CConstaterende datDeventer
Koppel je AI →
Document · PDF

Accountantsverslag gemeente Deventer 2020 was getekend

Raadsvergadering 30 juni 2021, gemeente DeventerBij agendapunt: Stukken accountant14.488 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag 2020 Gemeente Deventer

29 juni 2021

Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Arnhem Postbus 30265 6803 AG Arnhem Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9737 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Deventer Postbus 5000 7400 GC DEVENTER Onderwerp Accountantsverslag 2020 Datum 29 juni 2021 Ons kenmerk 21065B0FDA/IM

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Deventer. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Deventer. De jaarrekening 2020 van de gemeente Deventer geeft een getrouw en rechtmatig beeld De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 8 februari 2021 en ons auditplan 2020 van 12 oktober 2020. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 29 juni 2021. Wij hebben onze bevindingen besproken met de auditcommissie Wij hebben deze rapportage besproken met de auditcommissie op 23 juni 2021. De inhoud van dit accountantsverslag is op 31 mei 2021 besproken met de wethouder financiën, de directie en de concerncontroller. Graag danken wij u en uw medewerkers voor de medewerking die wij hebben ervaren tijdens onze controle.

Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: N.R. Fritz RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer 21065B0FDA/IM/2 is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting controle 2020

4

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

5

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

10

Bevindingen van de controle 2020

12

De financiële positie van uw gemeente

13

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

16

Interne beheersing

27

Interne beheersing

28

Overige aangelegenheden

32

Overige aangelegenheden Bijlagen

33 32

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

35

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

37

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

38

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

39

Bijlage B2 - Bevindingen controle IMG-bijlage 2020

42

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

43

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/3

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/4

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Inleiding Het jaar 2020 liep anders dan dat wij aan het begin van het jaar hadden verwacht. Een crisis die zijn weerga niet kent en waarvoor de gemeente alle zeilen bij heeft moeten zetten. Ondanks dat wij de controle weer geheel op afstand hebben uit moeten voeren, is de jaarrekeningcontrole prettig en constructief verlopen en hebben wij de samenwerking als goed ervaren. Wij willen het college en de ambtelijke organisatie complimenteren dat - ondanks de lastige omstandigheden door het thuiswerken, de vele nieuwe taken als gevolg van COVID-19 zoals bijvoorbeeld de omzetgaranties aan zorgaanbieders, de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) maar ook bijna een verdubbeling van het aantal SiSa-regelingen - het college erin geslaagd is een goed onderbouwde jaarrekening 2020 samen te stellen.

Getrouwheid en rechtmatigheid

•

Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Deventer hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 29 juni 2021.

•

Gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 4.160.000 respectievelijk € 12.480.000.

•

De financiële positie ultimo 2020 is verbeterd ten opzichte van 2019.

•

Het weerstandsvermogen bedraagt € 15,8 miljoen. De weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s van € 14,6 miljoen. U kwalificeert de financiële positie van de gemeente Deventer op basis hiervan als voldoende.

•

Er zijn in 2020 geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels doorgevoerd.

•

Bij de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, zijn onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

•

Wij hebben vastgesteld dat het college in het jaarverslag en in de jaarrekening passende aandacht heeft gegeven aan de gevolgen van COVID-19 (coronavirus).

•

De jaarstukken en de daarbij gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling voldoen aan de voorschriften voor verslaggeving uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en zijn consistent toegepast ten opzichte van de begroting 2020 en jaarrekening 2019.

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Financiële positie

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Kwaliteit verslaggeving

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/5

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente

•

De grondexploitaties zijn geactualiseerd en bijgesteld en geven een getrouw beeld van de boekwaarde en de verwachte resultaten.

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

•

Uit de actualisaties per ultimo 2020 van de nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten blijkt een verwacht tekort van in totaal € 41,9 miljoen op contante waarde (2019: € 45,2 miljoen). Dit betreft het saldo van alle projecten (zowel winstgevende als verlieslatende projecten). De daling van dit tekort wordt met name veroorzaakt doordat de gemeente heeft besloten om het project Steenbrugge zelf te gaan ontwikkelen. De actualisatie van deze grondexploitatie leidt tot een verwacht positief resultaat van € 1,8 miljoen, terwijl in 2019 nog een verliesvoorziening gevormd moest worden voor te verwachten verliezen van € 1,0 miljoen (impact € 2,8 miljoen).

•

Wij constateren dat bij de betrokken medewerkers voldoende kennis en ervaring aanwezig is. In 2020 heeft uw gemeente in 2020 verdere stappen gezet in het schattingsproces van de grondexploitatie. Daarnaast heeft uw organisatie tijdig met ons geschakeld over vraagstukken binnen de grondexploitatie. De opgestelde position papers kunnen op onderdelen verder verbetert worden door het beter onderbouwen van de aannames die achter de schattingen ten grondslag liggen. Ook is het belangrijk om met meer structuur, diepgang en externe onderbouwingen de position papers vorm te geven. Wij hebben begrepen dat momenteel wordt onderzocht over de mogelijkheden van het inzetten van een geautomatiseerd grondexploitatiesysteem ter ondersteuning van de financiële beheersing en verantwoording van de complexen. Daarnaast adviseren wij verder invulling te geven aan het zichtbaar maken van de onafhankelijke interne review op deze position papers.

•

Op 20 april 2021 hebben wij een workshop georganiseerd voor uw raad ten aanzien van de ins en outs van grondexploitaties. Dit met als doel de raad goed te positioneren in hun controlerende rol.

•

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft evenals in voorgaande jaren een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2020 verstrekt. De totale PGB bestedingen (€ 4,2 miljoen) zijn derhalve als onzeker aangemerkt. Bij het onderdeel Sociaal domein op de volgende pagina, belichten wij ook kort de interne controle.

Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Grondexploitatie

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

PGB-bestedingen

Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/6

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente

•

Landelijk zien wij vrijwel alle gemeenten worstelen met volumegroei en zorgverzwaring in de jeugdzorg (ZiN). In 2019 is er € 21,6 miljoen uitgegeven aan jeugdzorg, in 2020 is dit opgelopen tot € 22,5 miljoen. Deze stijging van 4,2% wordt voornamelijk veroorzaakt door de indexatie van de tarieven en meerkosten als gevolg van COVID-19.

•

Een belangrijk onderdeel van de interne beheersing van het sociaal domein betreft het vaststellen van de kwaliteit en kwantiteit van de geleverde zorg. In 2020 zijn wederom stappen gezet om het sociaal domein te blijven beheersen. Een voorbeeld hiervan is dat uw gemeente maandelijkse data-analyses uitvoert op de kostenontwikkelingen per zorgaanbieder en op totaalniveau. Data-analyse wordt ingezet om trends te analyseren en prognoses op te stellen. Daarnaast wordt data-analyse gebruikt om trendbreuken en/of bijzonderheden te signaleren.

•

Binnen het sociaal domein worden diverse interne controles uitgevoerd, echter voor de verantwoording in de jaarrekening wordt nog gesteund op de controleverklaringen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de zorgaanbieders. Vanwege het ontbreken van goedkeurende verklaringen leiden deze tot een onzekerheid van in totaal € 8,1 miljoen. Wij zijn met de ambtelijke organisatie in gesprek om de uitvoering en vastlegging van de interne controles door te ontwikkelen zodat op termijn bij de externe controle ook gebruik gemaakt kan worden van deze interne controles.

•

Op basis van onze follow-up IT-audit werkzaamheden op de belangrijkste financiële processen hebben wij geconstateerd dat in DOWR verband verdere stappen zijn gezet in het verbeteren van de interne beheersing, met name op het gebied van gebruikersbeheer en het uitbesteden van de beheerdiensten van de financiële applicatie SAP aan een externe partij. Ondanks deze ontwikkeling blijven de IT-beheersingsmaatregelen een aandachtspunt, met name ten aanzien van het rechtenbeheer en de beheersing van taken die door externe partijen worden uitgevoerd. Wij hebben daarom extra gegevensgerichte werkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles.

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Sociaal domein

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

IT-omgeving

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/7

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

•

Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het jaarverslag. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020. Op grond van deze analyse hebben wij geconstateerd dat deze overschrijdingen goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen, voldoen aan de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en daarmee niet mee hoeven te wegen in ons oordeel.

•

Wij hebben géén controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage en de IMG-bijlage 2020 geconstateerd.

•

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Deventer voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

•

Wij stellen vast dat het proces van totstandkoming van de jaarrekening van voldoende niveau is.

•

Op basis van onze tussentijdse en jaareinde controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de interne beheersingsomgeving van de gemeente Deventer van voldoende niveau is, ten behoeve van de jaarrekeningcontrole, maar op onderdelen verder kan worden versterkt en efficiënter kan worden ingericht. Hierover hebben wij aan u gerapporteerd in onze boardletter 2020, waarvan wij een samenvatting hebben opgenomen in het hoofdstuk “Interne beheersing”.

•

Het verder door ontwikkelen van de interne beheersings-maatregelen in het kader van een voldoende betrouwbare en continue werking van de IT-omgeving. Wij kunnen niet (volledig) steunen op de ITomgeving en hebben daarom extra gegevensgerichte werkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles.

•

Wij hebben vastgesteld dat de Tozo-uitkeringen van ruim € 10,8 miljoen juist en rechtmatig zijn verstrekt.

•

Wij hebben vastgesteld dat de vorderingen juist zijn gewaardeerd en de garantstellingen volledig zijn opgenomen.

•

Voor eventuele niet geleverde prestaties door gesubsidieerde instellingen kan het college de subsidies in 2021 vaststellen op basis van de hardheidsclausule van de algemene subsidieverordening.

•

De rijksoverheid heeft dringend beroep gedaan op gemeenten om te zorgen voor de zorgcontinuïteit. Hierbij is geadviseerd om de niet-geleverde zorg maar ook de meerkosten als gevolg van COVID-19 door te betalen. De gemeente Deventer heeft invulling gegeven aan deze oproep.

Begrotingsrechtmatigheid

Overige conclusies

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Interne beheersing

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De COVID-19 effecten zijn juist en volledig verwerkt in de jaarrekening 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/8

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Bijzonder jaar door COVID-19 De controle van de jaarrekening 2020 is een bijzondere controle omdat zowel de opstellers van de jaarrekening als de controleurs daarvan rekening moeten houden met de implicaties van COVID-19 op de realisatie 2020 en de financiële positie. Daarnaast vormt voor decentrale overheden het verantwoorden over de rechtmatigheid van financiële transacties een belangrijk aspect van de jaarstukken en de daarin opgenomen bijlagen. Dit jaar zijn daarin nieuwe, dan wel verminderde, opbrengsten en lasten opgenomen die samenhangen met nieuwe compenserende regelingen en effecten van COVID-19. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders dan de gemeente Deventer. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 8 februari 2021 en ons auditplan 2020 van 12 oktober 2020. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 29 juni 2021.

Geen resterende controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle enkele fouten in de concept jaarrekening geconstateerd, welke zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Hierna resteren geen afwijkingen groter dan onze rapporteringsdrempel van € 416.000 die van invloed zijn op het vermogen of resultaat van uw gemeente. Geen resterende controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties over 2020 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2020 zoals dit op 5 februari 2021 door het college van burgemeester en wethouders ter kennisname is aangeboden aan de gemeenteraad. De begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma’s zijn in de jaarrekening voldoende toegelicht en vallen binnen de criteria benoemd in de Kadernota die wij niet mee hoeven te wegen in ons oordeel.

Er is geen sprake van resterende controleverschillen (feitelijke afwijkingen c.q. fouten) ten aanzien van de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties. Onzekerheden in de PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft vanwege rechtmatigheidsafwijkingen een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2020 verstrekt. Het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2020 leidt tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van in totaal € 4,2 miljoen. Naast deze onzekerheden resteren er onzekerheden in de zorg in natura van in totaal € 3,9 miljoen als gevolg van het ontbreken van toereikende onderbouwingen van de zorgaanbieders. Deze onzekerheden tezamen vallen binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 12,4 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2020. Het (verplichte) overzicht van controleverschillen treft u aan in de bijlagen A1 en A2 van deze rapportage.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/9

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

Geen resterende controleverschillen met betrekking tot SiSa

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd

De gemeente Deventer heeft in 2020 17 SiSa-regelingen (2019: 9). Dit betreft een stijging van 8 regelingen t.o.v. 2019.

Met de opdrachtbevestiging van 8 februari 2021 heeft uw raad ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:

Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd. Geen resterende controleverschillen met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle van de WNT-verantwoording geen afwijkingen geïdentificeerd welke groter zijn dan onze rapporteringsdrempel en die niet zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.

•

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

De Controleverordening gemeente Deventer (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het aan uw raad op 5 februari 2021 door het college ter kennisname aangeboden normenkader 2020.

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2020 uitgevoerd met de volgende toleranties: •

Voor fouten bedraagt de tolerantie 1% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 4.160.000.

•

Voor onzekerheden is de tolerantie 3% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 12.480.000.

•

Als rapportagetolerantie voor fouten en onzekerheden hebben wij een bedrag van € 416.000 gehanteerd.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/10

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Deventer

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente.

Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zusteren/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. De grondslagen zijn met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage.

Wij hebben het door het management toegepaste proces voor de totstandkoming van de jaarrekening geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/11

Bevindingen van de controle 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/12

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle

In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 verbeterd

Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020

Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk en expliciet onderscheid tussen resultaatbepaling en bestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Gemeenten mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over 2020 bedraagt € 17,3 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 2,7 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het gerealiseerde resultaat over 2020 € 14,6 miljoen voordelig bedraagt.

Eigen vermogen (in € 1.000)

2020

2019

2018

Eigen vermogen per 1 januari

81.207

74.069

76.204

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 2.731

3.015

-/- 8.695

Gerealiseerd resultaat

17.325

4.123

6.562

Totaal (‘saldo van baten en lasten’)

14.594

7.138

-/- 2.133

Eigen vermogen per 31 december

95.801

81.207

74.069

De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2020 circa 21,2% van het balanstotaal (2019: circa 17,8% van het balanstotaal). Deze solvabiliteitsratio ligt nu weer boven de signaalwaarde van 20% zoals gesteld door de VNG. In het hierboven opgenomen overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.

Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/13

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: Exploitatieresultaat (in € 1.000)

Totale baten Totale lasten Gerealiseerde saldo van

Af: stortingen in reserves

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

reserves

395.698

De belangrijkste verschillen ten opzichte van de begroting betreffen:

381.104

•

14.594

baten en lasten

Bij: onttrekkingen aan Bijlagen

-/-

-/-

In de programmaverantwoording is per programma de begroting 2020, de begroting 2020 na wijzigingen en de rekening 2020 naast elkaar gezet. Vervolgens is het verschil tussen de begroting en de rekening berekend.

35.049 37.781

Saldo mutaties reserves

2.731

Gerealiseerd resultaat

17.325

De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van afgerond € 14,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 12,2 miljoen. Dit is een voordeel van € 26,8 miljoen. Hier staat ten opzichte van de begroting een nadeel op de mutaties in de reserves tegenover van 11,0 miljoen. Per saldo is sprake van een voordeel ten opzichte van de begroting 2020 van 15,8 miljoen.

Saldo van baten en lasten x € 1.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €0

Over te hevelen budgetten € 8,3 miljoen.

-€ 5.000

•

Voordeel Tozo uitvoeringskosten € 1,3 miljoen.

Mutaties in reserves x € 1.000

•

Voordeel Beschermd wonen € 1,3 miljoen.

•

Voordeel WMO dienstverlening € 1,0 miljoen.

-€ 5.000

•

Voordeel Algemene dekkingsmiddelen € 2,1 miljoen.

-€ 10.000

Voor een meer gedetailleerd overzicht van en een nadere toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting verwijzen wij u naar uw programmaverantwoording zoals opgenomen in uw jaarverslag. In het hoofdstuk ‘Belangrijkste bevindingen uit onze controle’ van het accountantsverslag gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en werkelijke lasten in het kader van begrotingsrechtmatigheid.

2017

2018

2019

2020

€ 5.000 €0

2017

2018

2019

2020

Gerealiseerd resultaat x € 1.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €0

2017

2018

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

2019

2020

21065B0FDA/IM/14

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 15,8 miljoen (2019: € 16,8 miljoen). Er is een daling van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2020 ten opzichte van 2019 zichtbaar van circa 6,0%. Deze daling wordt met name veroorzaakt doordat uw gemeente de beschikbare weerstandscapaciteit af laat hangen van de omvang van de ingeschatte risico’s, en het streven naar een weerstandsratio rond 1,0. Oftewel wanneer de berekende risico’s dalen, daalt ook de beschikbare weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit is derhalve geen weergave van de omvang van de algemene reserve danwel de ontwikkeling in het eigen vermogen in het betreffende verantwoordingsjaar. De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen.

Daarbij heeft het college een inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s. Hieruit volgt dat de risico’s totaal € 14,6 miljoen bedragen (2019: van € 16,6 miljoen). Ten opzichte van 2019 is zodoende sprake van een daling van het gekwantificeerde risico met gemiddeld circa € 2,0 miljoen. Deze daling komt voornamelijk door een significant lager risico in de grondexploitaties.

Weerstandscapaciteit (in miljoen euro’s) € 20 € 15 € 10 €5 €0

Benodigd Beschikbaar 2017

2018

2019

2020

De weerstandscapaciteit van € 15,8 miljoen is voldoende gelet op de door het college onderkende risico’s. De ontwikkeling van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven: Voor meer gedetailleerde informatie over (de ontwikkeling van) uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2020.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/15

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente staan in de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controle- werkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, aannames, berekeningen en consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften.

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit:

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

•

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

Het jaarverslag (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

•

De jaarrekening (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSabijlage).

Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.

Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 moet de accountant werkzaamheden uitvoeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen en overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.

Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/16

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

De grondexploitaties zijn geactualiseerd De veruit grootste balanspost met betrekking tot de onderhanden projecten betreft de post ‘voorraden’ (grondexploitatie). De risico’s voor deze post zijn in essentie terug te brengen tot de zogenaamde 3 P’s: •

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) binnen de projecten in relatie tot de huidige marktvraag?

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen?

De 3 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in de jaarrekening 2020 en vermeld in de paragraaf ‘Grondbeleid’ van het jaarverslag 2020.

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. De grondexploitaties zijn door de organisatie voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.

Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/17

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Ultimo 2020 is op basis hiervan € 48,0 miljoen opgenomen in de voorziening negatieve plannen (2019: € 49,8 miljoen) op contante waarde, om de naar verwachting niet meer met verkopen goed te maken kosten te dekken. De ontwikkeling van de voorziening ter dekking van ‘negatieve plannen’ (verliezen) in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven: Voorziening grondbedrijf (in miljoen) € 60,0

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De rekenrente voor actualisatie grondexploitaties

Belangrijkste projecten (boekwaarde in miljoen)

De bij de actualisatie van de grondexploitaties gehanteerde rekenrente is berekend op basis van de voorschriften van de Commissie BBV.

€ 60

De ontwikkeling in de boekwaarde van de totale grondexploitatie alsook de qua omvang belangrijkste projecten is als volgt weer te geven:

€ 20

€ 50,0

Totaal grexen (boekwaarde in miljoen)

€ 40,0

€ 150

€ 30,0

€ 40 € 30 € 10 €0

2017

2018

2019

2020

Bedrijvenpark A1 Eikendal Steenbrugge

€ 100

€ 20,0 € 10,0 € 0,0

€ 50

€ 50 2017

2018

2019

2020

Bouwgronden in exploitatie Facilitair grondbedrijf Totaal

€0

2017 2018 2019 2020

Voor een nadere onderbouwing van de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar de paragraaf ‘Grondbeleid’ (in het jaarverslag 2020), waar het college de belangrijkste complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s heeft toegelicht.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/18

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Uit de hieronder opgenomen figuren blijkt een stijging van de nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten ten opzichte van voorgaand jaar. Deze stijging wordt met name veroorzaakt doordat de gemeente heeft besloten om het project Steenbrugge zelf te gaan ontwikkelen. Door het zelf ontwikkelen van een grondexploitatieproject zijn ook de eventueel hogere baten voor de gemeente. Het gunstige huidige economische klimaat waarin Steenbrugge wordt ontwikkeld, leidt derhalve tot een positiever resultaat voor uw gemeente. Daarnaast hebben de actualisaties van de complexen per 31 december 2020, waarbij rekening is gehouden met de huidige (gunstige) marktomstandigheden, geresulteerd in een stijging van het verwachte eindresultaat. Nog te maken kosten (in miljoen) € 100

€ 150

€ 50 €0

Nog te realiseren opbrengsten (in miljoen)

2017 2018 2019 2020

Resultaat (contante waarde in miljoen) (€35) (€40)

€ 100

(€45)

€ 50

(€50)

€0

2017 2018 2019 2020

2017 2018 2019 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/19

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Sociaal domein

PGB-Bestedingen

Landelijk zien wij vrijwel alle gemeenten worstelen met volumegroei en zorgverzwaring in de jeugdzorg (ZiN). In 2019 is € 21,6 miljoen uitgegeven aan jeugdzorg, in 2020 is dit toegenomen tot € 22,5 miljoen. Deze stijging van 4,2% wordt voornamelijk veroorzaakt door de indexatie van de tarieven (4%) en meerkosten als gevolg van COVID-19.

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2020 verstrekt.

Binnen het sociaal domein wordt bij de verantwoording in de jaarrekening gesteund op de controleverklaringen van de zorgaanbieders, dit leidt tot een onzekerheid in de zorg in natura van in totaal € 3,9 miljoen als gevolg van het ontbreken van toereikende onderbouwingen van de zorgaanbieders.

De PGB-bestedingen in 2020 bedragen € 4,2 miljoen en worden – vanwege het ontbreken van een goedkeurende controleverklaring bij de verantwoording van de SVB – als onzeker aangemerkt. Deze totale onzekerheid valt binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 12,4 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2020.

Het is aan te bevelen dat uw college onderzoekt met welke maatregelen op een In 2020 heeft de gemeente wederom stappen kostenefficiënte wijze de interne controle op de PGB-bestedingen verder is vorm te gezet om de uitgaven binnen het sociaal geven, om de onzekerheden ook bij uw domein te beheersen. Een voorbeeld hiervan gemeente op (korte) termijn zoveel is het uitvoeren van een maandelijkse datamogelijk weg te nemen. analyse op de kostenontwikkelingen per zorgaanbieder en op totaalniveau. Dataanalyse wordt ingezet om trends te analyseren en prognoses op te stellen. Daarnaast wordt data-analyse gebruikt om trendbreuken en/of bijzonderheden te signaleren.

Zorg in natura en PGB: Wmo en Jeugdwet (in miljoen)

Realisatie 2020 Realisatie 2019 25,0 20,0 15,0 10,0 5,0 -

ZIN Wmo ZIN - lasten Jeugd lasten

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

PBG lasten

21065B0FDA/IM/20

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De COVID-19 effecten zijn verwerkt in de jaarrekening 2020 De controle van de jaarrekening 2020 is een bijzondere controle omdat zowel het college bij het opstellen van de jaarrekening, als wij als externe accountant rekening hebben moeten houden met de implicaties van COVID-19 op het verantwoordingsjaar 2020. De gemeente Deventer heeft de implicaties als gevolg van COVID-19 juist en volledig verwerkt in de jaarrekening. COVID-19 heeft effecten op de gecontracteerde leveranciers en gesubsidieerde instellingen. Doordat er binnen de gemeente en samenwerkende partijen anders is gewerkt, ofwel door de beperkende maatregelen van de Rijksoverheid, dan wel een combinatie van factoren, komt het voor dat de prestaties voor bijvoorbeeld versterkte subsidies niet of anders zijn geleverd. Hierna gaan wij in op de belangrijkste onderdelen als gevolg van COVID-19 voor de jaarrekening 2020. Tozo-uitkeringen Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de COVID-crisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo).

Als onderdeel van de controle van de Sisabijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben vastgesteld dat de Tozo-uitkeringen van ruim € 10,8 miljoen juist en rechtmatig zijn verstrekt. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op het Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente géén specifiek M&O-beleid en controleplan IB-signalen heeft vastgesteld voor de Tozoregeling met specifieke risicofactoren en afwegingen inzake de Tozo. Wel hebben wij vastgesteld dat uw gemeente voldoende inspanningen levert ter opvolging van IBsignalen, echter ontbreekt een planmatige aanpak en kunnen wij niet vaststellen of wordt voldaan aan de kwalitatieve vereiste. Wij adviseren de gemeente om – conform de vereisten van de Tozo regeling – een M&O beleid vast te stellen én een controleplan IB-maatregelen uit te werken met hierin vastgelegd hoe omgegaan wordt met IB-signalen, hoe een risico-selectie is gemaakt (inclusief de afweging van de risico’s en de motivering welke risico’s wel en welke niet worden onderzocht), welke steekproeven worden genomen en wanneer (tijdspanne) welke controle plaatsvindt.

Subsidieverstrekkingen Bij de kaderstelling voor het subsidiebeleid zijn kaders vanuit gemeenteraad gedelegeerd aan het college. In deze gevallen kan een college zelfstandig kaders, dan wel de uitvoering binnen die kaders (b.v. op grond van een hardheidsclausule) aanpassen. De gemeente Deventer heeft in haar ‘Algemene subsidieverordening Deventer 2017’ een hardheidsclausule opgenomen. Hierin is opgenomen dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat ondanks dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van de hardheidsclause kunnen worden vastgesteld en hiermee rechtmatig worden beschouwd. Waardering vorderingen De waardering van de diverse debiteurenposities vragen in het controlejaar 2020 extra aandacht. Dit geldt voor zowel uitkeringsdebiteuren, debiteuren als gevolg van belastingen/heffingen, vergunningen als de overige uitzettingen. De gemeente Deventer heeft regelingen getroffen met ondernemers en burgers en heeft uitstel verleend voor het betalen van bijvoorbeeld de huren.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/21

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van vorderingen gecontroleerd als onderdeel van de jaarrekeningcontrole en hebben hierbij geen grote mutaties in de waardering van de vorderingen geconstateerd, eveneens hebben wij geen materiële controleverschillen geconstateerd. Zorgcontinuering en meerkosten De rijksoverheid heeft in het voorjaar van 2020 een dringend beroep gedaan op gemeenten om zorg te dragen voor de zorgcontinuïteit. Hierbij is geadviseerd om de niet-geleverde zorg maar ook de meerkosten als gevolg van COVID-19 door te betalen. In de jaarrekening 2020 van uw gemeente is € 1.189.000 aan lasten vanwege zorgcontinuïteit en € 216.000 aan meerkosten opgenomen. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij hierbij geen materiële afwijkingen geconstateerd.

Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief - als aan bepaalde voorwaarden is voldaan - ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2020 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

In 2020 hebben wij geconstateerd dat de netto vergoedingen aangewezen als eindheffingsbestanddeel onder de werkkostenregeling, waarbij de kosten ten laste van de vrije ruimte worden gebracht of waarbij een gerichte vrijstelling wordt toegepast, ten onrechte niet in mindering zijn gebracht op de WNT-bezoldiging van de topfunctionarissen met dienstbetrekking. Door deze correctie is de bezoldiging lager geworden in de verantwoording 2020, de vergelijkende cijfers over 2019 zijn ook aangepast in de verantwoording 2020. Deze correctie leidt niet tot een onverschuldigde betaling. In de jaarrekening 2020 is een gecorrigeerde WNT-verantwoording 2019 opgenomen inclusief de vereiste toelichtingen op grond van artikel 5d Uitvoeringsregeling WNT. Wij zijn akkoord met deze WNT-verantwoording en de toelichting op het foutherstel. Wij concluderen dat de fout hiermee is hersteld en adequaat toegelicht in de jaarrekening 2020 (artikel 2.2.3 punt 27 Regeling Controleprotocol WNT 2020). Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Deventer voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/22

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage en IMG-bijlage 2020 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.

In de SiSa-bijlage 2020 zijn in totaal acht nieuwe regelingen opgenomen. Dit heeft tot een verzwaring van het opstel- en controletraject geleid. IMG-bijlage Bij de controle van de IMG-bijlage die uw gemeente aan moet leveren bij de Provincie hebben wij eveneens geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd. Samenstelproces jaarstukken Bij de start van de controle was de jaarrekening en bijhorende controledossier van de gemeente gereed. Het complete jaarverslag is vervolgens in overeenstemming met de gemaakte afspraken tijdig aangeleverd. De samenwerking met de ambtelijke organisatie en het controleproces is goed verlopen, dit mede door al in juni en in tijden van de interim-controle de steekproeven uit te zetten en zo de belastbaarheid gedurende het jaar te verspreiden. Ten slotte onderkennen wij de gedrevenheid en kennis binnen team Finance & Control die, ondanks ambtelijke wisselingen, het proces van de jaarrekeningcontrole goed laat verlopen.

Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening Naast de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020 hebben wij ook de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Deventer

21065B0FDA/IM/23

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020

Interne beheersing Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle IMG-bijlage 2020

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet de accountant kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zoals blijkt uit de hierna opgenomen figuur is een begrotingsoverschrijding op de lasten van een tweetal programma’s te constateren.

Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van het onderdeel zoals opgenomen in de jaarverslag 2020. Op grond van deze analyse hebben wij geconstateerd dat deze overschrijdingen goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en daarmee niet mee hoeven te wegen in ons oordeel. Op basis van de voornoemde analyse waaruit blijkt dat de overschrijdingen passen binnen het bestaande beleid of gedekt zijn door direct met de lasten samenhangende baten - blijven de overschrijdingen onrechtmatig maar wegen deze niet mee in ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid 2020.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10344961/1