Gemeente Deventer Accountantsverslag 2024 (getekend)
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Deventer Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Deventer Postbus 5000 7400 GC DEVENTER
Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Ons kenmerk: 2506-06163 Datum: 13 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Deventer, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 5 september 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn op 12 mei 2025 ambtelijk besproken en op 19 mei 2025 afgestemd met de portefeuillehouder financiën, de gemeentesecretaris en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben u op 13 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
M.C.J.M. Bekker RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen materiële ongecorrigeerde fouten.
Wij hebben bij de controle van de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) geconstateerd. Uitzondering hierop is de regeling G2: de Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2024. Bij de dossiercontroles voor deze regeling zijn twee fouten geconstateerd. Deze fouten zijn boven de rapporteringsgrens die voor deze regeling geldt, maar ruim onder de goedkeuringstolerantie. Daarnaast merken wij op dat het aantal te verantwoorden regelingen zich lijkt te stabiliseren. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal te verantwoorden regelingen gelijk gebleven. (2021: 26 regelingen, 2022: 37 regelingen, 2023: 45 regelingen). Evenwel heeft het grote aantal regelingen wederom een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd. De gemeente heeft er bewust voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit als gevolg van het uitblijven van de formele wijziging van de BBV en BADO in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze is invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd.
Bovendien wordt invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de provincie en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen van het college in 2024 komt uit op € 2,34 miljoen. Daarmee blijft het college onder de door u vastgestelde verantwoordingsgrens. De bevindingen zien enerzijds toe op een overschrijding van de lasten en kredieten (€ 0,69 miljoen). Deze overschrijdingen zijn nagenoeg geheel (€ 0,68 miljoen) passend binnen het beleid en de afspraken tussen raad en college. Daarmee zijn deze overschrijdingen als acceptabel aangemerkt. Anderzijds hebben de rechtmatigheidsbevindingen betrekking op het niet voldoen aan de Europese aanbestedingsregels (€ 1,65 miljoen). Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Deventer voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voor het vaststellen van de prestatielevering (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet, Wmo en beschermd wonen een onzekerheid van € 4.888.000.
De gemeente heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Als gevolg hiervan bedraagt de inherente onzekerheid inzake het PGB-budget thans € 2.139.000.
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 22,99 miljoen (voordelig), waar dit in 2023 € 57,59 miljoen (voordelig) bedroeg. De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 223,53 miljoen (2023: € 199,30 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 44% (2023: 40%). De vermogenspositie is dan ook gezond te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit toereikend is. De weerstandscapaciteit is van voldoende omvang om de risico's te kunnen opvangen. Derhalve is het surplus van € 1,44 miljoen toegevoegd aan de generieke weerstandsreserve. Tot slot merken wij op dat de meerjarenbegroting in meerjarenperspectief sluitend is.
pagina | 6
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 7
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 5.812.400
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 17.437.200
Rapporteringstolerantie
€ 581.240
Goedkeuringstolerantie fouten
• De jaarrekening. • Bijlagen.
10% van de goedkeuringstolerantie
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in Met de opdrachtbevestiging van d.d. 5 september 2024 heeft u ons opdracht
uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
toleranties:
beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 5.812.400. Het
Grondslag
Bedrag
Verantwoordingsgrens
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 5.812.400
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening vastgesteld op 21 mei 2025
€ 200.000
materialiteitspercentage van 1% sluit aan op het door de gemeenteraad op 23 juni 2021 vastgestelde programma van eisen als onderdeel van de offerteaanvraag ten behoeve van de Europese openbare aanbesteding Accountantsdiensten gemeenten Deventer, Olst-Wijhe en Raalte.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Uitkomsten
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder
Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring voor de
andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
getrouwheid afgegeven.
• Waardering van uw grondexploitaties (en dan specifiek A1 Bedrijvenpark en Steenbrugge);
Uit onze controle blijken twee ongecorrigeerde getrouwheidsfouten. Beide
• Prestatielevering inkopen;
zien toe op G2: de Gebundelde uitkering op grond van artikel 69
• Onterechte handmatige betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn
Participatiewet
gemeentedeel
2024.
Het
hiermee
gemoeide
(geëxtrapoleerde) bedrag is € 368.000. Voorts zijn er onzekerheden met
verantwoord; • Wet Normering Topinkomens;
betrekking tot de getrouwheid naar voren gekomen die betrekking hebben op
• Prestatielevering sociaal domein;
de decentralisaties in het sociaal domein van in totaal € 7.027.000. De
• Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken
achtergrond van deze onzekerheid lichten wij toe op pagina 31 van dit
doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels;
verslag. Evenwel blijven deze onzekerheden ruim binnen de door u gestelde
• Het risico dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening geen getrouw
beeld
geeft
doordat
onrechtmatigheden
onvolledig
goedkeuringstolerantie van € 17,4 miljoen.
zijn
verantwoord in de rechtmatigheids-verantwoording ten aanzien van het
De
genoemde
fouten
onderdeel aanbestedingsrechtmatigheid.
goedkeuringstoleranties.
en
onzekerheden
blijven
binnen
de
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Wij merken daarbij op dat onze werkzaamheden niet gericht zijn op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. Onze rapportages naar aanleiding van de interimcontrole (managementletter en boardletter) bevatten daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter en een boardletter opgesteld. De managementletter hebben wij op 27 januari 2025 besproken met de portefeuillehouders en daarna in definitieve vorm uitgebracht. De boardletter hebben we besproken met de auditcommissie op 12 februari 2025.
Wij zien dat de gemeente Deventer waarde hecht aan een goede interne beheersing. We hebben geconstateerd dat de gemeente proactief en planmatig werkt om de interne beheersing naar een hoger niveau te tillen.
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit
wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Dit risico ziet in
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
onze optiek met name toe op het verschuiven tussen verschillende budgetten,
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude
Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle
en een met betrekking tot continuïteit. Hierna wordt uiteengezet hoe de
onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende
accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude
werkzaamheden verricht:
en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate
• analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.
• analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college
Frauderisico - Risico dat het management van de gemeente de proces-
en de raad.
afspraken doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich vanuit haar rol binnen de
Frauderisico - Het risico dat inkoopfacturen niet in overeenstemming zijn
organisatie in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het op basis van
met de geleverde prestatie omdat de prestatie niet is ontvangen
hiërarchie in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en
Wij hebben vastgesteld dat binnen het proces inkopen de prestatie-
frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-
akkoordverklaarder akkoord geeft voor de geleverde prestatie, waarna de
maatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een
budgethouder autoriseert conform de budgethoudersregeling.
incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Op dit moment is er niet altijd sprake van een prestatieakkoordverklaarder,
Frauderisico - Het risico dat handmatige betalingen uitgevoerd worden
omdat dit technisch (geautomatiseerd) niet wordt afgedwongen, en daarnaast
aan niet-rechthebbenden
is onvoldoende structureel herleidbaar op welke basis de budgethouder de
Het risico ziet toe op handmatige betalingen waarbij betalingen niet via de
factuur autoriseert. De gemeente geeft aan dat de besturingsfilosofie en de
reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten
risicobereidheid een bewuste keuze is geweest. Deze kunnen afwijken van
gedaan worden, maar waarbij handmatig bankrekeningnummers worden
ons controlerisico op het gebied van inkoopprestatielevering binnen de
ingevuld. Hierdoor bestaat de gelegenheid om via handmatige betalingen
jaarrekeningcontrole. Op dit moment wordt overigens gewerkt aan de
bewust betalingen aan onjuiste bankrekeningnummers te doen om zo gelden
implementatie van een nieuwe financiële applicatie die de gemeente in staat
aan de organisatie te onttrekken.
stelt de functiescheiding wel af te dwingen. De gemeente voert zelf gerichte analyses om de rechtmatigheid vast te stellen
Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen hebben wij
van inkopen waar een prestatieakkoordverklaarder ontbreekt.
gegevensgerichte
deelwaarnemingen
op
de
handmatige
betalingen
uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bedrag volgens de Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij aanvullende gegevensgerichte
factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer.
werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische steekproef op basis van een hoger risicoprofiel waarbij voor elke waarneming op basis van onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als de hoeveelheid component) onderbouwd is.
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten Overall constateren wij dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar
(repressief) toezicht geplaatst. Daarnaast geven de financiële kengetallen
de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een integriteitsbeleid en
inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar
een klokkenluidersregeling geïmplementeerd en beschikt over een interne
activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente licht dit zelf ook toe in
frauderisicoanalyse waarin frauderisico’s worden geïdentificeerd en relevante
de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag.
interne controlemaatregelen gedefinieerd zijn om deze frauderisico’s te mitigeren. De gemeente gaat hier ook op in, in de paragraaf bedrijfsvoering
Naleving wet- en regelgeving en overige
van het bestuursverslag.
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
Continuïteit
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate
taken te vervullen.
waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren een belangrijke veronderstelling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Deventer een sluitende meerjarenbegroting heeft. De provincie Overijssel heeft in haar schrijven van 17 december 2024 de gemeente onder regulier
pagina | 14
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
• De gemeente Deventer heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed,
hebben
constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachts-
gecontroleerd.
punt in onze controle meegenomen.
steekproefsgewijs
een
deel
van
deze
werkzaamheden
• Door middel van steekproeven vaststellen of voor alle inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
de tegenpartij. • Door
middel
van
steekproeven
vaststellen
of
bij
alle
materiële
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. De
in materiële zin zijn gevolgd.
gemeente Deventer beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de
• Door middel van steekproeven vaststellen of alle verstrekte subsidies in
samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid
overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn
aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers.
verstrekt en definitief zijn vastgesteld. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
pagina | 15
3
Financiële positie
pagina | 16
3. Financiële positie Vermogenspositie
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31
Het resultaat vóór mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het
december 2024 volgens de jaarrekening € 223,5 miljoen.
gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 24,2 miljoen
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
positief. In de primitieve begroting was rekening gehouden met een nadelig resultaat van € 18,6 miljoen.
250.000 200.000
Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen 150.000
overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2024.
100.000 50.000 0 2021 Algemene reserve
2022 2023 Bestemmingsreserve
2024
Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 200,5 miljoen is € 48,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 2,5 miljoen. Per saldo is gedurende 2024 € 1,2 miljoen gedoteerd aan de reserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 22,9 miljoen (positief).
pagina | 17
3. Financiële positie Wij constateren dat in meerjarenperspectief positieve resultaten worden
Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s
gerealiseerd, zowel operationeel (saldo van baten en lasten) als onder aan de
(weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente
streep (“gerealiseerde resultaat”). De forse omvang van deze positieve
met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken
resultaten worden alle jaren in belangrijke mate beïnvloed door incidentele
van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan
posten. Voor 2022 en 2023 waren er forse meevallers als gevolg van de
20% is en blijft. De inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt
middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Die zijn
door dit gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een
er ook in 2024 (ruim € 3,2 miljoen), maar daarnaast is er ook een forse
uitzondering
meevaller op de Wmo dienstverlening van ruim € 1,4 miljoen die een
weerstandsvermogen moet daarbij dan wel, naar het oordeel van de
structureel karakter lijkt te hebben. In de jaarstukken is aangegeven dat
toezichthouder, voldoende zijn.
op
de
regel
dat
reservemutaties
incidenteel
zijn.
Het
laatstgenoemde mee zal worden genomen in de begroting 2026. Voor boekjaren 2025-2028 is in de meerjarenbegroting een positief operationeel
Ravijnjaar
resultaat van € 1,3 miljoen tot € 3,2 miljoen begroot. De begrote resultaten in de
Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor
meerjarenbegroting 2025-2028 laten daarmee een structureel sluitende begroting
Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes:
zien, waarbij in 2026 (het ravijnjaar) er weliswaar druk ontstaat, maar deze kan
vasthouden
opgevangen worden met een beperkt aantal maatregelen. De belangrijkste
aan
bestaande
taken
en
voorzieningen
of
ingrijpende
hervormingen doorvoeren.
daarvan is een stijging van de OZB van 6% (ten opzichte van de reguliere 3%). In deze begroting is derhalve geen onttrekking aan het surplus in uw reserves
Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de
opgenomen. Evenwel blijft het in het huidige onstuimige economische tij van
commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus
belang de ontwikkeling van de financiële positie komende periode nauwgezet te
van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting.
blijven volgen.
pagina | 18
3. Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het
Gemeente Kengetal
Landelijk
2024
2023
2024*
2023
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
Netto schuldquote
24%
33%
57%
38%
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar
Netto schuldquote gecorrigeerd
20%
29%
51%
32%
worden bezien.
Solvabiliteit
44%
40%
35%
39%
Grondexploitaties
5%
9%
7%
6%
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de
Belastingcapaciteit
95%
97%
101%
100%
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
Structurele exploitatieruimte
6,7%
10,0%
2,0%
3,3%
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
* = op basis van begroting
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Deventer op alle punten beter zijn dan het landelijke gemiddelde.
Het kengetal schuldquote is gedaald ten opzichte van 2023, hetgeen een gunstige ontwikkeling is. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de gemeente Deventer blijft ruim onder de signaalwaarden.
pagina | 19
3. Financiële positie De solvabiliteit neemt toe naar 44% in 2024. Dit kengetal geeft inzicht in
Met de in de begroting 2025 opgenomen aanvullende stijging van de OZB zal
de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen
dit cijfer dichter bij het landelijke gemiddelde van 2024 komen.
te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft
Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er
een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. De VNG
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige
hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de
begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2025-2028 komt dit cijfer
bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer
volgende jaren onder druk te staan en de verwachting is dat het zal afnemen
goed aan te merken is. De gemeente Deventer kent derhalve een solide
tot 0,5 in 2028.
financieringspositie. In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag Het kengetal grondexploitaties geeft weer hoe de waarde van de in
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente.
exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij
De zichtbare daling wordt veroorzaakt door het steeds verder afronden van
rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt
de lopende projecten en het feit dat er de afgelopen jaren geen nieuwe
berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
majeure projecten in exploitatie zijn genomen. Op de volgende pagina is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente
inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is
Deventer ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd
voornamelijk
kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal in 2024 lager ligt dan het
onderdeel van de algemene reserve.
opgebouwd
vanuit
de specifieke
weerstandsreserve
als
landelijke (begrote) gemiddelde, hetgeen als positief moet worden gezien.
pagina | 20
3. Financiële positie 2024
2023
Er is sprake van een lichte daling (1%) van de beschikbare weerstandscapaciteit
2022
Weerstandscapaciteit
€ 18.344
€ 18.538
€ 13.681
Risico’s
€ 16.900
€ 18.370
€ 18.020
1,09
1,01
0,76
Weerstandsratio
in 2024 ten opzichte van 2023. In 2023 was er nog sprake van een behoorlijke stijging (35%) ten opzichte van 2022. Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd
Ten opzichte van 2023 zijn de door de gemeente ingeschatte risico’s in totale omvang gedaald van € 43 miljoen naar € 37 miljoen. Wel is het aantal
bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 18,3 miljoen (2023: € 18,5 miljoen).
risico’s toegenomen (54 ten opzichte van 46 in 2023). Bij het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit neemt de gemeente enkel de risico’s mee die hoge impact en/of kans hebben. Dat zijn er in 2024 6 (2023: 7).
De marginale daling van de beschikbare weerstandscapaciteit en de grotere daling (8%) van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per 31 december 2024 verbeterd is van 1,01 naar 1,09.
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn : Risico’s samenhangend met A1 Bedrijvenpark (€ 4,3 miljoen, afgenomen
t.o.v. 2023 met € 0,2 miljoen); Risico’s
samenhangend met het BUIG budget (€ 4,4 miljoen, gelijke
omvang als voorgaand jaar); Risico’s
Hiermee wordt voldaan aan de door u gestelde norm. Zoals opgenomen in de door u op 24 januari 2018 vastgestelde Beleidsnota reserves en voorzieningen betekent dit dat vanuit de specifieke weerstandsreserve € 1,4 miljoen wordt overgeheveld naar generieke weerstandsreserve opdat de ratio van het weerstandsvermogen weer tot een ratio van 1,0 leidt.
samenhangend met overschrijdingen in de jeugdzorg (€ 3
miljoen, toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar met € 1,3 miljoen); Risico’s die samenhangen met cybersecurity deze zijn nieuw en hebben
een maximale impact van € 5 miljoen (maar slechts een beperkte kans van 10%).
pagina | 21
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheids-
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
verantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
vastgelegd in de vigerende gemeentelijke financiële verordening (ex artikel
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
212 Gemeentewet) d.d. 21 mei 2025 . Op deze wijze heeft de gemeente
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling
oordeel te geven of
de totstandkoming van de lasten, de baten en de
gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad,
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
toezichthouder
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
verantwoording.
en regelgeving.
en
het
Rijk
gebruik
maken
van
de
opgenomen
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 5.8 miljoen) worden in de
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons
getrouwheidsoordeel over
het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatig-
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
heidsverantwoording komen dus alleen de drie rechtmatigheidscriteria tot
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen
uw
gemeente
om
moet
worden
gegaan
met
begrotings-
overschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
Voorwaardencriterium
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
begrotingsonrechtmatigheid als het college:
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
1. bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de
zoals:
doelgroep,
termijn,
grondslag,
administratieve
bepalingen,
gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
investeringsbudgetten overschrijdt en de begroting niet tijdig met
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
begrotingswijzigingen is aangepast;
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
2. toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatig-
3. als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot (3) en deze niet tijdig gemeld zijn. Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting op 2 programma’s zijn (€ overschrijdingen op de kredieten bedragen €
heid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
0,22 miljoen). De
0,47 miljoen. In de
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
gemeentelijke financiële verordening is door u afgesproken met het college
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
in welke gevallen een begrotings- of kredietoverschrijding acceptabel is. Op
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
basis van de afspraken is, van de €
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
0,69 miljoen aan overschrijdingen
€ 0,68 miljoen als acceptabel aan te merken.
uitgevoerd.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor zevental
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 1,65
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen
miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie.
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Deze
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
is in november 2023 door het college vastgesteld. Het college heeft een
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of
Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
gekomen die gerapporteerd moeten worden.
betreffen
deze
afwijkingen
rechtmatigheidsfouten
in
de
het
voorwaardencriterium
paragraaf
bedrijfsvoering
formele worden
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid (€ 0,69
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het
miljoen) en het voorwaardencriterium (€ 1,65 miljoen) gezamenlijk niet boven
kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
de verantwoordingsgrens uitkomen heeft het college terecht geconcludeerd
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook
in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde
toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
baten en lasten alsmede
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
gekomen binnen de daarvoor gestelde grens van € 5,8 miljoen.
niet noodzakelijk.
die
van
de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitatie Ten opzichte van 31 december 2023 is de balanswaarde van de post
De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen
grondexploitatie gewijzigd van € 41,6 miljoen naar € 25,9 miljoen. De
en aannames. Deze leiden tot geraamde nog te maken kosten voor de
wijziging van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
grondexploitaties binnen de gemeente Deventer van € 44,9 miljoen en nog te
(x € 1.000)
2024
2023
realiseren opbrengsten van € 74,2 miljoen. Een belangrijk deel daarvan (23% van de nog te maken kosten en 28% van de nog te realiseren opbrengsten
Boekwaarde per 1 januari
41.566
47.875
Investeringen
9.733
17.233
Grondverkopen
-29.382
-24.543
Er ligt in dit complex een grote uitdaging voor de gemeente Deventer, de
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
2.412
2.930
netcongestie. Voor de kavels die in 2025 worden geleverd is de impact van
Mutatie verliesvoorziening
1.657
-1.929
Boekwaarde per 31 december
25.986
41.566
betreft complex A1 Bedrijvenpark.
netcongestie naar verwachting zeer beperkt.
Voor de periode daarna is het van belang dat realisatie van de Smart Energy Verliesvoorziening
Hub (SEH) vorm krijgt. De gemeente Deventer werkt samen met
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023
(toekomstige) kopers van kavels om de SEH per begin september 2025
afgenomen. Deze afname ziet grotendeels toe op een verbetering van het
operationeel te krijgen, hetgeen ook in een raadsmededeling is aangegeven.
verwachte resultaat bij complex Bedrijvenpark A1 van circa € 2,9 miljoen.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Verder heeft de gemeente diverse stappen c.q. maatregelen reeds getroffen
De parameters voor de grondexploitaties
met de volgende resultaten:
De waardering van uw grondexploitaties is, zoals gesteld, voor een groot
De gemeente heeft een aanbieding van Liander voor een collectief
deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de
contract, waarvoor nog geen formele entiteit hoeft te worden opgericht,
financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin
maar dit wel wenselijk is bij de livegang.
schattingen
Het Parkmanagement A1 gaat de oprichting van de collectieve entiteit SEH A1BPD verzorgen, als sub-entiteit onder Parkmanagement.
zijn
opgenomen.
Aan
deze
schattingen
liggen
diverse
parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
De gemeente is de samenwerking met de deelnemers in het collectief aan het formaliseren. De gemeente staat op het punt om het platform aan te vragen via een onderhandse aanbesteding (afgestemd met inkoop en met ICT).
Kostenstijging In de actualisatie van de grondexploitaties per 1-1-2025 is voor de planontwikkelingskosten een kostenstijging van 5,3% opgenomen voor 2025,
Er is een subsidie toegewezen vanuit de regiodeal die het grootste deel
3,8% over 2026, 4,8% over 2027 en over de resterende looptijd 4%. De
van de kosten dekt voor de proceskosten, aanschaf platform en
kostenstijging is plausibel en ligt in lijn met de benchmark. De kostenstijging
oprichtingskosten.
van 4% vanaf 2028 en de resterende looptijd is niet plausibel, waarbij 2%
Er is cofinanciering toegezegd. De gemeente wacht op de formele toezegging van cofinanciering van de provincie Overijssel.
passender is. Wanneer in 2028 een kostenstijging van de plankosten van 2% wordt toegepast resulteert dit slechts in een zeer beperkte afwijking.
Op basis van het bovenstaande hebben wij de geplande fasering als aannemelijk beoordeeld.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen In
de
actualisatie
per
1-1-2025
is
voor
de
kosten
(niet
zijnde
planontwikkelingskosten) in het jaar 2024 een prijspeilcorrectie van 5%
gemeente Deventer dit contractueel heeft vastgelegd is het uitgangspunt voor indexatie van de opbrengsten plausibel onderbouwd.
doorgevoerd. Daarnaast is een kostenstijging van 4% opgenomen voor 2025, 3% over 2026 en 2% over 2027 en verder. De kostenstijging ligt in lijn
Voor de bedrijfskavels is per 1-1-2025 een opbrengstenstijging voor 2025
met de benchmark en is derhalve als plausibel beoordeeld.
van 1% opgenomen alsook voor de gehele looptijd van de grondexploitatie. Een opbrengstenstijging van 1% is op basis van de benchmarks voor de
Opbrengstenstijging
jaren tot en met 2027 plausibel. Voor op de langere termijn is een
Voor de woningbouw is voor de opbrengstenstijging rekening gehouden met
opbrengstenstijging van 1% laag, maar ook hier is de financiële impact
4% in 2025, 2,5% in 2026 en 2027 en 2% vanaf 2028. Voor de indexatie van
binnen onze bandbreedtes.
opbrengsten wordt aansluiting gezocht bij de afspraken die zijn gemaakt in contracten. Dit betekent dat de gemeente uitgaat van een index van 0% over
Disconteringsvoet
de gehele looptijd voor de categorie sociale huur, zowel voor gronden die
De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de
rechtstreeks vanuit de gemeente worden geleverd als voor de gronden die
contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor
via ontwikkelaars worden geleverd.
negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese
Voor de levering van gronden aan de verschillende ontwikkelende partijen en
Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door
de woningbouwkavels die op dit moment in optie zijn wordt uitgegaan van
de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren
een index van 0%. Voor de gronden die de gemeente levert aan
als evenwichtig.
ontwikkelaars worden de indexen uit het contract opgenomen, aangezien de
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Rekenrente
ontworpen worden. Hierdoor is de gemeente voor het gerealiseerde deel een
Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige
Warmtebedrijf geworden (Warmtebedrijf Deventer). Hiervoor is een business
rekenrente van 1,7%. De rekenrente is gebaseerd op de huidige
case met daarin een exploitatie opgesteld.
leningenportefeuille van gemeente Deventer. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie
Voor het warmtebedrijf geldt dat de exploitatie sluitend is (gesloten systeem).
rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter aanvaardbaar.
Het jaarresultaat wordt afgerekend met een egalisatiereserve waardoor positieve en negatieve resultaten elkaar gedurende de looptijd van de
Warmtenet
businesscase neutraliseren (cf. raadsbesluit juni 2023). Wij hebben de
Met het raadsbesluit van 21 juni 2023 is het project Slim Warmtenet
uitgangspunten van de business case beoordeeld om vast te stellen of het
Zandweerd in ontwikkeling gegaan. In mei 2024 heeft de gemeenteraad
inderdaad een kostendekkend project is. Mocht dat niet zo zijn geweest, dan
besloten om Slim Warmtenet Zandweerd verder te ontwikkelen en het
zou er een verliesvoorziening gevormd moeten worden. Uit onze beoordeling
college
blijkt echter dat wanneer naar een business case van 40 jaar wordt gekeken
opgedragen om advies uit te brengen over de oprichting van
Warmtebedrijf
Deventer.
Onlangs
is
de
raad
gevraagd
om
het
ontwikkelkader warmtebedrijf vast te stellen en daarmee neemt de raad het
een positieve exploitatie bestaat. Een verliesvoorziening is derhalve niet noodzakelijk.
(voorgenomen) besluit om tot de oprichting van een warmtebedrijf te komen.
Voor de jaarstukken 2024 geldt dat een deel van het project is gerealiseerd, een deel wordt nu in realisatie gebracht en een deel moet nog verder
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein De gemeente Deventer voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
Hierbij is bij één dossier inzake loonkostensubsidie geconstateerd dat op
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben
basis van artikel 10d lid 4 van de Participatiewet € 37 te weinig
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
loonkostensubsidie is uitbetaald. Na extrapolatie bedraagt de maximale
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
financiële impact van deze bevinding (op de totale massa) € 34.663.
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
n.v.t.
Werkdeel (WSW)
KonnecteD
Delegatie
cliënt dan had gemoeten. Na extrapolatie bedraagt de maximale financiële
Jeugdwet Zin
Zelfstandig
n.v.t.
impact van deze bevinding (op de totale massa) € 333.280. Beide zaken
Wmo Zin
Zelfstandig
n.v.t.
Daarnaast is bij 1 dossier geconstateerd dat de inkomstenverrekening niet juist heeft plaats gevonden, waardoor er € 135 minder is toegekend aan de
(totaal afgerond € 368.000) zijn opgenomen in de foutenevaluatie van de SiSa G2. Beschermd wonen Zin Pgb’s
Zelfstandig
n.v.t.
Sociale verzekeringsbank
Mandatering
Werkdeel (WSW) Uw gemeente heeft de uitvoering uitbesteed aan KonnecteD. Wij hebben
Uitkeringen (Participatiewet)
vastgesteld dat de door de gemeente Deventer verantwoorde lasten in lijn
De taken rondom de Participatiewet voert uw gemeente in eigen beheer uit.
met wet- en regelgeving zijn besteed en aansluiten op de door de
Om vast te stellen of de uitkeringen in overeenstemming met de geldende
gemeenschappelijke regeling verantwoorde lasten.
wet- en regelgeving zijn verantwoord hebben wij dossiercontroles uitgevoerd.
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Jeugdwet, Wmo en beschermd wonen - Zorg in natura
Ondanks de tijdige uitvraag van de controleverklaringen heeft uw gemeente
De uitvoering van deze taken vindt plaats binnen de gemeente. Hiervoor zijn
nog niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen.
zorgleveranciers gecontracteerd, die in opdracht van de gemeente zorg
Eveneens
leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten
beschikbaar
vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de
controleverklaringen worden ontvangen van aanbieders met minder dan
eindverantwoordelijkheid
prestatielevering
€ 125.000 omzet. Het voorgaande zorgt in de totale last uit hoofde van ZIN
uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de
ad € 57,6 miljoen voor onzekerheden op het gebied van de juistheid en
prestatieafnemer. Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat
volledigheid (getrouwheid en rechtmatigheid) van de kosten inzake de
zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein
levering van deze ZIN – jeugd en ZIN – WMO van € 2,1 miljoen
(iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid
respectievelijk € 2,7 miljoen.
voor
de
controle
van
de
is
niet
bekend
zijn
voor
uw
wanneer
deze
gemeente.
controleverklaringen
Daarbij
komt
dat
wel geen
van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) over het betreffende boekjaar.
Voor beschermd wonen geldt eenzelfde verantwoordingsstructuur. Op een totale last van € 12 miljoen is € 179.000 niet onderbouwd door middel van
Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om
een controleverklaring van de leverancier. Derhalve wordt dit deel als
zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd
onzeker aangemerkt.
en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van de gemeente is verstrekt.
Deze onzekerheden wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de gemeente.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen Eigen bijdrage Wmo
Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of
rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de
een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van
de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
de zogenaamde projectiebrief voor de gemeente Deventer blijven onder
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd
onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van
door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is
de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-
ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en
bestedingen vast te stellen en omdat de gemeente Deventer niet aanvullend
volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit
c.q. zelfstandig onderzocht heeft of de kosten nauwkeurig en rechtmatig
betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en
verantwoord zijn, werken de onzekerheden door in ons oordeel bij de
hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente
jaarstukken van de gemeente Deventer. Het hiermee gemoeide bedrag
Deventer heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend
bedraagt € 2,1 miljoen.
toegelicht.
PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stroom Jeugdwet en een goedkeurende verklaring inzake de PGB-stroom Wmo ontvangen. Evenwel zien de controleverklaringen niet toe op prestatielevering.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Wel constateren wij dat de jaarstukken dit jaar wederom dikker zijn
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
geworden, wat de leesbaarheid negatief beïnvloedt. Door de overvloed aan
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
gedetailleerde informatie en uitgebreide toelichtingen, wordt het voor de
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
lezers steeds moeilijker om snel en efficiënt de belangrijkste financiële
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
gegevens te vinden. Het is essentieel om de jaarstukken overzichtelijker en
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
beknopter te maken, zodat de kerninformatie duidelijker naar voren komt en
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
beter toegankelijk is voor alle belanghebbenden.
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te
Wij adviseren u de hoeveelheid gedetailleerde informatie te beperken tot wat
stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
echt relevant is voor de lezers. Overweeg om minder belangrijke details in
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op
bijlagen of aanvullende documenten te plaatsen. Daarnaast leidt de opmaak
grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
in landscape in onze optiek niet tot de meest efficiënte ruimtegebruik. Tot slot
Deze
is het meer toepassen van visualisaties een mogelijkheid. In sommige
werkzaamheden
hebben
niet
dezelfde
diepgang
als
onze
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
gevallen zegt een visualisatie meer dan 1.000 woorden.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming Paragrafen
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Informatiewaarde
Evenwel is door het grote aantal pagina’s van het document, de leesbaarheid gecompromitteerd en wordt c.q. is het goed doorgronden van het document een forse opgave.
Incidentele baten en lasten Fraude
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. In de paragraaf bedrijfsvoering besteed u aandacht aan deze onderdelen. Wij zien dit als een zeer positieve toevoeging.
pagina | 35
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en onzeker-
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
heden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te
aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk
het CBS.
aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen een tweetal fouten geconstateerd bij een regeling die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
pagina | 36
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT.
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
voorgedaan.
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 37
5
Bevindingen interne beheersing
pagina | 38
5. Interne beheersing Algemeen
hebben geconstateerd dat de gemeente proactief en planmatig werkt om de
Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2024 hebben wij op 27
interne beheersing naar een hoger niveau te tillen. Daarin worden ook onze
januari 2025 een management letter uitgebracht. U heeft als raad hier een
adviezen betrokken, waarvan een drietal bevindingen geheel is opgelost (en
extract van ontvangen in de vorm van de board letter d.d. 27 januari 2025.
er geen nieuwe bevindingen zijn geconstateerd. Voor de onderdelen met
Deze hebben wij op 12 februari 2025 besproken met de auditcommissie.
betrekking tot het proces inkopen die niet opgepakt zijn geldt dat daarvoor eerst ondersteunende applicaties c.q. nieuwe applicaties geïmplementeerd
Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne
moeten worden.
beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de
Het belangrijkste risico dat vooralsnog niet is opgevolgd betreft in onze
jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend
optiek het risico dat facturen mogelijk worden goedgekeurd waar geen
voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van
prestatie voor de gemeente Deventer tegenover staat. Binnen uw organisatie
onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren
is
teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén
inkoopfacturen altijd door twee verschillende functionarissen (een prestatie
materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal
akkoord verklaarder en een budgethouder) worden gecontroleerd. Op dit
risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op
moment wordt overigens gewerkt aan de implementatie van een nieuwe
een materiële fout in uw jaarrekening.
financiële applicatie die de gemeente in staat stelt de bevindingen op te
namelijk
nu
niet
technisch
(geautomatiseerd)
afgedwongen
dat
volgen en te verankeren in het proces. Deze applicatie gaat per 1 januari Wij hebben in onze management letter gerapporteerd dat wij zien dat de gemeente Deventer waarde hecht aan een goede interne beheersing. We
2026 live.
pagina | 39
5. Interne beheersing Geautomatiseerde gegevensverwerking
Uit onze IT-audit komt naar voren dat op de door ons geïdentificeerde
Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en
aandachtsgebieden van automatisering in de applicaties Suites voor het
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag.
sociaal domein, MO Platform, iFinanciën en Allegro verbeteringen zijn
Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de
doorgevoerd, waarmee de automatiseringsomgeving naar een hoger niveau
jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit
is gebracht. Dat laat onverlet dat op andere belangrijke onderdelen zoals de
van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole
databases en de financiële applicatie nog verbeteringen mogelijk c.q.
heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de
noodzakelijk zijn. Enerzijds in verband met de risico’s die er mee
geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.
samenhangen. Anderzijds om de IT-omgeving de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten faciliteren. Hiervoor heeft de gemeente al aanvullende
Onze controle was en is niet primair gericht op het doen van een uitspraak
maatregelen getroffen en worden de bevindingen meegenomen in de