet Zin
Zelfstandig
n.v.t.
Wmo Zin
Zelfstandig
n.v.t.
Beschermd wonen Zin
Zelfstandig
n.v.t.
Participatiewet inclusief werkdeel (WSW) Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in 2025 in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt en dat de interne beheersmaatregelen, zoals inkomenscontroles en fraudepreventie, toereikend zijn ingericht. Uit onze controle zijn geen materiële fouten of onzekerheden naar voren gekomen. Ten aanzien van de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (WSW) constateren wij dat de bijdragen aan de regionale uitvoeringsorganisatie (i.c. KonnecteD) conform de afspraken en begroting zijn verantwoord.
Bijlagen
De gemeente Deventer voert de Jeugdwet zelfstandig uit. Bij de detailcontrole op de rechtmatige toekenning van de Jeugdwet voorzieningen is geconstateerd dat bij één dossier niet is voldaan aan het woonplaatsbeginsel. Deze kwestie zag toe op cliënten met een verblijfsindicatie vanuit een andere gemeente die naar de gemeente Deventer zijn verhuisd. Na aanleiding van de geconstateerde onrechtmatigheid is door de gemeente een aanvullend onderzoek verricht. Hierbij is aan de hand van een lijst met cliënten met een verblijfsindicatie en een lijst met verhuizingen vanaf de wetswijziging (1 januari 2022) gezocht bij welke cliënten sprake is van een verhuizing naar de gemeente Deventer. Van deze cliënten is integraal gecontroleerd of het woonplaatsbeginsel juist is toegepast. Uit dit aanvullend onderzoek is gebleken dat twee dossiers niet voldoen aan het woonplaatsbeginsel. Gemeente Deventer heeft kunnen aantonen dat de bedragen met betrekking tot de twee onrechtmatige dossiers zullen worden teruggevorderd bij de verantwoordelijke gemeenten en de bedragen die daarmee gemoeid zijn, zijn gecorrigeerd in de lasten van de jaarrekening. De gemeente heeft de vorderingen opgenomen ten hoogte van € 716.992.
Doordat in het aanvullend onderzoek op integrale wijze is vastgesteld of het woonplaatsbeginsel juist is toegepast, en de bevindingen hieruit zijn gecorrigeerd is geen sprake van een bevinding ten aanzien van getrouwheid of rechtmatigheid. Wmo De gemeente Deventer voert de Wmo zelfstandig uit. Bij de detailcontrole op de rechtmatige toekenning van de Wmo voorzieningen zijn geen bevindingen geconstateerd.
pagina | 20
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen PGB’s
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2025 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stroom Jeugdwet en een goedkeurende verklaring inzake de PGB-stroom Wmo ontvangen. Evenwel zien de controleverklaringen niet toe op prestatielevering. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor de gemeente Deventer blijven onder onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen en omdat de gemeente Deventer niet aanvullend c.q. zelfstandig onderzocht heeft of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn, werken de onzekerheden door in ons oordeel bij de jaarstukken van de gemeente Deventer. Het hiermee gemoeide bedrag bedraagt € 2,2 miljoen. Onzekerheden sociaal domein
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Voor de uitvoering van de Jeugdwet, Wmo en Beschermd wonen zijn zorgleveranciers gecontracteerd, die in opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de prestatieafnemer. Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein (iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) over het betreffende boekjaar.
Voor de gemeente Deventer doen zich, in lijn met voorgaande jaren, onzekerheden voor bij de vaststelling van de prestatielevering binnen het sociaal domein. Deze onzekerheden hangen samen met het ontbreken van een (goedkeurende) controleverklaring bij een aantal aanbieders. De gemeente Deventer voert voor boekjaar 2025 geen aanvullende werkzaamheden uit met als doel voldoende zekerheid te verkrijgen. Maar de gemeente is voornemens om dit voor 2026 wel te doen. Op dit moment worden de procedures daarvoor vorm gegeven. Dat is zeker ook van belang omdat door de wijziging in de wettelijk voorgeschreven foutenevaluatie voor de accountant — van 1% fouten en 3% onzekerheden naar 2% voor fouten en onzekerheden — relatief meer nadruk is komen te liggen op de beoordeling van onzekerheden. Een aanvullend aspect betreft de verhoging van de verantwoordingsgrens in het I-Sociaal Domein controleprotocol voor het boekjaar 2025 naar € 200.000 (2024: € 125.000). De impact hiervan voor de gemeente Deventer is even wel niet zichtbaar. Voor gemeente Deventer heeft dit voor de betreffende populatie geleid tot een stijging in de omvang van onzekerheden voor het sociaal domein. Het totaalbeeld voor alle leveranciers laat echter een daling zien ten opzichte van 2024. Omvang 2025
Omvang 2024
Prestatielevering Jeugdwet
€ 1.580
€ 2.058
Prestatielevering Wmo
€ 1.943
€ 2.651
€ 149
€ 179
Prestatielevering PGB
€ 2.231
€ 2.139
Totaal onzekerheden
€ 5.903
€ 7.027
Onzekerheden (*€ 1.000)
Prestatielevering Beschermd wonen
pagina | 21
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Eigen bijdrage Wmo
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Deventer heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 toereikend toegelicht. Slim Warmtenet Zandweerd Met het raadsbesluit van 21 juni 2023 is het project Slim Warmtenet Zandweerd in ontwikkeling gegaan. In mei 2024 heeft de gemeenteraad besloten om Slim Warmtenet Zandweerd verder te ontwikkelen en het college opgedragen om advies uit te brengen over de oprichting van Warmtebedrijf Deventer. Op 21 mei 2025 is de raad gevraagd om het ontwikkelkader warmtebedrijf vast te stellen en daarmee heeft de raad het (voorgenomen) besluit om tot de oprichting van een warmtebedrijf te komen genomen. De ontwikkeling van het Slim Warmtenet Zandweerd ligt grotendeels op koers, maar kent enkele (strategische) aandachtspunten.
De belangrijkste zijn: het achterblijvende draagvlak (70%-instemming) bij bepaalde straten, de afhankelijkheid van vergunningprocedures voor het Warmtehuis en de te beheersen risico’s rond planning en volloop (aantal aansluitingen in relatie tot de prognose). De financiële kaders zijn stabiel en de exploitatie is sluitend over 40 jaar uitgaande van een volloop tot 2200 woningen. Het jaarresultaat wordt afgerekend met een egalisatiereserve waardoor positieve en negatieve resultaten elkaar gedurende de looptijd van de
businesscase neutraliseren (cf. raadsbesluit juni 2023). Omdat er in 2024 en 2025 geen saldo in de reserve aanwezig is zijn de negatieve exploitatieresultaten voor die jaren ten laste van de algemene middelen gebracht. Om de impact van de eerder genoemde strategische aandachtspunten in beeld te brengen is de business case c.q. projectexploitatie geactualiseerd. Bij deze actualisatie zijn enkele belangrijke wijzigingen doorgevoerd. Deze betreffen met name de actualisatie van markt- en energieprijzen, de fasering van het project en aanpassingen in de afschrijvingstermijnen: • Indexatie van investeringen: 3,5% op basis van Begroting 2025 van de gemeente Deventer • Actualisatie van warmtetarieven voor 2025 die doorwerken in de meerjarenbegroting • Actualisatie van inkooptarieven energie en verwerking van de ETS21 (Emissions Trading System 2; het nieuwe Europese emissiehandelssysteem voor gebouwen en wegverkeer dat CO₂ uitstoot via een prijs op fossiele brandstoffen (zoals aardgas) beprijst, met als effect hogere energiekosten en invloed op warmtetarieven). • Fasering van woningaansluitingen is aangepast, inclusief wijzigingen in de fasering van de Hobbemastraat • Opgewaardeerde aanbestedingen voor de uitkoppeling bij de RWZI en opwekinstallaties, met aanpassingen in de projectbedragen. De geactualiseerde exploitatie is door de gemeenteraad op 17 september 2025 ook zo vastgesteld.
Wij hebben de uitgangspunten van de business case beoordeeld om vast te stellen of het inderdaad een kostendekkend project is. Mocht dat niet zo zijn geweest, dan zou er een verliesvoorziening gevormd moeten worden. Uit onze beoordeling blijkt echter dat wanneer naar een business case van 40 jaar wordt gekeken een positieve exploitatie bestaat. Een verliesvoorziening is derhalve op basis van de huidige uitgangspunten niet noodzakelijk.
pagina | 22
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
3. Belangrijke bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP). • Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen.
Bevindingen interne beheersing
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Deventer deze uitgangspunten heeft gevolgd. De voorziening APPA bedraagt per 31 december 2025 € 8,9 miljoen (2024: € 7,4 miljoen). De toename van €1,5 miljoen wordt hoofdzakelijk verklaard door een aanvullende dotatie, omdat het ABP bij de overdracht uitgaat van een dekkingsgraad boven de 100%. De gemeente heeft hierbij de meest recent beschikbare dekkingsgraad van het ABP (122,2%) gehanteerd. De uiteindelijke overdrachtswaarde blijft afhankelijk van ontwikkelingen in onder meer rente en dekkingsgraad op het moment van overdracht. De gemeente heeft de uitgangspunten toegelicht in de jaarrekening (pagina 265). Conclusie De gemeente heeft de voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers aangepast in overeenstemming met de uitspraak van de Commissie BBV.
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden.
Overige onderwerpen
Bijlagen
• Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te dekken.
pagina | 23
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Jaarverslag
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd. Voorgaand jaar constateerden wij dat de jaarstukken wederom dikker waren geworden, wat de leesbaarheid negatief beïnvloedde. Hoewel de gemeente ook gebruik maakt van een app waarin de jaarstukken digitaal benaderbaar zijn is het in onze optiek ook van belang dat het gecontroleerde boekwerk voldoende goed leesbaar is. Immers onze verklaring hoort bij het boekwerk en niet bij de app. Wij zien dat de jaarstukken 2025 behoorlijk zijn afgenomen in het aantal pagina’s, mede door een betere lay-out, maar ook door het weglaten van redundante informatie.
Op deze wijze komt de kerninformatie duidelijker naar voren en is deze beter toegankelijk voor alle belanghebbenden.
Hieronder zijn onze conclusies inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2025 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema’s. Wij hebben vastgesteld dat in de paragraaf bedrijfsvoering hier aandacht aan besteed wordt hetgeen wij als positief zien.
pagina | 24
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNTverantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
pagina | 25
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
4. Financiële positie
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 26
Bestuurlijke samenvatting
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Opdracht, scope en uitkomsten
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 238,1 miljoen.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) Belangrijke bevindingen
300.000 250.000
€ 33,5 miljoen negatief. Wij constateren dat er, net als in 2024, een forse afwijking zit tussen de begroting na wijziging en de uiteindelijke saldi in de jaarstukken. Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2025.
Resultaatontwikkeling 2022-2025 (x € 1.000)
200.000
80.000
150.000 60.000
100.000
Financiële positie
40.000
50.000 0 2022 Algemene reserve
2023 Bestemmingsreserve
2024
2025 Gerealiseerd resultaat
20.000 2022
2023
2024
2025
-20.000
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Van de totale reserves (exclusief gerealiseerd resultaat) ter hoogte van € 213,5 miljoen is € 57,2 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 8,4 miljoen, met name als gevolg van de toevoeging van het gerealiseerde resultaat 2024. Per saldo is gedurende 2025 € 10,0 miljoen onttrokken aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 24,6 miljoen.
Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves (operationele resultaat oftewel saldo van baten en lasten) laat een positief saldo zien. Het saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 14,6 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van
-40.000 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Wij stellen vast dat in meerjarenperspectief positieve resultaten worden gerealiseerd, zowel operationeel (saldo van baten en lasten) als onder aan de streep (“gerealiseerde resultaat”). De forse omvang van deze positieve resultaten worden alle jaren in belangrijke mate beïnvloed door incidentele posten. Voor 2022 en 2023 waren er forse meevallers als gevolg van de middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen (baten). Die waren er ook in 2024 , maar daarnaast was er in 2024 ook een forse meevaller op de Wmo dienstverlening van ruim € 1,4 miljoen die een structureel karakter leek te hebben.
pagina | 27
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie Ook het resultaat 2025 wordt meer beïnvloed door lagere lasten met name jeugdzorg en beschermd wonen dan hogere incidentele baten. In de 2e tussentijdse rapportage 2026 is het budget op jeugdhulp met € 5,5 miljoen naar boven bijgesteld. Op basis van de jaarrekeningcijfers is deze bijstelling € 2,8 miljoen te hoog geweest en was een bijstelling van € 2,7 miljoen voldoende geweest, aangezien de ingezette stijging van lasten in het eerste half jaar stabiliseerde. Inmiddels is ambtelijk een traject opgestart om de ontwikkeling van de lasten niet alleen nadrukkelijk te blijven volgen, maar om ook de grip op deze ontwikkeling te vergroten.
Ontwikkeling financiële resultaten Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Vanaf 2026 wordt een korting op de uitkering uit het gemeentefonds voorzien. Op basis van de meest recente ramingen van het Rijk ligt het zwaartepunt van deze korting in 2028. Deze ontwikkeling kan leiden tot aanzienlijke financiële druk voor Nederlandse gemeenten en noodzaakt tot het maken van keuzes over het voortzetten van bestaande taken en voorzieningen dan wel het doorvoeren van aanpassingen in het beleid. De begroting 2026-2028 laat het volgende beeld zien: V = voordeel N= nadeel (* €1.000)
2026
2027
2028
2029
Incidenteel resultaat
3.031V
1.781V
306V
1.398V
Saldo begroting
2.585N
40N
3.339N
2.809N
Dekkingsmaatregelen
2.585V
40V
3.339V
2.809V
saldo
3.031V
1.781V
306V
1.398V
De gemeente Deventer beschikt, met de inzet van een aantal dekkingsmaatregelen, over een structureel sluitende meerjarenbegroting. Wij constateren dat de financiële positie van de gemeente Deventer op dit moment toereikend is om eventuele incidentele tekorten op te vangen,. We adviseren evenwel om, zoals de organisatie gewend is, afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te analyseren en tijdig maatregelen te nemen om toekomstige tekorten te voorkomen. Daarnaast is het zaak om de realisatie van de getroffen dekkingsmaatregelen nauwgezet te blijven monitoren opdat tijdig en adequaat kan worden bijgestuurd als de realisatie achterblijft. Voor de volledigheid merken wij op dat op 16 maart 2026 de Commissie BBV de notitie Structurele baten en lasten heeft gepubliceerd. In deze notitie is vastgelegd dat het surplus van de algemene reserve kan worden ingezet als structurele bate in de begroting. Dit surplus betreft dat deel van de algemene reserve dat niet benodigd is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).Van dit vrij besteedbare deel kan met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% worden ingezet voor de dekking van structurele lasten, mits de solvabiliteit van de gemeente minimaal 20% bedraagt en blijft.
Door deze inzet wordt het surplus van de algemene reserve aangemerkt als structurele bate, hetgeen een uitzondering vormt op de hoofdregel dat mutaties in reserves een incidenteel karakter hebben. Daarbij geldt dat het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder voldoende moet zijn. De gemeente Deventer maakt vooralsnog geen gebruik van deze regeling.
pagina | 28
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen in meerjarenperspectief De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
Financiële positie
Gemeente Deventer
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Landelijk
Kengetal
2024
2025
2026*
2027*
2028*
2029*
2025*
2026*
Netto schuldquote
24%
26%
49%
54%
55%
59%
57%
63%
Netto schuldquote gecorrigeerd
20%
23%
45%
50%
52%
56%
52%
58%
Solvabiliteit
44%
47%
37%
35%
35%
30%
36%
35%
Grondexploitaties
5%
4%
3%
1%
0%
0%
5%
5%
Belastingcapaciteit
95%
95%
97%
97%
97%
97%
101%
100%
Structurele exploitatieruimte
6,7
8,1
0,6
0,4
0,1
0,3
1,3
0,7
* Op basis van begroting, in tegenstelling tot voorgaande jaren heeft het Rijk geen dataset vanuit de jaarrekening 2024 beschikbaar. Bijlagen
pagina | 29
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Deventer op alle punten beter zijn dan het landelijke gemiddelde. Dit geldt ook wanneer gekeken wordt naar de ontwikkeling van de kengetallen op basis van de meerjarenbegroting 2026-2029. Waarbij wel duidelijk zichtbaar is dat de voorgenomen nieuwe ontwikkelingen opgenomen Ontwikkelperspectief Schalkhaar, Baarlerhoek en Wechelerhoek (o.a. laatstgenoemde met 1.500 woningen) de kengetallen onder druk zet.