Document · PDF

2025-473 Perspectiefnota 2026-2029

Raadsvergadering 2 juli 2025, gemeente DeventerBij agendapunt: Opening26.979 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Daarnaast moet vanuit klimaatadaptatie in het gebied de nodige maatregelen genomen worden. Er is onderzocht of deze maatregelen gecombineerd kunnen worden met maatregelen om het hele gebied qua inrichtingskwaliteit en qua verkeersveiligheid naar een hoger plan te tillen. Dit ook om de economische potentie van het bedrijventerrein Kloosterlanden te vergroten. In hoofdlijnen bestaan de aanvullende maatregelen uit het opheffen van het fietspad langs de Noordzijde in combinatie met een dubbelzijdig bereden fietspad aan de zuidzijde en uit het splitsen van de

rijbaan tussen de Visbystraat tot net voorbij de Westfalenstraat. De minimale variant bestaat uit het verleggen van het fietspad. De middelen die hiervoor worden gevraagd bedragen €1 miljoen. De ambitievariant bestaat uit het verleggen van het fietspad en het splitsen van de rijbaan. De middelen die hiermee gemoeid zijn bedragen €5 miljoen. Het uitvoeren van de minimale variant staat de ambitievariant niet in de weg. Het kan gefaseerd uitgevoerd worden. Het uitblijven van de aanvullende investering vanuit de gemeente draagt het risico met zich mee dat de benodigde investeringen vanuit het bedrijfsleven niet worden gedaan. Hiermee valt de bodem onder de noodzakelijke revitalisering van het bedrijventerrein weg. 31. Deventer een veilige haven Op 19 maart 2025 is de uitgangspuntennotitie ‘Deventer, een veilige haven’ vastgesteld. Het college heeft daarin aangegeven een multifunctionele opvanglocatie te willen realiseren voor zowel vluchtelingen als overloop locatie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW). De kostenraming volgt in het najaar 2025. Hierbij houden we ook rekening met de sobere opvang aan mensen die geen verblijfsvergunning hebben. Dit is de zogeheten Bed, Bad, Broodvoorziening. Het kabinet besloot deze regeling niet langer te bekostigen. Voortzetting van deze regeling vraagt 200.000 jaarlijks vanaf 2027. 32.

Bodem Dit is een boekhoudkundige/ financiële verrekening. Bij de overdracht van formatie naar de Omgevingsdienst IJsselland, de start dus van de nieuwe dienst is ervan uitgegaan dat de kosten zouden worden gedekt door rijksmiddelen. Deze dekking vanuit het Rijk is de laatste jaren steeds minder geworden. Hierdoor is een tekort ontstaan, omdat ervan uitgegaan is dat tot in lengte van dagen de kosten door het Rijk zouden worden gefinancierd. Jaarlijks wordt nu het programma Milieu & duurzaamheid belast voor dit tekort. De afgelopen 4 jaar is dat ten laste gegaan van de reserve Bodem, terwijl deze reserve nodig is voor toekomstige bodemtaken (monitoring, onderzoek of sanering). 33. Theaterschip de Werf Sinds 2021 voert het Theaterschip De Werf uit, een talentontwikkelingsprogramma dat wordt ondersteund door de Regeling Versterking Maakklimaat Kunst en Cultuur Overijssel. Dit programma vereist een gemeentelijke matchingscomponent. Vanaf 2025 zal De Werf opnieuw aanvragen indienen bij de provincies Overijssel en Gelderland. De provincie Overijssel heeft ambtelijk aangegeven dat deze aanvraag gehonoreerd zal worden met €160.000 per jaar, terwijl de provincie Gelderland waarschijnlijk €50.000 per jaar zal bijdragen. Voorwaarde van deze provinciale subsidies is matching op gemeentelijk niveau, anders vervalt de provinciale bijdrage.

Namens de gemeente Deventer matchen we deze bedragen met €35.000 tot en met 2028. 34. Deventer Schouwburg, hoge energielasten Als gevolg van hogere energielasten en servicekosten voor Deventer Schouwburg is een knelpunt in de begroting van de Deventer Schouwburg ontstaan. Deze situatie blijft bestaan tot een oplossing is gevonden voor de huisvesting via het project Podiumkunsten Onder 1 Dak. Verzocht wordt om de hogere lasten te dekken tot afronding van het project. De kosten bedragen €190.000 per jaar.

35. Onderzoek verhuizing Athenaeumbibliotheek, Deventer Verhaal en Archeologie Deventer naar nieuw Collectie Centrum Overijssel. Via een haalbaarheidsonderzoek wordt momenteel onderzocht wat de consequenties zijn wanneer de Athenaeumbibliotheek, Deventer Verhaal en Archeologie Deventer verhuizen naar het nieuwe Collectie Centrum van Collectie Overijssel. Er zal sprake zijn van incidentele kosten om de verhuizing mogelijk te maken en daarnaast een structurele stijging van de huurlasten. De hogere huurlasten worden gecompenseerd middels een hogere subsidie. Bij afronding van het haalbaarheidsonderzoek zal duidelijk zijn om welke bedragen het gaat. Naar verwachting zal het nieuwe collectie centrum in 2028 worden opgeleverd. 36. Ateliers In december 2023 heeft de raad de motie Ruimte voor makers aangenomen. Het onderzoek dat wordt uitgevoerd maakt inzichtelijk welke ruimtevraag ten behoeve van kunstenaars en kunstinitiatieven actueel is en op welke wijze meer ruimte beschikbaar kan komen voor deze doelgroep. Om deze ambitie te realiseren (bestaand beleid) is investering noodzakelijk. De met deze ambitie gemoeide kosten worden inzichtelijk gemaakt en voorgelegd in separaat bestuurlijk besluitvormingsproces. 37. Onderzoek museumfunctie - Nieuwe Markt Tijdens de begrotingsbehandeling op 6 november 2024 is de motie 11.1 Museumfunctie Nieuwe Markt aangenomen.

Om de consequenties van het (al dan niet) vasthouden aan een museumfunctie op de Nieuwe Markt in beeld te brengen is nader onderzoek nodig. De kosten van dit onderzoek worden geraamd op €30.000. 38. Horecaleges De afgelopen jaren zijn de inkomsten (baten) van horeca-leges structureel te hoog ingeschat, waardoor de begroting op dit punt niet reëel is. Er is een nieuwe prognose gemaakt, waardoor een heroverweging van de baten van horeca-leges noodzakelijk is. 39. Functieherwaardering toezicht en handhaving In 2025 is een functieherwaarderingstraject uitgevoerd voor functies binnen de teams ondernemen en vergunningen en toezicht & handhaving. Deze herwaardering is uitgevoerd, omdat de inschaling niet meer passend was bij de werkzaamheden. Deze werkzaamheden zijn bij beide teams complexer geworden, waardoor ook de inschaling passend gemaakt moest worden. De functieherwaardering kost €114.000 per jaar. 40. Aanbesteding en licenties applicatie verkeersregelinstallaties Het huidige contract met de leverancier van de meeste ITS (Intelligent Traffic Systems) applicaties in Deventer is eindig en kan niet verlengd worden. Het is daarom noodzakelijk om deze opnieuw aan te besteden.

Intelligente Verkeers Regel Installaties (IVRI's) geven de gemeente bijvoorbeeld de mogelijkheid om nood- en hulpdiensten of het openbaar vervoer specifieke prioriteit op een door een iVRI geregeld kruispunt te geven. Op basis van de huidige markt is de verwachting dat de structurele lasten voor de ITS applicaties aanzienlijk hoger zijn dan het huidig beschikbaar budget. Afhankelijk van de hoogte van de inschrijving stijgen de jaarlijkse kosten met maximaal €200.000. Daarnaast zijn er eenmalige implementatiekosten.

7.5 Nieuw beleid De eerste 10 onderwerpen zijn een uitwerking van de toegelichte perspectieven in hoofdstuk 4, 5 en 6. De overige onderwerpen betreffen overige onderwerpen nieuw beleid. Alle onderwerpen staan kort onder deze tabel toegelicht. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Nr Omschrijving Buurtaanpak verzwaren van het stroomnet 1 LS/MS Impuls voorbereiding 3de 2 hoogspanningsstation 3 Teugseweg

Prog

2026

2027

2028

2029

-560

-140

4 Model school Plus Kindcentrum Lettele

-147 -31

-145 -31

-100

-115 -125 -98

-115

-100

-50 0

-50 -67

-66

-1.288

-1.533

-1.117

Deelname City Deal circulaire gebiedsontwikkeling

Extra impuls aanjagen initatieven klimaatadaptatie en groen

7 Uitbreiding capaciteit handhavingsjurist

8 Programma weerbaarheid en veerkracht Uitvoering afhankelijkheidsrelaties en 9 grensoverschrijdend gedrag Procesregisseur multiproblematiek zorg en 10 veiligheidscasussen 11 Pilots met AI 12 Fietspad Oostermaatsdijk Saldo

2 9 2 13 3

Toelichting 1 en 2. Buurtaanpak verzwaren van het stroomnet LS/MS en impuls voorbereiding 3e Hoogspanningsstation We werken samen met Enexis, TenneT en Liander om het elektriciteitsnet te versterken. Hiervoor is een programmateam werkzaam, waarvoor vanaf 2026 nog deels dekking nodig is. Het gaat om aanvullend ca € 240.000 per jaar (inclusief communicatie). Het programmateam stuurt op 3 programmalijnen, te weten verzwaren, verslimmen en inzicht/prioriteren. Programmalijn verzwaren gaat over het verzwaren van zowel het laagspannings-, middenspannings- als het hoogspannings netwerk. Alle drie de netwerken moeten verzwaard worden om een robuuste energievoorziening te hebben. De formele verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de netbeheerders. Als gemeente kunnen we dit proces wel versnellen door actief te faciliteren en mee te helpen ruimte te zoeken. Dit vraagt wel ambtelijke begeleiding en externe kosten op met name het LS/MS netwerk buurt/wijkaanpak (€ 320.000 per jaar) en het 3e hoogspanningsstation (€ 140.000 per jaar gedurende de komende 2 jaar). Programmalijn verslimmen gaat over het slimmer omgaan met energieverbruik. Daarbij zetten we vol in op de versnelling van slimme energiehubs, zowel op bedrijventerreinen zoals Bergweide als in woonwijken. Ook moedigen we projectontwikkelaars actief aan om bij

nieuwbouwplannen rekening te houden met het elektriciteitsnet – dit noemen we ‘netbewust bouwen’. We zien kansen om lokale energieopwekking en -opslag slim te koppelen aan nieuwe gebiedsontwikkelingen. Warmtenetten zijn een noodzakelijk alternatief voor elektriciteit bij het verwarmen van oudere woningen. Ook is dit hybride systeem van elektriciteit en warmtenetten robuuster. De inzet op deze programmalijn wordt gedekt uit de beschikbare CDOKE middelen. Programmalijn inzicht en prioriteren gaat om het inzichtelijk maken van onderliggende data om snel keuzes te maken. De inzet hierop wordt gedekt vanuit de bestaande begrotingsprogramma’s. 3. Teugseweg Voor de verdere gebiedsontwikkeling willen we een verbindingsweg aanleggen bij de Teugseweg. Deze weg draagt bij aan de verdere ontwikkelingen van het gebied “De Poort van Deventer”. De aanleg van deze weg vraagt om een investering van € 2,2 miljoen. 4. Model school Plus Kindcentrum Lettele In dit model wordt rekening gehouden met een veiligere verkeersinrichting én integratie van plannen van partijen op het terrein van de Spil. De extra investering voor plankosten en inrichting van de openbare ruimte voor Model school Plus bedraagt €470.000. Dit leidt tot structurele kapitaallasten vanaf 2027 van €31.000. 5.

Deelname City Deal circulaire dienstverlening De gemeente werkt mee aan innovatie, zoals via de City Deal toekomstgerichte gebiedsontwikkeling. 6. Extra impuls aanjagen initiatieven klimaatadaptatie en groen Om uitvoering te geven aan advies 1.4 van de klimaatraad voor het realiseren van meer groen in de wijk, de ondersteuning/ het aanjagen van burgerinitiatieven en intensiever overleg met het Groenbedrijf is voor 4 jaar €100.000 extra nodig. Zie toelichting hoofdstuk 7.6 Klimaatraad. Advies 1.4. 7. Uitbreiding capaciteit handhavingsjurist We krijgen steeds meer verantwoordelijkheden op het gebied van openbare orde en veiligheid. Zo neemt de gemeente de controles van coffeeshops en sekswerkbedrijven over van de politie, en hebben boa's sinds kort ook de mogelijkheid om te handhaven op kleine verkeersovertredingen. Het openbaar ministerie heeft een nieuw selectiviteitskader vastgesteld om de beperkte capaciteit in de strafrechtketen effectief in te zetten, hierdoor wordt vaker voor een bestuurlijk traject gekozen dan voor een strafrechtelijk traject. Mede hierdoor is een toename te zien in bestuursrechtelijke interventies (drugsfeiten en strafbare gedragingen openbare orde en veiligheid), maar de zaken zijn ook complexer geworden. Dit leidt, bij het oppakken van alle door de politie voor bestuurlijke handhaving aangedragen zaken, tot een tekort aan handhavingsjuristen.

De inzet van extra middelen hiervoor hebben een direct positief effect op de openbare orde en veiligheid en de leefomgeving van omwonenden. Inmiddels is de vraag voor extra middelen actueel en vraagt dit structureel €115.00 (1 Fte handhaving jurist).

8. Programma weerbaarheid en veerkracht De verslechterende internationale veiligheidssituatie en toenemende kans op natuurrampen en verstoringen van de (digitale) infrastructuur vereisen een gezamenlijke aanpak van de hele samenleving. De gemeente Deventer wil inwoners, organisaties en zichzelf weerbaarder maken tegen deze dreigingen. Recente crises hebben aangetoond dat inwoners en organisaties graag helpen, maar de samenwerking met de overheid kan beter. Het vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid is een meerjarige opgave, een die bij het opstellen van de strategische veiligheidsagenda nog niet was voorzien. Dit vraagt om extra capaciteit en middelen, waarvoor €125.000 per jaar wordt gevraagd voor 2026 en 2027. 9. Uitvoering afhankelijkheidsrelaties en grensoverschrijdend gedrag De gemeenteraad heeft een plan (raadsvoorstel 2024-438) goedgekeurd om geweld in afhankelijkheidsrelaties en seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen en te bestrijden. Voor de uitvoering en communicatie van dit plan is in de begroting van 2025 eenmalig €98.000 toegewezen. Omdat de raad het plan structureel wil uitvoeren, wordt voorgesteld om jaarlijks €98.000 beschikbaar te stellen voor beleidscapaciteit, uitvoering en communicatie. 10.

Procesregisseur multiproblematiek zorg en veiligheidscasussen De gemeente Deventer werkt met een escalatiemodel voor huishoudens met problemen op gebied van zorg en veiligheid. Dit model, de AVE-methode (Aanpak ter Voorkoming van Escalatie), richt zich op het voorkomen en aanpakken van dreigende en escalerende situaties. Het model kent 4 fasen oplopend in zwaarte: AVE-1is de groep inwoners zonder problemen (80%), AVE-2 met enkel- of meervoudige problematiek (15%), oplopend tot AVE-3 en AVE-4. Onder deze laatste 2 groepen valt 5% van de inwoners met complexe problemen op meerdere levensgebieden die bij AVE-4 leiden tot acuut dreigend gevaar op niveau crisisbeheersing. Bij AVE-2 tot en met AV-4 speelt een procesregisseur een centrale rol in het coördineren en bewaken van de voortgang van casussen. Deze regisseur signaleert, draagt zorg voor op- en afschaling en stuurt op effectiviteit van hulp. Op dit moment is er één procesregisseur. Deze inzet is te weinig voor de huidige hoeveelheid casussen en het gegeven dat er geen vervanging is, maakt de positie uiterst kwetsbaar. Er is daarom uitbreiding met één procesregisseur zorg en veiligheid nodig. Zonder uitbreiding is de kans op een verdere toename van AVE-4 casuïstiek reëel. 11. Pilots met AI Met betrekking tot de AI-ontwikkelingen volgen we een twee sporen beleid.

Enerzijds willen we beleid formuleren dat richting geeft aan de keuzes die we maken. In die lijn past het actualiseren van de I-visie. Daarnaast willen we experimenteren en leren door te onderzoeken hoe AI op een verantwoorde, efficiënte en toekomstgerichte manier ingezet kan worden om maatschappelijke waarde te creëren en om slimmer te werken. Dat willen we doen aan de hand van kleinschalige pilots waarbij we niet alleen oog hebben voor de techniek, maar ook voor ethiek, transparantie, privacy en wetgeving. Met de pilot Copilot van Microsoft hebben we ervaren dat deze toepassing veel tijd kan besparen. We willen ook andere pilots starten die gericht zijn om te onderzoeken of we op meer plekken tijd- en/of kosten kunnen besparen en/of de dienstverlening naar onze inwoners kunnen verbeteren. Met betrekking tot de AI ontwikkelingen volgen we een twee sporen beleid. Enerzijds willen we beleid formuleren dat richting geeft aan de keuzes die we maken. In die lijn past het actualiseren van de I-visie. Daarnaast willen we experimenteren en leren door te onderzoeken hoe AI op een verantwoorde, efficiënte en toekomstgerichte manier ingezet kan worden om maatschappelijke waarde te creëren en om slimmer te werken. Dat

willen we doen aan de hand van kleinschalige pilots waarbij we niet alleen oog hebben voor de techniek, maar ook voor ethiek, transparantie, privacy en wetgeving. Met de pilot Copilot van Microsoft hebben we ervaren dat deze toepassing veel tijd kan besparen. We willen ook andere pilots starten die gericht zijn om te onderzoeken of we op meer plekken tijd- en/of kosten kunnen besparen en/of de dienstverlening naar onze inwoners kunnen verbeteren. 12. Fietspad Oostermaatsdijk Om uitvoering te geven aan de motie 3.6 Fietspad Oostermaatsdijk die de Raad op 12 juli 2023 heeft aangenomen is reeds €1,4 miljoen gereserveerd. Uit het haalbaarheidsonderzoek komt naar voeren dat een totale investering van €2,4 miljoen noodzakelijk is om het fietspad te kunnen realiseren. Dit vraagt dus een aanvulling op het krediet van 1 miljoen. Dit leidt tot een structurele kapitaallast van circa €65.000.

7.6 Begrotingsoptimalisaties We hebben onderzocht waar we meer uit onze begroting kunnen halen. Dit kunnen besparingen zijn, maar ook voordelen of een betere toerekening van kosten. Ook zijn er wat financieel technische voorstellen, waarbij we eenmalige kosten dekken met eenmalige middelen, zodat we structureel iets meer ruimte hebben om beter invulling te geven aan onze opgaven. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Nr Omschrijving . 1 Klantgerichtheid en frontline sturing 2 Veiligheidsregio bijdrage FLO 3 Optimalisaties Kostenverhaal 4 Optimalisatie inzet van middelen 5 Optimalisatie kosten toewijzing leges 6

WMO Maatwerkvoorzieningen

7 8

Jeugd: aandacht voor derde verwijzers Jeugd: inzet van zorg Incidentele uitgaven dekken vanuit reserve 9 ipv structurele middelen Dekking CDOKE middelen ipv algemene 10 middelen Saldo

Progr.

2026

2027

2028

2029

1 2 5 5 5

60 650 100 170 150

60 650 150 170 300

60 650 200 170 300

0 650 200 170 300

400

1.000

9 9

617 417

1.233 833

1.850 1.250

2.483

1.000

1.033

413

363

5.460

5.759

6.480

6.453

Toelichting 1. Voordeel in legesinkomsten reisdocumenten als gevolg van paspoortenpiek Verwachte inkomsten zijn tijdelijk hoger dan de kosten die we hiervoor moeten maken. 2. Veiligheidsregio bijdrage Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) In de huidige situatie wordt de FLO jaarlijks afgerekend met de Veiligheidsregio op basis van een structureel beschikbaar budget. Voorgesteld wordt om voor de toekomstige afrekeningen FLO een voorziening in te stellen en deze incidenteel te vullen obv een doorrekening FLO t/m einde looptijd. De afrekening FLO kan dan vanuit de voorziening plaatsvinden waardoor het structureel beschikbare budget van €650.000 vrij kan vallen.

3. Optimalisaties Kostenverhaal Veel aanloopkosten en coördinatie kosten bij gebiedsontwikkeling komen voor rekening van de gemeente en worden niet verhaald bij initiatiefnemers. Minder kosten voor gemeentelijke rekening meer in rekening brengen bij initiatiefnemers. 4. Optimalisatie inzet van middelen Optimalisatie inzet van middelen van 10% (landelijk, verkeer volkshuisvestiging). Slimmer werken. Minder eigen gemeentelijke voorkeuren. Terug naar wat wettelijk vereist is. Minder beleid betekent minder ambtelijke capaciteit en minder toezicht. 5. Optimalisatie kosten toewijzing leges Mogelijk zijn meer gemeentelijke kosten toe te wijzen aan de leges. Verschuiving van dekking gemeente naar dekking uit legesinkomsten. 6. WMO Maatwerkvoorzieningen Er is nader onderzoek gedaan naar de kostenontwikkelingen in de WMO. We zien daarbij dat het WMO voorspelmodel voor Deventer financiële ruimte biedt. Die ruimte is hard nodig om extra te investeren in preventie en algemene voorzieningen, zoals Stap in de wijk, Bij de Halte of Huis van de wijk of het echtscheidingsloket. Dit voorkomt tekorten op de lange termijn. Daarnaast zijn er mogelijkheden tot financiële optimalisaties in de uitvoering van de WMO.

Mogelijke richtingen zijn: Stoppen met PlusOV en hiervoor lokaal maatwerk bieden, het onderbrengen van de was verzorging als algemene voorziening en de uitbreiding van de stedelijke mobiliteitspools (deelgebruik i.p.v. individuele verstrekking). Vanaf 2027 leidt dit tot een besparing van circa €1.000.000 structureel. 7 en 8 Jeugd. Sterke lokale toegang en meer aandacht voor derde verwijzers en inzet van zorg De tekorten in de jeugdzorg blijven oplopen en drukken sterk op ons begrotingsresultaat. We onderzoeken of en waar we invloed kunnen uitoefenen op de kosten. Dit begint met een sterke lokale toegang, waardoor meer aandacht is voor de derde verwijzers en de inzet van zorg. Daarnaast komt het Rijk met extra middelen uit de voorjaarsnota, maar ook met extra kortingen. Vooralsnog zijn deze vooruitzichten uitermate onzeker en gaan we uit van een meerjarig effect van structureel €9 miljoen. 9. Incidentele middelen dekken vanuit een reserve in plaats van structureel budget Door te onderzoeken welke middelen ten laste komen van structureel budget en deze ten laste te brengen van een reserve kunnen we meerjarig ruimte creëren in ons financieel kader. Dit vergt daarbij ook een zorgvuldige afweging om ons weerstandsvermogen en solvabiliteit in balans te houden.

7.7 Klimaatraad Hieronder treft u het overzicht aan van de uitgewerkte adviezen. De met een “V” aangemerkte onderwerpen zijn opgenomen in deze perspectiefnota. De met een “X” aangemerkte onderwerpen zijn besproken en niet opgenomen in de perspectiefnota. Voor de overige adviezen geldt dat in de middelen is voorzien in de programma’s zelf of via de CDOKE-middelen van het Rijk. Dan gaat om de adviezen 2.1, 2.2, 2.3, 3.5 en 4.5.

bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Nr.

Omschrijving

PPN

Programma

2026

2027

2028

2029

1.1

Deventer als lichtend voorbeeld voor oplossingen in de landbouw.

-85

1.2

Boer als natuurbeheerder – project Vezelvallei

-50

1.3

Meer groen in de gemeente – opstellen biodiversiteitsplan

-20

1.4

Gezonde en groene leefomgeving doen we samen!

-100

2.1

Bewustwording bij Deventenaren over hergebruik en reparatie van spullen vergroten.

4/12

-100

2.2

Gemeente Deventer legt aan haar inwoners verantwoording af over hoe circulair ze bezig is

4/12

I.c.m 2.1

2.3

Het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de Gemeente Deventer is circulair

4/12

I.c.m 2.3

2.4

Hergebruik van (kinder)spullen en kleding bevorderen

-40

2.5

Circulariteitsadvies op wielen

-10

3.1

Kwalitatief en betaalbaar Openbaar Vervoer (OV) voor iedereen

3.2

Fietsparkeren: vlot en veilig

3.3

Voorrang om veilig en vlot te kunnen fietsen!

3.5

Particuliere deelauto’s

3/12

-75

4.1

Deventer heeft meer dan 3x zoveel energie nodig in 2050 zonder CO2 uitstoot

-130

4.4

Ga slim om met warmte

-20

4.5

Zonnepanelen als zonneschermen

-20

5.1

Iedereen DOET mee!

-30

5.2

Deventer natuur als rechtspersoon!

-10

5.4

Klimaatneutrale (buiten)reclame in Deventer!

-50

6.1

Klimaatbestendige leefomgeving

-300

6.2

Creëer een voedingsbodem voor klimaatadaptatie

-200

Nr.

Omschrijving

2028

2029

6.3

Maak klimaatadaptatieoplossingen beschikbaar voor iedereen

6.4

Klimaatadaptatie door bedrijven

-66

7.1

Vervolg klimaatraad

-100

7.2

Monitoring van alle klimaatbeleidsmaatregelen

-110

-30

7.3

Heldere taal

7.4

Evenwichtige participatie bij klimaatmaatregelen

7.5

Deventer roept de klimaatnoodtoestand uit.

4/12

8.1

Help verhuurders met verduurzamen

-1.512

-1.054

-696

Saldo

PPN

Programma

2026

2027

-72

-67

Toelichting 1.1 Deventer als lichtend voorbeeld voor oplossingen in de landbouw We brengen eerst de bestaande regelingen in beeld en bepalen op basis daarvan of aanvulling daarop wenselijk is. Zo ja, dan moeten we de jaarlijkse extra middelen vaststellen. Dat doen we op basis van de uitkomsten van de PPN 2026-2029. Daarna wordt het stimuleringsprogramma verder uitgewerkt. De volgende onderdelen van het stimuleringsprogramma (zoals verwoord in het advies van de Klimaatraad) worden betrokken bij de PPN 2027-2030: Subsidies voor duurzame initiatieven: we gaan nader in beeld brengen welke vraag m.b.t. subsidies er voor duurzame initiatieven zijn i.r.t. bestaande regelingen. Vervolgens wordt bepaald of aanvullingen daarop wenselijk zijn. Daarnaast zullen we op zoek moeten naar extra financiering voor alternatieven voor chemische bestrijdingsmiddelen. De uitkomsten en een eventuele financiële claims hiervoor worden betrokken bij de PPN 2027-2030. 1.2 Boer als natuurbeheerder We starten met het ‘project Vezelvallei’ en maken expliciet of en hoe de aanjagersrol daarin past. Op basis van de uitvoering van ‘project Vezelvallei’ volgt een voorstel voor de invulling van de aanjagersrol. 1.3 Meer groen in de gemeente De uitvoering van dit advies past binnen het vast te stellen biodiversiteitsplan (dat is voorzien in het 2e kwartaal van 2025) en het uitvoeringsplan klimaatadaptatie.

In 2026 wordt een nieuw uitvoeringsprogramma ‘groen’ opgesteld. 1.4 Gezonde en groene leefomgeving doen we samen! Er zijn continue gesprekken met groenbedrijf en de gemeente, het groenbedrijf is de aannemer. De gemeente bepaalt dus hoe we een hogere ecologische waarde kunnen realiseren en het

HGB voert dit uit. Deze gesprekken worden maandelijks gevoerd en worden blijven gevoerd. Dit advies wordt uitgevoerd in samenhang met advies 6.1 2.1 Bewustwording bij Deventenaren over hergebruik en reparatie van spullen vergroten We gaan organiseren dat er repair cafés worden opgericht. Hiervoor is 1 fte nodig voor de jaren 2025 en 2026. 2.2 Gemeente Deventer legt aan haar inwoners verantwoording af over hoe circulair ze bezig is We gaan een systematische aanpak opzetten om uitvoering te geven aan dit advies. 2.3 Het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de Gemeente Deventer is circulair We gaan een plan van aanpak maken voor onderzoek naar (extra) kosten voor circulair inkopen en aanbesteden. 2.4 Hergebruik van (kinder)spullen en kleding bevorderen We gaan hier mee aan werk om vast te stellen wat nodig is om hergebruik van goederen te vergroten. Deze acties nemen we vervolgens op in het ‘Uitvoeringsprogramma Circulair’. We gaan in de praktijk ondervinden wat wel en niet werkt. 2.5 Circulariteitsadvies op wielen We nemen concrete acties op in het Uitvoeringsprogramma Circulair. We gaan een koppeling maken met de Klussendiensten. 3.1 Kwalitatief en betaalbaar Openbaar Vervoer (OV) voor iedereen We maken een overzicht van maatregelen die we nu al nemen om het OV aantrekkelijker te maken. Vaststellen wat we in aanvulling daarop kunnen doen en wat daar dan de kosten van zijn.

Die nemen we dan eventueel op in de PPN 2027-2030. 3.2 Fietsparkeren: vlot en veilig We maken een overzicht van maatregelen die we nu al doen om fietsgebruik te stimuleren en wat we doen op gebied van fietsparkeren. Vaststellen wat we in aanvulling daarop kunnen doen en wat daar dan de kosten van zijn. Die nemen we dan eventueel op in de PPN 2027-2030. 3.3 Voorrang om veilig en vlot te kunnen fietsen! We maken een overzicht van maatregelen die we nu al doen om fietsgebruik te stimuleren en wat we investeren in verbetering fietsinfrastructuur. Vaststellen wat we in aanvulling daarop kunnen doen en wat daar dan de kosten van zijn. Die nemen we dan eventueel op in de PPN 2027-2030. 3.5 Particuliere deelauto’s We gaan onderzoeken of de vraag naar deelauto’s kan worden vergroot. Zo ja, welke maatregelen zijn dan nodig om te voorzien in die vraag en wat zijn hier de kosten van. 4.1 Deventer heeft meer dan 3x zoveel energie nodig in 2050 zonder CO2 uitstoot Dit valt binnen de monitoring en sturing op het uitvoeringsprogramma en de voorbereiding voor het onderzoek naar het energiesysteem van de toekomst. Eind 2025 wordt het uitvoeringsprogramma van de Energievisie geëvalueerd.

4.4 Ga slim om met warmte Er wordt een warmteprogramma opgezet, besluitvorming hierover wordt verwacht aan eind van het 3e kwartaal in 2025. 4.5 Zonnepanelen als zonneschermen We zijn bezig met de voorbereiding van de besluitvorming over de inzet van extra middelen voor het realiseren van Solar Carports. Dat doen we in overleg met Deventer Energie Coöperatie. 5.1 Iedereen DOET mee! We gaan in beeld brengen welke mogelijkheden voor specifieke campagnes er zijn, in aanvulling op wat er allemaal al gebeurt binnen Duurzaam Deventer. Daarbij kijken we naar de Deventer ambities en welke onderwerpen nog extra aandacht kunnen gebruiken. Mocht uit het in beeld brengen van de mogelijkheden voor een specifieke campagne blijken dat er behoefte is aan een extra campagne, zal voorafgaand aan de campagne een flitspeiling worden uitgevoerd. Dit houdt in dat we eerst kijken wat de doelgroep al weet over het onderwerp. Dit doen we door een korte peiling via social media. Daarna zullen we werken aan het campagne concept en planning van de campagne en uiteindelijke uitvoering van de specifieke campagnes. 5.2 Deventer natuur als rechtspersoon! We gaan in beeld brengen wat de mogelijkheden zijn om de natuur als rechtspersoon aan te merken, inclusief te consequenties daarvan.

Op basis daarvan zal een raadsvoorstel worden opgesteld voor het concreet aanmerken van een specifieke natuurentiteit als rechtspersoon, bijvoorbeeld een bepaalde soort of een bepaald gebied. 5.4 Klimaatneutrale (buiten)reclame in Deventer! Dit advies wordt betrokken bij de uitwerking en afhandeling van de motie van 27 maart 2024. Uw raad wordt middels een raadsmededeling (2025-314) op de hoogte gesteld over de wijze waarop klimaatneutrale buitenreclame bereikt kan worden. De planning is dat aan uw raad voor het einde van het tweede kwartaal 2025 een raadsvoorstel wordt voorgelegd voor het herijken van het reclamebeleid. 6.1 Klimaatbestendige leefomgeving Dit past in de uitvoering van het Klimaatadaptatieprogramma (KAP) uit 2021. Dit advies wordt uitgevoerd in samenhang met advies 1.4. 6.2 Creëer een voedingsbodem voor klimaatadaptatie Dit advies valt binnen de uitvoering van het Klimaatadaptatieprogramma uit 2021 en de uitvoering van de Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen Deventer (vastgesteld door de raad op 19-3-2025). Daarnaast zijn we bezig met een onderzoek naar het opzetten van een duurzame klussendienst en werken we samen met de al bestaande klussendiensten. De adviezen 6.2 en 6.3 nemen we beide op in de herziening van het Klimaatadaptatieprogramma.

6.3 Maak klimaatadaptatie-oplossingen beschikbaar voor iedereen Dit advies valt binnen de uitvoering van het Klimaatadaptatieprogramma uit 2021 en de uitvoering van de Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen Deventer (vastgesteld door de raad op 19-3-2025). Daarnaast zijn we bezig met een onderzoek naar het opzetten van een duurzame klussendienst en werken we samen met de al bestaande klussendiensten.

Promotie van de website en subsidies via Duurzaam Deventer, met campagne Groen en biodiversiteit vanaf Q2 ’25. Met bestaande maatregelen (Ulebelt, Regenwaterambassadeurs, klimaatmakelaar, ondersteuning initiatieven WijDeventer, klussendiensten, website Duurzaam Deventer) en de verbrede stimuleringsregeling ondersteunen en stimuleren we bewonersinitiatieven. 6.4 Klimaatadaptatie door bedrijven We zijn gestart met de uitvoering van de projecten uit de 2e Uitvoeringsagenda TBBT. Op enkele gebieden op de bestaande terreinen is meer groen aanwezig als gevolg van de uitvoering van de 1e en de 2e uitvoeringsagenda TBBT. Zo zijn er wandelpaden gecreëerd, een parkje aangelegd bij de kop van de havenarm, en hebben enkele ondernemers hun panden verduurzaamd en privéterrein vergroend. 7.1 Vervolg klimaatraad Er is afgelopen periode aan de uitwerking gewerkt. Hierin wordt beschreven hoe de PAEK vormgegeven kan worden en waar we rekening mee moeten houden. Bijvoorbeeld de opdrachtbeschrijving, de adviesraad Natuur & Milieu, een verordening, het mandaat, enz. De uitwerking ligt op dit moment bij een aantal oud-leden van de klimaatraad. Zij lezen mee en geven feedback op het voorstel. Uiteindelijk zal er net voor of na de PPN een voorstel zijn waar het college over kan beslissen en een plan van aanpak voor implementatie.

7.2 Monitoring van alle klimaatbeleidsmaatregelen We gaan ervoor zorgen dat de klimaatmonitor continu operationeel is. 7.3 Heldere taal De website duurzaam Deventer en overige communicatiemiddelen als social media en foldermateriaal nog eens een kritisch onder de loep nemen. Zodat we daarmee inzicht krijgen of er ruimte is voor verbetering. Daarnaast nemen wij ons voor om nieuwe campagnes te testen bij inwoners, door mensen te bevragen op straat of in het stadhuis. Per kwartaal kijken we terug op ondernomen acties binnen duurzaam Deventer. Wat hebben we gedaan en wat was het effect. We kijken dan met een brede groep aan communicatie en contentspecialisten naar de ingezette communicatie. Elk kwartaal zullen we dus ook kritisch blijven kijken naar de gebruikte taal. Op dit moment wordt gewerkt aan een nieuwe, toegankelijke website www.deventer.nl. Op deze site gebruiken we de aanspreekvorm je/jij in plaats van u. Je/jij is informeler en toegankelijker. Ook in andere communicatie kijken we per keer of je/jij gewenst is. We werken binnen de gemeentelijke organisatie continue aan begrijpelijke taal. Mede met de inzet van taalcoaches. Dit zijn in begrijpelijke taal getrainde collega's die teamgenoten kunnen helpen bij het opstellen van brieven, mails en andere communicatiemiddelen.

7.4 Evenwichtige participatie bij klimaatmaatregelen In de komende jaren blijven we op verschillende, creatieve en out-of-de-box manieren inzetten op het bereiken van verschillende doelgroepen. In 2024 is Duurzaam Deventer opgezet en verder uitgebouwd, is het Deventer Isolatieprogramma opgebouwd (waaronder Deventer Helpt), en ieder jaar starten we nieuwe warmteplannen op. Er is in het afgelopen jaar veel ontwikkeld en geëxperimenteerd. Het resultaat zien we terug in het (online) bereik dat we hebben via Duurzaam Deventer. In de komende jaren blijven we dat doen via Duurzaam Deventer en de verschillende lopende projecten en programma's. Het op creatieve manieren bereiken van verschillende doelgroepen wordt gedekt vanuit de middelen die er al zijn voor Duurzaam

Deventer, isolatieprogramma en warmteplannen. In 2025 blijven we uitvoeren maar zetten we ook in op monitoring. We willen goed kunnen zien welke acties het meest effectief zijn en op welke manier we het beste bereik hebben. 2024 was het startjaar, daar kunnen we nu mee gaan vergelijken. De acties vanuit het warmteprogramma en de warmteplannen zijn echter vooral gericht op woningisolatie. Als we naar verduurzaming in de brede zin van het woord kijken zouden we daar graag wat aan toe willen voegen. Een nieuw idee waaraan gewerkt wordt is de ‘expeditie groen', een buurtcampagne waarin we met locatietheater en kunstenaars aan de slag willen met verduurzaming van je eigen leefomgeving in de breedste zin van het woord. Een expeditie waarin we inzetten op inspireren én, doen en op zichtbaar maken wat er gedaan wordt. 7.5 Deventer roept de klimaatnoodtoestand uit We gaan in beeld brengen wat hier de mogelijke juridische, financiële en/ of praktische consequenties kunnen zijn. 8.1 Help verhuurders met verduurzamen We zullen een voorstel maken voor de uitvoering van dit advies en eventuele middelen worden meegenomen in de PPN 2027-2030. Dit is een advies waar we doorlopend aan werken en valt binnen programma 12.

8. Strategische investeringsagenda 8.1 Inleiding In het voorjaar van 2024 heeft de Raad besloten de strategische investeringsagenda te hanteren als financieel instrument. De spelregels strategische investeringsagenda zijn in maart 2025 vastgesteld door de Raad. In de programmabegroting 2025 is de investeringsagenda reeds ter kennisname aangeboden aan de Raad. In deze perspectiefnota bieden we de strategische investeringsagenda voor het eerst ter vaststelling aan. Bij een deugdelijke financiële huishouding hoort een goede balans tussen de langjarige opgaven in de fysieke leefomgeving enerzijds en een langdurig consistent financieel beleid ten aanzien van de schuldpositie anderzijds. De investeringsagenda biedt inhoudelijk en financieel inzicht in de investeringsopgaven vanaf initiatief / ambitie tot realisatie. De strategische investeringsagenda is gekoppeld aan de groei van de gemeente Deventer. De groei van Deventer in de komende jaren met in totaal 11.000 woningen (vanaf 2020) vraagt om grote investeringen in de leefomgeving. De veelheid en de omvang van de investeringen in combinatie met de grenzen aan financiële middelen en de uitvoeringskracht van de organisatie vragen om een langjarige en brede afweging. Dit vraagt om slimme combinaties, extern geld, prioritering en uiteindelijk het maken van keuzes.

De Strategische Investeringsagenda is een nieuw instrument en heeft naast het zijn van een sturingsinstrument als doel te sparen voor toekomstige investeringen. Hierdoor ontstaat er meer financiële continuïteit en stabiliteit om uitvoering te geven aan de langjarige investeringsopgaven. Tevens komt de gemeente beter in positie als andere partijen in de stad willen investeren. Door te beschikken over budgetruimte kunnen we slagvaardiger inspelen op de dekkingsmogelijkheden van provincie, Rijk of Europese Fondsen. Met deze strategische investeringsagenda geven we inzicht- en overzicht in de toekomstige investeringsbehoefte en de financiële middelen die daarvoor benodigd zijn. Op basis hiervan gaan we met de raad in gesprek over de prioritering van investeringen in combinatie met de beschikbare middelen.

8.2 Algemeen De gemeente Deventer staat aan de vooravond van een periode van groei en transformatie. In een tijd waarin zowel de globale als nationale context ons voor grote uitdagingen stelt, is het van cruciaal belang dat wij als gemeente proactief en strategisch handelen. De groei van Deventer vraagt grote investeringen in de fysieke leefomgeving. Op hoofdlijnen zijn drie soorten investeringen in de fysieke leefomgeving te onderscheiden: 1. Investeringen in onrendabele top woningbouw- en werkopgaven; 2. Investeringen in infrastructuur en mobiliteit; 3. Investeringen in maatschappelijke voorzieningen. 8.2.1 Investeringen in onrendabele top woningbouw- en werkopgaven Bij de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties, werklocaties (zoals bedrijventerreinen, kantorenparken) of gemengde werk-woongebieden kunnen de kosten van de publieke investeringen ontwikkeling hoger uitvallen dan de opbrengsten. Het verschil tussen de totale kosten en de marktwaarde van het project wordt aangeduid als de onrendabele top.

De oorzaken van een onrendabele top zijn divers. Een onrendabele top kan onder andere ontstaan door: • Hoge kosten voor aanpassing of aanleg infrastructuur en leefomgeving (wegen, OV, nutsvoorzieningen); • Bodemverontreiniging of andere saneringskosten; • Lage grondprijzen in economisch zwakkere regio’s; • Beperkte marktvraag of lange terugverdientijd; • Ambities voor duurzaamheid of ruimtelijke kwaliteit die extra investeringen vergen. Een onrendabele top vormt vaak een belemmering voor investeringen door marktpartijen. Overheden (zoals het Rijk, provincies of gemeenten) kunnen daarom bijdragen via subsidies, fondsen of andere financiële instrumenten om deze top af te dekken. Dit maakt ontwikkelingen haalbaar en versnelt de ontwikkeling van strategisch belangrijke werklocaties. De gemeente Deventer heeft de ambitie om voor 2035 (vanaf 2020) 11.000 nieuwe woningen te realiseren. Dit is geen gemakkelijke opgave, gezien de onrendabele top van met name binnenstedelijke grondexploitaties. Op basis van diverse onderzoeken en kentallen is duidelijk dat de onrendabele toppen van binnenstedelijke woningbouw ca € 20.000 per woning is. De binnenstedelijke opgave voor Deventer heeft de komende jaren (tot 2035) een omvang van ca 7.000 woningen. Grove indicatie omvang: € 140 miljoen. De onrendabele top van werklocaties is zeer sterk afhankelijk van de planuitwerking.

Hier zijn aan de voorhand geen kentallen beschikbaar. 8.2.2 Infrastructurele en mobiliteits-investeringen De groei van onze stad vereist aanzienlijke investeringen in infrastructuur. Dit omvat niet alleen de aanleg van nieuwe wegen en openbaar vervoersverbindingen, maar ook de verbetering van bestaande infrastructuur en aanpassingen in de openbare ruimte om de toenemende drukte op te vangen. Om de leefbaarheid van de fysieke leefomgeving bij verdichting te waarborgen is het belang van de stedelijke infrastructuur ook een transitie doormaakt. Vanuit het STOMP-principe zijn investeringen nodig om meer ruimte te creëren voor voetgangers en fietsen. Om de binnenstedelijke ruimte leefbaar te houden ondanks verdere verdichting en opgaven op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie, moet de automobiliteit worden verplaatst of moet ruimte gevonden worden door multifunctioneel grondgebruik (ondergronds brengen van infrastructuur). Om de stationsomgeving maximaal te benutten voor onze stedelijke groei, zijn zeer grote investeringen nodig aanvullend op de versnellingsgelden. Deze investeringen zijn cruciaal om de bereikbaarheid en leefbaarheid van Deventer te waarborgen. Dergelijke grote infrastructurele ingrepen om de groei van Deventer op te vangen vallen onder de bovenwijkse en bovenplanse voorzieningen.

Alleen het toerekenbare deel van de investeringen kan verhaald worden op gebiedsontwikkelingen. Als ze financieel niet verhaald kunnen worden vallen ze onder de onrendabele top van gebiedsontwikkelingen (zie punt 1 / paragraaf 8.2.1). Er zijn echter ook kosten van infrastructurele en mobiliteits-investeringen die niet-toerekenbaar zijn aan de ontwikkelingen. Deze resterende kosten moeten wel gemaakt worden. Deze kosten zijn op basis van kentallen vele malen hoger dan de onrendabele top bij woningbouwprojecten. Grove inschatting omvang: € 280 miljoen - € 560 miljoen.

8.2.3 Investeringen in Maatschappelijke Voorzieningen Naast woningbouw en infrastructuur is het van groot belang dat wij investeren in maatschappelijke voorzieningen zoals scholen, zorginstellingen, wijk- en buurtvoorzieningen, kunst- en culturele instellingen, sportinstellingen en recreatiemogelijkheden. Deze voorzieningen dragen bij aan de sociale cohesie en de kwaliteit van leven in onze gemeente. Het is onze taak om ervoor te zorgen dat deze voorzieningen gelijke tred houden met de groei van onze bevolking. Grove indicatie omvang: € 100 miljoen - € 300 miljoen.

8.3 Strategische Investeringslijst Op basis van de huidige programma’s binnen de gemeente zijn op deze strategische investeringsagenda de investeringsopgaven opgenomen. Hierbij is onderscheid gemaakt in de opgaven waarvoor de versnellingsgelden zijn ontvangen en de overige investeringsopgaven. Bruto investering

Categorie

Bijdrage derden

Beschikbare dekking

A t/m 2029

B T/m 2035

C Na 2035

4.300

-1.075

2.150

215

-107

9.000

-2.685

3.629

15.000

-3.601

7.798

6.516

-2.290

1.936

Centrumschil de Kien Handelskade

4.512

-2.150

212

Centrumschil de Kien langzaamverkeersbrug Handelskade

1.854

-927

Centrumschil de Kien Brinkgeverweg

161

-81

12.000

-882

-5.882

5.237

1.850

-742

366

55.408

-14.540

-19.540

21.328

17.778

-8.889

9.352

-4.676

634

-317

27.764

-13.882

Centrumschil Historische binnenstad

3.785

-2.420

1.365

Centrumschil Historische binnenstad

6.240

-300

5.640

-55.000

30.000

5.000

7.785

8.300

Investering

Totaal

Versnellingsgelden Centrumschil Historische binnenstad fietsenstalling Centrumschil Historische binnenstad maatregelen speedpedelec Centrumschil de Kien mobiliteitshub Centrumschil de Kien tunnel onder spoor Centrumschil de Kien autoluw Verzetslaan

Centrumschil Werkgebieden in ontw. mobiliteitshub Roto Centrumschil Werkgebieden in ontw. langzaamverkeers brug Roto naar binnenstad Totaal Centrumschil versnellingsgelden Keizerslanden capaciteitsuitbreiding van Oldenielstraat Keizerslanden Fiets- en voetgangerstunnel WC Keizerslanden Keizerslanden fietspad Laan van Borgele Totaal Keizerslanden versnellingsgelden

21.328

Overige investeringen

Centrumschil de Kien parkeergarage onder de gracht Centrumschil de Kien fietsparkeren station noord

85.000 5.000

Centrumschil de Kien

10.040

-315

Centrumschil de Kien

8.310

-10

-1.940

Investering

Bruto investering

Centrumschil Vestingzone

2.100

Centrumschil Vestingzone

690

Centrumschil Werkgebieden in ontw. Centrumschil Werkgebieden in ontw. Haveneiland onrendabele top Keizerslanden ondertunneling kruispunten v Oldenielstraat Keizerslanden kruispunt Lebuinuslaan – K. de Grotelaan Keizerslanden Kei 13 Keizerslanden Herontwikkeling Piekfijnplein onrendabele top Twee scholen voor de groei van de stad Deventer

Categorie

Bijdrage derden

Beschikbare dekking

A t/m 2029

B T/m 2035

C Na 2035

-1.610

-300

190

690

1.835

-860

975

12.500

-8.500

4.000

26.000

20.000

2.000

1.200

21.928

11.890

Poort van Deventer

12.090

IJsselfront Noord

3.000

IJsselfront Zuid

3.000

11.000

2.700

16.000

20.000

10.000

Derde IJsselbrug

300.000

Totaal overige investeringen

594.418

-4.855

-66.900

66.515

116.148

340.000

552.663

Totaal strategische investeringsagenda

677.590

-33.277

-100.322

87.843

116.148

340.000

543.991

Grondexploitatie Wechelerhoek onrendabele top Grondexploitatie Wechelerhoek Zandweteringpark Programma Fiets Verbreden fietspaden op- en afgangen spoorbrug Programma Fiets Fietsbrug IJssel F1 parallel langs A1 Programma Fiets Spoor- en wegkruising Siemelinksweg langs Schipbeek Programma Fiets Fietsverbinding Wechelerhoek - Tunnel Henry Dunantlaan

-200

Totaal

Toelichting Gebiedsontwikkeling Centrum & Schil Voor de gebiedsontwikkeling hebben we als gemeente meerdere subsidies verkregen. Dit betreft o.a. de versnellingsgelden (€14,7 miljoen), Woningbouwimpuls (€3,25 miljoen) en middelen voor het stadsarrangement (circa €1,6 miljoen). De onderliggende projecten lopen al. Belangrijke risico’s hieromtrent zijn trage besluitvorming, stijgende bouwkosten, en vertraging van bouwprojecten. Tegelijk liggen er kansen om sneller te bouwen, ontwikkelaars te stimuleren en extra subsidies aan te trekken. Belangrijke voorwaarde is dat we uiterlijk in 2030 starten met de bouw van de woningen, en alles voor 2035 moeten afronden. Dit vraagt lef, duidelijke keuzes en samenwerking. Het niet tijdig realiseren zal resulteren in te terugbetalen van de subsidies. Bij het schetsen van een perspectief op de ontwikkeling van het gebied Centrum & Schil, op basis van de gemeentelijk ambities, dan zijn meerdere aanvullende investeringen benodigd. Oorzaken hiervan zijn hogere bouwkosten (o.a. door stijgende rente, duurzaamheidseisen), 62

situaties waar geen kostenverhaal mogelijk is en scope wijzigingen om gemeentelijke ambities te realiseren en kansen te benutten. Zo zijn extra middelen nodig om 10 versnellingsprojecten te realiseren. Deze kosten zijn nog niet volledig gedekt en moeten uiterlijk voor 2030 gereserveerd worden. Ook is extra budget nodig voor: Maatregelen uit het besluit Hoogwaardig Wonen in Stad (HWS) en Investeringen in openbare ruimte (klimaat, mobiliteit, vergroening). De financiële vertalingen voor het schetsen van het perspectief voor het gebied Centrum &Schil is inzichtelijk gemaakt in onderstaande weergave. Dit laat zien dat de ontwikkeling van het gebied voor de korte- middellange- en lange termijn vraagt om een investering van ruim €190 miljoen. Hiervan is ruim € 108 miljoen reeds gedekt vanuit de huidige begroting dan wel bijdragen en subsidies. Aanvullende dekking is benodigd ten bedrage van circa €82 miljoen. Daarvan is €59 miljoen nieuw beleid en €23 miljoen bestaand beleid. Het totaal van deze investeringen ziet hoofdzakelijk toe op investeringen voor de inrichting van de openbare ruimte, investeringen in parkeervoorzieningen en de onrendabele top op de ontwikkelingen van het Haveneiland waar voorkeursrecht op is gevestigd. Belangrijke risico’s zijn trage besluitvorming, stijgende bouwkosten, tekort aan budget en vertraging van bouwprojecten.

Tegelijk liggen er kansen om sneller te bouwen, ontwikkelaars te stimuleren en extra subsidies aan te trekken. Voorwaarde is dat we uiterlijk in 2030 starten met de bouw van de woningen, en alles voor 2035 afronden. Gebiedsontwikkeling Keizerslanden Vanuit de versnellingsgelden is er in de gemeentelijke begroting een bedrag beschikbaar van € 27,6 miljoen. Dit voor infrastructurele werkzaamheden ten behoeve van de woningbouwversnelling. De helft van dit bedrag is gedekt vanuit een rijksbijdrage. De doelstelling is een beoogde woningbouwversnellingen van 1650 woningen in het gebied Keizerslanden. Voorwaarden van de rijksbijdrage is dat de start van de bouw van de laatste woningen in 2030 moet zijn begonnen en dat de infrastructurele werkzaamheden uiterlijk in 2027 moeten zijn gestart en in 2035 moeten zijn opgeleverd. Hierin schuilt ook het risico, dat als de infrastructurele werkzaamheden niet of niet tijdig worden gerealiseerd, we hier als gemeente de rijksbijdrage (gedeeltelijk) moeten terugbetalen. Ook dienen we het risico te onderkennen van stijgende prijzen (indexatie). De rijksbijdragen worden namelijk niet geïndexeerd. Bij het verder schetsen van een perspectief voor dit gebied, zien wij de onderstaande investeringen op de middellange- en lange termijn op ons afkomen om het gebied mee te laten groeien met de ambities van de groei van de stad van Deventer.

Daarvoor zijn aanvullende middelen benodigd welke wij op zullen nemen in de strategische investeringsagenda. Dit omvat investeringen in: • Capaciteitsuitbreiding infrastructuur Hanzewegtracé • Ongelijkvloerse gemotoriseerd-/fiets-/voetgangerskruisingen (Oldenielstraat) rond 2030. Inschatting €21–26 miljoen, afhankelijk van de combinatie van mogelijke ongelijkvloerse kruispuntoplossingen. • Aanpassen kruispunt Lebuinuslaan / Magijnenenk met de Karel de Grotelaan. Dit omwille van meer capaciteit voor gemotoriseerd verkeer door overkluizing. Inschatting is een investering van meer dan €20 miljoen (eenmalig, rond 2030) • Ruimtelijke inpassing van de buitenruimte van Kei13 (volgens STOMP-principe). De inschatting bedraagt €2 miljoen over de jaren 2026/2027. • Herontwikkeling van het Piekfijnplein waar de gemeente voorkeursrecht heeft gevestigd. Eerdere subsidieaanvraag voor de ontwikkeling van dit plein is afgewezen. De ontwikkeling van dit plein vraagt om dekking van een onrendabele top van circa €1,2 miljoen in 2027. 63

Twee scholen voor de groei van de stad Deventer In het Integraal Huisvestingplan Onderwijs 2024-2040 is een eerste doorkijk gegeven van de verwachte leerlingengroei in Deventer. In verschillende wijken begint de capaciteit onder andere door de woningbouwopgave te knellen. De twee focusgebieden in de eerste fase van het IHP, te weten de Centrumschil en Keizerslanden, hebben naar verwachting vanaf 2028 aanvullende capaciteit nodig. Dit vertaalt zich op het moment in twee 'standaard' scholen van ongeveer 360400 leerlingen. Omdat deze capaciteitsvraag gerelateerd is aan de groei van Deventer, reserveren we hiervoor middelen binnen de strategische investeringsagenda. Poort van Deventer De Poort van Deventer vormt dé toegangspoort naar Deventer. Het gebied biedt ruimte aan economische activiteit, maar kent ook een sterke landschappelijke kwaliteiten. De gemeente wil de economische kwaliteit in het gebied een impuls geven en tegelijkertijd de ruimtelijke kwaliteiten van het gebied toegankelijk maken. Zowel voor autoverkeer, maar misschien meer nog wel voor langzaam verkeer. De verkeersader Zutphenseweg in het gebied Poort van Deventer vormt een belangrijke schakel binnen het verkeersnetwerk van Deventer en is in de spitsen het drukste wegvak van Deventer.

Plannen om het gebied te transformeren hebben niet alleen impact op de (auto)bereikbaarheid van de Poort van Deventer, maar ook op die van de hele stad. Voor de ontwikkeling van de stad als geheel is het van belang dat de verkeerskundige structuur wordt verbeterd zodat Deventer aantrekkelijk blijft, zowel voor bewoners en bezoekers van de stad als voor huidige en toekomstige bedrijven. Het kruispunt tussen de Zutphenseweg en de Visbystraat/Teugseweg zit in de huidige situatie tijdens de spitsperiodes al aan zijn maximumcapaciteit. Hierdoor ontstaat regelmatig filevorming. Daarom zijn nieuwe economische ontwikkelingen in de Poort van Deventer, die leiden tot een grote toename van verkeersbewegingen, zonder ingrepen niet mogelijk. Bij een toename van verkeer versterkt dit effect en nemen opstoppingen voor het kruispunt in aantal en intensiteit toe. Om de stad op lange termijn bereikbaar te houden, is het noodzakelijk infrastructureel in te grijpen. Er zijn verkeerskundige deelopgaven in en om het gebied uitgewerkt, die het verkeerskundig systeem als geheel flexibeler maken en capaciteit toevoegen voor alle vervoersstromen. Deze deelopgaven creëren bovendien economische kansen in het gebied.

IJsselfront Noord en Zuid De komende jaren is de infrastructuur binnen het IJsselfront, onder te verdelen in Noord (Rembrandtkade en omgeving), Centrum (Welle-Kapjewelle) en Zuid (Zutphenseweg en omgeving), toe aan een opwaardering. Met enige regelmaat worden hier vragen over gesteld door bewoners, raadsleden, de fietsersbond en ander stakeholders in onze stad met betrekking tot de inrichting en het beheer/onderhoud van dit gebied. Op 10 juli 2024 heeft de raad een motie aangenomen om IJsselfront Noord de hoogste prioriteit te geven en hiervoor €3 miljoen te gaan reserveren. In de MJOP-MIND 2024-2027 staan met name de aanpak voor de delen IJsselfront Noord en Zuid gepland. De dekking voor puur het onderhoud is aanwezig maar voor aanpassingen in de (her)inrichting zijn geen middelen beschikbaar. Dit geldt uiteraard ook voor het middendeel van het IJsselfront. De verwachte uitgaven voor IJsselfront Noord en Zuid worden, bovenop hetgeen gepland in MJOP-MIND 2024-2027, geraamd op €6 miljoen.

We kijken of er mogelijkheden voor cofinanciering zijn in de vorm van meekoppel kansen, provinciale subsidies etcetera. Het gehele IJsselfront moet infrastructureel en qua inrichting/beheer wel als een geheel beschouwd worden maar wat betreft de uitvoering kan er wel gefaseerd voeren en de financiering kan dus ook gespreid worden over de jaren (na 2028). Grondexploitaties Wechelerhoek en Zandweteringpark onrendabele top Naar verwachting is er voor de verwerving van gronden in totaal een bedrag nodig van ca. €28 miljoen euro. Waarschijnlijk is afwaardering van de gronden voor de Zandweteringszone direct noodzakelijk. Dit betreft een bedrag van €2,7 miljoen euro. Voor de verwerving van de ontwikkelgebieden zal het aankoopbedrag afgewaardeerd moeten worden met €11 miljoen. Dit betekent dat er uiteindelijk effectief een bedrag voor aankoop benodigd is van €13,7 mln. Programma Fiets Het college heeft het programma fiets vastgesteld voor de periode 2021-2025. De afgelopen jaren is veel energie gestoken in het op peil brengen van het fietsnetwerk omdat de fiets hét vervoermiddel is voor in en buiten de gemeente. Binnen de meerjarenprogrammaring van zowel wegonderhoud als investeringen op gebied van infrastructuur, heeft de fiets altijd een prominente plek.

Vanzelfsprekend betekent het inpassen van fietsinfrastructuur in de bestaande, soms historische omgeving ook het doen van compromissen. Er ligt een grote opgave om de lijn van de afgelopen jaren voort te zetten en bij voorkeur zelfs een impuls te geven. De ambitie om in toekomst ‘dé slimme gemeente van Overijssel op gebied van positieve gezondheid en duurzame bereikbaarheid’ te worden vraagt om een schaalsprong in kwaliteit en investeringen. De focus ligt hierbij op de fiets in het economisch verkeer. Fietsen moet vanzelfsprekend worden naar werk, winkel en school. De kracht van het fietsbeleid ligt in de combinatie van maatregelen, op fysiek vlak én in gedrag, gebruikmakend van ontwikkelingen op gebied van intelligente verkeerssystemen en datagebruik. De fiets als hoofd-, voor- en natransport kan, al of niet in de vorm van deelmobiliteit, de logische stap worden naar een duurzaam bereikbare en gezonde Deventer samenleving. De totale ongedekte investering, bedraagt €70,65 miljoen. De grootste opgaven uit deze lijst zijn: • Fietspad spoorbrug IJssel • Fietsbrug IJssel F1 parallel langs A1 • Spoor- en wegkruising Siemelinksweg langs Schipbeek • Fietsverbinding Wechelerhoek - Tunnel Henry Dunantlaan Derde IJsselbrug Willen we Deventer ook in de toekomst bereikbaar houden, dan heeft de hoofdwegenstructuur van Deventer aandacht nodig.

Onze ambities, waaronder woningbouw, hebben een behoorlijk effect op de mobiliteitsopgave. Daarom gaan we kijken naar de bijdrage die een derde IJsselbrug op langere termijn zou kunnen leveren. Gecombineerd met twee goed functionerende verkeersaders (Hanzetracé en N348) zal dit de binnenstad ontlasten. Daarmee ontstaat er op termijn ruimte voor infrastructurele maatregelen elders in de stad, bijvoorbeeld de afweging om de Welle af te waarderen en meer bij de binnenstad te betrekken. Deze ambitie kan niet los gezien worden van de regionale verstedelijkingsstrategie Stedendriehoek en de ontwikkelingen binnen de gemeente Voorst. Hierin willen we gezamenlijk optrekken. Definitieve besluitvorming hierover wordt voorzien bij de Omgevingsvisie Deventer.

8.4 Reserve Groei van Deventer Ter dekking van de investeringen op de strategische investeringsagenda is de bestemmingsreserve Groei van Deventer gevormd. Bij deze perspectiefnota wordt voorgesteld om €10,7 miljoen te storten in deze reserve ten laste van de generieke weerstandsreserve. Hiermee kan een deel van de investeringen worden gedekt, maar de investeringsopgave vraagt in relatie tot de beschikbare investeringsruimte om keuzes in- en prioritering van investeringen. De tijdshorizon waarin de investeringen tot uitvoering komen loopt uiteen van tussen nu en 5 jaar naar 10 jaar en verder. Dit geeft tijd om te sparen voor de toekomstige investeringen. De komende jaren is het van belang om de bestemmingsreserve groei van Deventer in lijn te brengen met de investeringsbehoefte. Daarnaast blijven we zoeken naar kansen voor (co-)financiering door derden en/of subsidies. De nog te dekken bedragen komen uiteindelijk niet volledig ten laste van de gemeente Deventer. We onderzoeken strategisch welke investeringsopgaven (deels) in aanmerking komen voor provinciale-, rijks- en of Europese subsidie en bijdragen.

8.5 Prioritering en agendavorming Ten behoeve van het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt de raad gevraagd richting te geven voor de afweging. De criteria waar langs de prioritering van investeringen plaatsvindt zijn: • Strategische relevantie voor de groei van Deventer; • Kansen voor cofinanciering; • Financiële haalbaarheid. Het college stelt op basis van deze criteria in ieder geval voor de investeringsopgaven waarvoor de versnellingsgelden zijn verkregen te prioriteren (afmaken waarmee je bent begonnen). Dit betreft de investeringen Centrum en schil en Keizerslanden. Ten aanzien van de investeringen Centrum en schil hebben we te maken met een aantal mutaties in de ramingen waardoor het totale investeringsbedrag is toegenomen. Indexeringsverschil De investeringen waarvoor we versnellingsgelden ontvangen zijn oorspronkelijk geraamd in 2021/2022. Het Rijk heeft het volledige bedrag in 2 tranches overgemaakt aan de gemeente Deventer. Onze co-financiering zit in de reserves ‘Bovenplanse infrastructuur Centrumschil’ en ‘Bovenplanse infrastructuur Keizerslanden’. Conform de gemeentelijke begrotingsregels worden vooruitbetaalde ontvangsten en reserves niet geïndexeerd. Dit betekent dat er in de loop der jaren een indexeringsverschil ontstaat. Voor het gebiedsprogramma Centrumschil bedraagt dit verschil per 1-1-2026 ongeveer € 6 mln.

Scope – wijziging Bij 3 investeringsopgaven speelt er een scope-wijziging. Tunnel onder het spoor Bij de aanvraag was ervan uitgegaan dat wij een bijdrage zouden doen aan ProRail voor een tunnel onder het spoor inclusief opgangen naar de perrons. Ondertussen is duidelijk geworden dat ProRail zich richt op een verbreding van de bestaande reizigerstunnel in het stationsgebouw. Dit betekent dat wij een eventuele tunnel volledig zelfstandig moeten financieren. 66

Mobiliteitshub Roto Bij de aanvraag was ervan uit gegaan dat wij een bijdrage zouden doen in de onrendabele top van een stadshub bij de ontwikkeling van het Roto terrein. Vanuit het mobiliteitsplan binnenstad & periferie is de behoefte dat wij zelf beschikken over deze mobiliteitshub om verder uitvoering te kunnen geven aan ons mobiliteitsbeleid. Daarnaast zijn de financiën rondom de ontwikkeling anders geworden als gevolg van verkoop van de gronden aan een nieuwe ontwikkelaar. Uiteindelijk betekent dit dat we de hub in eigendom moeten krijgen, hetgeen een forse aanvullende investering vraagt. Fietsenstalling binnenstad Door de ambities rondom duurzame mobiliteit en het STOMP-principe is de behoefte aan aantal fietsparkeerplekken gestegen. We gaan nu uit van een meerlaags gebouwde voorziening.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15614635/2